KILIMO CHA MAGIMBI (TARO) KUANZIA SHAMBA HADI SOKONI

Kilimo cha magimbi ni moja ya kilimo chenye faida kubwa hasa katika maeneo yenye unyevunyevu na mvua za kutosha. Zao hili linajulikana kisayansi kama Colocasia esculenta  na hulimwa sana Afrika, Asia na maeneo ya Pasifiki. Nchini Tanzania, hustawi vizuri katika mikoa ya Kagera, Mbeya, Kilimanjaro, Arusha, Tanga na Morogoro.

 1. Umuhimu wa Kilimo cha Magimbi

 Zao la chakula chenye wanga mwingi

 Lina soko la uhakika mijini na vijijini

 Hustawi kwenye maeneo yenye maji mengi

Hutoa mavuno mazuri kwa ekari

 Huhifadhiwa kwa muda mrefu baada ya kuvunwa

        2. Hali ya Hewa na Udongo Unaofaa

 Hupenda hali ya hewa ya joto na unyevunyevu

Mvua za wastani wa mm 1,200–1,500 kwa mwaka

 Udongo tifutifu au mfinyanzi unaohifadhi unyevu

 pH kati ya 5.5–7.0

 Epuka udongo unaotuamisha maji kupita kiasi (isipokuwa kwa aina za maji)

3. Utayarishaji wa Shamba

 Lima shamba mapema kabla ya msimu wa mvua

 Ondoa mabaki ya mazao na magugu

Fanya kulima mara 1–2 ili kulainisha udongo

 Tengeneza matuta au vitalu hasa kama eneo lina maji mengi

 4. Upandaji

 (A) Uchaguzi wa Mbegu

 Tumia vipando (vikonyo au machipukizi) kutoka kwenye magimbi yenye afya

Epuka vipando vilivyoathiriwa na magonjwa

 (B) Nafasi ya Kupanda

 Panda kwa nafasi ya cm 60 x 60

 Panda kwa kina cha cm 10–15

Tumia vipando vyenye uzito wa gramu 100–200

(C) Msimu wa Kupanda

Panda mwanzoni mwa msimu wa mvua

   5. Matunzo ya Shamba

  (A) Palizi

  Palilia mara kwa mara kuondoa magugu

 Palizi ya kwanza wiki 3–4 baada ya kupanda

 (B) Mbolea

 Tumia samadi au mboji kwa wingi

Unaweza kuongeza NPK kulingana na ushauri wa mtaalamu

 (C) Umwagiliaji

 Magimbi yanahitaji maji ya kutosha

 Hakikisha udongo unabaki na unyevunyevu muda wote

 6. Magonjwa na Wadudu

 Kuoza kwa mizizi

 Madoa ya majani

Vidukari na minyoo ya mizizi

Udhibiti:

 Tumia vipando bora

 Zingatia mzunguko wa mazao

 Epuka maji kutuama shambani

7. Uvunaji

 Magimbi hukomaa baada ya miezi 6–9

 Vuna majani yanapoanza kunyauka

 Chimba kwa uangalifu ili kuepuka kuharibu mizizi

Mavuno yanaweza kufikia tani 8–15 kwa ekari kulingana na matunzo.

8. Uhifadhi

 Safisha udongo bila kuosha sana

 Hifadhi sehemu yenye hewa na kivuli

 Epuka unyevunyevu mwingi unaosababisha kuoza

 9. Masoko ya Magimbi

Soko la magimbi linapatikana katika:

 Masoko ya mijini

 Hoteli na migahawa

 Wasindikaji wa vyakula

Soko la nje (hasa jamii za Kiafrika wanaoishi nje ya nchi)

Bei hutegemea msimu, ukubwa na ubora wa mazao.

 10. Matumizi ya Magimbi

 Huliwa kwa kuchemshwa au kukaangwa

 Hutumika kutengeneza unga

 Majani hutumika kama mboga

 Chanzo kizuri cha wanga, nyuzinyuzi na vitamini

Kilimo cha magimbi ni fursa nzuri kwa mkulima mwenye eneo lenye unyevunyevu au uwezo wa umwagiliaji. Kwa kuzingatia mbinu bora za kilimo kuanzia maandalizi ya shamba hadi masoko, mkulima anaweza kupata faida nzuri na uhakika wa chakula.