Mbegu Bora za ASA Zatajwa Kuwa Suluhisho la Kuongeza Mavuno; Wakulima Wahimizwa Kuepuka Mbegu Feki na Kuchangamkia Teknolojia ya Kilimo

Na Mkulima Jembe Blog

Katika kipindi ambacho Tanzania inaendelea kuweka nguvu kubwa katika kuimarisha sekta ya kilimo ili kuongeza uzalishaji, usalama wa chakula na kipato cha wakulima, matumizi ya mbegu bora yameendelea kutajwa kuwa msingi wa mafanikio ya kilimo cha kisasa. Wataalamu wa kilimo wanaeleza kuwa hata mkulima mwenye shamba kubwa, mbolea ya kutosha na mvua nzuri hawezi kupata mavuno ya kuridhisha ikiwa atatumia mbegu zisizo na ubora.

Ni katika muktadha huo ambapo Wakala Mkuu wa mbegu za Taasisi ya ASA mkoani Iringa, Kampuni ya Mgongolwa Agrovet & Seeds Company Limited, imewahimiza wakulima kutumia mbegu bora zinazozalishwa na Taasisi ya ASA ili kuongeza uzalishaji wa mazao na kuondokana na changamoto ya kutumia mbegu zisizo na ubora au mbegu bandia zinazowasababishia hasara kila msimu wa kilimo.

Kampuni Yapewa Dhamana ya Kusambaza Mbegu za ASA

Akizungumza na waandishi wa habari katika ofisi za Iringa Press Club, Mkurugenzi wa kampuni hiyo, Joseph Saidi Mgongolwa, alisema wamepewa dhamana na Taasisi ya ASA, iliyo chini ya Wizara ya Kilimo, kuhakikisha mbegu bora zinawafikia wakulima wa vijijini na mijini kwa wakati kabla ya kuanza kwa msimu wa kilimo.

Kwa mujibu wa Mgongolwa, hatua hiyo inalenga kuhakikisha wakulima hawachelewi kupata pembejeo muhimu, kwani maandalizi ya mapema ndiyo msingi wa mavuno bora.

Maandalizi ya Nanenane Yaambatana na Kusogeza Huduma Karibu na Wakulima

Mgongolwa alisema hatua hiyo pia ni sehemu ya maandalizi kuelekea maadhimisho ya Siku ya Wakulima (Nanenane), ambapo lengo ni kuhakikisha wakulima wanapata mbegu zenye ubora wa hali ya juu kwa bei nafuu ili kuongeza tija katika uzalishaji wa mazao.

Alisema Taasisi ya ASA imeamua kusogeza huduma karibu na wakulima kupitia mtandao wa mawakala wake ili kuhakikisha kila mkulima, mdogo na mkubwa, anapata mbegu zinazokidhi mahitaji ya maeneo mbalimbali ya kilimo nchini.

Kwa mtazamo wa maendeleo ya sekta ya kilimo, kusogeza huduma karibu na wakulima kunapunguza gharama za usafiri, muda wa kutafuta pembejeo na hatari ya kununua bidhaa zisizo halisi kutoka kwa wauzaji wasio rasmi.

Mbegu Zitakazosambazwa

Mgongolwa alisema kampuni yake itasambaza mbegu mbalimbali zinazofaa kwa mazingira tofauti ya uzalishaji, zikiwemo:

• Mbegu za mahindi kwa maeneo yenye mvua chache;

• Mbegu za mahindi kwa maeneo yenye mvua nyingi;

• Mbegu za mpunga;

• Mbegu za alizeti;

• Mbegu za maharage ya njano;

• Mbegu za maharage mekundu.

Alisisitiza kuwa kila mbegu imezalishwa kwa kuzingatia mazingira ya uzalishaji ili mkulima aweze kupata matokeo bora kulingana na eneo analolimisha.

Wito kwa Wakulima Kuamini Mbegu za ASA

Mgongolwa aliwahimiza wakulima wa Mkoa wa Iringa na Watanzania kwa ujumla kuamini mbegu za ASA, akieleza kuwa zinazalishwa chini ya usimamizi wa Wizara ya Kilimo na zimeonyesha uwezo mkubwa wa kuongeza mavuno huku zikipatikana kwa bei nafuu.

"Tunawaomba wakulima wa Mkoa wa Iringa na Watanzania kwa ujumla kuamini mbegu za ASA ambazo zinazalishwa chini ya Wizara ya Kilimo. Mbegu hizi zimeonyesha uwezo mkubwa wa kuongeza mavuno na zinapatikana kwa bei nafuu ili kumwezesha mkulima kupata tija zaidi," alisema Mgongolwa.

Kauli hii inaakisi umuhimu wa kutumia mbegu zilizothibitishwa badala ya kutegemea mbegu zisizojulikana chanzo chake.

Vituo vya Usambazaji Kusogezwa Vijijini

Katika hatua nyingine, Mgongolwa alisema kampuni yake imejipanga kufungua vituo vya usambazaji katika maeneo mbalimbali ya vijijini ili kurahisisha upatikanaji wa mbegu hizo.

Aidha, alisema duka kuu la kampuni litakuwa katika eneo la CCM Mkoa wa Iringa, huku vituo vingine vikitarajiwa kuwafikia wakulima waliopo mbali na miji.

Hatua hii inatarajiwa kuongeza upatikanaji wa mbegu bora kwa wakati, jambo ambalo ni muhimu kwa mafanikio ya kila msimu wa kilimo.

Mbegu Feki Bado Ni Changamoto Kubwa

Moja ya hoja muhimu iliyotolewa na Mgongolwa ni kuhusu tatizo la mbegu feki.

Alisema uwepo wa mbegu bandia umekuwa chanzo kikubwa cha hasara kwa wakulima wengi, kwani husababisha:

• Kuota kwa kiwango cha chini;

• Mimea isiyokuwa na nguvu;

• Kushambuliwa kirahisi na magonjwa;

• Mavuno hafifu;

• Kupoteza fedha zilizowekezwa katika mbolea, dawa na nguvu kazi.

Kwa mujibu wake, kampuni yake itahakikisha mbegu zote zitakazosambazwa ni halisi kutoka Taasisi ya ASA na zitakuwa na alama maalumu za utambuzi, ikiwemo nembo ya Taifa, ili kuondoa uwezekano wa wakulima kununua mbegu bandia.

Ushuhuda wa Mkulima

Mgongolwa alisema yeye mwenyewe ni mkulima na amewahi kutumia mbegu mbalimbali kabla ya kutumia mbegu za ASA.

"Nami ni mkulima na nimewahi kutumia mbegu mbalimbali. Baada ya kutumia mbegu za ASA nilishuhudia ongezeko kubwa la mavuno, ndiyo maana ninawahamasisha wakulima wenzangu kuzitumia kwa maendeleo ya kilimo chetu," alisema.

Ingawa uzoefu wa mkulima mmoja hauwezi kutumika kama kipimo cha matokeo kwa kila shamba, ushuhuda huu unaonyesha umuhimu wa kuchagua mbegu zilizoidhinishwa na kufuata kanuni bora za kilimo ili kuongeza nafasi ya kupata mavuno mazuri.

Sifa za Mbegu ya Mahindi T105

Mgongolwa alieleza kuwa mbegu ya mahindi aina ya T105 ina sifa zifuatazo:

• Hustawi katika maeneo yenye urefu wa mita 800 hadi 1,500 kutoka usawa wa bahari.

• Hukomaa ndani ya siku 105 hadi 115.

• Inaweza kutoa magunia 18 hadi 22 kwa ekari endapo mkulima atazingatia kanuni bora za kilimo.

Kwa wataalamu wa kilimo, matokeo hayo yanategemea pia mambo kama rutuba ya udongo, matumizi sahihi ya mbolea, udhibiti wa magugu na wadudu, pamoja na upatikanaji wa unyevu wa kutosha.

Mbegu ya Mpunga TXD 306 (Saro 5)

Kwa upande wa mpunga, Mgongolwa alisema mbegu ya TXD 306 (Saro 5) imekusudiwa kwa maeneo ya mabondeni na skimu za umwagiliaji.

Mbegu hiyo:

• Hukomaa ndani ya siku 110 hadi 120.

• Hutoa mchele usiovunjika kirahisi wakati wa kukobolewa.

• Ina harufu nzuri inayopendwa na walaji.

Sifa hizi zinaifanya kuwa chaguo linaloweza kuongeza thamani ya zao sokoni kutokana na ubora wa mchele unaozalishwa.

Mbegu ya Alizeti Record

Kwa upande wa alizeti aina ya Record, Mgongolwa alisema:

• Hustawi katika maeneo yenye urefu wa mita 0 hadi 2,400 kutoka usawa wa bahari.

• Hukomaa ndani ya siku 110 hadi 120.

• Inaweza kutoa mavuno ya kilo 600 hadi 800 kwa ekari.

• Ina kiwango cha mafuta kati ya asilimia 32 hadi 48.

Kwa kuwa mahitaji ya mafuta ya kula yanaendelea kuongezeka nchini, matumizi ya mbegu zenye uwezo mkubwa wa kutoa mafuta yanaweza kuongeza thamani ya zao kwa mkulima na kwa viwanda vya kuchakata alizeti.

Uchambuzi: Kwa Nini Mbegu Bora Ni Uwekezaji, Siyo Gharama?

Wakulima wengi bado huona kununua mbegu bora kuwa gharama kubwa. Hata hivyo, wataalamu wa kilimo wanaeleza kuwa mbegu bora ni uwekezaji unaoweza kuongeza tija ikiwa utaambatana na:

• maandalizi sahihi ya shamba;

• matumizi ya mbolea kulingana na ushauri wa kitaalamu;

• kupanda kwa nafasi zinazopendekezwa;

• udhibiti wa magugu, wadudu na magonjwa;

• uvunaji kwa wakati.

Mbegu bora haziwezi peke yake kuhakikisha mavuno makubwa, bali ni sehemu ya mfumo mzima wa uzalishaji unaohitaji usimamizi mzuri wa shamba.

Wito kwa Wakulima

Mgongolwa alitoa wito kwa wakulima kutumia mbegu bora zilizoidhinishwa na serikali ili kuongeza uzalishaji wa mazao, kuimarisha usalama wa chakula na kuongeza kipato cha kaya kupitia kilimo chenye tija.

Kwa MKULIMA JEMBE BLOG, ujumbe huu ni ukumbusho kwamba safari ya kuongeza uzalishaji wa kilimo inaanza na uchaguzi sahihi wa mbegu. Mbegu bora, zinapounganishwa na kanuni bora za kilimo, matumizi sahihi ya pembejeo na ushauri wa wataalamu wa ugani, zinaweza kuwa msingi wa mapinduzi ya uzalishaji na kuongeza kipato cha wakulima nchini. Kauli mbiu ya "Ni Juhudi Zetu, Vijiji Kuwa Miji" inaendelea kupata maana halisi pale mkulima anapowekeza katika teknolojia sahihi na kufanya maamuzi yanayotegemea ubora badala ya gharama ya awali pekee.

Mfumo wa Stakabadhi za Ghala Waingiza Zaidi ya Shilingi Trilioni 2.2 kwa Wakulima; Wataalamu Waona Ni Nguzo Muhimu ya Masoko ya Kilimo Tanzania

Na Mkulima Jembe Blog

Sekta ya kilimo nchini Tanzania inaendelea kushuhudia mageuzi makubwa yanayolenga kuongeza tija, kipato cha wakulima na ukuaji wa uchumi wa taifa. Miongoni mwa mageuzi hayo ni kuimarika kwa Mfumo wa Stakabadhi za Ghala (Warehouse Receipt System – WRS), ambao umeendelea kujidhihirisha kama suluhisho la changamoto za muda mrefu zilizokuwa zikiwakabili wakulima katika masoko ya mazao.

Katika mwaka wa fedha 2025/2026, mfumo huo umeandika historia mpya baada ya kuwawezesha wakulima na wazalishaji kuingiza zaidi ya Shilingi trilioni 2.298 kupitia mauzo ya mazao yaliyofanyika kwa uwazi kupitia minada ya kidijitali. Mafanikio hayo yameambatana na ongezeko la asilimia 43.6 la kiasi cha mazao yaliyouzwa kupitia mfumo huo ikilinganishwa na mwaka uliopita.

Kwa wachambuzi wa uchumi wa kilimo, mafanikio haya yanaonyesha kuwa Tanzania inaendelea kujenga mfumo wa kisasa unaolenga kumlinda mkulima dhidi ya unyonyaji wa bei, kuongeza ushindani wa soko na kuhakikisha mazao yanauzwa kwa thamani inayostahili.

WRRB Yaeleza Mafanikio ya Mwaka wa Fedha 2025/2026

Akitoa taarifa kwa vyombo vya habari leo jijini Dodoma kuhusu utekelezaji wa miradi ya maendeleo ya Bodi ya Usimamizi wa Stakabadhi za Ghala (WRRB) kwa mwaka wa fedha 2025/2026 pamoja na mwelekeo wa mwaka wa fedha 2026/2027, Mkurugenzi Mtendaji wa WRRB, Asangye Bangu, amesema mafanikio hayo yanaakisi kuongezeka kwa imani ya wakulima pamoja na wadau mbalimbali katika matumizi ya mfumo huo.

Kwa mujibu wa Bangu, kuongezeka kwa matumizi ya Mfumo wa Stakabadhi za Ghala ni ishara kwamba wakulima wameanza kutambua manufaa ya kuuza mazao yao kupitia mfumo rasmi unaotoa uwazi wa bei, ushindani wa wanunuzi na uhakika wa malipo.

Kutoka Korosho Pekee Hadi Mazao na Bidhaa 18

Moja ya mafanikio makubwa ya mfumo huu ni kupanuka kwake kwa kiwango kikubwa.

Awali, Mfumo wa Stakabadhi za Ghala ulianza kutekelezwa kwa zao la korosho pekee, lakini sasa umejumuisha mazao na bidhaa 18, ambazo ni:

• Korosho

• Kahawa

• Kakao

• Ufuta

• Soya

• Mbaazi

• Dengu

• Choroko

• Mahindi

• Mpunga

• Mchele

• Chai

• Maharage

• Karanga

• Asali

• Mihogo

• Vitunguu swaumu

Pia mfumo huu sasa unatekelezwa katika mikoa 23 nchini, jambo linaloonyesha kupanuka kwa huduma na kuongezeka kwa fursa za wakulima wengi zaidi kunufaika.

Serikali Yawekeza Katika Kuimarisha Mfumo

Katika mwaka wa fedha 2025/2026, Serikali ilitoa Shilingi milioni 950 kwa ajili ya utekelezaji wa miradi ya maendeleo ya WRRB.

Fedha hizo zilitumika katika maeneo muhimu ambayo ni:

• utoaji wa elimu kwa wakulima na wadau;

• uhamasishaji wa matumizi ya mfumo;

• kuboresha miundombinu ya TEHAMA;

• kuendeleza mifumo ya kidijitali;

• kuimarisha ukaguzi na usimamizi wa maghala;

• kununua vitendea kazi vilivyoongeza ufanisi wa WRRB.

Kwa mujibu wa Bangu, uwekezaji huo umeongeza uwezo wa WRRB kusimamia Mfumo wa Stakabadhi za Ghala kwa ufanisi zaidi na kuhakikisha wananchi wanapata huduma bora.

Zaidi ya Kilo Bilioni 1.12 Zauzwa Kupitia Minada ya Kidijitali

Takwimu zilizotolewa zinaonyesha kuwa jumla ya:

Kilo 1,122,246,475

za mazao tisa ziliuzwa kupitia minada ya kidijitali inayosimamiwa na Soko la Bidhaa Tanzania (TMX).

Mazao hayo ni:

• Korosho

• Ufuta

• Kahawa

• Kakao

• Mbaazi

• Dengu

• Choroko

• Soya

• Chai

Mwaka uliopita kiasi kilichouzwa kilikuwa:

Kilo 781,659,285

Hivyo ndani ya mwaka mmoja pekee kumekuwa na ongezeko la zaidi ya:

Kilo milioni 340

Bangu amesema:

"Ongezeko hili la zaidi ya kilo milioni 340 ndani ya mwaka mmoja linaonesha kuwa wakulima wengi zaidi wanaendelea kuuamini Mfumo wa Stakabadhi za Ghala kutokana na uwazi, ushindani wa bei na uhakika wa soko unaopatikana kupitia mfumo huu."

Wakulima Waingiza Trilioni 2.298

Kutokana na mauzo hayo:

• Wakulima na wauzaji walilipwa jumla ya Shilingi trilioni 2.298.

• Serikali za Mitaa zilikusanya Shilingi bilioni 61.05 kupitia ushuru wa mazao (CESS).

• Thamani yote ya biashara iliyofanyika kupitia mfumo huo ilifikia Shilingi trilioni 2.679.

Hizi ni takwimu zinazoonyesha jinsi kilimo kinavyoendelea kuwa injini muhimu ya uchumi wa Tanzania.

Uchambuzi: Kwa Nini Mfumo Huu Ni Muhimu kwa Wakulima?

Kwa miaka mingi, wakulima wengi walikuwa wanauza mazao mara tu baada ya mavuno kwa sababu ya ukosefu wa sehemu salama za kuhifadhi. Hali hiyo ilisababisha:

• kushuka kwa bei;

• udalali;

• hasara kubwa kwa wakulima;

• kukosekana kwa ushindani wa wanunuzi.

Mfumo wa Stakabadhi za Ghala umeleta mabadiliko makubwa kwa kuruhusu mazao kuhifadhiwa katika maghala yaliyoidhinishwa huku mkulima akipata stakabadhi inayotambulika kisheria. Bidhaa huuzwa baadaye kupitia minada ya wazi, hivyo kuongeza nafasi ya kupata bei yenye ushindani.

Minada ya Kidijitali Yaleta Uwazi

Matumizi ya minada ya kidijitali kupitia TMX yameondoa changamoto nyingi zilizokuwa zikisababisha wakulima kuuza mazao kwa bei ya chini.

Faida zake ni pamoja na:

• ushindani wa wanunuzi wengi;

• uwazi wa bei;

• kupunguza mianya ya rushwa;

• kuongeza imani ya wakulima;

• kuharakisha malipo.

Hii ni hatua muhimu katika safari ya Tanzania kuelekea uchumi wa kidijitali katika sekta ya kilimo.

Faida kwa Kaya za Wakulima

Fedha zilizowafikia wakulima zimeendelea kuleta mabadiliko makubwa katika maisha yao.

Kwa mujibu wa WRRB, mapato hayo yamechangia kuwawezesha wakulima:

• kugharamia elimu ya watoto;

• kupata huduma bora za afya;

• kuboresha makazi;

• kuongeza uwekezaji katika shughuli za uzalishaji;

• kununua pembejeo bora;

• kupanua mashamba;

• kuongeza uzalishaji wa misimu inayofuata.

Kwa mtazamo wa maendeleo ya vijijini, ongezeko la kipato cha mkulima lina maana ya kuongezeka kwa mzunguko wa fedha katika uchumi wa maeneo hayo.

Serikali za Mitaa Nazo Zafaidika

Mbali na wakulima, Halmashauri nazo zimeendelea kunufaika kupitia ushuru wa mazao.

Mapato ya Shilingi bilioni 61.05 yaliyokusanywa kupitia CESS yanazisaidia Halmashauri kuwekeza katika:

• ujenzi wa barabara;

• ukarabati wa miundombinu;

• shule;

• vituo vya afya;

• masoko ya kisasa;

• miradi mingine ya maendeleo.

Hii inaonyesha kuwa mafanikio ya mfumo huu hayamnufaishi mkulima pekee bali pia yanachochea maendeleo ya jamii nzima.

Mustakabali wa Mfumo wa Stakabadhi za Ghala

Kadiri mazao mengi yanavyoendelea kuingizwa kwenye mfumo na mikoa zaidi kujiunga, matarajio ni kuona wakulima wengi zaidi wakifikiwa na manufaa ya masoko yenye ushindani.

Hata hivyo, wataalamu wanaona bado kuna haja ya kuendelea:

• kuongeza elimu kwa wakulima kuhusu matumizi ya mfumo;

• kuboresha maghala na miundombinu ya kuhifadhi;

• kuimarisha matumizi ya teknolojia za kidijitali;

• kuongeza upatikanaji wa mikopo inayotumia stakabadhi za ghala kama dhamana;

• kuhamasisha ushiriki wa vyama vya ushirika na sekta binafsi ili mfumo uzidi kuwa jumuishi.

Mafanikio ya Mfumo wa Stakabadhi za Ghala katika mwaka wa fedha 2025/2026 yanaonyesha kuwa Tanzania inaendelea kujenga soko la kisasa la mazao linalomweka mkulima katikati ya maendeleo. Kuongezeka kwa kiasi cha mazao yaliyouzwa kwa asilimia 43.6, mauzo yenye thamani ya zaidi ya Shilingi trilioni 2.298 na mapato ya Shilingi bilioni 61.05 kwa Halmashauri ni ushahidi kwamba uwekezaji katika mifumo ya masoko, TEHAMA na usimamizi wa maghala una matokeo chanya kwa uchumi wa kaya na taifa.

Kwa MKULIMA JEMBE BLOG, maendeleo haya yanaonyesha kwamba safari ya kuifanya sekta ya kilimo kuwa biashara yenye tija inazidi kushika kasi. Mfumo wa Stakabadhi za Ghala si njia ya kuhifadhi mazao pekee, bali ni nyenzo ya kujenga uchumi wa mkulima, kuongeza uwazi wa masoko na kuimarisha maendeleo endelevu ya vijiji na taifa kwa ujumla.

DORECU Yawalipa Wakulima Bilioni 25 kwa Ufuta, Mfumo wa Stakabadhi za Ghala Waendelea Kubadili Kilimo Tanzania

Sekta ya ushirika nchini Tanzania inaendelea kujidhihirisha kuwa nguzo muhimu katika kuinua uchumi wa wakulima wadogo kwa kuwaunganisha katika uzalishaji, uhifadhi na uuzaji wa mazao kwa pamoja. Mfumo huu umeendelea kuleta matokeo chanya hasa kupitia matumizi ya Mfumo wa Stakabadhi za Ghala (Warehouse Receipt System - WRS), ambao umeongeza uwazi wa biashara, kuondoa unyonyaji wa madalali na kuhakikisha wakulima wanapata bei zenye ushindani.

Mafanikio hayo yanaonekana wazi katika Mkoa wa Dodoma ambako Chama Kikuu cha Ushirika Mkoa wa Dodoma (DORECU) kimefanikiwa kuuza zaidi ya tani 11,000 za ufuta na kuwalipa wakulima zaidi ya shilingi bilioni 25. Hii ni hatua kubwa inayoonyesha namna ushirika unavyoweza kuwa chachu ya maendeleo ya kilimo na uchumi wa wananchi.

Mbali na mafanikio hayo, DORECU pia kimetangaza kuwa kinajiandaa kuanza mauzo ya mazao ya pamba na dengu, hatua inayotarajiwa kuongeza fursa za masoko kwa wakulima wa Mkoa wa Dodoma na maeneo jirani.

DORECU Yaendelea Kuimarisha Uchumi wa Wakulima

Akizungumza na waandishi wa habari mara baada ya kuhitimisha mafunzo ya siku tatu kwa wanaushirika 80 kutoka wilaya mbalimbali za Mkoa wa Dodoma, Meneja Mkuu wa DORECU, Feruzi Hassan Mwindi, alisema chama hicho kimefanikiwa kuuza zaidi ya tani 11,000 za ufuta na kuwalipa wakulima zaidi ya shilingi bilioni 25.

Alieleza kuwa mafanikio hayo ni matokeo ya usimamizi mzuri wa mfumo wa stakabadhi za ghala pamoja na ushirikiano kati ya vyama vya msingi vya ushirika, wakulima na taasisi zinazoratibu sekta hiyo.

Aidha, alitangaza kuwa DORECU sasa kinaelekea katika hatua nyingine ya kuanza mauzo ya mazao ya pamba na dengu, jambo linaloashiria kupanuka kwa huduma za chama hicho kwa mazao mbalimbali yenye thamani kubwa sokoni.

Mafunzo Yalenga Kuimarisha Vyama vya Ushirika

Kwa mujibu wa Bw. Mwindi, mafunzo hayo ya siku tatu yalikuwa na malengo makuu matatu:

• Kufanya tathmini ya utekelezaji wa mfumo wa stakabadhi za ghala katika msimu uliopita.

• Kuimarisha utunzaji wa kumbukumbu na takwimu.

• Kuwajengea uwezo viongozi wa vyama vya ushirika katika usimamizi wa shughuli zao.

Washiriki 80 waliotoka wilaya mbalimbali za Mkoa wa Dodoma walipata elimu kuhusu namna bora ya kuendesha vyama vya ushirika kwa kuzingatia misingi ya uwazi, uwajibikaji na matumizi sahihi ya taarifa.

Wakulima Wapya Wanufaika Zaidi

 

Mwindi alisema mafunzo hayo yana umuhimu mkubwa kwa wakulima wengi ambao ni wageni katika matumizi ya mfumo wa stakabadhi za ghala.

Kupitia mafunzo hayo, wakulima wataweza:

• Kutunza kumbukumbu kwa usahihi.

• Kuhifadhi taarifa za uzalishaji.

• Kufuatilia mapato na matumizi.

• Kuandaa taarifa za vyama kwa wakati.

• Kuendesha shughuli za ushirika kwa ufanisi zaidi.

Hii ni hatua muhimu kwa sababu usimamizi mzuri wa taarifa huongeza uwazi katika vyama vya ushirika na kujenga imani kwa wanachama.

Mfumo wa Stakabadhi za Ghala Waendelea Kuleta Mapinduzi

Makamu Mwenyekiti wa DORECU, David Mtimbi Mwaka, alisema wanachama wa Mkoa wa Dodoma wameendelea kunufaika na matumizi ya mfumo wa stakabadhi za ghala.

Kwa mujibu wake, mfumo huo umechangia kwa kiasi kikubwa kudhibiti madalali (aggregators) waliokuwa wakinunua mazao kwa bei ndogo kutoka kwa wakulima.

Alisema mafanikio yaliyopatikana kupitia mfumo huo yanatoa matumaini makubwa ya kufanya vizuri zaidi katika msimu ujao wa kilimo.

Kauli hiyo inaonyesha kuwa ushirika unaendelea kuwa chombo muhimu cha kulinda maslahi ya wakulima kwa kuwawezesha kuuza mazao yao kwa utaratibu wenye ushindani na uwazi.

TCDC Yasistiza Uwajibikaji katika Vyama vya Ushirika

Naye Mrajisi Msaidizi anayesimamia vyama vya ushirika visivyo vya kifedha kutoka Tume ya Maendeleo ya Ushirika Tanzania (TCDC), Richard Izengo, alisema mafunzo hayo ni sehemu ya utaratibu wa kila mwaka wa kuimarisha usimamizi na ukaguzi wa vyama vya ushirika.

Alieleza kuwa lengo ni kuhakikisha vyama vinaendeshwa kwa kuzingatia sheria, kanuni na taratibu zinazolinda maslahi ya wanachama.

Aidha, alisisitiza umuhimu wa kuandaa na kuwasilisha hesabu kwa mkaguzi wa nje ili taarifa za utekelezaji wa shughuli za vyama ziwasilishwe kwenye mikutano mikuu ya mwaka.

Hatua hiyo inalenga kuongeza uwajibikaji kwa viongozi pamoja na kuwapa wanachama fursa ya kufahamu hali halisi ya vyama vyao.

Uchambuzi: Kwa Nini Mfumo wa Stakabadhi za Ghala Unaendelea Kuimarika?

Mfumo wa stakabadhi za ghala umeendelea kuwa moja ya mafanikio makubwa katika mageuzi ya biashara ya mazao nchini Tanzania. Mfumo huu unamwezesha mkulima kuhifadhi mazao yake katika ghala lililosajiliwa na kupata stakabadhi inayotumika kuthibitisha umiliki wa mazao hayo. Badala ya kuuza mazao mara moja wakati bei zikiwa chini, mkulima anaweza kusubiri hadi soko litakapokuwa na bei nzuri, hivyo kuongeza kipato chake.

Faida nyingine ni kupunguza nafasi ya walanguzi na madalali kuwanyonya wakulima kwa kununua mazao kwa bei isiyoendana na thamani halisi ya soko. Kupitia ushirika, mazao hukusanywa kwa pamoja na kuuzwa kwa mnada au kwa wanunuzi wanaokidhi masharti ya ushindani, jambo linaloongeza uwazi na mapato ya wakulima.

Mafanikio ya DORECU ya kuuza zaidi ya tani 11,000 za ufuta na kulipa zaidi ya shilingi bilioni 25 ni ushahidi kwamba mfumo huu unaweza kubadilisha maisha ya wakulima ikiwa utaendelea kusimamiwa kwa uadilifu na uwajibikaji.

Mafunzo kwa Wakulima na Viongozi wa Ushirika

Kutokana na mafanikio haya, kuna mafunzo muhimu ambayo wakulima na viongozi wa vyama vya ushirika wanapaswa kuyazingatia:

• Tunza kumbukumbu kwa usahihi: Rekodi za uzalishaji, mauzo na mapato ni msingi wa usimamizi mzuri wa ushirika.

• Shiriki kikamilifu kwenye mikutano ya chama: Huko ndiko maamuzi muhimu kuhusu bei, masoko na maendeleo ya chama hufanyika.

• Tumia mfumo wa stakabadhi za ghala: Mfumo huu unaweza kukuwezesha kupata bei nzuri zaidi kuliko kuuza mazao mara baada ya kuvuna.

• Dumisha uwazi na uwajibikaji: Viongozi wanapaswa kuwasilisha taarifa za fedha na shughuli kwa wanachama kwa wakati ili kujenga imani.

• Jifunze kila msimu: Mafunzo ya mara kwa mara huongeza uwezo wa wanachama kukabiliana na changamoto za biashara ya mazao.

DORECU na Mustakabali wa Kilimo cha Biashara

Tangazo la kuanza kwa mauzo ya pamba na dengu linaonyesha kuwa DORECU inaendelea kupanua wigo wa huduma zake. Hii ni fursa kwa wakulima wa mazao mbalimbali kupata masoko ya uhakika kupitia mfumo wa ushirika.

Kadri vyama vya ushirika vinavyoendelea kuimarishwa, ndivyo wakulima wanavyoweza kupata nguvu ya pamoja katika kujadiliana bei, kupata huduma za kifedha, pembejeo, elimu ya kilimo na masoko yenye ushindani.

Mafanikio ya Chama Kikuu cha Ushirika Mkoa wa Dodoma (DORECU) ya kuuza zaidi ya tani 11,000 za ufuta na kuwalipa wakulima zaidi ya shilingi bilioni 25 yanaonyesha wazi kuwa ushirika wenye uongozi bora, matumizi sahihi ya mfumo wa stakabadhi za ghala na usimamizi wa kitaalamu unaweza kuwa chachu ya maendeleo ya wakulima na uchumi wa taifa.

Kwa kuendelea kutoa mafunzo kwa viongozi na wanachama, kuimarisha utunzaji wa kumbukumbu, kuzingatia uwajibikaji wa kifedha na kupanua masoko ya mazao kama pamba na dengu, DORECU inaweka mfano wa namna vyama vya ushirika vinavyoweza kuwa injini ya mapinduzi ya kilimo cha biashara nchini. Kwa wakulima, ujumbe ni wazi: kujiunga na ushirika unaosimamiwa vizuri, kushiriki mafunzo na kutumia mfumo wa stakabadhi za ghala ni hatua muhimu kuelekea kuongeza tija, kipato na ustawi wa maisha.

Visima 67,000 kwajili ya umwagiliaji , Mkulima Mdogo Kuondokana na Utegemezi wa Mvua

Katika kipindi ambacho mabadiliko ya tabianchi yanaendelea kuathiri uzalishaji wa mazao kutokana na kutokuwa na uhakika wa mvua, Serikali ya Tanzania imeendelea kuwekeza katika suluhisho la muda mrefu litakalomkomboa mkulima mdogo kutoka kwenye utegemezi wa mvua. Suluhisho hilo ni kuimarisha kilimo cha umwagiliaji kupitia mpango mkubwa wa uchimbaji wa visima 67,000 unaotekelezwa na Tume ya Taifa ya Umwagiliaji (NIRC).

Mpango huo unatajwa kuwa miongoni mwa mikakati mikubwa zaidi kuwahi kutekelezwa nchini katika sekta ya umwagiliaji, ukilenga kuongeza uzalishaji wa mazao, kutengeneza maelfu ya ajira kwa vijana, kuongeza kipato cha wakulima, kuimarisha usalama wa chakula na kuifanya sekta ya kilimo kuwa ya kisasa, yenye tija na inayoweza kukabiliana na changamoto za mabadiliko ya tabianchi.

Serikali Yaimarisha Dira ya Kilimo Kisichotegemea Mvua

Akiwasilisha mikakati ya Tume ya Taifa ya Umwagiliaji katika Kongamano la 10 la Ununuzi wa Umma Mwaka 2026 lililofanyika jijini Arusha, Mkurugenzi Mkuu wa Tume hiyo, Bw. Raymond Mndolwa, amesema mpango wa uchimbaji wa visima 67,000 unatekelezwa kufuatia maelekezo ya Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan aliyoyatoa wakati wa uzinduzi wa mradi wa uchimbaji wa visima kwa wakulima wadogo katika Maonesho ya Kilimo Nanenane yaliyofanyika jijini Mbeya mwaka 2023.

Kwa mujibu wa Bw. Mndolwa, lengo kuu ni kuhakikisha wakulima wadogo wanapata maji ya uhakika kwa ajili ya uzalishaji wa mwaka mzima badala ya kutegemea msimu wa mvua pekee.

Hatua hiyo inalenga kubadili mfumo wa kilimo kutoka kilimo cha kujikimu kwenda kilimo cha biashara kinachozalisha kwa tija na kinachoweza kuchangia kwa kiwango kikubwa katika ukuaji wa uchumi wa taifa.

Kwa Nini Umwagiliaji Ni Suluhisho la Kudumu?

Kwa miaka mingi, changamoto kubwa inayowakabili wakulima wadogo imekuwa ni kutegemea mvua ambazo kwa sasa zimekuwa hazitabiriki kutokana na athari za mabadiliko ya tabianchi.

Mvua zisizotabirika husababisha:

• Kupungua kwa mavuno.

• Hasara kwa wakulima.

• Upungufu wa chakula.

• Kuongezeka kwa umaskini vijijini.

• Kushuka kwa uzalishaji wa malighafi za viwandani.

Kupitia mpango huu, Serikali inalenga kuhakikisha kuwa uzalishaji wa mazao unaendelea katika misimu yote ya mwaka bila kujali hali ya hewa.

Hii ndiyo maana wataalamu wa kilimo wanautazama mradi huu kama nguzo muhimu ya mageuzi ya sekta ya kilimo nchini.

Visima 67,000: Mapinduzi Makubwa kwa Mkulima Mdogo

Moja ya mambo yanayoufanya mradi huu kuwa wa kipekee ni kwamba unawalenga wakulima wadogo ambao kwa muda mrefu hawajawahi kunufaika na skimu rasmi za umwagiliaji.

Bw. Mndolwa amesema mpango huo unakusudia kufikisha huduma za umwagiliaji kwa makundi ambayo hayapo ndani ya mfumo wa kawaida wa skimu za umwagiliaji.

Hii ina maana kuwa hata wakulima waliopo maeneo ya mbali wataweza kupata maji ya uhakika kupitia visima vitakavyochimbwa karibu na maeneo yao.

Matokeo yake yanatarajiwa kuwa:

• Kuongezeka kwa uzalishaji wa mazao.

• Kuongezeka kwa kipato cha kaya.

• Kupungua kwa umasikini.

• Kuongezeka kwa usalama wa chakula.

• Kukuza uchumi wa vijijini.

Ajira kwa Vijana Zakuwa Kipaumbele

Mbali na kuongeza uzalishaji wa kilimo, mpango huu umebeba ajenda kubwa ya kutengeneza ajira.

Kwa mujibu wa Tume ya Taifa ya Umwagiliaji, utekelezaji wa uchimbaji wa visima pamoja na usambazaji wa pampu unatarajiwa kuzalisha ajira kati ya vijana 2,000 hadi 4,000.

Ajira hizo zitatokana na:

• Uchimbaji wa visima.

• Ufungaji wa pampu.

• Usimamizi wa miradi.

• Matengenezo ya mifumo ya umwagiliaji.

• Huduma za kiufundi.

• Uendeshaji wa mifumo ya maji.

Aidha, vijana wanaosomea fani za ufundi zinazohusiana na mifumo ya umwagiliaji watapata nafasi ya kushiriki moja kwa moja katika utekelezaji wa miradi hiyo.

Hii ni hatua inayolenga kujenga wataalamu wazawa watakaoweza kuendeleza sekta ya umwagiliaji kwa miaka mingi ijayo.

Ruzuku ya Serikali Yarahisisha Utekelezaji

Serikali imeamua kupunguza mzigo wa gharama kwa wakulima kupitia utoaji wa ruzuku katika maeneo mawili muhimu:

• Uchimbaji wa visima.

• Ununuzi wa pampu za kusukuma maji.

Hatua hii inalenga kuhakikisha kuwa wakulima wadogo ambao hawana uwezo mkubwa wa kifedha wanapata fursa ya kuingia katika kilimo cha umwagiliaji bila kubeba gharama kubwa.

Kwa kufanya hivyo, Serikali inaondoa moja ya vikwazo vikubwa vilivyokuwa vinawazuia wakulima wengi kuwekeza katika teknolojia za kisasa za uzalishaji.

Kisima Kimoja Kinaweza Kubadilisha Maisha ya Wakulima 16

Moja ya takwimu zinazovutia zaidi katika mpango huu ni uwezo wa kila kisima.

Kwa mujibu wa Tume:

• Kisima kimoja kinahudumia takribani wakulima 16.

• Kina uwezo wa kumwagilia hadi ekari 40.

Hii inaonyesha kuwa kila kisima kina uwezo mkubwa wa kuongeza uzalishaji wa mazao katika eneo husika.

Utambuzi wa maeneo yanayostahili kunufaika unafanywa kwa ushirikiano wa karibu kati ya Tume ya Taifa ya Umwagiliaji na Halmashauri za Wilaya ili kuhakikisha huduma zinawafikia walengwa halisi.

Mafanikio Tayari Yameanza Kuonekana

Ingawa utekelezaji wa mpango mkubwa wa visima 67,000 bado unaendelea, mafanikio ya awali tayari yanaonekana.

Kwa mujibu wa Bw. Raymond Mndolwa:

• Visima 390 tayari vimechimbwa.

• Vipo katika mikoa 15 nchini.

Serikali pia imenunua:

• Pampu 2,000.

• Pampu 1,000 tayari zimepokelewa na kusambazwa.

Mikoa iliyonufaika hadi sasa ni:

• Mwanza

• Mara

• Kagera

• Kigoma

• Simiyu

• Geita

• Katavi

Hii inaonyesha utekelezaji wa mpango umeanza kuzaa matunda na unapanuka hatua kwa hatua.

Zaidi ya Wakulima 15,000 Wanufaika

Mpango huo tayari umeonyesha mafanikio makubwa kwa upande wa walengwa.

Kwa mujibu wa takwimu zilizowasilishwa:

• Wakulima walionufaika ni 15,022.

• Wanawake ni 6,335.

• Wanaume ni 8,702.

• Vikundi vilivyonufaika ni 769.

• Eneo litakalomwagiliwa katika hatua ya awali ni ekari 13,518.75.

Takwimu hizi zinaonyesha kuwa Serikali inaendelea kuhakikisha wanawake na wanaume wanapata fursa sawa za kushiriki katika mapinduzi ya kilimo cha umwagiliaji.

Miradi Mingine Inaendelea Sambamba

Mbali na uchimbaji wa visima, Tume ya Taifa ya Umwagiliaji inaendelea kutekeleza majukumu yake ya msingi ya kuratibu, kuendeleza na kusimamia maendeleo ya sekta ya umwagiliaji nchini.

Kwa sasa, miradi mingine inayoendelea ni pamoja na:

• Miradi 146 ya ujenzi.

• Miradi 634 ya upembuzi yakinifu na usanifu wa kina wa skimu pamoja na mabwawa ya umwagiliaji.

Miradi hii inaweka msingi wa kupanua zaidi miundombinu ya umwagiliaji katika maeneo mengi ya Tanzania.

Ushirikiano wa Taasisi Ni Nguzo ya Mafanikio

Tume ya Taifa ya Umwagiliaji imeendelea kusisitiza kuwa mafanikio ya mpango huu yanatokana na ushirikiano wa karibu kati ya taasisi mbalimbali za Serikali na wadau wa maendeleo.

Miongoni mwa washirika muhimu ni:

• Halmashauri zote 184 nchini.

• Mamlaka ya Udhibiti wa Ununuzi wa Umma (PPRA).

• Mamlaka ya Elimu na Mafunzo ya Ufundi Stadi (VETA).

• Vyuo mbalimbali vya ufundi nchini.

Ushirikiano huu unasaidia kuhakikisha miradi inatekelezwa kwa uwazi, ufanisi na kwa kuzingatia viwango vya kitaalamu.

Uchambuzi: Je, Mpango Huu Una Maana Gani kwa Mustakabali wa Kilimo Tanzania?

Kwa mtazamo wa maendeleo ya sekta ya kilimo, mpango wa visima 67,000 si mradi wa kawaida bali ni uwekezaji wa kimkakati wenye uwezo wa kubadilisha mfumo mzima wa uzalishaji wa chakula nchini.

Kwanza, utaongeza uwezo wa wakulima kulima zaidi ya msimu mmoja kwa mwaka, jambo litakaloongeza uzalishaji na kipato. Pili, utapunguza athari za ukame na mabadiliko ya tabianchi ambazo zimekuwa zikisababisha hasara kubwa kwa wakulima. Tatu, utachochea ajira kwa vijana kupitia shughuli za uchimbaji, usimamizi na matengenezo ya mifumo ya umwagiliaji pamoja na huduma za ugani.

Aidha, uwekezaji huu utaongeza upatikanaji wa malighafi kwa viwanda vya kusindika mazao, hivyo kuchochea ukuaji wa sekta ya viwanda na biashara. Kwa upande wa jamii, ongezeko la uzalishaji linatarajiwa kuimarisha usalama wa chakula, kupunguza umasikini wa vijijini na kuongeza mapato ya kaya na ya taifa kwa ujumla.

Hata hivyo, ili mafanikio yawe endelevu, ni muhimu kuendelea kutoa mafunzo kwa wakulima kuhusu matumizi bora ya maji, utunzaji wa miundombinu ya umwagiliaji, usimamizi wa vikundi vya wakulima na matumizi ya teknolojia za kisasa ili kuhakikisha uwekezaji huu unaleta matokeo yaliyokusudiwa kwa muda mrefu.

Mpango wa Tume ya Taifa ya Umwagiliaji wa kuchimba visima 67,000 ni hatua kubwa inayodhihirisha dhamira ya Serikali ya kujenga sekta ya kilimo yenye tija, inayostahimili mabadiliko ya tabianchi na inayotoa fursa za ajira na maendeleo kwa Watanzania. Kupitia ruzuku ya uchimbaji wa visima na ununuzi wa pampu, pamoja na ushirikiano wa Halmashauri, taasisi za mafunzo na wadau wengine, wakulima wadogo wanaanza kupata msingi imara wa kulima mwaka mzima.

Iwapo utekelezaji utaendelea kwa kasi na ubora uliopangwa, mpango huu unaweza kuwa miongoni mwa miradi itakayobadilisha historia ya kilimo nchini kwa kuongeza uzalishaji, kuimarisha usalama wa chakula, kukuza uchumi wa vijijini na kuifanya Tanzania kuwa na mfumo wa kilimo unaotegemea teknolojia na uhakika wa maji badala ya kutegemea mvua pekee.

Nane Nane 2026 Arusha: Queen Sendiga Ahamasisha Wakulima wa Kanda ya Kaskazini Kushiriki Maonyesho ya Kilimo, Mifugo na Biashara

    

Na Mwandishi Wetu | MKULIMA JEMBE BLOG

Maonyesho ya Kilimo, Mifugo, Uvuvi, Maliasili na Biashara maarufu kama Nane Nane yameendelea kuwa jukwaa muhimu la maendeleo ya sekta za uzalishaji nchini Tanzania. Kila mwaka maelfu ya wakulima, wafugaji, wavuvi, watafiti, taasisi za kifedha, makampuni ya pembejeo, wabunifu wa teknolojia na wawekezaji hukutana kwa lengo la kujifunza, kuonesha mafanikio yao na kujenga ushirikiano unaochochea maendeleo ya uchumi.

Kwa mwaka 2026, matarajio ni makubwa zaidi baada ya Mkuu wa Mkoa wa Manyara, Mhe. Queen Cuthbert Sendiga, kutoa wito kwa wakulima, wafugaji, wavuvi, wafanyabiashara pamoja na wananchi wote wa Kanda ya Kaskazini, inayojumuisha mikoa ya Manyara, Arusha na Kilimanjaro, kujitokeza kwa wingi kushiriki Maonyesho ya Nane Nane 2026 yatakayofanyika katika Viwanja vya Nane Nane, Njiro (Femi), Jiji la Arusha, kuanzia Agosti 1 hadi 9, 2026.

Mhe. Sendiga amesema maonyesho hayo ni zaidi ya sehemu ya kuonesha bidhaa; ni jukwaa la kujifunza teknolojia mpya, kubadilishana uzoefu, kutafuta masoko, kuanzisha ushirikiano wa kibiashara na kufungua milango ya uwekezaji katika sekta zinazobeba uchumi wa wananchi wengi wa Tanzania.

Kaulimbiu ya maonyesho ya mwaka huu ni:

"Tambua Soko; Ongeza Tija Kutekeleza DIRA 2050."

Kaulimbiu hiyo inaweka msisitizo mkubwa katika uzalishaji unaoongozwa na mahitaji ya soko badala ya uzalishaji wa mazoea, jambo ambalo ni msingi wa kujenga uchumi wa kisasa wenye ushindani wa kimataifa.

Nane Nane: Zaidi ya Maonesho, Ni Chuo cha Kilimo cha Muda Mfupi

Kwa miaka mingi, Maonyesho ya Nane Nane yamekuwa yakitajwa kama darasa kubwa la wazi kwa wakulima na wadau wengine wa sekta ya kilimo.

Katika kipindi cha siku tisa za maonyesho, washiriki hupata nafasi ya kujifunza kwa vitendo kutoka kwa wataalamu wa taasisi mbalimbali za utafiti, vyuo vikuu, wizara, mashirika ya umma na sekta binafsi.

Teknolojia zinazowasilishwa mara nyingi hujumuisha:

• Mbegu zilizoboreshwa zinazostahimili ukame na magonjwa.

• Kilimo cha kisasa kinachotumia umwagiliaji.

• Matumizi sahihi ya mbolea na viuatilifu.

• Mashine za kisasa za kilimo.

• Ufugaji wenye tija.

• Teknolojia za uvuvi endelevu.

• Uhifadhi wa mazao baada ya kuvuna.

• Uongezaji thamani wa mazao.

• Matumizi ya TEHAMA katika kilimo.

Maarifa haya huwasaidia wazalishaji kuongeza tija na kupunguza gharama za uzalishaji.

Kaulimbiu ya Mwaka Huu Ina Ujumbe Mzito kwa Wakulima

Kaulimbiu ya mwaka huu, "Tambua Soko; Ongeza Tija Kutekeleza DIRA 2050," inabeba ujumbe muhimu kwa kila mdau wa kilimo.

Kwa muda mrefu, changamoto kubwa imekuwa wakulima kuzalisha bila kufanya utafiti wa soko. Matokeo yake ni kuzalisha mazao yanayozidi mahitaji au kushindwa kukidhi viwango vya ubora vinavyohitajika na wanunuzi.

Leo hii, mkulima anatakiwa kujiuliza maswali muhimu kabla ya kupanda:

• Nitauza mazao yangu kwa nani?

• Soko linahitaji ubora gani?

• Je, mazao yangu yanakidhi viwango vya usalama wa chakula?

• Bei ya soko ikoje?

• Je, kuna fursa za kuongeza thamani kabla ya kuuza?

Majibu ya maswali haya ndiyo yanayomwezesha mkulima kuzalisha kwa tija na kupata faida.

DIRA 2050 na Nafasi ya Sekta ya Kilimo

DIRA 2050 inalenga kujenga Tanzania yenye uchumi wa kisasa, unaotegemea uzalishaji wenye tija, matumizi ya teknolojia, ubunifu na ushiriki wa sekta binafsi.

Sekta ya kilimo ina nafasi ya kipekee katika kufanikisha maono hayo kwa kuwa:

• Inatoa ajira kwa idadi kubwa ya Watanzania.

• Inachangia usalama wa chakula.

• Inachochea ukuaji wa viwanda kupitia malighafi.

• Inaongeza mapato ya kaya na ya taifa.

• Inawezesha biashara ya ndani na nje ya nchi.

Hivyo, maonyesho kama Nane Nane ni sehemu ya safari ya kufanikisha dira hiyo kwa kuwa yanawahamasisha wazalishaji kutumia maarifa na teknolojia mpya.

Fursa za Biashara Zitakazopatikana

Mbali na elimu ya uzalishaji, maonyesho haya ni soko kubwa la biashara.

Washiriki watapata nafasi ya:

• Kutangaza bidhaa na huduma zao.

• Kukutana na wanunuzi wa ndani na nje ya nchi.

• Kupata mikataba ya biashara.

• Kujifunza kuhusu huduma za bima na mikopo ya kilimo.

• Kukutana na wawekezaji.

• Kujifunza namna ya kuongeza thamani ya mazao.

Kwa wafanyabiashara wa pembejeo, taasisi za fedha, kampuni za teknolojia na viwanda vya kuongeza thamani, maonyesho haya ni fursa ya kujitangaza na kupanua mtandao wa wateja.

Kwa Nini Wakulima wa Manyara, Arusha na Kilimanjaro Hawapaswi Kukosa?

Kanda ya Kaskazini ni miongoni mwa maeneo yenye uzalishaji mkubwa wa mazao ya biashara na chakula pamoja na shughuli za ufugaji.

Ushiriki wa wakulima wa kanda hii utawasaidia:

• Kujifunza mbinu mpya za uzalishaji.

• Kulinganisha teknolojia mbalimbali zinazopatikana sokoni.

• Kupata ushauri wa kitaalamu kutoka kwa watafiti na maafisa ugani.

• Kutengeneza mitandao ya biashara.

• Kupata taarifa za masoko ya ndani na kimataifa.

Haya ni maarifa ambayo yanaweza kubadilisha uzalishaji wa mkulima kutoka kiwango cha kujikimu kwenda biashara yenye faida.

Umuhimu wa Ushirikiano wa Wadau

Maendeleo ya sekta ya kilimo hayawezi kufikiwa na mkulima mmoja pekee.

Yanahitaji ushirikiano kati ya:

• Serikali.

• Taasisi za utafiti.

• Taasisi za fedha.

• Sekta binafsi.

• Vyama vya ushirika.

• Wataalamu wa ugani.

• Wawekezaji.

• Wanunuzi wa mazao.

Maonyesho ya Nane Nane ndiyo yanayowaweka wadau hawa wote katika eneo moja, hivyo kurahisisha kujenga ushirikiano wenye manufaa ya muda mrefu.

Elimu kwa Vijana na Wanawake

Moja ya mafanikio yanayoendelea kujitokeza katika maonyesho ya Nane Nane ni kuongezeka kwa ushiriki wa vijana na wanawake katika shughuli za kilimo biashara.

Kupitia maonyesho haya, vijana wanaweza kuona kuwa kilimo si shughuli ya jembe la mkono pekee, bali ni biashara inayoweza kutumia:

• Drones.

• Simu janja.

• Programu za kidijitali.

• Mashine za kisasa.

• Mifumo ya umwagiliaji.

• Uchakataji wa mazao.

Hii huchochea ubunifu na kuvutia kizazi kipya kuwekeza katika sekta ya kilimo.

Wito wa Mkuu wa Mkoa wa Manyara

Kupitia mwaliko wake, Mkuu wa Mkoa wa Manyara, Mhe. Queen  Sendiga, amesisitiza umuhimu wa wananchi wa Kanda ya Kaskazini kutumia maonyesho haya kama daraja la kuongeza maarifa, kuanzisha ushirikiano mpya na kutafuta masoko yatakayowawezesha kuongeza kipato na kuinua uchumi wa familia zao.

Ni wito unaolenga kuhakikisha kuwa hakuna mkulima, mfugaji, mvuvi au mfanyabiashara anayebaki nyuma katika safari ya kutumia fursa zinazotolewa na maendeleo ya teknolojia na masoko.

Maonyesho ya Nane Nane 2026 yatakayofanyika kuanzia Agosti 1 hadi 9, 2026, katika Viwanja vya Nane Nane, Njiro (Femi), Jiji la Arusha, yanatarajiwa kuwa miongoni mwa majukwaa muhimu zaidi ya kukuza sekta za kilimo, mifugo, uvuvi, maliasili na biashara nchini.

Wito uliotolewa na Mkuu wa Mkoa wa Manyara, Mhe. Queen  Sendiga, ni mwaliko wa kutumia fursa zinazopatikana kupitia maonyesho hayo ili kujifunza teknolojia za kisasa, kubadilishana uzoefu, kutangaza bidhaa na huduma, kufungua masoko mapya na kuimarisha uwekezaji.

Kwa wakulima, wafugaji na wavuvi, kushiriki Nane Nane si tu kuhudhuria maonyesho, bali ni uwekezaji katika maarifa, ubunifu na mtandao wa biashara unaoweza kubadilisha uzalishaji wao na kuongeza kipato kwa muda mrefu.

🗓 Tarehe: 1–9 Agosti 2026
📍 Mahali: Viwanja vya Nane Nane, Njiro (Femi), Jiji la Arusha
🎯 Kaulimbiu: "Tambua Soko; Ongeza Tija Kutekeleza DIRA 2050."

TADB: Asilimia 73.6 ya Mikopo Yote Imetolewa Ndani ya Miaka Mitatu , Wakulima Wanufaika Zaidi

 Kilimo, ni uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania na chanzo kikuu cha ajira kwa mamilioni ya wananchi, imeendelea kupata nguvu mpya kupitia ongezeko kubwa la upatikanaji wa mikopo inayotolewa na Benki ya Maendeleo ya Kilimo Tanzania (TADB). Hali hiyo imeibuka kuwa moja ya mafanikio makubwa yanayodhihirisha dhamira ya Serikali ya Awamu ya Sita katika kuwekeza kwenye uzalishaji wa chakula na maendeleo ya uchumi wa wananchi.

Benki ya Maendeleo ya Kilimo Tanzania (TADB) imesema asilimia 73.6 ya mikopo yote iliyotolewa katika kipindi cha miaka mitano ilitolewa kati ya mwaka 2022 hadi 2025, kipindi kinachoendana na utekelezaji wa sera na mipango ya Serikali ya Awamu ya Sita ya kuimarisha sekta za kilimo, mifugo na uvuvi.

Akizungumza na waandishi wa habari jijini Dodoma leo Julai 30, 2026, Mkurugenzi Mwendeshaji wa Benki ya Maendeleo ya Kilimo Tanzania (TADB), Frank Nyabundege, amesema mafanikio hayo yamepatikana wakati wa utekelezaji wa mwaka wa fedha 2025/26, huku akieleza pia mwelekeo wa benki katika mwaka wa fedha 2026/27.

Kwa mujibu wa Nyabundege, kuongezeka kwa mtaji wa benki kumeiwezesha TADB kutoa mikopo mingi zaidi kwa wakulima, wafugaji na wavuvi katika maeneo mbalimbali nchini, hatua ambayo imeongeza uwezo wa wananchi kuwekeza katika uzalishaji wa kisasa.

Amesema mikopo hiyo imechangia kuongeza uzalishaji wa mazao, mifugo na uvuvi sambamba na kuimarisha usalama wa chakula nchini pamoja na kuongeza kipato kwa maelfu ya wanufaika.

Kwa Nini Mikopo ya Kilimo ni Muhimu kwa Taifa?

Moja ya changamoto kubwa ambazo zimekuwa zikiwakabili wakulima kwa miaka mingi ni ukosefu wa mitaji ya kutosha ya kuwekeza katika uzalishaji wa kisasa. Wakulima wengi wamekuwa wakitegemea fedha zao binafsi ambazo mara nyingi hazitoshi kununua pembejeo bora, mbegu zilizoboreshwa, mitambo ya umwagiliaji, matrekta, mashine za kuvunia pamoja na vifaa vya kuhifadhi mazao.

Kutokana na hali hiyo, upatikanaji wa mikopo kupitia TADB unatoa nafasi kwa wazalishaji kuongeza kiwango cha uzalishaji na kuboresha ubora wa bidhaa zao.

Mkulima mwenye mtaji wa kutosha anaweza:

• Kununua mbegu bora.

• Kutumia mbolea kwa kiwango kinachoshauriwa.

• Kuwekeza kwenye kilimo cha umwagiliaji.

• Kutumia mashine za kisasa.

• Kuhifadhi mazao kwa ubora.

• Kuuza mazao katika masoko yenye faida zaidi.

Hatua hizi zote huongeza tija na kupunguza hasara ambazo zimekuwa zikisababishwa na matumizi ya teknolojia duni.

Ongezeko la Mtaji wa TADB Lina Maana Gani?

Katika taasisi yoyote ya fedha, mtaji ndiyo msingi wa uwezo wa kutoa mikopo.

Kadiri mtaji unavyoongezeka, ndivyo uwezo wa benki kutoa mikopo mingi zaidi unavyoongezeka.

Kwa TADB, kuongezeka kwa mtaji kumefungua milango ya kuwafikia wakulima wengi zaidi kuliko ilivyokuwa miaka ya nyuma.

Hili lina maana kuwa:

• Vikundi vya wakulima vina nafasi kubwa ya kupata mikopo.

• Vyama vya ushirika vinaweza kupata fedha za kuongeza biashara.

• Wafugaji wanaweza kuwekeza katika mifugo bora.

• Wavuvi wanaweza kununua vifaa vya kisasa vya uvuvi.

• Wawekezaji wa viwanda vya kuongeza thamani wanaweza kupata mitaji ya uzalishaji.

Athari Chanya kwa Usalama wa Chakula

Usalama wa chakula haupatikani kwa bahati mbaya.

Unategemea uwekezaji mkubwa katika uzalishaji.

Pale ambapo wakulima wanapata mikopo kwa wakati, uzalishaji huongezeka.

Matokeo yake ni:

• Chakula kinakuwa kingi sokoni.

• Bei huwa tulivu.

• Njaa inapungua.

• Taifa linaweza kuuza ziada ya mazao nje ya nchi.

• Serikali hupata fedha kupitia biashara ya mazao.

Kwa hiyo, mikopo ya TADB siyo msaada kwa mkulima mmoja mmoja pekee, bali ni uwekezaji katika usalama wa chakula wa taifa zima.

Mikopo Inavyoongeza Kipato cha Wakulima

Moja ya malengo ya TADB si kutoa fedha pekee, bali kuhakikisha fedha hizo zinaongeza kipato cha wananchi.

Mkulima anayelima ekari moja kwa teknolojia duni anaweza kupata mavuno madogo.

Lakini mkulima huyo huyo akipata mkopo wa kununua mbegu bora, mbolea, dawa na kutumia umwagiliaji anaweza kuongeza mavuno mara mbili au hata zaidi.

Mapato yanapoongezeka:

• Familia zinaishi vizuri.

• Watoto wanapata elimu.

• Huduma za afya zinaboreshwa.

• Ajira mpya zinaongezeka.

• Uchumi wa vijijini unakuwa.

Mwelekeo wa Mwaka wa Fedha 2026/27

Kauli ya Mkurugenzi Mwendeshaji Frank Nyabundege inaonyesha kuwa TADB inaendelea kujiandaa kuongeza huduma zake katika mwaka mpya wa fedha.

Iwapo kasi hii itaendelea, kuna uwezekano wa kuona:

• Kuongezeka kwa mikopo kwa wakulima wadogo.

• Uwekezaji mkubwa katika kilimo cha umwagiliaji.

• Kuongezeka kwa matumizi ya teknolojia za kisasa.

• Kupanuka kwa mnyororo wa thamani wa mazao.

• Kuongezeka kwa viwanda vya kuongeza thamani ya mazao.

Haya yote yatachangia kuongeza ushindani wa bidhaa za Tanzania katika soko la ndani na la kimataifa.

Changamoto Zinazoweza Kujitokeza

Pamoja na mafanikio hayo, bado kuna maeneo yanayohitaji kuimarishwa ili kuhakikisha mikopo inaleta matokeo yaliyokusudiwa.

Miongoni mwa changamoto hizo ni:

• Elimu ya usimamizi wa fedha kwa wakulima.

• Urejeshaji wa mikopo kwa wakati.

• Upatikanaji wa bima ya kilimo.

• Athari za mabadiliko ya tabianchi.

• Masoko yenye uhakika kwa mazao.

Kutatua changamoto hizi kutasaidia kuongeza ufanisi wa matumizi ya mikopo na kuhakikisha wanufaika wanaendelea kukuza shughuli zao kwa mafanikio.

MKULIMA ANAPASWA KUJIFUNZA NINI?

Habari hii inatoa ujumbe muhimu kwa wakulima, wafugaji na wavuvi kwamba fursa za kupata mitaji zinaendelea kuongezeka.

Hata hivyo, ili kunufaika na mikopo hiyo ni muhimu:

• Kuwa na mpango mzuri wa biashara.

• Kutunza kumbukumbu za uzalishaji.

• Kujiunga na vikundi au vyama vya ushirika pale inapowezekana.

• Kutumia fedha za mkopo kwa shughuli zilizokusudiwa.

• Kurejesha mikopo kwa wakati ili kujenga historia nzuri ya kifedha.

Taarifa ya Benki ya Maendeleo ya Kilimo Tanzania (TADB) kwamba asilimia 73.6 ya mikopo yote iliyotolewa katika kipindi cha miaka mitano imetolewa kati ya mwaka 2022 hadi 2025 ni ishara ya kuongezeka kwa uwekezaji katika sekta zinazobeba maisha ya Watanzania wengi.

Kuongezeka kwa mtaji wa benki kumeleta matumaini mapya kwa wakulima, wafugaji na wavuvi kwa kuwawezesha kupata rasilimali za kuendesha uzalishaji wa kisasa, kuongeza tija, kuboresha kipato na kuchangia usalama wa chakula nchini.

Ikiwa kasi hii itaendelea sambamba na matumizi sahihi ya mikopo, elimu kwa wanufaika na upatikanaji wa masoko ya uhakika, sekta ya kilimo itaendelea kuwa injini muhimu ya ukuaji wa uchumi wa Tanzania. Huu ni ushahidi kuwa uwekezaji katika huduma za kifedha za kilimo unaweza kuwa kichocheo kikubwa cha maendeleo ya vijijini na safari ya kujenga uchumi imara unaotegemea uzalishaji.

REKODI MPYA! Maonesho ya 88 ya Kitaifa Yaweka Historia kwa Waonyeshaji 1,133 – Je, Tanzania Inaingia mabadiliko Mpya ya Kilimo cha Biashara?

       Naibu Katibu Mkuu wa Wizara ya Kilimo, Mhandisi Athumani Kilundumya.

Na Mkulima Jembe Blog 

Sekta ya kilimo, ufugaji na uvuvi nchini Tanzania imeendelea kuonesha kasi ya ukuaji na kuvutia wadau wengi zaidi kutoka ndani na nje ya nchi, jambo linalodhihirishwa na rekodi mpya iliyowekwa na Maonesho ya 88 ya Kitaifa ya Kilimo, Ufugaji na Uvuvi yanayotarajiwa kufunguliwa rasmi tarehe 1 Agosti 2026 katika Viwanja vya Maonesho vya Nzuguni, jijini Dodoma.

Maonesho hayo yameweka historia mpya baada ya kufikisha jumla ya waonyeshaji 1,133, ikiwa ni ongezeko la asilimia 26 ikilinganishwa na maonesho ya mwaka uliopita. Rekodi hiyo inaashiria kuongezeka kwa imani ya wadau katika maonesho hayo pamoja na nafasi yake kama jukwaa kubwa la maendeleo ya sekta za uzalishaji nchini.

Washiriki hao ni pamoja na waonyeshaji 24 kutoka mataifa mbalimbali duniani pamoja na wajasiriamali wadogo 20, hatua inayoonyesha kuwa maonesho hayo yanaendelea kukua mwaka hadi mwaka na kuvutia wawekezaji, wataalamu, taasisi za utafiti, kampuni binafsi pamoja na wadau wa maendeleo kutoka ndani na nje ya Tanzania.

 

Dodoma Yajipanga Kuwa Kitovu cha Teknolojia za Kilimo

Akizungumza katika Viwanja vya Maonesho vya Nzuguni baada ya kukagua maandalizi ya maonesho hayo, Mkuu wa Mkoa wa Dodoma, Rosemary Senyamule, amesema maandalizi yote yamekamilika na Dodoma ipo tayari kuwa mwenyeji wa maonesho hayo ya kitaifa na kimataifa.

Amesema washiriki wote wamejipanga kutoa elimu kwa wananchi, kuonesha teknolojia za kisasa pamoja na bidhaa mbalimbali zinazohusu kilimo, ufugaji na uvuvi ili kuwawezesha wananchi kujifunza mbinu bora za kuongeza tija katika uzalishaji.

"Maonesho ya mwaka huu yamepata mwitikio mkubwa zaidi kuliko mwaka uliopita. Waonyeshaji wameongezeka kwa asilimia 26 na kufikia 1,133, jambo ambalo ni rekodi katika historia ya Viwanja vya Maonesho vya Nzuguni," amesema Senyamule.

Kauli hiyo inaonesha wazi kuwa maonesho haya sasa si tukio la kawaida bali yamekuwa kitovu muhimu cha ubunifu, biashara na maendeleo ya sekta ya kilimo nchini Tanzania.

Wananchi Wahimizwa Kutumia Fursa Hii ya Kipekee

Mkuu huyo wa Mkoa amewataka wananchi kutoka mikoa mbalimbali kujitokeza kwa wingi kutembelea maonesho hayo ili kunufaika na elimu, huduma na fursa mbalimbali zinazotolewa na taasisi za Serikali, sekta binafsi pamoja na wadau wa maendeleo waliokusanyika katika eneo moja.

Kwa mkulima, mfugaji au mvuvi, maonesho haya ni darasa la wazi ambapo anaweza kupata suluhisho la changamoto nyingi zinazomkabili bila kulazimika kusafiri maeneo mbalimbali.

Miundombinu Bora Yaongeza Thamani ya Viwanja vya Nzuguni

Aidha, Senyamule amesema miundombinu ya Viwanja vya Nzuguni imeendelea kuboreshwa kwa kujengwa majengo ya kisasa na ya kudumu pamoja na maeneo ya makongamano.

Hatua hiyo itawezesha viwanja hivyo kutumika kwa shughuli mbalimbali za kiuchumi, biashara na kijamii mwaka mzima hata baada ya maonesho kumalizika.

Hii ni hatua muhimu kwa sababu inafanya uwekezaji uliofanyika kuendelea kuwanufaisha wananchi na taasisi mbalimbali kwa muda mrefu badala ya kutumika kipindi cha maonesho pekee.

Serikali Yataka Kilimo Kitoke Kwenye Mazoea Kuelekea Biashara

Kwa upande wake, Naibu Katibu Mkuu wa Wizara ya Kilimo, Mhandisi Athumani Kilundumya, amewahamasisha Watanzania kutembelea Maonesho ya 88 ya Kitaifa pamoja na maonesho yanayofanyika katika kanda zote nane nchini ili kujifunza teknolojia zitakazowasaidia kubadili kilimo cha mazoea na kuwa kilimo cha biashara.

Amesema matumizi ya mbegu bora bado ni changamoto kwa wakulima wengi nchini, hivyo maonesho hayo yamekusanya wataalamu mbalimbali watakaotoa elimu kuhusu mbegu bora, teknolojia za kisasa pamoja na mbinu mbalimbali za kuongeza uzalishaji katika sekta za kilimo, uvuvi na ufugaji.

Kauli hiyo inasisitiza ukweli kwamba maendeleo ya sekta ya kilimo hayawezi kupatikana bila matumizi ya teknolojia, mbegu bora, elimu na usimamizi mzuri wa uzalishaji.

Mataifa Mbalimbali Kushiriki

Maonesho ya 88 ya Kitaifa mwaka 2026 yanatarajiwa kushirikisha wadau kutoka mataifa mbalimbali duniani ikiwemo:

• China

• Israel

• Urusi

• Japan

• Saudi Arabia

• Sweden

• pamoja na mataifa mengine mengi.

Ushiriki wa nchi hizo unaifanya Tanzania kuwa sehemu ya majadiliano ya kimataifa kuhusu teknolojia mpya za kilimo, mifumo ya umwagiliaji, uzalishaji wa mbegu, usindikaji wa mazao, ufugaji wa kisasa, uvuvi endelevu pamoja na uwekezaji katika sekta ya chakula.

Uchambuzi: Rekodi Hii Ina Maana Gani kwa Mkulima wa Tanzania?

Ongezeko la asilimia 26 la waonyeshaji si takwimu ya kawaida. Linaashiria mambo kadhaa muhimu:

Kwanza, linaonyesha kuwa sekta ya kilimo imeendelea kuwa eneo lenye mvuto mkubwa kwa wawekezaji, taasisi za fedha, kampuni za pembejeo, wazalishaji wa mashine na wadau wa maendeleo.

Pili, linaonesha kuwa wakulima wa Tanzania wanaendelea kuwa soko muhimu la teknolojia mpya zinazolenga kuongeza uzalishaji na kupunguza gharama za kilimo.

Tatu, ushiriki wa mataifa mbalimbali unaashiria kuongezeka kwa ushirikiano wa kimataifa katika kuboresha sekta ya kilimo, ufugaji na uvuvi kupitia ubadilishanaji wa maarifa na teknolojia.

Nne, maonesho haya yanatoa nafasi kwa wakulima kujifunza namna ya kuongeza thamani ya mazao yao, kupata masoko mapya na kuingia katika kilimo chenye ushindani wa kimataifa.

Fursa Zitakazopatikana kwa Wakulima

Kupitia maonesho haya, mkulima anaweza kunufaika kwa:

• Kujifunza matumizi sahihi ya mbegu bora.

• Kukutana na wataalamu wa kilimo, mifugo na uvuvi.

• Kupata teknolojia mpya za umwagiliaji na uzalishaji.

• Kujifunza namna ya kuongeza thamani ya mazao.

• Kupata taarifa za masoko.

• Kukutana na wanunuzi wa mazao.

• Kujifunza kuhusu uwekezaji na usindikaji wa bidhaa za kilimo.

• Kupata ushauri wa kitaalamu kutoka taasisi mbalimbali.

• Kufahamu huduma za kifedha zinazotolewa kwa wakulima.

• Kujenga mtandao wa biashara na ushirikiano.

Maonesho Kama Darasa la Maendeleo

Kwa miaka mingi maonesho ya kilimo yalionekana kama sehemu ya kutembelea na kuona bidhaa pekee. Hata hivyo, hali hiyo imebadilika. Leo hii maonesho yamekuwa darasa la kujifunza, kituo cha biashara, sehemu ya uwekezaji na jukwaa la kutengeneza ushirikiano mpya kati ya wakulima, watafiti, wawekezaji, taasisi za fedha na Serikali.

Kwa sababu hiyo, mkulima anayeshiriki maonesho haya ana nafasi kubwa ya kubadilisha mfumo wake wa uzalishaji na kuongeza kipato kupitia teknolojia na maarifa mapya.

Rekodi ya waonyeshaji 1,133 katika Maonesho ya 88 ya Kitaifa ya Kilimo, Ufugaji na Uvuvi si mafanikio ya waandaaji pekee, bali ni ishara kwamba sekta ya kilimo ya Tanzania inaendelea kukua na kuvutia dunia.

Ushiriki wa mataifa mbalimbali, ongezeko kubwa la waonyeshaji, maboresho ya miundombinu ya Viwanja vya Nzuguni pamoja na msisitizo wa Serikali katika matumizi ya teknolojia vinaifanya hafla hii kuwa jukwaa muhimu la kujifunza, kubadilishana uzoefu, kuvutia uwekezaji na kufungua masoko mapya.

Kwa wakulima, wafugaji na wavuvi, huu ni wakati wa kutumia fursa hii kujifunza, kuwekeza kwenye maarifa mapya na kuhamia katika kilimo cha kisasa, chenye tija na biashara. Endapo elimu na teknolojia zitakazotolewa katika maonesho haya zitatumika ipasavyo, zinaweza kuwa chachu ya kuongeza uzalishaji, kuboresha usalama wa chakula na kuinua uchumi wa wananchi pamoja na Taifa kwa ujumla.

Nanenane 2026: RC Nurdin Babu Ahamasisha Wakulima na Wafugaji wa Kilimanjaro Kutumia Fursa ya Maonesho

                                   

Katika kipindi ambacho sekta ya kilimo inaendelea kubadilika kutokana na maendeleo ya sayansi, teknolojia na athari za mabadiliko ya tabianchi, elimu imeendelea kuwa silaha muhimu inayoweza kumwezesha mkulima kuongeza uzalishaji, kupunguza gharama za uzalishaji na kupata masoko yenye tija. Ndiyo maana Maonesho ya Wakulima maarufu kama Nanenane yameendelea kuwa jukwaa muhimu linalowaunganisha wakulima, wafugaji, watafiti, taasisi za serikali, kampuni binafsi na wadau wa maendeleo katika kutafuta suluhisho la pamoja la kuendeleza sekta ya kilimo.

Kwa kutambua umuhimu huo, Mkuu wa Mkoa wa Kilimanjaro, Nurdin Babu, amewataka wakulima, wafugaji na wananchi wa Mkoa wa Kilimanjaro kujitokeza kwa wingi kushiriki Maonesho ya Wakulima (Nanenane) yatakayofanyika katika Viwanja vya Temi, mkoani Arusha, ili kupata maarifa mapya kuhusu kilimo, ufugaji na biashara zinazoweza kuongeza tija na kipato.

Akizungumza na waandishi wa habari ofisini kwake, Mkuu huyo wa Mkoa amesema maonesho hayo ni fursa ya kipekee kwa wakulima na wafugaji kujifunza mbinu za kisasa zinazoweza kubadilisha mfumo wa uzalishaji na kuwawezesha kuendana na mahitaji ya soko la kisasa.

Nanenane Ni Chuo Kikuu cha Mkulima

Kwa miaka mingi, Maonesho ya Nanenane yamekuwa yakijulikana kama darasa kubwa la wazi kwa wakulima. Tofauti na mafunzo ya darasani, maonesho haya huwapa washiriki nafasi ya kuona kwa macho teknolojia zinazotumika mashambani, kufuatilia namna mashine zinavyofanya kazi na kupata majibu ya changamoto zao moja kwa moja kutoka kwa wataalamu.

Nurdin Babu amesema maonesho hayo yatawawezesha wakulima na wafugaji kupata maarifa mapya, kushuhudia teknolojia za kisasa pamoja na kubadilishana uzoefu na wadau mbalimbali wa sekta ya kilimo.

Kauli hiyo inaonesha kuwa lengo la maonesho si kutembelea mabanda pekee, bali kujifunza namna ya kuboresha uzalishaji kupitia matumizi ya mbegu bora, mbinu za kisasa za umwagiliaji, matumizi sahihi ya mbolea, udhibiti wa magonjwa ya mimea na mifugo pamoja na kuongeza thamani ya mazao.

Maadhimisho ya Kitaifa ya Nanenane Yanaendelea Kuimarisha Uchumi wa Kilimo

Mkuu huyo wa Mkoa ameeleza kuwa maadhimisho ya kitaifa ya Siku ya Wakulima hufanyika kila mwaka tarehe 8 Agosti, huku Kanda ya Kaskazini ikiendesha maonesho yake katika Viwanja vya Temi, Arusha kuanzia Agosti Mosi.

Maonesho hayo yatahusisha mikoa ya Kilimanjaro, Arusha na Manyara, ambayo yote ni mikoa inayotegemea kwa kiwango kikubwa shughuli za kilimo, ufugaji na biashara za mazao.

Ushiriki wa mikoa hiyo unatoa nafasi ya kujifunza mafanikio yaliyopatikana katika maeneo mbalimbali, kwani kila mkoa una mazingira na aina tofauti za uzalishaji zinazoweza kuwa somo kwa mwingine.

Kilimanjaro Yaendelea Kuonesha Uwezo Wake

Akizungumzia historia ya ushiriki wa Mkoa wa Kilimanjaro katika maonesho hayo, Nurdin Babu amesema:

"Sisi Kilimanjaro tumekuwa tukishiriki maonesho haya kila mwaka na tumekuwa tukifanya vizuri katika sekta mbalimbali ikiwemo kilimo, ufugaji na biashara ndogondogo. Maonesho ya mwaka huu yatawapa wakulima na wafugaji wetu nafasi ya kuonesha bidhaa zao, ubunifu wao na mafanikio wanayoyapata katika maeneo yao."

Kauli hiyo inaonesha kuwa Mkoa wa Kilimanjaro umeendelea kujijengea sifa katika uzalishaji wa mazao mbalimbali pamoja na ubunifu wa wakulima na wafugaji wake.

Kwa kushiriki maonesho hayo, wakulima hawapati tu nafasi ya kujifunza bali pia hutangaza bidhaa zao, kujitangaza kwa wanunuzi wakubwa na kujenga mahusiano ya kibiashara yanayoweza kudumu kwa muda mrefu.

Teknolojia Mpya Ndiyo Mwelekeo wa Kilimo cha Kisasa

Moja ya mambo yanayotarajiwa kuvutia katika Maonesho ya Nanenane mwaka huu ni ushiriki wa kampuni za ndani na nje ya nchi zitakazowasilisha teknolojia mbalimbali za kisasa.

Kwa mujibu wa Mkuu wa Mkoa, kampuni hizo zitawasilisha teknolojia na bidhaa zitakazosaidia wakulima kuongeza uzalishaji na thamani ya mazao yao.

Teknolojia hizo zinaweza kujumuisha:

• Mashine za kisasa za kilimo.

• Mbegu bora zenye uwezo mkubwa wa kuzalisha.

• Mbolea zenye kuongeza rutuba ya udongo.

• Teknolojia za umwagiliaji.

• Vifaa vya kuhifadhi mazao baada ya kuvuna.

• Teknolojia za kuongeza thamani ya mazao.

• Suluhisho za kidijitali katika masoko ya mazao.

Kupitia maonesho hayo, mkulima anaweza kuona teknolojia hizo zikifanya kazi kabla ya kufanya uamuzi wa kuzinunua au kuzitumia.

Biashara ya Kilimo Inaanzia kwenye Maarifa

Kilimo cha sasa hakitegemei tena uzalishaji pekee. Kinahitaji mkulima kufahamu:

• Mahitaji ya soko.

• Ubora unaotakiwa.

• Namna ya kuongeza thamani ya mazao.

• Njia bora za kufungasha bidhaa.

• Fursa za mikopo.

• Fursa za bima ya kilimo.

• Mbinu za kupata masoko ya ndani na nje ya nchi.

Haya yote hupatikana kwa urahisi kupitia maonesho ya Nanenane ambapo taasisi mbalimbali huweka mabanda ya elimu na ushauri.

Faida kwa Vijana na Wanawake

Maonesho haya pia ni jukwaa muhimu kwa vijana na wanawake wanaotaka kuingia kwenye sekta ya kilimo.

Kupitia maonesho hayo wanaweza:

• Kujifunza fursa mpya za biashara.

• Kukutana na wawekezaji.

• Kupata elimu ya ujasiriamali.

• Kujifunza matumizi ya teknolojia za kisasa.

• Kuanzisha ushirikiano na taasisi mbalimbali.

Hii ni hatua muhimu katika kuvutia kizazi kipya kuona kilimo kama biashara yenye faida badala ya shughuli ya kujikimu pekee.

Kanda ya Kaskazini Ina Fursa Kubwa ya Kilimo na Ufugaji

Mikoa ya Kilimanjaro, Arusha na Manyara imebarikiwa kuwa na mazingira yanayofaa kwa uzalishaji wa mazao ya chakula, mazao ya biashara pamoja na ufugaji wa kisasa.

Maonesho ya Nanenane yanatoa nafasi kwa mikoa hiyo kuonesha mafanikio yake katika:

• Kilimo cha mazao ya chakula.

• Kilimo cha mazao ya biashara.

• Ufugaji wa ng'ombe, mbuzi, kondoo na kuku.

• Uzalishaji wa mbegu.

• Teknolojia za umwagiliaji.

• Uongezaji thamani wa mazao.

• Biashara za kilimo.

Nanenane Ni Daraja la Kuunganisha Wakulima na Wadau

Mbali na elimu, maonesho haya huwakutanisha wakulima na:

• Taasisi za utafiti.

• Benki zinazotoa mikopo ya kilimo.

• Kampuni za pembejeo.

• Wanunuzi wa mazao.

• Wawekezaji.

• Mashirika ya maendeleo.

• Wataalamu wa ugani.

Mahusiano hayo yanaweza kufungua milango mipya ya biashara, uwekezaji na ushirikiano unaoleta matokeo ya muda mrefu.

             

Wito uliotolewa na Mkuu wa Mkoa wa Kilimanjaro, Nurdin Babu, unapaswa kuonekana kama mwaliko wa kutumia elimu kama nyenzo ya kuongeza tija katika kilimo, ufugaji na biashara. Maonesho ya Nanenane yanayotarajiwa kuanza Agosti Mosi katika Viwanja vya Temi, Arusha, na kuhusisha mikoa ya Kilimanjaro, Arusha na Manyara, si tukio la maonesho pekee bali ni jukwaa la kujifunza, kuonesha ubunifu, kutafuta masoko, kuimarisha ushirikiano na kukutana na teknolojia mpya kutoka kwa kampuni za ndani na nje ya nchi.

Kwa wakulima na wafugaji wa leo, ushindani wa soko unahitaji maarifa, ubunifu na uwezo wa kuendana na mabadiliko ya teknolojia. Hivyo, kushiriki Nanenane ni uwekezaji katika elimu na maendeleo ya biashara ya kilimo. Kadiri wakulima wanavyoongeza ujuzi na kutumia mbinu za kisasa, ndivyo wanavyoongeza uzalishaji, thamani ya mazao na kipato cha familia zao, huku wakichangia kwa kiasi kikubwa ukuaji wa uchumi wa Mkoa wa Kilimanjaro na Taifa kwa ujumla.

Wakuu wa Mikoa na Wakuu wa Wilaya Wahamasisha Wananchi Kushiriki Maonesho ya Kilimo na Mifugo Nanenane 2026

 

 

Mkuu wa Mkoa wa Arusha Mhe. CPA Amos Gabriel Makalla ametoa wito kwa Viongozi, watendaji na wananchi wa Mikoa ya Arusha, Manyara na Kilimanjaro kujitokeza kwa wingi kwenye maonesho ya 32 ya Kilimo na mifugo na sherehe za Nanenane, Kanda ya Kaskazini, zinazotarajiwa kuanza Agosti Mosi, 2026 kwenye Viwanja vya Themi Njiro Jijini Arusha kuanzia Agosti Mosi hadi 09, 2026.

Mhe. Makalla ambaye pia ni Mwenyekiti wa Kamati kuu ya Maandalizi ya maonesho na sherehe hizo, ametoa wito huo  Jumatatu Julai 27, 2026 alipoongoza kikao kazi cha Kamati hiyo, akisisitiza umuhimu wa kutofanya maonesho hayo kwa mazoea na badala yake yatumike kuongeza tija na kuimarisha shughuli za kilimo, uvuvi na ufugaji kwa wananchi.

“Sisi wenyewe Viongozi na watendaji tuwe mstari wa mbele kuhudhuria maonesho haya kwani ujio wetu utahamasisha pia wananchi wengine kuja kujifunza masuala mbalimbali ikiwemo teknolojia mpya na uongezaji wa thamani wa bidhaa za kilimo, uvuvi na ufugaji.” Amesema Mhe. Makalla.

Kwa upande wake Mkuu wa Mkoa wa Kilimanjaro Mhe. Nurdin Hassan Babu ambaye pia ni Mwenyekiti Mwenza wa kamati hiyo amesisi
tiza umuhimu wa Wakuu wa Wilaya, Wenyeviti wa Halmashauri na Mameya kuhamasisha wananchi kuhudhuria maonesho hayo akimuhakikisha Mhe. Makalla kuwa Mkoa wa Kilimanjaro umejipanga vizuri kuhudhuria maonesho hayo kikamilifu.

Aidha Mwenyekiti Mwenza mwingine, Mkuu wa Mkoa wa Manyara Mhe. Queen Cuthbeth Sendiga ameeleza kuhusu mpangilio wa wafanyabiashara katika maonesho hayo, akiitaka Kamati tendaji kuwapanga wafanyabiashara hao vizuri ili kuondoa msongamano wa watu katika baadhi ya maeneo machache ambao wengi wamekuwa wakifuata bidhaa fulani ambazo zimekuwa zikiwekwa eneo moja.

Uchambuzi wa Mkulima Jembe Blog

Nanenane si Sherehe Pekee, ni Darasa Kubwa la Kilimo cha Kisasa

Kauli ya Mkuu wa Mkoa wa Arusha kwamba maonesho yasifanyike kwa mazoea inabeba ujumbe mzito unaopaswa kueleweka na kila mdau wa sekta ya kilimo. Kwa miaka mingi, wananchi wengi wamekuwa wakiyaona maonesho ya Nanenane kama sehemu ya kutembea, kufanya manunuzi au kushuhudia burudani mbalimbali. Hata hivyo, mwelekeo mpya unaosisitizwa ni kwamba maonesho hayo yawe chachu ya mageuzi ya sekta ya uzalishaji.

Katika dunia ya sasa, kilimo hakiwezi tena kutegemea mbinu za jadi pekee. Ushindani wa soko, mabadiliko ya tabianchi, ongezeko la gharama za uzalishaji na mahitaji ya chakula salama vinahitaji wakulima kupata maarifa mapya kila mwaka. Nanenane ndiyo jukwaa muhimu zaidi la kukutana na wataalamu, taasisi za utafiti, kampuni za pembejeo, taasisi za fedha na wanunuzi wa mazao.

Kwa Nini Kanda ya Kaskazini ni Muhimu?

Mikoa ya Arusha, Kilimanjaro na Manyara ni miongoni mwa maeneo yenye uzalishaji mkubwa wa mazao ya biashara na chakula nchini. Kanda hii huzalisha kahawa, ngano, mahindi, alizeti, maharage, mboga mboga, matunda, pamoja na kuwa kitovu kikubwa cha ufugaji wa ng'ombe, mbuzi na kondoo.

Pia ni eneo lenye shughuli kubwa za utalii, jambo linaloongeza mahitaji ya bidhaa za kilimo na mifugo zenye ubora wa juu. Hivyo maonesho haya yanakuwa daraja la kuwaunganisha wazalishaji na masoko mapya ya ndani na nje ya nchi.

Teknolojia Ndiyo Silaha ya Mkulima wa Kesho

Moja ya mambo aliyosisitiza Mhe. Makalla ni wananchi kujifunza teknolojia mpya.

Teknolojia hizo zinajumuisha:

• Mbegu zinazostahimili ukame na magonjwa.

• Mfumo bora wa umwagiliaji unaookoa maji.

• Mashine za kisasa za kuvuna na kuchakata mazao.

• Teknolojia za ufugaji wenye tija.

• Mbinu za kisasa za uongezaji thamani.

• Kilimo kinachozingatia mabadiliko ya tabianchi.

• Matumizi ya TEHAMA katika kupata masoko na taarifa za bei.

Kwa mkulima anayehudhuria maonesho akiwa na lengo la kujifunza, siku chache za maonesho zinaweza kubadilisha kabisa namna anavyoendesha shughuli zake kwa miaka mingi ijayo.

Uongezaji Thamani Ndiyo Njia ya Kuongeza Kipato

Kauli ya Mkuu wa Mkoa kuhusu uongezaji thamani inaonyesha mwelekeo wa Serikali wa kutaka wakulima wasiuze mazao ghafi pekee.

Leo hii:

• Mahindi yanaweza kusindikwa kuwa unga wenye virutubisho.

• Nyanya zinaweza kutengenezwa kuwa tomato sauce.

• Matunda yanaweza kusindikwa kuwa juisi.

• Maziwa yanaweza kuwa mtindi, siagi au jibini.

• Asali inaweza kufungashwa kwa viwango vya kimataifa.

• Nyama inaweza kusindikwa na kufungashwa kisasa.

Bidhaa zilizoongezwa thamani huuzwa kwa bei kubwa zaidi, hudumu kwa muda mrefu na kufungua masoko mapya.

Viongozi Wakiwa Mstari wa Mbele Hujenga Imani

Mhe. Makalla amewataka viongozi na watendaji kuwa wa kwanza kuhudhuria maonesho.

Hii ina maana kubwa kwa sababu viongozi wanaposhiriki kikamilifu:

• Wanajionea changamoto za wakulima.

• Wanapata nafasi ya kusikiliza maoni ya wananchi.

• Wanajifunza teknolojia mpya pamoja na wananchi.

• Wanajenga motisha kwa wakulima na wafugaji.

Uongozi unaoshiriki moja kwa moja kwenye shughuli za maendeleo huongeza kasi ya utekelezaji wa sera na miradi ya kilimo.

Ushirikiano wa Mikoa Mitatu ni Mfano wa Maendeleo ya Pamoja

Kauli za Wakuu wa Mikoa ya Kilimanjaro na Manyara zinaonyesha kuwa maendeleo ya sekta ya kilimo hayawezi kufanywa na mkoa mmoja pekee.

Arusha, Kilimanjaro na Manyara zinafanana katika shughuli nyingi za uzalishaji. Ushirikiano wao unaweza kusaidia:

• Kubadilishana uzoefu.

• Kupanua masoko ya mazao.

• Kuvutia wawekezaji.

• Kuimarisha biashara za pembejeo.

• Kuongeza ushirikiano wa taasisi za utafiti.

Mpangilio Bora wa Wafanyabiashara Unaongeza Ufanisi

Hoja iliyotolewa na Mkuu wa Mkoa wa Manyara kuhusu upangaji wa wafanyabiashara ni muhimu sana.

Katika maonesho makubwa, msongamano unaweza kuwafanya baadhi ya washiriki kushindwa kufika kwenye mabanda mengi yenye taarifa muhimu.

Mpangilio mzuri husaidia:

• Wageni kutembelea mabanda yote kwa urahisi.

• Wafanyabiashara kupata wateja kwa usawa.

• Kupunguza msongamano.

• Kuongeza usalama.

• Kuboresha uzoefu wa washiriki.

Nanenane ni Mahali pa Kutengeneza Mitandao ya Biashara

Mbali na kujifunza, maonesho yanatoa nafasi ya:

• Kupata wanunuzi wa mazao.

• Kukutana na taasisi zinazotoa mikopo.

• Kufahamiana na wawekezaji.

• Kujifunza namna ya kufungasha bidhaa.

• Kupata masoko mapya.

• Kujifunza kuhusu viwango vya ubora.

Kwa vijana wanaotafuta fursa za biashara, maonesho haya yanaweza kuwa mwanzo wa safari ya mafanikio.

Vijana Wanapaswa Kutumia Fursa Hii

Kilimo cha kisasa kinahitaji ubunifu wa vijana.

Kupitia maonesho wanaweza kujifunza:

• Kilimo cha kutumia teknolojia.

• Biashara za kuongeza thamani.

• Ujasiriamali wa kilimo.

• Uzalishaji wa kisasa wa mifugo.

• Matumizi ya mitandao ya kidijitali kutafuta masoko.

Hii inaweza kupunguza ukosefu wa ajira huku ikiifanya sekta ya kilimo kuwa ya kisasa zaidi.

Wananchi Wasiende Kutazama Pekee, Waende Kujifunza

Changamoto kubwa inayojitokeza katika maonesho mengi ni baadhi ya watu kwenda kama watazamaji pekee.

Mkulima anapaswa kwenda akiwa na orodha ya mambo anayotaka kujifunza, maswali ya kuwauliza wataalamu na mipango ya kuboresha shughuli zake baada ya maonesho.

Maarifa anayopata yanaweza kuongeza uzalishaji, kupunguza gharama na kuongeza kipato kwa muda mrefu.

           

Wito wa Mkuu wa Mkoa wa Arusha Mhe. CPA Amos Gabriel Makalla unatoa taswira mpya ya maonesho ya Nanenane kama jukwaa la kujifunza, kubadilishana uzoefu na kuharakisha maendeleo ya sekta ya kilimo, mifugo na uvuvi. Ushirikiano wa viongozi wa Arusha, Kilimanjaro na Manyara unaonyesha dhamira ya pamoja ya kuhakikisha maonesho hayo yanakuwa yenye tija kwa wananchi wote.

Kwa wakulima, wafugaji, wavuvi, vijana, wafanyabiashara na wadau wengine wa maendeleo, Nanenane 2026 ni zaidi ya maonesho; ni fursa ya kujifunza teknolojia mpya, kupata masoko, kujenga mitandao ya biashara na kuongeza ushindani wa bidhaa za Tanzania. Mafanikio ya sekta ya kilimo hayatategemea uwepo wa maonesho pekee, bali namna wananchi watakavyotumia maarifa wanayoyapata kuyageuza kuwa vitendo vinavyoongeza uzalishaji, thamani ya mazao na kipato cha familia zao. Huo ndio msingi wa kujenga kilimo chenye tija, biashara endelevu na uchumi imara wa Taifa.

TARI na FAO Waongeza Nguvu Kilimo cha Tende Tanzania: Suluhisho la Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi na Fursa Mpya kwa Wakulima

 

Kadri athari za mabadiliko ya tabianchi zinavyoendelea kuongezeka duniani, sekta ya kilimo imeendelea kutafuta mazao yanayoweza kustahimili ukame, kuongeza usalama wa chakula na kuinua kipato cha wakulima. Tanzania ikiwa ni miongoni mwa nchi zinazokabiliwa na vipindi virefu vya ukame katika baadhi ya maeneo, imeanza kuelekeza nguvu katika kuendeleza mazao yanayoweza kuhimili hali hiyo.

Katika jitihada hizo, Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania (TARI) imepokea ugeni kutoka Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO) nchini, ukiwa na lengo la kuimarisha na kuendeleza kilimo cha tende kama mkakati wa kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi.

Ziara hiyo ilifanyika Julai 21, 2026, katika ukumbi wa Maabara ya Kilimo Mtumba jijini Dodoma, ambapo wajumbe wa FAO walipata fursa ya kujionea mafanikio ya utekelezaji wa mradi wa kilimo cha tende unaoratibiwa na TARI Kituo cha Hombolo, ukifadhiliwa na FAO na kusimamiwa na Wizara ya Kilimo.

Kwa sasa mradi huo unatekelezwa katika Wilaya ya Chamwino ukihusisha kijiji cha Chalinze Nyama pamoja na vijiji vya Mvumi Mission, Makangwa na Handali sambamba na eneo la Hombolo jijini Dodoma.

Akizungumza wakati wa ziara hiyo, Mkurugenzi Mkuu wa TARI, Dkt. Thomas Bwana, alisema kuwa mradi huo unalenga kupunguza athari za mabadiliko ya tabianchi, hasa katika maeneo ya ukame, kutokana na uwezo mkubwa wa zao la tende kustahimili mazingira hayo.

Aidha, alisema kupitia mradi huo, mbegu mpya za kisasa zimesambazwa kwa wakulima ili kuondoa kilimo cha mazoea na kuongeza tija katika uzalishaji.

"Kutokana na mwitikio mkubwa wa wakulima, TARI imeanza mchakato wa kuzalisha mbegu za tende hapa nchini. Hii itasaidia kukidhi mahitaji yanayokua kwa kasi badala ya kuendelea kutegemea kuagiza mbegu kutoka nje ya nchi," alisema Dkt. Bwana.

Kwa upande wake, Mwakilishi na Mkurugenzi Mkazi wa FAO nchini Tanzania, Dkt. Nyabenyi Tipo, alisema ameridhishwa na maendeleo ya utekelezaji wa mradi huo, akibainisha kuwa wakulima wameonyesha hamasa kubwa ya kuanza kulima zao hilo jipya.

Alisisitiza kuwa FAO itaendelea kuunga mkono miradi inayochangia kuimarisha usalama wa chakula na kuongeza uwezo wa wakulima kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi.

Naye Mratibu wa Mradi kutoka TARI, Dkt. Nicholaus Kuboja, alisema hadi sasa mradi umesambaza miche 55 ya tende ambapo kila mkulima anayeshiriki amepata miche 22. Pia zimeanzishwa mashamba darasa matatu yatakayosaidia kuwajengea uwezo wakulima pamoja na kurahisisha upatikanaji wa mbegu bora.

Baada ya mazungumzo hayo, ujumbe wa FAO ulitembelea Kituo cha TARI Hombolo kujionea shughuli mbalimbali za uzalishaji wa mbegu za tende.

Uchambuzi: Kwa nini Tende ni zao la kimkakati kwa Tanzania?

Kwa miaka mingi Tanzania imejikita zaidi katika mazao kama mahindi, mpunga, alizeti, pamba, kahawa na korosho. Hata hivyo, mabadiliko ya tabianchi yamebadili mazingira ya uzalishaji, huku baadhi ya maeneo yakikabiliwa na ukame wa mara kwa mara unaopunguza mavuno.

Katika mazingira hayo, tende zinaonekana kuwa miongoni mwa mazao yenye uwezo mkubwa wa kuhimili ukame na kuendelea kuzalisha hata katika maeneo yenye mvua chache.

Hii ndiyo sababu TARI na FAO wameamua kuwekeza katika utafiti na uenezaji wa zao hilo kama sehemu ya mkakati wa kuongeza ustahimilivu wa sekta ya kilimo dhidi ya athari za tabianchi.

Tende zina faida gani kwa mkulima?

Tofauti na baadhi ya mazao yanayohitaji mvua nyingi au umwagiliaji wa mara kwa mara, mitende inaweza kustawi vizuri katika maeneo yenye ukame wa wastani hadi mkubwa ikiwa itaanzishwa kwa usahihi.

Faida zake ni pamoja na:

• Kuvumilia ukame kwa muda mrefu.

• Kuishi na kuzalisha kwa miaka mingi.

• Kuwa na gharama ndogo za matunzo baada ya kuimarika.

• Kutoa matunda yenye thamani kubwa sokoni.

• Kuongeza kipato cha mkulima kwa muda mrefu.

Kwa mkulima wa maeneo ya Dodoma, Singida, Manyara, Shinyanga, Tabora na sehemu nyingine zenye hali ya ukame, zao hili linaweza kuwa mbadala muhimu wa kuongeza kipato.

Mabadiliko ya tabianchi yanahitaji mazao mapya

Kwa sasa wakulima wengi wamekuwa wakishuhudia:

• kuchelewa kwa mvua;

• mvua zisizotabirika;

• vipindi virefu vya ukame;

• ongezeko la joto;

• kupungua kwa mavuno.

Kutegemea zao moja pekee katika mazingira haya kunaongeza hatari ya hasara.

Ndiyo maana wataalamu wa kilimo wanashauri wakulima kuanza kuangalia mazao yanayoweza kuhimili hali hizo mpya za tabianchi.

Kilimo cha tende ni sehemu ya suluhisho hilo.

Mbegu bora ni msingi wa mafanikio

Moja ya hatua muhimu zilizochukuliwa na TARI ni kusambaza mbegu bora kwa wakulima.

Mbegu bora zina faida nyingi ikiwa ni pamoja na:

• kuota kwa kiwango kikubwa;

• ukuaji wa haraka;

• uzalishaji mkubwa;

• ubora wa matunda;

• ustahimilivu dhidi ya baadhi ya magonjwa.

Hatua ya TARI kuanza kuzalisha mbegu za tende hapa nchini ni habari njema kwa sababu itapunguza utegemezi wa mbegu kutoka nje ya Tanzania, kupunguza gharama kwa wakulima na kuongeza upatikanaji wa miche bora kwa wakati.

Mashamba darasa yanaongeza ujuzi kwa wakulima

Mradi umeanzisha mashamba darasa matatu ambayo yatakuwa vituo vya kujifunzia kwa wakulima.

Mashamba hayo yatawasaidia:

• kujifunza upandaji sahihi;

• kufahamu matumizi ya mbolea;

• kujifunza njia za umwagiliaji;

• kudhibiti magonjwa na wadudu;

• kuvuna kwa wakati;

• kuhifadhi na kuuza mazao kwa ubora.

Mfumo huu wa kujifunza kwa vitendo umeendelea kuonyesha mafanikio katika mazao mengi nchini.

Fursa za biashara ya tende

Soko la tende linaendelea kukua duniani kutokana na matumizi yake katika:

• chakula;

• utengenezaji wa juisi;

• bidhaa za lishe;

• bidhaa za afya;

• bidhaa za viwandani.

Kadiri uzalishaji utakavyoongezeka, Tanzania inaweza kupunguza uagizaji wa tende kutoka nje na hata kuuza katika masoko ya kikanda na kimataifa.

Hii itachangia kuongeza fedha za kigeni na kuimarisha uchumi wa wakulima.

Ushirikiano wa TARI na FAO una maana gani?

Ushirikiano kati ya taasisi ya utafiti na shirika la kimataifa unaonyesha umuhimu wa kuunganisha:

• utafiti wa kisayansi;

• teknolojia za kisasa;

• mafunzo kwa wakulima;

• upatikanaji wa mbegu bora;

• ufadhili wa miradi ya maendeleo.

Kwa kufanya kazi pamoja, uwezekano wa mafanikio ya mradi unaongezeka na matokeo yake yanaweza kufikia wakulima wengi zaidi.

Ushauri kwa wakulima

Kwa wakulima wanaoishi katika maeneo yenye ukame au mvua zisizotabirika, ni wakati wa kuanza kufuatilia kwa karibu fursa zinazotolewa na TARI na maafisa ugani kuhusu kilimo cha tende.

Ni muhimu pia:

• kutumia miche iliyothibitishwa na wataalamu;

• kushiriki katika mashamba darasa na mafunzo;

• kuzingatia ushauri wa wataalamu wa kilimo;

• kupanga masoko mapema kabla ya kuanza uzalishaji mkubwa;

• kujiunga na vikundi vya wakulima ili kurahisisha upatikanaji wa pembejeo na huduma za kifedha.

Hatua hizi zinaweza kuongeza mafanikio ya kilimo cha tende na kuhakikisha uwekezaji wa mkulima unaleta matokeo chanya.

Ziara ya FAO katika TARI Hombolo si tukio la kawaida, bali ni ishara ya umuhimu unaowekwa katika kuendeleza kilimo chenye uwezo wa kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi. Mradi wa kilimo cha tende unaotekelezwa Dodoma unaonyesha namna utafiti, ushirikiano wa kimataifa na uwekezaji katika mbegu bora vinavyoweza kufungua ukurasa mpya wa maendeleo ya kilimo nchini.

Kwa wasomaji wa Mkulima Jembe Blog, ujumbe mkubwa ni kwamba mustakabali wa kilimo cha Tanzania utategemea uwezo wa wakulima kupokea teknolojia mpya, kutumia mbegu bora na kuwekeza katika mazao yanayostahimili mabadiliko ya tabianchi. Kilimo cha tende kinaweza kuwa moja ya mazao yatakayochangia kuongeza usalama wa chakula, kuinua kipato cha kaya na kujenga uchumi wa kilimo unaostahimili changamoto za mazingira katika miaka ijayo.