Kutoka Tafiti Hadi Mashambani: Teknolojia za TARI Zinazoinua Uzalishaji, Thamani ya Mazao na Kipato cha Wakulima

 

Kilimo kinaendelea kuwa mhimili mkuu wa uchumi wa Tanzania, lakini mafanikio yake yanategemea kwa kiasi kikubwa matumizi ya teknolojia, tafiti na ubunifu unaojibu changamoto halisi za wakulima. Katika kipindi ambacho mahitaji ya chakula yanaongezeka sambamba na athari za mabadiliko ya tabianchi, matumizi ya mbegu bora, miche bora, mbinu za kisasa za uzalishaji na teknolojia za kuongeza thamani ya mazao yamekuwa nguzo muhimu za kujenga kilimo chenye tija na ushindani. Hata hivyo, teknolojia hizo zina manufaa pale tu zinapowafikia wakulima na kutumika kwa vitendo mashambani. Ni katika muktadha huo ambapo Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania (TARI) imeendelea kusogeza matokeo ya tafiti zake karibu na wakulima kupitia majukwaa mbalimbali ya elimu na maonesho, ili kuhakikisha maarifa yanageuzwa kuwa uzalishaji mkubwa, usalama wa chakula na ongezeko la kipato kwa wananchi.

Miongoni mwa taasisi zinazovutia umakini mkubwa katika maonesho ya nanenane
ni Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania (TARI) kupitia Kituo cha Utafiti cha Kifulilo, ambacho kimebeba jukumu la kuonesha namna tafiti za kisayansi zinavyoweza kubadilisha kilimo kutoka uzalishaji wa kawaida kwenda kilimo chenye tija, ubora na faida kubwa kwa mkulima.

TARI: Daraja Kati ya Utafiti na Mkulima

Kwa miaka mingi, changamoto kubwa imekuwa matokeo mengi ya tafiti kubaki kwenye makaratasi au maabara bila kuwafikia wakulima. Hata hivyo, TARI imeendelea kubadili hali hiyo kwa kupeleka teknolojia moja kwa moja mashambani kupitia maonesho, mashamba darasa na programu mbalimbali za ugani.

Akizungumza katika Maonesho ya Nanenane, Mratibu wa Kitengo cha Uhamishaji wa Teknolojia na Ushirikiano wa TARI Kifulilo, Lilian Ngusi, amesema ushiriki wa taasisi hiyo unalenga kuwafikishia wakulima teknolojia za kisasa zitakazowasaidia kuongeza uzalishaji, kuboresha ubora wa mazao na kuongeza kipato kupitia thamani ya mazao.

Ameeleza kuwa TARI ina vituo 20 vya utafiti nchini, huku Mkoa wa Iringa ukiwa na Kituo cha TARI Kifulilo pamoja na vituo vidogo vya Satondale kilichopo Ipogolo na Isimani, vinavyotekeleza tafiti na kutoa huduma mbalimbali kwa wakulima wa ukanda huo.

Mbegu Bora Ndiyo Mwanzo wa Mafanikio

Mafanikio ya kilimo huanza na mbegu bora. Bila mbegu zenye uwezo mkubwa wa kuhimili magonjwa, kutoa mavuno mengi na kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi, mkulima huendelea kupata mavuno yasiyoridhisha licha ya kutumia nguvu na gharama kubwa.

Kutokana na hali hiyo, TARI imewasilisha katika maonesho aina mbalimbali za mbegu bora za:

• Viazi mviringo

• Viazi lishe

• Maharage

• Soya

• Parachichi

Mbegu hizi zimezalishwa kutokana na tafiti za muda mrefu zinazolenga kuongeza tija, kupunguza hasara na kuhakikisha wakulima wanapata mazao yenye ubora unaokidhi mahitaji ya soko.

Kwa mkulima wa kawaida, matumizi ya mbegu bora yanaweza kuongeza uzalishaji kwa kiwango kikubwa ukilinganisha na mbegu za kawaida ambazo mara nyingi hukabiliwa na magonjwa na mavuno hafifu.

Kuongeza Thamani ya Mazao: Njia ya Kuongeza Kipato

Moja ya ujumbe muhimu unaotolewa na TARI ni kwamba mkulima hapaswi kuishia kuuza mazao ghafi pekee.

Katika uchumi wa kisasa wa kilimo, faida kubwa hupatikana kupitia kuongeza thamani ya mazao.

Kwa mfano, kwa zao la viazi mviringo, TARI inawashauri wakulima kutengeneza bidhaa kama:

• Chipsi

• Viazi vilivyokaushwa

• Unga wa viazi

• Bidhaa nyingine zinazoweza kuhifadhiwa kwa muda mrefu

Hatua hii huwasaidia wakulima:

• kuuza bidhaa kwa bei kubwa zaidi,

• kupunguza upotevu wa mazao baada ya kuvuna,

• kupata masoko mapya,

• kuongeza muda wa kuhifadhi bidhaa.

Hii ndiyo tofauti kati ya mkulima anayezalisha chakula pekee na mkulima anayefanya biashara ya kilimo.

Viazi Lishe: Fursa Mpya ya Lishe na Biashara

Miongoni mwa teknolojia zinazovutia zaidi ni matumizi mapya ya viazi lishe.

Badala ya viazi hivyo kutumiwa kama chakula cha kuchemsha pekee, TARI imefanikiwa kutengeneza bidhaa mbalimbali kama:

• Mikate

• Tambi

• Unga wa lishe

• Bidhaa nyingine zinazoongeza matumizi ya zao hilo.

Hii ni hatua muhimu kwa sababu:

• inaongeza matumizi ya zao,

• inapanua soko,

• inaongeza kipato cha mkulima,

• inachangia kuboresha lishe ya familia.

Viazi lishe vina vitamini na virutubisho muhimu vinavyosaidia kupunguza tatizo la utapiamlo hasa kwa watoto na wajawazito.

Soya: Zao la Baadaye kwa Lishe na Viwanda

Katika kipindi ambacho mahitaji ya vyakula vyenye protini yanaongezeka, zao la soya linaendelea kuwa miongoni mwa mazao yenye thamani kubwa.

TARI imeonesha mbegu bora za soya ikiwemo aina ya Uyole, ambayo hutumika kutengeneza uji wenye kiwango kikubwa cha protini.

Faida za zao hili ni nyingi:

• hutengeneza vyakula vya lishe,

• hutumika kutengeneza mafuta,

• hutumika kutengeneza chakula cha mifugo,

• lina soko kubwa ndani na nje ya nchi.

Kwa mkulima, hili ni zao linaloweza kuongeza mapato kwa haraka endapo atalima kwa kutumia teknolojia sahihi.

Maharage Bora Yanayokidhi Mahitaji ya Soko

Mbali na soya, TARI imeendelea kuzalisha aina mbalimbali za mbegu bora za maharage.

Mbegu hizo zinasaidia:

• kuongeza mavuno,

• kupunguza magonjwa,

• kuhimili hali mbalimbali za hewa,

• kuzalisha mazao yenye ubora unaokubalika sokoni.

Maharage ni zao muhimu kwa usalama wa chakula na pia ni chanzo kikubwa cha mapato kwa wakulima wa Nyanda za Juu Kusini.

Parachichi: Dhahabu ya Kijani Inayoendelea Kung'ara

Katika miaka ya karibuni, zao la parachichi limeendelea kuwa miongoni mwa mazao yanayoingiza fedha nyingi kupitia masoko ya kimataifa.

TARI imeleta miche bora ya aina mbalimbali za parachichi na kutoa elimu kuhusu:

• uchaguzi wa miche,

• upandaji sahihi,

• utunzaji,

• matumizi ya mbolea,

• udhibiti wa magonjwa,

• kukabiliana na wadudu waharibifu.

Kwa kufanya hivyo, wakulima wana nafasi kubwa ya kuzalisha matunda yenye ubora wa kuuza ndani na nje ya nchi.

Teknolojia ya Kudhibiti Wadudu Bila Hasara Kubwa

Hasara nyingi za wakulima hutokana na wadudu waharibifu.

Kutokana na changamoto hiyo, TARI imewasilisha mitego maalumu ya kunasa wadudu waharibifu wa matunda pamoja na teknolojia nyingine zinazosaidia kupunguza matumizi makubwa ya viuatilifu.

Teknolojia hizi zina faida nyingi:

• kupunguza gharama za uzalishaji,

• kulinda mazingira,

• kuboresha ubora wa mazao,

• kuongeza mavuno.

Kwa wakulima wanaolima mazao ya bustani na matunda, teknolojia hizi zinaweza kuwa suluhisho la kudumu dhidi ya upotevu wa mazao.

Kwa Nini Nanenane ni Muhimu kwa Mkulima?

Ushiriki wa TARI katika Nanenane unaonesha kuwa maonesho haya si sherehe pekee, bali ni darasa la wazi la kilimo.

Kupitia maonesho hayo mkulima anaweza:

• kujifunza teknolojia mpya,

• kupata mbegu bora,

• kupata ushauri wa wataalamu,

• kuona bidhaa zilizoongezwa thamani,

• kujifunza namna ya kuongeza kipato kupitia kilimo.

Maarifa haya ndiyo msingi wa kilimo chenye tija na ushindani katika soko la sasa.

Changamoto Zinazobaki

Licha ya mafanikio ya tafiti na teknolojia zinazozalishwa, bado kuna changamoto zinazohitaji kushughulikiwa ili manufaa yafike kwa wakulima wengi zaidi. Miongoni mwa changamoto hizo ni upatikanaji wa mbegu bora kwa wakati, uelewa mdogo wa baadhi ya wakulima kuhusu kuongeza thamani ya mazao, upungufu wa huduma za ugani katika maeneo mengine na uwezo mdogo wa baadhi ya wakulima kuwekeza kwenye teknolojia mpya.

Ili tafiti ziwe na matokeo makubwa zaidi, kunahitajika ushirikiano wa karibu kati ya taasisi za utafiti, serikali, sekta binafsi, taasisi za kifedha na wakulima wenyewe. Hii itasaidia kuhakikisha teknolojia zinazobuniwa hazibaki maabara bali zinatumika mashambani na kwenye biashara za mazao.

Ushiriki wa Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania (TARI) Kituo cha Kifulilo katika Maonesho ya Nanenane ya Iringa umeonesha wazi kuwa mustakabali wa kilimo cha Tanzania unategemea matumizi ya sayansi, ubunifu na teknolojia. Mbegu bora, miche bora, mbinu za kuongeza thamani ya mazao na teknolojia za kudhibiti wadudu ni nyenzo muhimu zinazoweza kumtoa mkulima kwenye kilimo cha kujikimu na kumpeleka kwenye kilimo cha kibiashara.

Kwa mkulima wa leo, mafanikio hayategemei ukubwa wa shamba pekee bali yanategemea maarifa anayoyatumia. Ndiyo maana TARI inaendelea kusisitiza kuwa teknolojia zinazozalishwa kupitia tafiti lazima ziwafikie wakulima, ili kuongeza uzalishaji, kuimarisha usalama wa chakula, kuongeza thamani ya mazao na kuinua kipato cha wananchi. Huo ndio msingi wa kujenga sekta ya kilimo yenye ushindani, inayochochea ukuaji wa uchumi na kuifanya Tanzania kuwa taifa lenye kilimo cha kisasa na chenye tija.

Iringa Yaandika Historia! Maonesho ya Nanenane Yafungua Teknolojia, Masoko na Tija kwa Wakulima

Maonesho ya Nanenane ni zaidi ya sherehe ya sekta ya kilimo. Ni jukwaa muhimu linalowaunganisha wakulima, wafugaji, wavuvi, watafiti, taasisi za fedha, kampuni za pembejeo na Serikali kwa lengo la kujenga sekta yenye tija, ushindani na uwezo wa kuchochea maendeleo ya uchumi wa taifa. Mwaka huu, Mkoa wa Iringa umeandika historia kwa kuwa mwenyeji wa maonesho hayo kwa mara ya kwanza, hatua inayotafsiri dhamira ya Serikali ya kusogeza huduma karibu na wananchi na kuhakikisha kila mkulima anapata fursa ya kujifunza, kubadilishana uzoefu na kufikia teknolojia za kisasa bila kulazimika kusafiri umbali mrefu.

Akizungumza wakati wa ufunguzi wa maonesho hayo yaliyofanyika katika Viwanja vya Utalii Kihesa Kilolo, Mkuu wa Mkoa wa Iringa, Kheri James, alisema maonesho hayo yanalenga kusogeza huduma kwa wakulima, wafugaji na wavuvi ili wapate nafasi ya kujifunza mbinu mpya za uzalishaji, kuongeza tija katika shughuli zao pamoja na kuunganishwa na masoko yenye uhakika.

Alieleza kuwa hatua ya kuandaa maonesho hayo ndani ya Mkoa wa Iringa ni utekelezaji wa azma ya Serikali ya kuhakikisha huduma muhimu zinawafikia wananchi walipo badala ya kuwafanya wasafiri umbali mrefu kufuata maonesho ya kanda.

Maonesho Yanayobadili Mtazamo wa Kilimo

Kwa miaka mingi, maonesho ya Nanenane yamekuwa yakionekana kama sehemu ya kutembelea mabanda na kuona bidhaa mbalimbali. Hata hivyo, katika mazingira ya sasa ya mabadiliko ya teknolojia na uchumi wa dunia, maonesho hayo yanachukua sura mpya ya kuwa darasa kubwa la maendeleo ya sekta ya kilimo.

Kupitia maonesho hayo, wakulima wanapata nafasi ya kujifunza matumizi ya mbegu bora, teknolojia za kisasa za uzalishaji, mifumo ya umwagiliaji, matumizi sahihi ya pembejeo, mbinu za kuhifadhi mazao, pamoja na teknolojia za uchakataji zinazoongeza thamani ya mazao yao.

Hii ina maana kuwa mkulima anayehudhuria maonesho haya anaondoka akiwa na maarifa yanayoweza kubadilisha uzalishaji wake kutoka kilimo cha kawaida kwenda kilimo cha kisasa kinachozingatia tija na faida.

Kilimo cha Kisasa Ndicho Njia Pekee ya Maendeleo

Mkuu wa Mkoa alisisitiza kuwa maendeleo ya sekta ya kilimo hayawezi kupatikana kwa kuongeza uzalishaji pekee.

Alieleza kuwa ili sekta hiyo iwe na mchango mkubwa katika uchumi wa wananchi na taifa kwa ujumla, ni lazima kuwe na matumizi ya teknolojia za kisasa, ubunifu, uwekezaji, ushirikiano kati ya wadau pamoja na upatikanaji wa masoko yenye uhakika.

Kauli hiyo inaakisi hali halisi ya kilimo cha sasa ambapo ushindani wa soko unahitaji mkulima kuzalisha kwa ubora, kwa gharama nafuu na kwa kuzingatia mahitaji ya wanunuzi.

Katika dunia ya leo, mkulima anayeshinda si yule anayelima eneo kubwa pekee, bali anayezalisha kwa kutumia maarifa na teknolojia zinazomwezesha kupata mavuno mengi yenye ubora wa juu.

Iringa Inaendelea Kuonyesha Uwezo Wake wa Kuzalisha Chakula

Mkoa wa Iringa ni miongoni mwa mikoa inayobeba matumaini makubwa ya uzalishaji wa chakula nchini Tanzania.

Kwa mujibu wa Mkuu wa Mkoa, mwaka 2023 Iringa ilizalisha zaidi ya tani milioni moja za mazao ya chakula pamoja na tani 137,888 za mazao ya biashara.

Mafanikio hayo yanatokana na sababu mbalimbali ikiwemo ardhi yenye rutuba, hali nzuri ya hewa pamoja na upatikanaji wa rasilimali za maji zinazowezesha uzalishaji mkubwa.

Hata hivyo, pamoja na mafanikio hayo, bado kuna nafasi kubwa ya kuongeza uzalishaji kupitia matumizi ya mbegu bora, pembejeo sahihi, kilimo cha kisasa, umwagiliaji pamoja na teknolojia za kisasa za uzalishaji, uhifadhi na uchakataji wa mazao.

Tatizo Kubwa Bado Ni Masoko

Moja ya changamoto kubwa aliyoizungumza Mkuu wa Mkoa ni wakulima wengi kuendelea kuzalisha bila kufanya utafiti wa mahitaji ya soko.

Hali hiyo imekuwa ikisababisha uzalishaji mkubwa wa mazao ambayo wakati mwingine hayana mahitaji makubwa sokoni, jambo linalopelekea kushuka kwa bei na kupunguza faida kwa wakulima.

Kwa mfano, wakulima wengi wanapolima zao moja kwa wakati mmoja bila taarifa za soko, uzalishaji huwa mkubwa kupita uwezo wa soko kununua, matokeo yake bei hushuka na mkulima hupata hasara.

Ndiyo maana alisisitiza umuhimu wa wakulima kupata taarifa za soko kabla ya kuanza uzalishaji ili waweze kupanga mazao yenye mahitaji makubwa na yenye faida zaidi.

Teknolojia Bila Soko Haina Faida

Miongoni mwa ujumbe muhimu unaotokana na maonesho haya ni kwamba teknolojia pekee haitoshi.

Teknolojia inapaswa kwenda sambamba na masoko.

Mkulima anaweza kutumia mbegu bora na kuzalisha mazao mengi, lakini kama hakuna wanunuzi au hakujua mahitaji ya soko, juhudi zake zinaweza kutokuwa na matokeo anayotarajia.

Hivyo, elimu ya masoko inapaswa kuwa sehemu ya msingi ya mafunzo kwa wakulima wote nchini.

Fursa Kubwa Kutokana na Ukuaji wa Utalii

Mkuu wa Mkoa pia aliwahimiza wananchi kutumia fursa zinazotokana na ukuaji wa sekta ya utalii mkoani Iringa.

Badala ya kutegemea mazao ya kawaida pekee, wananchi wanapaswa kuongeza uzalishaji wa mboga mboga, matunda na mazao mengine yanayohitajika na hoteli, migahawa pamoja na maeneo ya utalii.

Hii ni fursa kubwa kwa sababu sekta ya utalii inaendelea kukua na mahitaji ya vyakula bora yanaongezeka kila mwaka.

Kwa kuunganisha kilimo na utalii, wakulima wanaweza kupata soko la kudumu na kuongeza kipato chao.

Kilimo cha Bustani Katika Maeneo Madogo

Katika maeneo ya mijini, changamoto kubwa huwa ni upungufu wa ardhi.

Hata hivyo, Mkuu wa Mkoa aliwahimiza wakazi wa Manispaa ya Iringa kutumia maeneo madogo yaliyopo kwenye makazi yao kwa kilimo cha bustani.

Kilimo hicho kinaweza kujumuisha uzalishaji wa mboga mboga, matunda, viungo na mazao mengine ya muda mfupi.

Faida zake ni nyingi, ikiwemo kupunguza gharama za kununua chakula, kuboresha lishe ya familia na kuongeza kipato kupitia mauzo ya ziada.

Katika kipindi ambacho gharama za maisha zinaendelea kuongezeka, kilimo cha bustani kinaweza kuwa suluhisho muhimu kwa familia nyingi.

Kaulimbiu Inayoelekeza Taifa Katika Uchumi wa Baadaye

Kaimu Katibu Tawala Msaidizi wa Mkoa anayeshughulikia Uchumi na Sekta za Uzalishaji, Elia Luvanda, alisema maonesho hayo yanaongozwa na kaulimbiu isemayo:

"Tambua Soko, Ongeza Tija, Tekeleza Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050."

Kaulimbiu hiyo inaonyesha wazi kuwa maendeleo ya sekta ya kilimo yanahitaji mabadiliko ya fikra kutoka uzalishaji wa mazoea kwenda uzalishaji unaoongozwa na mahitaji ya soko.

Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050 inalenga kujenga uchumi wenye ushindani, viwanda imara na wananchi wenye kipato cha juu.

Sekta ya kilimo ndiyo msingi wa kufanikisha malengo hayo.

Ushiriki Mpana wa Wadau

Maonesho hayo yamewakutanisha jumla ya washiriki 87, wakiwemo halmashauri zote za Mkoa wa Iringa, taasisi za utafiti, kampuni za mbegu na pembejeo, taasisi za fedha, sekta binafsi, mashirika yasiyo ya kiserikali pamoja na wadau mbalimbali wa maendeleo wanaohudumia sekta za kilimo, mifugo na uvuvi.

Ushiriki huo unaonyesha kuwa maendeleo ya sekta ya kilimo hayawezi kufanywa na Serikali pekee.

Ni jukumu la pamoja linalohitaji ushirikiano kati ya taasisi za umma, sekta binafsi, watafiti, wafanyabiashara na wakulima wenyewe.

Nanenane Kama Chanzo cha Uchumi wa Miji

Kwa upande wake, Meya wa Manispaa ya Iringa, Ibrahim Ngwada, alisema maonesho hayo yanafungua fursa mpya za biashara kwa wananchi pamoja na kuongeza shughuli za kiuchumi ndani ya manispaa.

Alieleza matarajio yake ya kuona maonesho hayo yakiendelea kufanyika kila mwaka kutokana na mchango wake katika kukuza biashara, utalii wa ndani pamoja na uchumi wa wananchi.

Kwa hakika, maonesho makubwa kama haya huongeza mzunguko wa fedha kupitia biashara za hoteli, usafiri, migahawa, wauzaji wa bidhaa mbalimbali na huduma nyingine zinazohudumia wageni.

Maarifa Yawafikie Wananchi

Mbunge wa Jimbo la Iringa Mjini, Fadhili Ngajilo, alisema maonesho hayo yanapaswa kuwa chachu ya kupeleka teknolojia na maarifa yaliyooneshwa kwa wananchi ili yaweze kuleta mabadiliko halisi katika uzalishaji na uchumi wa wakulima wa Mkoa wa Iringa.

Kauli hiyo inaibua hoja muhimu kwamba mafanikio ya maonesho hayatapimwa kwa idadi ya mabanda yaliyoshiriki, bali kwa kiwango ambacho teknolojia na maarifa hayo yataanza kutumika mashambani.

Ikiwa wakulima watarejea nyumbani bila kutumia walichojifunza, maonesho yatakuwa yamepoteza sehemu ya lengo lake.

Lakini kama elimu hiyo itageuzwa vitendo, basi uzalishaji utaongezeka, gharama zitapungua, ubora utaimarika na kipato cha wakulima kitaongezeka.

Uchambuzi wa Mkulima Jembe Blog

Kwa mtazamo wa Mkulima Jembe Blog, hatua ya kupeleka maonesho ya Nanenane karibu na wananchi ni mkakati unaostahili kupongezwa kwa sababu unapanua wigo wa elimu na teknolojia kwa wakulima wengi zaidi.

Hata hivyo, changamoto kubwa inayopaswa kupewa uzito ni kuhakikisha maarifa yanayopatikana kwenye maonesho hayaendi kuishia viwanjani pekee. Kunahitajika mfumo endelevu wa kuwafuatilia wakulima baada ya maonesho kupitia maafisa ugani, vikundi vya wakulima, taasisi za utafiti na majukwaa ya kidijitali ili kuhakikisha teknolojia mpya zinatumika kwa vitendo.

Aidha, elimu ya taarifa za soko inapaswa kupewa uzito sawa na elimu ya uzalishaji. Mkulima wa kisasa anatakiwa kujua atamuuzia nani, kwa bei gani, kwa ubora gani na kwa wakati gani kabla hata hajapanda mbegu. Hapo ndipo kilimo kinapogeuka kuwa biashara yenye faida badala ya shughuli ya kujikimu.

Kwa upande mwingine, fursa ya kuunganisha sekta ya kilimo na utalii ni eneo ambalo linaweza kuibua mapato makubwa kwa wakulima wa Iringa. Mahitaji ya hoteli, migahawa na vituo vya utalii yanaweza kuwa soko la uhakika kwa mazao yenye ubora, hivyo kuongeza thamani ya uzalishaji wa ndani.

Maonesho ya Nanenane yaliyofanyika kwa mara ya kwanza katika Mkoa wa Iringa yameonyesha wazi kuwa maendeleo ya sekta ya kilimo hayawezi tena kutegemea nguvu za mkono na uzoefu wa jadi pekee. Mustakabali wa kilimo unategemea matumizi ya teknolojia za kisasa, taarifa sahihi za masoko, ushirikiano wa wadau na uwekezaji katika kuongeza thamani ya mazao.

Iringa tayari imeonyesha uwezo mkubwa wa uzalishaji kutokana na rasilimali ilizonazo. Sasa hatua inayofuata ni kuhakikisha uzalishaji huo unaendana na mahitaji ya soko, unachakatwa ili kuongeza thamani, na unawanufaisha wakulima kwa kuongeza kipato chao.

Ikiwa maonesho haya yataendelea kuwa jukwaa la kuhamisha maarifa kutoka kwa watafiti kwenda kwa wakulima, na kutoka kwa wakulima kwenda kwenye masoko yenye ushindani, basi yatakuwa yameweka msingi imara wa kutimiza kaulimbiu ya mwaka huu ya "Tambua Soko, Ongeza Tija, Tekeleza Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050," huku yakitoa mchango mkubwa katika kujenga sekta ya kilimo yenye ushindani, endelevu na yenye uwezo wa kuinua uchumi wa wananchi na Taifa kwa ujumla.

Mwisho wa Mfumo wa Karatasi! Sekta ya Mifugo Yaingia Kidijitali kwa Huduma Bora za Wafugaji

Ufugaji wa mifugo ni miongoni mwa shughuli muhimu zinazochangia ukuaji wa uchumi wa Tanzania, huku ukiwa chanzo cha usalama wa chakula, ajira, kipato cha kaya na maendeleo ya jamii, hususan katika maeneo ya vijijini. Kwa miaka mingi, wafugaji wamekuwa wakitegemea huduma za wataalamu wa afya ya mifugo pamoja na maduka ya dawa za mifugo ili kuhakikisha mifugo yao inabaki yenye afya, kuongeza tija katika uzalishaji wa maziwa, nyama na bidhaa nyingine za mifugo, pamoja na kupunguza hasara zinazoweza kusababishwa na magonjwa na milipuko mbalimbali.

Hata hivyo, pamoja na mchango mkubwa wa sekta hii, changamoto za usimamizi wa wataalamu, ufuatiliaji wa huduma, uhifadhi wa kumbukumbu na uzingatiaji wa viwango vya taaluma zimekuwa zikikwamisha utoaji wa huduma bora kwa wafugaji. Katika kipindi ambacho dunia inaelekea kwenye matumizi makubwa ya teknolojia ya kidijitali, Tanzania nayo imeanza kuchukua hatua madhubuti za kuifanya sekta ya mifugo kuwa ya kisasa zaidi.

Katika hatua hiyo muhimu, sekta ya mifugo nchini inatarajiwa kuingia katika hatua mpya ya utoaji wa huduma kufuatia kuanzishwa kwa zana za kidijitali za Mfumo wa Ulezi wa Kitaaluma kwa Maduka ya Dawa za Mifugo (Agrovet Mentoring Framework–AMF) na Mfumo wa Ulezi wa Kitaaluma kwa Watoa Huduma za Afya ya Mifugo (Animal Health Mentoring Framework–AHMF), ambazo zinalenga kuongeza ubora, uwajibikaji na weledi katika sekta hiyo.

Akizungumza katika kikao cha wadau kilichowakutanisha taasisi mbalimbali za sekta ya mifugo jijini Dodoma, Msajili wa Baraza la Madaktari wa Mifugo Tanzania, Dkt. Amani Kilemile, alisema mfumo wa sasa unaotumia nyaraka za karatasi katika kufuatilia na kusimamia wataalamu wa mifugo pamoja na wahudumu wa maduka ya dawa za mifugo umekuwa ukikabiliwa na changamoto mbalimbali. Miongoni mwa changamoto hizo ni ugumu wa kufuatilia utendaji wa wataalamu, kuhifadhi kumbukumbu sahihi na kusimamia uzingatiaji wa viwango vya taaluma.

Kwa mujibu wa Dkt. Kilemile, matumizi ya zana hizo za kidijitali yatamwezesha mlezi wa kitaaluma kufanya tathmini ya umahiri wa mtaalamu kwa wakati halisi, kurekodi maendeleo yake na kutoa mrejesho wenye muundo unaoeleweka. Hatua hiyo inatarajiwa kuongeza uwajibikaji na kuboresha ubora wa huduma zinazotolewa kwa wafugaji.

Aidha, aliongeza kuwa tofauti na mfumo wa awali wa karatasi, zana hizo zitamwezesha mlezi kushuhudia utendaji wa kila siku wa mtaalamu, kubaini mapungufu ya uwezo, kutoa mafunzo ya vitendo na kufuatilia maendeleo yake kwa karibu ili kuhakikisha viwango vya kitaaluma vinaendelea kuzingatiwa.

Kwa nini hatua hii ni muhimu?

Katika ulimwengu wa sasa, sekta nyingi zimehamia kwenye mifumo ya kidijitali kwa sababu huongeza uwazi, kasi ya maamuzi na usahihi wa taarifa. Sekta ya mifugo haiwezi kubaki nyuma ikiwa inalenga kuongeza tija, kulinda afya ya mifugo na kuongeza ushindani wa bidhaa za mifugo katika masoko ya ndani na kimataifa.

Kwa kutumia mifumo ya AMF na AHMF, taarifa za wataalamu hazitategemea tena mafaili ya karatasi ambayo yanaweza kupotea, kuharibika au kuchelewesha maamuzi. Badala yake, taarifa zitapatikana kwa urahisi, zitachambuliwa kwa haraka na kusaidia kufanya maamuzi yanayotegemea ushahidi.

Faida kwa wafugaji

Kwa wafugaji, mageuzi haya yana maana kubwa. Wanatarajiwa kupata huduma kutoka kwa wataalamu wanaofuatiliwa kwa karibu, wanaopewa mafunzo endelevu na wanaowajibika zaidi katika kazi zao. Hali hiyo inaweza kupunguza matumizi yasiyo sahihi ya dawa za mifugo, kuboresha afya ya mifugo na kuongeza uzalishaji wa maziwa, nyama, mayai na bidhaa nyingine za mifugo.

Kuimarisha maadili na sheria za taaluma

Dkt. Kilemile alisema mifumo hiyo pia itasaidia kusimamia maeneo muhimu ikiwemo uzingatiaji wa sheria na kanuni za taaluma, utoaji bora wa huduma kwa wateja, usambazaji unaowajibika wa dawa za mifugo, usimamizi wa stoo za dawa na bidhaa za mifugo pamoja na kuimarisha maadili ya taaluma.

Haya ni maeneo nyeti kwa sababu matumizi yasiyo sahihi ya dawa yanaweza kuchangia kuongezeka kwa usugu wa vimelea dhidi ya dawa, kuathiri afya ya mifugo na hata afya ya binadamu kupitia mlolongo wa chakula.

Ushirikiano wa wadau katika kuleta mageuzi

Zana hizo zimetengenezwa na Brooke East Africa, shirika la ustawi wa wanyama lenye makao yake nchini Kenya, na zinatekelezwa nchini Tanzania na INADES-Formation Tanzania kwa kushirikiana na Arusha Society for Protection of Animals (ASPA). Ushirikiano huu unaonyesha namna taasisi za maendeleo zinavyoweza kushirikiana na Serikali katika kuimarisha sekta muhimu za uchumi.

Kwa upande wake, Wizara inayosimamia sekta ya mifugo ilieleza kuwa mfumo huo wa kidijitali utarahisisha ukusanyaji na uchambuzi wa taarifa, kuongeza ufanisi wa usimamizi na kuwezesha maamuzi yanayotegemea ushahidi, tofauti na mfumo wa karatasi ambao umekuwa ukisababisha ucheleweshaji wa taarifa na changamoto za ufuatiliaji.

Naye Mkurugenzi Mtendaji wa INADES-Formation Tanzania, Bi. Jacqueline Nicodemus, pamoja na wawakilishi wa ASPA na Brooke East Africa, walisisitiza dhamira yao ya kuendelea kushirikiana na Serikali kuhakikisha mifumo hiyo inatekelezwa kwa ufanisi ili kuleta mageuzi katika sekta ya mifugo.

Uchambuzi: Je, mifumo hii italeta matokeo yaliyokusudiwa?

Teknolojia peke yake haitoshi. Mafanikio ya mifumo ya AMF na AHMF yatategemea mambo kadhaa, ikiwemo mafunzo ya kutosha kwa watumiaji, upatikanaji wa vifaa vya kidijitali, huduma bora za intaneti katika maeneo ya vijijini na utayari wa taasisi zote kushirikiana katika matumizi ya mfumo huo.

Iwapo changamoto hizi zitashughulikiwa ipasavyo, Tanzania inaweza kujenga mfumo wa kisasa wa usimamizi wa huduma za afya ya mifugo ambao utakuwa mfano kwa nchi nyingine za Afrika Mashariki.

Wadau walieleza matumaini kuwa matumizi ya mifumo ya AMF na AHMF yataongeza uwezo wa wataalamu wa mifugo, kuboresha afya na ustawi wa wanyama, kuongeza uzalishaji wa mifugo, kuhamasisha matumizi sahihi ya dawa za mifugo na kujenga imani zaidi kwa wafugaji kupitia huduma zenye ubora, weledi na uwajibikaji.

Kwa mtazamo mpana, hatua hii ni zaidi ya kuhamia kwenye kompyuta au simu. Ni mwanzo wa safari ya kujenga sekta ya mifugo inayotumia taarifa sahihi, wataalamu wenye uwezo, maamuzi yanayotegemea ushahidi na huduma zinazomweka mfugaji katika nafasi bora ya kuongeza uzalishaji na kipato. Ikiwa utekelezaji wake utakuwa madhubuti, mifumo hii inaweza kuwa msingi wa mageuzi makubwa yatakayoiwezesha sekta ya mifugo nchini kuwa ya kisasa, yenye ushindani na yenye mchango mkubwa zaidi katika uchumi wa Taifa.

Mageuzi Makubwa Sekta ya Kilimo: Waziri Chongolo Ataka Viongozi Wabadili Mtazamo wa Utendaji ili Kuongeza Tija kwa Wakulima

Kilimo kinaendelea kuwa nguzo muhimu ya maendeleo ya Tanzania, kikibeba matumaini ya mamilioni ya wananchi wanaokitegemea kwa ajira, kipato na usalama wa chakula. Aidha, sekta hii ni chanzo kikubwa cha malighafi kwa viwanda na ina mchango mkubwa katika kukuza biashara za ndani na nje ya nchi. Pamoja na umuhimu huo, bado imekuwa ikikabiliwa na changamoto zinazopunguza kasi ya maendeleo yake, zikiwemo mifumo ya utendaji isiyokidhi mahitaji ya wakati, urasimu katika utoaji wa huduma, usimamizi usio na ufanisi wa kutosha, pamoja na matumizi madogo ya teknolojia, ubunifu na mbinu za kisasa za uzalishaji. Hali hiyo imekuwa ikizuia sekta kufikia kiwango cha tija kinachotarajiwa na hivyo kuathiri maendeleo ya wakulima na uchumi wa taifa kwa ujumla.

Katika mazingira hayo, kauli ya Waziri wa Kilimo, Mhe. Daniel Chongolo, imekuja kama mwito wa kufanya mageuzi makubwa ya kiutendaji ndani ya Wizara ya Kilimo na taasisi zake. Akizungumza wakati wa ufunguzi wa Mafunzo Wezeshi kwa Wakuu wa Idara, Vitengo pamoja na Wakuu wa Taasisi zilizo chini ya Wizara ya Kilimo yaliyofanyika jijini Arusha, Waziri Chongolo alisisitiza kuwa viongozi wanapaswa kubadili fikra na mtazamo wa utendaji ili kuongeza tija kwa wakulima kupitia utekelezaji wa Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050, Ajenda 10/30, pamoja na Mpango Kabambe wa Mageuzi ya Sekta ya Kilimo 2050.

Kauli hiyo siyo ya kawaida. Ni ujumbe unaolenga kuibadilisha sekta ya kilimo kutoka mfumo wa kawaida wa utendaji kwenda mfumo unaoweka matokeo, ubunifu na huduma bora kwa mkulima kama msingi wa maendeleo.

Kwa Nini Mabadiliko ya Fikra ni Muhimu?

Kwa miaka mingi, wataalamu wamekuwa wakieleza kuwa maendeleo ya sekta yoyote hayawezi kutegemea sera nzuri pekee, bali yanahitaji viongozi wenye maono, ubunifu na uwezo wa kutekeleza sera hizo kwa vitendo.

Mhe. Daniel Chongolo amesisitiza kuwa mabadiliko ya kweli yataanza pale viongozi watakapobadili namna wanavyofikiri kuhusu kazi zao.

Badala ya kufanya kazi kwa mazoea, viongozi wanapaswa kujiuliza:

• Je, huduma tunayotoa inamfikia mkulima kwa wakati?

• Je, maamuzi tunayofanya yanasaidia kuongeza uzalishaji?

• Je, taasisi zetu zinatatua changamoto za wakulima au zinaongeza urasimu?

Maswali hayo ndiyo yanayoweza kuleta mageuzi ya kweli ndani ya sekta ya kilimo.

Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050 Inataka Nini?

Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050 inalenga kuifanya Tanzania kuwa nchi yenye uchumi wa kisasa, shindani na unaotegemea uzalishaji wenye tija kubwa.

Katika sekta ya kilimo, dira hiyo inalenga kuona:

• Kilimo cha kisasa kinachotumia teknolojia.

• Ongezeko kubwa la uzalishaji kwa ekari.

• Kuongezeka kwa thamani ya mazao kupitia usindikaji.

• Wakulima kuwa wafanyabiashara badala ya wazalishaji wa kawaida.

• Sekta ya kilimo kuwa kichocheo kikuu cha viwanda na ajira.

Ili kufikia malengo hayo, viongozi wa sekta ya kilimo wanapaswa kubadilika kwanza kabla ya kutarajia mabadiliko kwa wakulima.

Ajenda 10/30 na Mageuzi ya Sekta ya Kilimo

Ajenda 10/30 inalenga kuongeza kasi ya ukuaji wa sekta ya kilimo kwa kipindi kifupi kupitia uwekezaji, matumizi ya teknolojia, utafiti, huduma za ugani na ushirikiano kati ya Serikali na sekta binafsi.

Kwa upande mwingine, Mpango Kabambe wa Mageuzi ya Sekta ya Kilimo 2050 unataka kujenga mfumo mpya wa kilimo unaojikita katika:

• Tija.

• Ufanisi.

• Uwajibikaji.

• Ubunifu.

• Ushindani wa kimataifa.

Hivyo basi, kauli ya Waziri Chongolo inaendana moja kwa moja na malengo ya mipango hiyo mikubwa ya kitaifa.

Uongozi Unaowajibika Ndiyo Msingi wa Mafanikio

Katika hotuba yake, Waziri Chongolo aliwataka viongozi kutumia nafasi walizopewa kwa uadilifu, uzalendo na kujituma.

Alisisitiza kwamba:

"Tuitumie nafasi tuliyopewa kwa uadilifu, uzalendo na kujituma. Tujenge taasisi zinazoheshimu sheria, zinazowajibika na zinazotoa huduma kwa viwango vya juu. Tuwe viongozi wanaosikiliza, wanaofanya maamuzi kwa wakati, wanaofuatilia utekelezaji na wanaowajibika kwa matokeo."

Kauli hii inaonyesha wazi kuwa Serikali haitaridhika tena na viongozi wanaosimamia taratibu bila kuonyesha matokeo yanayogusa maisha ya wananchi.

Badala yake, inahitaji viongozi wanaoweza:

• Kusikiliza changamoto za wakulima.

• Kufanya maamuzi kwa haraka.

• Kusimamia utekelezaji wa maamuzi hayo.

• Kupima mafanikio kupitia matokeo halisi yanayoonekana mashambani.

Mafunzo Wezeshi: Hatua Muhimu ya Kuimarisha Uongozi

Mafunzo yaliyofanyika jijini Arusha yamekuwa sehemu ya mkakati wa kuimarisha uwezo wa viongozi wa Wizara ya Kilimo.

Kwa mujibu wa Katibu Mkuu wa Wizara ya Kilimo, Bw. Gerald Mweli, mafunzo hayo ya siku tatu yamelenga kujenga uelewa wa pamoja na kuimarisha uwezo wa viongozi katika maeneo muhimu yanayohusu:

• Uongozi.

• Usimamizi.

• Mawasiliano.

• Maadili.

• Utoaji wa huduma bora.

Haya ni maeneo ambayo yana athari kubwa katika mafanikio ya taasisi yoyote ya umma.

Kiongozi mwenye uwezo wa kuwasiliana vizuri anaweza kutatua migogoro kwa haraka.

Kiongozi mwenye maadili mazuri huongeza imani ya wananchi kwa taasisi.

Kiongozi mwenye uwezo wa kusimamia rasilimali vizuri huongeza ufanisi wa matumizi ya fedha za umma.

Je, Wakulima Watanufaikaje?

Iwapo maelekezo ya Waziri Chongolo yatatekelezwa kwa vitendo, wakulima wanaweza kunufaika kwa namna mbalimbali.

Miongoni mwa manufaa yanayotarajiwa ni:

• Kupata huduma za ugani kwa wakati.

• Kuongezeka kwa upatikanaji wa pembejeo bora.

• Kuimarika kwa tafiti za kilimo.

• Kuongezeka kwa matumizi ya teknolojia.

• Kupungua kwa urasimu katika utoaji wa huduma.

• Kuongezeka kwa uzalishaji na kipato cha wakulima.

• Kuongezeka kwa ushindani wa mazao ya Tanzania katika masoko ya ndani na nje ya nchi.

Haya ndiyo matokeo ambayo Serikali inalenga kupitia mageuzi ya utendaji ndani ya wizara.

Changamoto Zinazoweza Kujitokeza

Pamoja na maono hayo mazuri, utekelezaji wake unaweza kukabiliwa na changamoto kadhaa ikiwa hakutakuwa na msukumo wa kutosha.

Baadhi ya changamoto hizo ni:

• Upinzani dhidi ya mabadiliko kutoka kwa baadhi ya watendaji.

• Ukosefu wa rasilimali za kutosha.

• Ucheleweshaji wa maamuzi muhimu.

• Uratibu hafifu kati ya taasisi mbalimbali.

• Kutokuwepo kwa mfumo madhubuti wa kupima matokeo.

Hivyo, mafanikio yatategemea zaidi utekelezaji kuliko kauli.

Mtazamo wa Mkulima Jembe Blog

Kwa mtazamo wa Mkulima Jembe Blog, kauli ya Waziri Daniel Chongolo ni ishara kuwa Serikali inatambua kuwa maendeleo ya sekta ya kilimo hayawezi kupatikana kwa kuongeza bajeti pekee, bali yanahitaji mabadiliko ya utamaduni wa utendaji ndani ya taasisi zinazohudumia wakulima.

Leo hii mkulima anahitaji zaidi ya sera nzuri; anahitaji huduma zinazomfikia kwa wakati, taarifa sahihi, mbegu bora, teknolojia, masoko ya uhakika na viongozi wanaowajibika kwa matokeo. Endapo viongozi wa wizara na taasisi zake wataweka mbele uadilifu, uwajibikaji, ubunifu na usikivu kama alivyosisitiza Waziri Chongolo, hatua hiyo inaweza kuongeza imani ya wakulima kwa taasisi za umma na kuharakisha mageuzi yanayolenga kilimo chenye tija na ushindani.

Aidha, mafunzo ya uongozi, usimamizi, mawasiliano, maadili na utoaji wa huduma bora yaliyofafanuliwa na Katibu Mkuu Bw. Gerald Mweli yanaweza kuwa msingi wa kujenga mfumo imara wa utendaji unaoendana na malengo ya Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050, Ajenda 10/30 na Mpango Kabambe wa Mageuzi ya Sekta ya Kilimo 2050.

Maendeleo ya sekta ya kilimo hayataamuliwa na ukubwa wa mipango iliyoandikwa kwenye nyaraka pekee, bali yataamuliwa na namna viongozi wanavyotekeleza wajibu wao kila siku. Wito wa Waziri wa Kilimo, Mhe. Daniel Chongolo, wa kubadili fikra na mtazamo wa utendaji ni ujumbe unaohitaji kutafsiriwa kwa vitendo katika kila idara na taasisi iliyo chini ya Wizara ya Kilimo.

Kwa kusisitiza matumizi ya nafasi za uongozi kwa uadilifu, uzalendo, kujituma, uwajibikaji na utoaji wa huduma bora, pamoja na kuimarisha uwezo wa viongozi kupitia mafunzo maalumu, Serikali inaweka msingi wa kujenga sekta ya kilimo yenye tija, ushindani na mchango mkubwa zaidi katika uchumi wa taifa.

Ikiwa dhamira hii itatekelezwa kwa ufanisi, wakulima watanufaika kwa huduma bora, uzalishaji utaongezeka, kipato kitaimarika na Tanzania itakuwa na nafasi nzuri zaidi ya kufikia malengo ya maendeleo ya mwaka 2050. Mageuzi haya yanaweza kuwa mwanzo wa sura mpya ambapo kilimo kinakuwa nguzo imara ya uchumi na chanzo cha ustawi wa wananchi wengi zaidi.

Tanzania Yaandika Historia Duniani: WA26T na AFRAQ26 Kufungua Enzi Mpya ya Kilimo, Ufugaji wa Samaki, Uwekezaji na Uchumi wa Buluu

Na Mkulima Jembe Blog

"Kilimo ndicho uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania, na maendeleo ya sekta nyingine nyingi huanzia shambani." Kauli hii imeendelea kuthibitishwa kila siku kadri dunia inavyotafuta suluhisho la uhakika la usalama wa chakula, ajira na ukuaji wa uchumi. Leo, Tanzania imeandika historia nyingine muhimu baada ya kuchaguliwa kuwa mwenyeji wa Kongamano la Kimataifa la Ukuzaji Viumbemaji Duniani (WA26T) pamoja na Kongamano la Ukuzaji Viumbemaji Afrika (AFRAQ26), hatua inayoweka nchi katika nafasi ya kipekee ya kuongoza mijadala ya maendeleo ya sekta za kilimo, uvuvi na uchumi wa buluu.

Ingawa kongamano hili linaangazia zaidi ukuzaji viumbemaji (aquaculture), ukweli usiopingika ni kwamba mafanikio yake yanategemea nguvu ya sekta ya kilimo. Kilimo huzalisha malighafi nyingi zinazotumika katika ufugaji wa samaki, huku samaki nao wakichangia lishe bora, ajira, biashara na mapato ya taifa. Hivyo, mafanikio ya sekta moja yanaleta mafanikio kwa nyingine.

Tanzania Yaaminiwa na Dunia

Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na Jumuiya ya Wakuzaji Viumbemaji Duniani (World Aquaculture Society – WAS) zimesaini hati ya makubaliano ya maandalizi ya kongamano hilo litakalofanyika kuanzia Desemba 1 hadi 4, 2026 jijini Dar es Salaam.

Makubaliano hayo yalisainiwa Julai 13, 2026 jijini Dar es Salaam na Waziri wa Mifugo na Uvuvi, Dk. Bashiru Ally, kwa niaba ya Serikali, huku WAS ikiwakilishwa na Mwenyekiti wa Tawi la Afrika (AFRAQ), Prof. Julius Manyala.

Hatua hii inaonesha kuwa Tanzania imeendelea kujenga imani mbele ya jumuiya ya kimataifa kutokana na maendeleo makubwa iliyoyapata katika sekta ya ukuzaji viumbemaji na usimamizi wa rasilimali za maji.

Mafanikio Yaliyoipeleka Tanzania Kwenye Ramani ya Dunia

Akizungumza baada ya kusainiwa kwa makubaliano hayo, Dk. Bashiru Ally amesema kuwa uteuzi wa Tanzania kuwa mwenyeji wa kongamano hilo unatokana na mafanikio makubwa yaliyopatikana katika sekta ya ukuzaji viumbemaji.

Kwa mujibu wake, uzalishaji umeongezeka kwa zaidi ya asilimia 300 ndani ya kipindi cha miaka mitano, jambo linaloonyesha kuwa sera, uwekezaji, elimu na matumizi ya teknolojia vinaendelea kuleta matokeo chanya.

Alisisitiza kuwa WAS imeionesha Tanzania imani kubwa kwa kuipa nafasi hiyo muhimu ya kuwa mwenyeji wa kongamano hilo, ambalo pia litaitangaza Tanzania kimataifa na kuonesha mafanikio yaliyopatikana katika sekta ya ukuzaji viumbemaji na uchumi wa buluu.

Kilimo Ndicho Msingi wa Mafanikio ya Aquaculture

Kwa mtazamo wa Mkulima Jembe Blog, maendeleo ya ukuzaji viumbemaji hayawezi kutenganishwa na maendeleo ya kilimo.

Wakulima huzalisha mahindi, soya, mpunga, ngano, alizeti, pamba na mazao mengine yanayotumika kutengeneza chakula cha samaki. Bila uzalishaji wa kutosha wa mazao haya, gharama za ufugaji wa samaki hupanda na uzalishaji hushuka.

Aidha, mabaki ya mazao kama pumba za mpunga, pumba za mahindi na mashudu ya alizeti hutumika kama malighafi muhimu katika utengenezaji wa vyakula vya samaki.

Hii ina maana kwamba kila mkulima anayelima kwa tija anachangia moja kwa moja maendeleo ya sekta ya ukuzaji viumbemaji.

Kwa upande mwingine, maji yanayotumika kwenye mabwawa ya samaki yana virutubisho vinavyoweza kutumika kumwagilia bustani na mashamba, hivyo kuongeza uzalishaji wa mazao huku yakipunguza matumizi ya mbolea za viwandani. Mfumo huu wa kuunganisha kilimo na ufugaji wa samaki unajulikana kama Integrated Farming, na umeendelea kuonyesha mafanikio makubwa katika nchi nyingi duniani.

Zaidi ya Wajumbe 2,000 Kutoka Mataifa Zaidi ya 100

Kongamano hilo linatarajiwa kushirikisha zaidi ya wajumbe 2,000 kutoka zaidi ya mataifa 100 duniani.

Washiriki watakuwa ni:

• Watafiti wa kimataifa.

• Wawekezaji.

• Watunga sera.

• Wabunifu wa teknolojia.

• Mashirika ya maendeleo.

• Wafanyabiashara.

• Taasisi za elimu.

• Wadau wa sekta ya kilimo, uvuvi na mazingira.

Kwa Tanzania, hii ni fursa ya kujitangaza kama nchi yenye mazingira mazuri ya uwekezaji na uzalishaji.

Fursa Mpya kwa Wakulima

Kongamano hili linaweza kuwa mwanzo wa mapinduzi mapya kwa wakulima wa Tanzania.

Kadri ufugaji wa samaki unavyoongezeka, ndivyo mahitaji ya malighafi za kutengeneza chakula cha samaki yanavyoongezeka. Hii ina maana kuwa mazao kama mahindi, soya, alizeti, muhogo na mpunga yataendelea kupata soko kubwa.

Kwa hiyo, mkulima anayezalisha kwa ubora na kwa kiwango kikubwa ana nafasi ya kunufaika kupitia minyororo ya thamani inayounganisha kilimo na aquaculture.

Fursa kwa Vijana na Wanawake

Sekta ya kilimo na ukuzaji viumbemaji zinaendelea kuwa chanzo kikubwa cha ajira.

Kupitia kongamano hili, vijana na wanawake wanaweza kupata maarifa kuhusu:

• Ufugaji wa samaki wa kisasa.

• Utengenezaji wa chakula cha samaki.

• Uzalishaji wa vifaranga.

• Teknolojia za ufugaji.

• Biashara ya pembejeo.

• Uongezaji thamani wa mazao ya kilimo na samaki.

• Masoko ya ndani na kimataifa.

Ajira mpya zinaweza kuzaliwa kupitia ubunifu na uwekezaji unaotokana na ushirikiano wa kimataifa.

Teknolojia Itakayobadilisha Uzalishaji

Teknolojia ndiyo msingi wa kilimo cha kisasa.

Katika kongamano hili, washiriki watapata fursa ya kuona na kujifunza teknolojia mpya zinazoweza kuongeza uzalishaji, kupunguza gharama na kuboresha ubora wa bidhaa.

Teknolojia hizo zitasaidia:

• Kuboresha ubora wa mbegu na vifaranga.

• Kusimamia matumizi ya maji.

• Kupunguza magonjwa.

• Kuongeza tija ya uzalishaji.

• Kuboresha uhifadhi wa mazao na samaki.

Kwa mkulima wa Tanzania, hii ni nafasi ya kujifunza mbinu zitakazomwezesha kuzalisha kwa ushindani mkubwa zaidi.

Serikali Yajipanga Kufanya Historia

Mwakilishi wa Katibu Mkuu wa Wizara ya Mifugo na Uvuvi ambaye pia ni Naibu Katibu Mkuu (Uvuvi), Profesa Mohamed Ali Sheikh, amesema Serikali imejiandaa kikamilifu kuhakikisha kongamano hilo linafanyika kwa mafanikio makubwa na kuwa la kihistoria.

Kauli hiyo inaonesha dhamira ya Serikali ya kutumia tukio hili kuimarisha nafasi ya Tanzania katika sekta ya kilimo, uvuvi na uchumi wa buluu.

WAS Yaipongeza Tanzania

Kwa upande wake, Mwenyekiti wa AFRAQ, Prof. Julius Manyala, ameishukuru Tanzania kwa kukubali kuwa mwenyeji na muandaaji wa kongamano hilo.

Ameeleza kuwa ushirikiano huo utafungua milango mipya ya kubadilishana teknolojia, maarifa, tafiti na uzoefu kati ya Afrika na mataifa mengine duniani.

Uchambuzi wa Mkulima Jembe Blog

Kwa mtazamo wa Mkulima Jembe Blog, mafanikio ya Tanzania kuandaa WA26T na AFRAQ26 yanapaswa kutazamwa kama fursa ya kuunganisha sekta zote za uzalishaji badala ya kuziendesha kwa kujitegemea. Kilimo ndicho msingi wa maendeleo ya viwanda vya chakula cha samaki, uzalishaji wa malighafi, usalama wa chakula na ukuaji wa biashara za vijijini.

Ikiwa wakulima watawezeshwa kuzalisha kwa kutumia mbegu bora, umwagiliaji, teknolojia za kisasa na masoko ya uhakika, watachangia moja kwa moja ukuaji wa sekta ya ukuzaji viumbemaji. Vivyo hivyo, ukuaji wa aquaculture utaongeza mahitaji ya mazao ya kilimo, na hivyo kuongeza kipato cha wakulima.

Kwa sababu hiyo, Tanzania ina nafasi ya kujenga mfumo jumuishi unaounganisha kilimo, ufugaji wa samaki, uongezaji thamani, usafirishaji, biashara na utafiti. Mfumo huu utasaidia kuongeza ajira, kupunguza umasikini na kuimarisha usalama wa chakula kwa vizazi vya sasa na vijavyo.

Kongamano la WA26T na AFRAQ26 si tukio la kawaida. Ni jukwaa la kimataifa litakaloiweka Tanzania katikati ya maamuzi muhimu kuhusu mustakabali wa sekta ya ukuzaji viumbemaji duniani. Lakini zaidi ya yote, ni fursa ya kuonesha kwamba kilimo ndicho nguzo kuu ya maendeleo ya sekta nyingine zote za uzalishaji.

Kwa wakulima, wafugaji wa samaki, vijana, wanawake, wawekezaji na wadau wote wa maendeleo, huu ni wakati wa kujiandaa kutumia maarifa, teknolojia na ushirikiano utakaoletwa na kongamano hili. Tanzania imepewa heshima kubwa; sasa ni jukumu la kila mdau kuhakikisha heshima hiyo inatafsiriwa kuwa ongezeko la uzalishaji, masoko mapya, ajira nyingi, mapato bora na ustawi wa wananchi.

Usilime Pekee Wala Kufuga Pekee: Jinsi Mfumo wa Mazao na Wanyama Unavyobadilisha Maisha ya Wakulima

Katika dunia ya sasa ambayo changamoto za mabadiliko ya tabianchi, gharama za maisha na mahitaji ya chakula zinaongezeka, wakulima wengi wameanza kutafuta njia bora za kufanya kilimo kiwe na tija zaidi. Mojawapo ya njia zinazoweza kumsaidia mkulima kupata mafanikio ni kuanzisha shamba linalounganisha uzalishaji wa mazao na ufugaji wa wanyama.

Mfumo huu unaojulikana kama kilimo mseto au kilimo shirikishi (Integrated Farming System) unamwezesha mkulima kutumia rasilimali alizonazo kwa ufanisi, kupunguza gharama za uzalishaji na kuongeza vyanzo vya mapato.

Shamba la aina hii halihitaji kuanza kwa ukubwa mkubwa. Mkulima anaweza kuanza na eneo dogo, kisha kulipanua kadri anavyopata uzoefu na mafanikio.

1. KUANZA KWA KUWA NA MPANGO WA SHAMBA

Hatua ya kwanza kabla ya kulima au kununua wanyama ni kuwa na mpango mzuri wa shamba.

Mkulima anatakiwa kujiuliza:

• Nitazalisha mazao gani?

• Nitafuga wanyama gani?

• Soko la bidhaa zangu litakuwa wapi?

• Nina mtaji kiasi gani?

• Nitapataje maji?

• Nitahudumiaje afya ya mimea na wanyama?

Mpango mzuri husaidia kuepuka hasara na kuhakikisha kila kitu kinakuwa na nafasi yake.

Kwa mfano, shamba linaweza kugawanywa katika maeneo mbalimbali:

• Eneo la mazao kama mahindi, maharage, mboga na matunda.

• Eneo la malisho ya wanyama.

• Banda la mifugo.

• Eneo la kuhifadhia mbolea.

• Chanzo cha maji.

• Eneo la kuhifadhia vifaa vya kilimo.

2. KUCHAGUA ENEO SAHIHI LA SHAMBA

Eneo ni msingi mkubwa wa mafanikio ya kilimo na ufugaji.

Mambo muhimu ya kuangalia ni:

Upatikanaji wa maji

Maji ni muhimu kwa mimea na wanyama. Shamba lenye kisima, mto, bwawa au mfumo wa kuvuna maji ya mvua huwa na nafasi kubwa ya mafanikio.

Aina ya udongo

Udongo wenye rutuba husaidia mazao kukua vizuri. Kabla ya kuanza uzalishaji mkubwa ni vizuri kufanya uchunguzi wa udongo ili kujua virutubisho vinavyohitajika.

Mazingira salama

Eneo linapaswa kuwa salama dhidi ya mafuriko, wizi wa mifugo na magonjwa yanayoweza kuathiri uzalishaji.

3. KUANZISHA SEHEMU YA MAZAO

Baada ya kupata eneo, mkulima anaweza kuanza na mazao yanayofaa katika mazingira yake.

Mazao yanaweza kugawanywa katika makundi yafuatayo:

Mazao ya chakula

Haya humsaidia mkulima kupata chakula cha familia:

• Mahindi

• Mpunga

• Maharage

• Mihogo

• Viazi

• Ndizi

Mazao ya biashara

Haya yanaweza kuongeza kipato:

• Mboga za majani

• Nyanya

• Vitunguu

• Pilipili

• Matunda

Mazao ya chakula cha mifugo

Ni muhimu pia kulima chakula cha wanyama kama:

• Nyasi bora

• Mahindi kwa ajili ya silaji

• Mikunde ya malisho

Hii hupunguza gharama ya kununua chakula cha mifugo.

4. KUANZISHA UFUGAJI WA WANYAMA

Mkulima anaweza kuchagua wanyama kulingana na uwezo wake.

Ng'ombe

Ng'ombe wanaweza kutoa:

• Maziwa

• Nyama

• Mbolea

Mbolea ya ng'ombe hutumika kuboresha udongo na kuongeza uzalishaji wa mazao.

Mbuzi na kondoo

Ni rahisi kuanza nao kwa sababu:

• Wanahitaji eneo dogo

• Wanazaliana haraka

• Soko lao ni kubwa

Kuku

Ufugaji wa kuku unaweza kumpatia mkulima:

• Mayai

• Nyama

• Kipato cha haraka

Nguruwe au sungura

Wanaweza kuwa chanzo kingine cha mapato kwa wakulima wenye mazingira yanayoruhusu.

5. MATUMIZI YA MBOLEA YA WANYAMA KWENYE SHAMBA

Moja ya faida kubwa ya kuunganisha mazao na wanyama ni upatikanaji wa mbolea asilia.

Mabaki ya wanyama yanaweza kutumika kutengeneza:

• Mbolea ya samadi

• Mbolea ya mboji

• Virutubisho vya udongo

Hii husaidia:

• Kuongeza rutuba ya ardhi

• Kupunguza matumizi ya mbolea za viwandani

• Kupunguza gharama za uzalishaji

Kwa mfano, mabaki ya mazao kama mabua ya mahindi yanaweza kutumika kulisha mifugo badala ya kutupwa.

6. KUZINGATIA AFYA YA WANYAMA

Ufugaji wenye mafanikio unahitaji usimamizi mzuri wa afya.

Mkulima anatakiwa:

• Kuwapa chanjo kwa wakati.

• Kuwapa maji safi.

• Kujenga mabanda yenye usafi.

• Kuwatenganisha wanyama wagonjwa.

• Kupata ushauri wa wataalamu wa mifugo.

Magonjwa yakipuuzwa yanaweza kusababisha hasara kubwa.

7. MATUMIZI YA TEKNOLOJIA KWENYE SHAMBA

Kilimo cha kisasa kinahitaji kutumia maarifa mapya.

Mkulima anaweza kutumia:

• Umwagiliaji wa kisasa.

• Mbegu bora.

• Simu kupata taarifa za masoko.

• Mitandao kujifunza mbinu mpya.

• Rekodi za mapato na matumizi.

Kuweka kumbukumbu husaidia kujua kama shamba lina faida au hasara.

8. MATOKEO YA KUANZISHA SHAMBA LA MAZAO NA WANYAMA

Mkulima anayesimamia vizuri mfumo huu anaweza kupata matokeo mbalimbali:

1. Kuongezeka kwa chakula cha familia

Familia inaweza kupata:

• Nafaka

• Mboga

• Maziwa

• Mayai

• Nyama

Hii inapunguza gharama za kununua chakula.

2. Kuongezeka kwa kipato

Mkulima anaweza kuuza:

• Mazao

• Mifugo

• Maziwa

• Mayai

• Mbolea

Hivyo kuwa na vyanzo vingi vya mapato.

3. Kuboresha ardhi

Matumizi ya mbolea za wanyama huifanya ardhi kuwa na afya na kuongeza uzalishaji kwa muda mrefu.

4. Kupunguza utegemezi

Badala ya kutegemea zao moja pekee, mkulima anakuwa na shughuli mbalimbali zinazomsaidia wakati soko au hali ya hewa inapobadilika.

5. Kujenga ajira

Mashamba makubwa yanaweza kutoa nafasi za kazi kwa vijana na jamii inayozunguka.

9. CHANGAMOTO AMBAZO MKULIMA ANAWEZA KUKABILIANA NAZO

Pamoja na faida zake, mfumo huu una changamoto ambazo zinahitaji mipango.

Changamoto hizo ni pamoja na:

• Ukosefu wa mtaji wa kuanzia.

• Magonjwa ya mimea na wanyama.

• Mabadiliko ya hali ya hewa.

• Ukosefu wa masoko ya uhakika.

• Ukosefu wa elimu ya kisasa.

Suluhisho ni kutafuta elimu, kushirikiana na vikundi vya wakulima na kutumia wataalamu wa kilimo na mifugo.

 SHAMBA LA PAMOJA NI UWEKEZAJI WA MAISHA

Kuanzisha shamba la mazao na wanyama siyo tu njia ya kupata chakula, bali ni uwekezaji unaoweza kubadilisha maisha ya mkulima.

Mkulima anayepanga vizuri, kutumia teknolojia, kutunza mazingira na kusimamia uzalishaji kwa nidhamu anaweza kujenga shamba lenye faida na endelevu.

Kilimo na ufugaji vikifanya kazi pamoja vinaweza kuwa msingi wa maisha bora, uchumi imara na maendeleo ya familia pamoja na jamii nzima.

MKULIMA JEMBE BLOG – Elimu kwa mkulima, maendeleo kwa jamii.

Tanzania Yarejesha Hekta Milioni 3.3 za Ardhi na Misitu: Fursa Mpya kwa Kilimo Endelevu na Uhifadhi wa Mazingira

     

Katika picha Naibu Katibu Mkuu (Muungano) Ofisi ya Makamu wa Rais, Abdllah Hassan Mitawi wakati wa ufunguzi wa warsha ya kujenga uwezo kikosi-kazi cha taifa cha urejeshaji wa mazingira ya ardhi na misitu iliyoharibika.

......................................................................................................................................................

Katika kipindi ambacho dunia inakabiliwa na changamoto kubwa za mabadiliko ya tabianchi, uharibifu wa misitu, kupungua kwa rutuba ya ardhi na upotevu wa viumbe hai, Tanzania imeendelea kuchukua hatua mbalimbali kuhakikisha mazingira yanarejeshwa na kulindwa kwa ajili ya vizazi vya sasa na vijavyo.

Ofisi ya Makamu wa Rais kupitia Mradi wa Urejeshaji Endelevu wa Mazingira na Hifadhi ya Bayoanuai Tanzania imewezesha urejeshaji wa hekta milioni 3.3 za ardhi na misitu iliyoharibiwa hadi kufikia mwezi Desemba 2024.

Hatua hiyo ni sehemu ya juhudi kubwa za Serikali katika kuhakikisha maeneo yaliyoharibiwa yanarudi katika hali yake ya asili, huku yakitoa nafasi kwa jamii kunufaika kupitia shughuli za kilimo, ufugaji, uhifadhi wa maji na matumizi endelevu ya rasilimali za asili.

Taarifa hiyo ilibainishwa Julai 9, 2026 mkoani Morogoro na Naibu Katibu Mkuu (Muungano) Ofisi ya Makamu wa Rais, Abdllah Hassan Mitawi wakati wa ufunguzi wa warsha ya kujenga uwezo kikosi-kazi cha taifa cha urejeshaji wa mazingira ya ardhi na misitu iliyoharibika.

---

Misitu Tanzania: Utajiri Mkubwa Unaohitaji Ulinzi

Akizungumza katika warsha hiyo, Mitawi alisema Tanzania imebarikiwa kuwa na utajiri mkubwa wa mifumo ikolojia ambayo ni muhimu kwa maisha ya binadamu, wanyama na mimea.

Alibainisha kuwa takribani hekta milioni 48 za Tanzania zimefunikwa na misitu, jambo linaloifanya nchi kuwa na nafasi muhimu katika uhifadhi wa mazingira barani Afrika.

Hata hivyo, pamoja na kuwa na rasilimali hizo kubwa za misitu, kumekuwa na changamoto ya uharibifu wa mazingira unaotokana na shughuli mbalimbali za kibinadamu.

Tafiti zimeonesha kuwa takribani hekari 469,000 za misitu hupotea kila mwaka kutokana na sababu mbalimbali ikiwemo ukataji miti holela, matumizi yasiyo endelevu ya ardhi, upanuzi wa makazi na kilimo kisicho zingatia uhifadhi wa mazingira.

Upotevu huu wa misitu una athari kubwa kwa sekta ya kilimo kwa sababu misitu ina nafasi muhimu katika kuhifadhi maji, kulinda udongo dhidi ya mmomonyoko, kuongeza mvua na kusaidia viumbe wanaochangia uzalishaji wa mazao.

---

Uhusiano Kati ya Urejeshaji wa Mazingira na Maendeleo ya Kilimo

        

Kwa wakulima, urejeshaji wa mazingira si suala la miti pekee bali ni suala linalogusa moja kwa moja maisha yao ya kila siku.

Ardhi yenye afya ndiyo msingi wa kilimo chenye tija. Wakati misitu inapoharibiwa, udongo hupoteza virutubisho, vyanzo vya maji hupungua na uzalishaji wa mazao hushuka.

Kupitia urejeshaji wa ardhi iliyoharibiwa, wakulima wanaweza kunufaika kwa njia mbalimbali ikiwemo:

• Kuongezeka kwa rutuba ya udongo.

• Kupatikana kwa vyanzo vya maji vya uhakika.

• Kupungua kwa athari za ukame.

• Kuongezeka kwa uzalishaji wa mazao.

• Kupata fursa za kilimo mseto kinachochanganya miti na mazao.

Mfumo wa kilimo unaochanganya miti na mazao, unaojulikana kama kilimo misitu (agroforestry), umeendelea kuonekana kuwa suluhisho muhimu katika kukabiliana na changamoto za mabadiliko ya tabianchi.

---

Serikali Yatekeleza Mikakati ya Kimataifa ya Urejeshaji wa Ardhi

Mitawi amesema urejeshaji wa ardhi ya misitu iliyoharibiwa ni sehemu ya ajenda muhimu ya maendeleo endelevu ya Tanzania.

Kutokana na umuhimu wa suala hilo, Serikali imekuwa ikichukua hatua mbalimbali za kisera na kimkakati kwa kushirikiana na wadau wa ndani na nje ya nchi.

Miongoni mwa juhudi hizo ni utekelezaji wa Mkakati wa AFR100, unaolenga kurejesha hekta milioni 100 za ardhi na misitu iliyoharibika barani Afrika kufikia mwaka 2030.

Mkakati huo unachangia pia malengo ya kidunia ya kurejesha hekta milioni 350 za ardhi na misitu duniani kote.

Kwa Tanzania, hatua hii inaonesha dhamira ya nchi kushiriki katika juhudi za kimataifa za kupunguza athari za mabadiliko ya tabianchi na kuhakikisha mazingira yanakuwa salama kwa maendeleo ya kiuchumi.

---

Tanzania Yatoa Ahadi ya Kurejesha Hekta Milioni 5.2 Kufikia 2030

Mitawi alieleza kuwa katika kuchangia jitihada za kimataifa na malengo ya uhifadhi wa mazingira kitaifa, mwaka 2018 Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania iliahidi kurejesha hekta milioni 5.2 za maeneo ya ardhi na misitu iliyoharibika kufikia mwaka 2030 chini ya mkakati wa AFR100.

Ahadi hiyo inaonyesha kuwa Tanzania inalenga kuhakikisha maeneo yaliyopoteza uwezo wake wa uzalishaji yanarejeshwa na kuwa na manufaa kwa jamii.

Kwa wakulima, utekelezaji wa ahadi hiyo unaweza kufungua fursa mpya za kupata ardhi yenye uwezo mkubwa wa kuzalisha, huku ukisaidia kupunguza changamoto zinazotokana na mabadiliko ya tabianchi kama ukame na mafuriko.

---

Tathmini ya Hatua Iliyofikiwa Katika Urejeshaji wa Mazingira

Kwa mujibu wa Mitawi, mwaka 2024 Ofisi ya Makamu wa Rais kupitia Mradi wa Urejeshaji Endelevu wa Mazingira na Hifadhi ya Bayoanuai Tanzania (SLR) ilikamisheni Kituo cha Taifa cha Kuratibu Kaboni (NCMC) kufanya tathmini ya utekelezaji wa ahadi hiyo ili kubaini hatua iliyofikiwa.

Tathmini hiyo ililenga kuona kiwango cha mafanikio yaliyopatikana, maeneo yaliyorejeshwa na changamoto zilizopo katika kufikia lengo la mwaka 2030.

Matokeo ya tathmini yana umuhimu mkubwa katika kupanga hatua zinazofuata na kuhakikisha rasilimali zinazotengwa zinafikia maeneo yenye uhitaji mkubwa.

---

Mikakati Inayoongoza Urejeshaji wa Ardhi na Misitu Tanzania

           

Ameeleza utekelezaji wa ahadi hiyo unaongozwa na:

• Mkakati wa Taifa wa Urejeshaji wa Ardhi na Misitu iliyoharibiwa (2023-2033).

• Mpango Kabambe wa Taifa wa Hifadhi na Usimamizi wa Mazingira (2022-2032).

• Mkakati wa Taifa wa Matumizi ya Nishati Safi ya Kupikia (2024-2034).

• Programu ya Mageuzi ya Usimamizi wa Mazingira kuelekea Dira 2050.

Mikakati hii inalenga kuhakikisha mazingira yanakuwa sehemu ya msingi katika mipango ya maendeleo ya taifa.

---

Wajumbe Wahimizwa Kuchukua Jukumu la Kulinda Mazingira

            

Mitawi aliwataka wajumbe wa kikosi-kazi hicho kuchukua jukumu hilo kwa umakini mkubwa kutokana na umuhimu wake kwa taifa.

”Nichukue fursa hii kuwajulisha wajumbe wa kikosi-kazi hiki mchukue jambo hili kwa umakini na uzito unaostahili, kwakuwa Serikali na wadau wote wa masuala ya urejeshaji na hifadhi wa mazingira watategemea sana maoni, ushauri na mapendekezo yenu” amesema Mitawi.

Kauli hiyo inaonyesha kuwa mafanikio ya urejeshaji wa mazingira yanahitaji ushirikiano wa wataalamu, Serikali, wananchi na sekta binafsi.

---

Ushirikiano wa Wadau Muhimu Katika Kufanikisha Urejeshaji

                  

Kaimu Meneja wa Vyanzo vya Mbegu wa Wakala wa Huduma za Misitu Tanzania (TFS), Dk Fortunata Senya alisema Serikali imeandaa Mkakati wa Taifa wa Urejeshaji wa Mandhari ya Misitu wa mwaka 2023-2030 ili kuhakikisha lengo la kurejesha hekta milioni 5.2 linafikiwa.

Alisema mafanikio ya mpango huo hayawezi kupatikana kwa juhudi za Serikali pekee, bali yanahitaji ushiriki mpana wa wadau mbalimbali wakiwamo taasisi za utafiti, sekta binafsi, mashirika ya maendeleo na wananchi.

Ushiriki wa wananchi ni muhimu kwa sababu maeneo mengi yanayohitaji urejeshaji yapo ndani ya jamii zinazotegemea moja kwa moja rasilimali za mazingira kwa maisha yao ya kila siku.

---

Utafiti wa Aina Sahihi za Miti Kuongeza Mafanikio

              

Kwa upande wake, Mtafiti wa Taasisi ya Utafiti wa Misitu Tanzania (TAFORI), Joshua Maguzu alisema taasisi hiyo inaendelea kufanya tafiti zinazolenga kubaini aina sahihi za miti zinazofaa kupandwa katika maeneo mbalimbali ya nchi kulingana na hali ya udongo na tabianchi.

Alisema matokeo ya tafiti hizo yanawasaidia wataalamu na wananchi kuchagua miche inayostawi vizuri katika maeneo husika.

Hatua hiyo inaongeza mafanikio ya urejeshaji wa mazingira na kusaidia kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi.

---

 Mazingira Bora Ni Msingi wa Kilimo Bora

           

Kwa ujumla, urejeshaji wa hekta milioni 3.3 za ardhi na misitu iliyoharibiwa ni hatua kubwa katika safari ya Tanzania ya kujenga mazingira endelevu.

Kwa wakulima na wafugaji, mazingira yaliyohifadhiwa yana maana ya uzalishaji bora, upatikanaji wa maji, udongo wenye afya na maisha yenye uhakika zaidi.

Changamoto ya uharibifu wa mazingira haiwezi kutatuliwa na Serikali pekee, bali inahitaji kila mwananchi kuona uhifadhi wa mazingira kama jukumu lake.

Kilimo endelevu kinaanzia kwenye ardhi yenye afya, na ardhi yenye afya inaanzia kwenye mazingira yaliyolindwa.

           

MKULIMA JEMBE BLOG inaendelea kuelimisha jamii kuhusu umuhimu wa kulinda mazingira, kuendeleza kilimo endelevu na kujenga maisha bora kwa kizazi cha sasa na kijacho.

Mifugo Sasa Ni Dhamana ya Mikopo! Mfumo Mpya wa Stakabadhi za Ghala Kufungua Fursa za Bei za Haki na Masoko Makubwa kwa Wafugaji

          Sekta ya mifugo nchini Tanzania inaelekea kuingia katika zama mpya za biashara ya kisasa, uwazi wa bei na upatikanaji wa mitaji baada ya Bodi ya Usimamizi wa Stakabadhi za Ghala (WRRB) kuanza rasmi kuingiza mifugo katika Mfumo wa Stakabadhi za Ghala. Hatua hii inatarajiwa kubadili namna wafugaji wanavyouza mifugo yao, kupata mikopo na kushiriki katika masoko ya ndani na nje ya nchi.

Kwa mara ya kwanza, taarifa za kila mnyama zitaunganishwa kidijitali na kuwekwa kwenye mfumo unaowawezesha wanunuzi kushindana kwa uwazi kupitia Soko la Bidhaa Tanzania (TMX). Wataalamu wa uchumi wa mifugo wanaona hatua hii kama mapinduzi makubwa ya biashara ya mifugo yanayoweza kuongeza thamani ya mifugo ya Tanzania na kuinua kipato cha wafugaji.

Kwa nini hatua hii ni muhimu?

Kwa muda mrefu, wafugaji wengi wamekuwa wakikabiliwa na changamoto kadhaa:

• Bei kupangwa kwa makadirio ya macho.

• Ukosefu wa taarifa sahihi za mifugo.

• Kukosa dhamana ya kupata mikopo.

• Kulazimika kuuza mifugo mapema wakati bei zikiwa chini.

• Ugumu wa kufikia masoko makubwa na ya kimataifa.

Akizungumza katika Maonesho ya 50 ya Biashara ya Kimataifa ya Dar es Salaam (Sabasaba), Mkurugenzi Mtendaji wa WRRB, Asangye Bangu, amesema bodi imeamua kupanua huduma zake baada ya mafanikio ya kusimamia bidhaa 18 za mazao ya kilimo kupitia mfumo huo.

“Tulikuwa tunasimamia bidhaa 18 za mazao ya kilimo, lakini sasa tumeingia rasmi kwenye bidhaa za mifugo,” amesema Bw. Bangu.

Mifugo sasa kuunganishwa na TMX

Katika mfumo mpya, taarifa za kila mnyama zitawekwa kidijitali ili wanunuzi waweze kuzifikia kwa urahisi. Hii ina maana kwamba mfugaji wa mkoa mmoja ataweza kuuza mifugo yake kwa wanunuzi walioko maeneo mengine bila kutegemea madalali wachache wa eneo lake.

Kwa kutumia TMX, wanunuzi wataweza:

• Kuona taarifa za mnyama kabla ya kununua.

• Kushindana kwa uwazi kupitia zabuni.

• Kufanya maamuzi kwa kutumia taarifa sahihi badala ya makadirio.

• Kupata uhakika wa ubora na utambulisho wa mifugo.

Hii ni hatua muhimu katika kujenga soko lenye ushindani na bei za haki.

Nguvu ya hereni za utambuzi wa mifugo

Msingi wa mfumo huu ni matumizi ya hereni za utambuzi wa mifugo zilizozinduliwa na Rais Samia Suluhu Hassan.

Hereni hizi zina namba maalumu zinazobeba taarifa muhimu za kila mnyama, ikiwemo:

• Utambulisho wa mnyama.

• Historia yake.

• Mahali alipozalishwa.

• Taarifa za afya na matibabu.

• Mmiliki wake.

“Hereni hiyo ndiyo itakuwa msingi wa stakabadhi kwa kuwa ina namba na taarifa zote za mnyama,” amesema Bw. Bangu.

Kitaalamu, mfumo huu unaongeza uwezo wa kufuatilia mifugo (traceability), jambo ambalo ni hitaji muhimu katika masoko mengi ya kimataifa.

Zizi kuwa ghala: Fursa mpya ya mikopo

Moja ya maswali makubwa ambayo wafugaji wengi wamekuwa wakiuliza ni: “Ghala la mifugo litakuwaje?”

WRRB imefafanua kuwa katika mfumo huu, zizi ndilo litakalotambulika kama ghala. Mifugo itatunzwa katika maeneo maalumu yenye:

• Chakula cha kutosha.

• Huduma za matibabu.

• Usimamizi wa kitaalamu.

• Ufuatiliaji wa uzito na afya.

Baada ya kuweka mifugo kwenye “ghala”, mfugaji atapatiwa stakabadhi inayoweza kutumika kupata mkopo kutoka taasisi za fedha.

Kwa mujibu wa Bw. Bangu, WRRB tayari imefikia makubaliano na Benki ya NBC ambayo imekubali kutoa mikopo kwa wafugaji watakaoshiriki kwenye mfumo huo.

“Mfugaji ataweza kupata fedha bila kulazimika kuuza mifugo yake mapema,” amesema.

Kwa nini hii ni habari njema kwa wafugaji?

1. Kupata mikopo kwa urahisi

Badala ya kuuza ng'ombe ili kupata fedha za dharura, mfugaji ataweza kutumia stakabadhi yake kupata mkopo.

2. Kuepuka uuzaji wa hasara

Wafugaji wengi huuza mifugo wakati wa ukame au wakati wanahitaji fedha haraka. Mfumo huu unaweza kuwapa muda wa kusubiri bei nzuri.

3. Bei za haki

Mifugo itapimwa kwa uzito badala ya kuangaliwa kwa macho pekee.

4. Masoko mapana

Mfugaji mdogo anaweza kufikiwa na wanunuzi wengi zaidi kupitia TMX.

Mapinduzi ya kupima mifugo kwa uzito

Hii ndiyo sehemu inayoweza kubadili kabisa biashara ya mifugo nchini.

Kwa sasa, katika maeneo mengi, bei ya ng'ombe huamuliwa kwa kuangalia:

• Ukubwa wa mwili.

• Muonekano.

• Unene wa macho.

• Uzoefu wa mnunuzi.

Njia hii mara nyingi humwacha mfugaji akiwa hajapata thamani halisi ya mnyama wake.

“Tunataka mifugo ipimwe kwa uzito ili bei iwe ya haki kwa mfugaji na mnunuzi,” amesema Bw. Bangu.

Katika nchi nyingi zilizoendelea, biashara ya mifugo hufanyika kwa bei ya kilo, jambo linaloongeza uwazi na kuondoa migogoro ya bei.

Faida kwa masoko ya kimataifa

Masoko ya kimataifa yanahitaji taarifa sahihi kuhusu:

• Chanzo cha mnyama.

• Historia ya afya.

• Matumizi ya dawa.

• Ufuatiliaji wa uzalishaji.

Kwa kuwa mfumo mpya utakuwa na taarifa hizi zote kidijitali, Tanzania inaweza kuongeza uwezo wake wa kuuza:

• Nyama.

• Mifugo hai.

• Bidhaa za ngozi.

• Bidhaa nyingine zinazotokana na mifugo.

Changamoto zinazoweza kujitokeza

Pamoja na faida hizo, utekelezaji wa mfumo huu utahitaji:

• Elimu kwa wafugaji kuhusu matumizi ya mfumo.

• Miundombinu ya kupimia uzito.

• Vituo vya kuhifadhi mifugo.

• Huduma bora za mifugo.

• Mtandao na usajili wa kidijitali.

Je, mfumo huu unaweza kubadili maisha ya wafugaji?

Wataalamu wengi wanaamini ndiyo.

Iwapo utekelezaji utafanyika kwa ufanisi, mfumo huu unaweza:

• Kuongeza kipato cha wafugaji.

• Kupunguza utegemezi kwa madalali.

• Kuongeza upatikanaji wa mikopo vijijini.

• Kuchochea uwekezaji katika unenepeshaji wa mifugo.

• Kuboresha ubora wa mifugo ya Tanzania.

• Kuongeza mauzo ya nyama ndani na nje ya nchi.

Uamuzi wa WRRB kuingiza mifugo katika Mfumo wa Stakabadhi za Ghala ni hatua kubwa inayoweza kuandika historia mpya ya sekta ya mifugo nchini Tanzania. Kwa kuunganisha utambulisho wa mifugo, stakabadhi za ghala, mikopo ya benki na soko la kidijitali la TMX, wafugaji wanapewa fursa ya kuingia kwenye uchumi rasmi wenye uwazi, ushindani na thamani kubwa zaidi.

Ikiwa mfumo huu utatekelezwa kwa usahihi na kuwafikia wafugaji wa ngazi zote, unaweza kuwa mkombozi wa sekta ya mifugo na kuifanya Tanzania kuwa miongoni mwa nchi zenye biashara ya mifugo iliyoandaliwa kwa viwango vya kisasa barani Afrika.

Kwa wafugaji, ujumbe ni mmoja: enzi za kuuza mifugo kwa makadirio ya macho zinaelekea kuisha; zama za taarifa sahihi, bei za haki na mikopo kupitia mifugo zimeanza.