MOSHI: WAZAZI WANAWAKE WENYE WATOTO WENYE ULEMAVU WATAKIWA KUUNGANA KWENYE VIKUNDI ILI KUJIKWAMUA KIUCHUMI

 

Na Mkulima Jembe Blog

Wazazi na walezi wanawake wenye watoto wenye ulemavu katika Manispaa ya Moshi, mkoani Kilimanjaro, wametakiwa kuungana na kuunda vikundi vya kiuchumi pamoja na kujisajili katika ofisi za Maendeleo ya Jamii zilizopo kwenye kata wanazoishi ili kupata fursa mbalimbali za uwezeshaji zitakazowasaidia kujikwamua kiuchumi na kuboresha maisha ya familia zao.

Wito huo umetolewa na Afisa Maendeleo ya Jamii wa Manispaa ya Moshi, Christina Ngamilaga, katika mazungumzo na Mkulima Jembe Blog, ambapo amesisitiza umuhimu wa wazazi hao kujitokeza, kujiunga na vikundi na kufuata taratibu za usajili ili waweze kutambuliwa na kupata fursa zinazotolewa na Serikali pamoja na wadau wa maendeleo.

Kwa mujibu wa Ngamilaga, kuungana katika vikundi ni hatua muhimu katika kujenga uwezo wa kiuchumi, kwani kunawawezesha wazazi kushirikiana, kubadilishana mawazo, kujifunza shughuli za uzalishaji mali na kutumia fursa zinazopatikana katika maeneo yao.

 Wanawake wakiwa katika kikao cha kikundi cha kijamii. Picha kwa ajili ya kuonesha dhana ya umoja na uwezeshaji.

KUUNGANA KWA PAMOJA NI NJIA YA KUPAMBANA NA CHANGAMOTO ZA KIUCHUMI

Malezi ya mtoto mwenye ulemavu yanaweza kuambatana na majukumu mengi yanayohitaji muda, uangalizi na rasilimali za kifedha. Katika baadhi ya familia, mzazi au mlezi hulazimika kutumia muda mwingi kumhudumia mtoto, jambo linaloweza kupunguza nafasi ya kushiriki katika shughuli za kawaida za uzalishaji mali.

Hali hiyo inaweza kuathiri uwezo wa familia kujipatia kipato, kuweka akiba na kuwekeza katika shughuli za maendeleo.

Ndiyo maana wazo la kuwakutanisha wazazi na walezi hawa katika vikundi vya kiuchumi lina umuhimu mkubwa. Badala ya kila mmoja kukabiliana na changamoto zake peke yake, wanapata nafasi ya kujenga mfumo wa kusaidiana na kufanya shughuli za pamoja.

Kupitia vikundi, wazazi wanaweza kuanzisha biashara ndogo, kilimo, ufugaji, usindikaji wa mazao na shughuli nyingine zinazoweza kuendana na mazingira yao.

Umoja huo pia unaweza kuwa sehemu ya kujenga mtandao wa kijamii ambao utasaidia kupunguza upweke, msongo wa mawazo unaoweza kutokana na changamoto za malezi na hali ya kutengwa katika jamii.

CCBRT: BADALA YA MISAADA MIDOGO, MIRADI YA MUDA MREFU

Kwa upande wake, Mkuu wa Huduma za Utengamao kutoka CCBRT Moshi, Kilimanjaro, Sabas Kimario, amesema wamejipanga kubadilisha mfumo wa kuwawezesha wazazi wenye watoto wenye ulemavu kwa kuwekeza katika miradi endelevu itakayoweza kuendelea kuwasaidia kwa muda mrefu.

Amesema lengo ni kuondokana na mtazamo wa kuwapatia wazazi hao misaada midogo ya muda mfupi ambayo mara nyingi haina matokeo makubwa katika kubadilisha hali zao za kiuchumi.

Badala yake, mkakati unaolengwa ni kuwasaidia kuanzisha miradi inayoweza kuzalisha kipato, kukua na kuwa chanzo cha kujitegemea kwa familia zao.

 Wanawake wakishiriki shughuli za kilimo cha pamoja kama mfano wa mradi wa uzalishaji mali.

Mtazamo huu una umuhimu mkubwa katika maendeleo ya jamii kwa sababu uwezeshaji wa kweli haupaswi kuishia katika kutoa msaada wa mara moja, bali unapaswa kumjengea mtu uwezo wa kuendelea kuzalisha na kujitegemea.

Kwa mfano, kikundi kinachopatiwa mradi wa ufugaji wa mbuzi kinaweza kuanza na idadi ndogo ya mifugo, kisha kutumia mapato yatokanayo na ufugaji huo kuongeza mifugo, kuboresha mabanda na kupanua uzalishaji.

Vivyo hivyo, kikundi kinachoanzisha biashara kinaweza kutumia sehemu ya faida kuongeza mtaji na kuendeleza shughuli zake.

Hata hivyo, mafanikio ya miradi hiyo yanategemea uwepo wa mafunzo, usimamizi, masoko, mtaji na mipango mizuri ya matumizi ya mapato.

NG'OMBE, MBUZI, KILIMO NA BIASHARA KUWA FURSA ZA UWEZESHAJI

Miongoni mwa maeneo yanayoweza kuwa fursa za uwezeshaji kwa vikundi vya wanawake wenye watoto wenye ulemavu ni ufugaji, kilimo na biashara.

Kupitia miradi ya ufugaji wa ng'ombe, vikundi vinaweza kujikita katika uzalishaji wa maziwa, ufugaji wa ng'ombe wa nyama au shughuli nyingine zinazohusiana na mifugo.

Kwa upande wa ufugaji wa mbuzi, mradi unaweza kuanzishwa kwa mtaji unaolingana na uwezo wa kikundi, huku wanachama wakipata mafunzo kuhusu lishe, afya ya mifugo, uzazi na ujenzi wa mabanda bora.

 Mfugaji mwanamke akihudumia mbuzi. Ufugaji unaweza kuwa chanzo cha kipato kwa vikundi.

Katika kilimo, vikundi vinaweza kuchagua mazao yanayostawi katika mazingira yao na yenye soko la uhakika. Baadhi ya shughuli zinazoweza kufanyika ni kilimo cha mboga, matunda, mahindi, maharage na mazao mengine ya kibiashara.

Aidha, biashara ndogo ndogo kama vile uuzaji wa bidhaa za chakula, duka la bidhaa za matumizi ya kila siku, usindikaji wa mazao na biashara za huduma zinaweza kuwa njia nyingine za kuongeza kipato.

Jambo la msingi ni kuhakikisha kuwa mradi unaochaguliwa unaendana na uwezo wa wanachama, muda walionao, mazingira ya eneo husika na mahitaji ya soko.

          Wanawake wakifanya biashara ya mazao katika soko la ndani.

MIKOPO NA ELIMU YA UJASIRIAMALI NI NYENZO ZA KUJENGA UWEZO

Kupitia ushirikiano kati ya Serikali na wanavikundi, wazazi na walezi wanapata fursa ya kujifunza kuhusu usajili wa vikundi, elimu ya ujasiriamali na namna ya kutumia fursa mbalimbali za mikopo kwa ajili ya kuanzisha na kuendeleza shughuli zao za kiuchumi.

Usajili wa kikundi ni hatua muhimu kwa sababu husaidia kikundi kutambulika rasmi na kufuata taratibu zinazotakiwa ili kuweza kunufaika na fursa zinazopatikana.

Hata hivyo, ni muhimu kwa wanavikundi kuelewa kuwa kupata mkopo pekee hakutoshi kuhakikisha mafanikio ya biashara.

Kabla ya kuchukua mkopo, kikundi kinapaswa kuwa na mpango wa biashara unaoonesha shughuli kitakachofanya, kiasi cha fedha kinachohitajika, gharama za uendeshaji, wateja wanaolengwa na namna ya kurejesha fedha.

Pia, wanachama wanapaswa kujifunza kutunza kumbukumbu za mapato na matumizi, kufanya tathmini ya biashara na kuweka akiba kwa ajili ya kuimarisha mtaji.

           Wanawake wakipatiwa mafunzo ya ujasiriamali na usimamizi wa vikundi.

Kwa upande wa mikopo, vikundi vinapaswa kufuatilia masharti na vigezo vya kila fursa kupitia ofisi za Maendeleo ya Jamii na mamlaka husika ili kuepuka kuingia katika mikopo isiyoendana na uwezo wao wa kurejesha.

ZAIDI YA UCHUMI: KUJENGA MSHIKAMANO NA KUPUNGUZA UNYANYAPAA

Jambo jingine muhimu katika mpango huu ni kujenga mahusiano bora kati ya wazazi, walezi na jamii kwa ujumla.

Familia zenye watoto wenye ulemavu zinahitaji zaidi ya msaada wa kifedha. Zinahitaji pia kukubalika, kuheshimiwa, kushirikishwa na kupewa nafasi sawa katika shughuli za kijamii na kiuchumi.

Wakati mwingine wazazi wenye watoto wenye ulemavu hukutana na changamoto za unyanyapaa, kutengwa au kutopata uelewa wa kutosha kuhusu mahitaji ya watoto wao.

Kupitia vikundi, wazazi wanaweza kupata nafasi ya kubadilishana uzoefu, kujifunza namna ya kuwahudumia watoto wao na kushirikiana kutafuta ufumbuzi wa changamoto zinazowakabili.

Wazazi na wanajamii wakishiriki katika shughuli za kijamii zinazohamasisha ujumuishi.

Ni muhimu jamii kuelewa kuwa mtoto mwenye ulemavu ana haki ya kupata elimu, huduma za afya, malezi bora, ulinzi na kushiriki katika maisha ya jamii kama watoto wengine.

Vilevile, mama au mlezi anayemhudumia mtoto mwenye ulemavu anapaswa kuonekana kama mtu mwenye uwezo wa kushiriki katika shughuli za uzalishaji mali na kuchangia maendeleo ya familia na taifa.

Hivyo, uwezeshaji wa kiuchumi unapaswa kwenda sambamba na juhudi za kujenga jamii inayothamini utu, usawa na haki za watu wenye ulemavu.

CHANGAMOTO ZINAZOWEZA KUATHIRI MAFANIKIO YA VIKUNDI

Pamoja na umuhimu wa mpango huu, zipo changamoto zinazopaswa kuzingatiwa ili kuhakikisha vikundi vinavyoundwa vinakuwa na manufaa ya muda mrefu.

Kwanza, changamoto ya muda. Baadhi ya wanawake wana majukumu ya kumhudumia mtoto kwa muda mwingi. Hivyo, miradi inapaswa kupangwa kwa kuzingatia ratiba na mazingira ya malezi.

Pili, upatikanaji wa mitaji. Vikundi vinahitaji mtaji wa kuanzisha shughuli zao, lakini pia vinahitaji elimu ya namna ya kutumia fedha kwa ufanisi.

Tatu, usimamizi wa miradi. Kukosekana kwa uwazi katika matumizi ya fedha, mgawanyo wa majukumu na utunzaji wa kumbukumbu kunaweza kusababisha migogoro na kudhoofisha vikundi.

Nne, upatikanaji wa masoko. Miradi ya kilimo, ufugaji na biashara haiwezi kuendelea bila kuwa na wateja na soko la uhakika.

Tano, mazingira jumuishi. Wazazi wanapaswa kupata mazingira yanayowezesha kushiriki katika shughuli za vikundi bila kuathiri mahitaji ya watoto wanaowahudumia.

Kwa hiyo, mafanikio ya mpango huu yanahitaji ushirikiano wa karibu kati ya Serikali, CCBRT, wadau wa maendeleo, viongozi wa kata na wanavikundi wenyewe.

OFISI ZA MAENDELEO YA JAMII NDIO MLANGO WA KUANZIA

Wito umetolewa kwa wazazi, walezi na jamii kwa ujumla kujitokeza na kujisajili katika ofisi za Maendeleo ya Jamii zilizopo kwenye kata wanazoishi, ili kupata maelekezo kuhusu namna ya kuunda na kusajili vikundi.

Kwa mujibu wa maelekezo yaliyotolewa, wazazi na walezi wanapaswa kufika katika ofisi za kata na kuwasiliana na Maafisa Maendeleo ya Jamii wa Moshi Vijijini na Manispaa ya Moshi kulingana na maeneo wanayoishi.

Hatua hiyo itawasaidia kupata taarifa sahihi kuhusu taratibu za kuunda vikundi, usajili, mafunzo na fursa zinazoweza kupatikana kupitia Serikali na wadau.

 Afisa Maendeleo ya Jamii akizungumza na wananchi kuhusu fursa za maendeleo katika ngazi ya kata.

NINI KIFANYIKE ILI VIKUNDI HIVI VIWE NA MAFANIKIO?

Ili mpango huu uweze kuleta mabadiliko yanayotarajiwa, kuna umuhimu wa kuzingatia mambo kadhaa:

1. Uundaji wa vikundi imara: Wanachama wanapaswa kuwa na malengo yanayofanana, uaminifu na utayari wa kushirikiana.

2. Mafunzo endelevu: Elimu ya ujasiriamali, utunzaji wa fedha, ufugaji na kilimo itolewe kulingana na aina ya mradi.

3. Miradi inayozingatia soko: Kila kikundi kifanye utafiti wa soko kabla ya kuanzisha biashara au uzalishaji.

4. Ufuatiliaji wa karibu: Maafisa Maendeleo ya Jamii na wadau wahakikishe miradi inatekelezwa na kuleta matokeo.

5. Ushirikishwaji wa familia: Wazazi na walezi washirikishwe katika maamuzi yanayohusu malezi, ustawi na maendeleo ya watoto wao.

6. Ujumuishi katika uwezeshaji: Wanawake wote wanaostahili wanapaswa kupata nafasi sawa bila kubaguliwa kutokana na hali zao za kijamii au kiuchumi.

 UWEZESHAJI WA MAMA NI UWEKEZAJI KATIKA MAISHA YA MTOTO

Juhudi za kuwaunganisha wazazi na walezi wanawake wenye watoto wenye ulemavu katika vikundi vya kiuchumi ni hatua inayoweza kuwa na mchango mkubwa katika kuboresha maisha ya familia na jamii kwa ujumla.

Hii ni kwa sababu ustawi wa mtoto hauwezi kutenganishwa na uwezo wa familia yake kiuchumi, kijamii na kisaikolojia.

Mama anapopata nafasi ya kujenga kipato, anakuwa na uwezo mkubwa zaidi wa kukidhi mahitaji ya familia, kuboresha huduma za mtoto na kushiriki katika shughuli za maendeleo.

Hata hivyo, mafanikio ya mpango huu hayatapimwa kwa idadi ya vikundi vilivyosajiliwa pekee, bali kwa idadi ya familia zitakazobadilika kiuchumi, miradi itakayodumu, ajira zitakazozalishwa na watoto wenye ulemavu watakaonufaika na mazingira bora ya malezi na maendeleo.

Kwa msingi huo, ujumbe unaojitokeza ni kwamba kuwasaidia wazazi wenye watoto wenye ulemavu si kuwapatia misaada ya muda mfupi pekee, bali ni kuwajengea uwezo wa kujitegemea ili waweze kujenga maisha bora kwa watoto wao.

MKULIMA JEMBE BLOG

Kilimo, Mifugo, Mazingira na Biashara