Kilimo cha Kahawa BBT Makongora Kinaleta Mapinduzi kwa Vijana

 

Sekta ya kilimo ndiyo uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania, lakini kwa miaka mingi imekuwa ikikabiliwa na changamoto ya kushindwa kuvutia vijana kwa kiwango kinachotarajiwa. Sababu zimekuwa nyingi, zikiwemo ukosefu wa mitaji, ardhi, teknolojia, masoko ya uhakika na miundombinu ya uzalishaji. Hata hivyo, utekelezaji wa miradi ya kuwawezesha vijana kupitia kilimo unaanza kubadili taswira hiyo.

Mfano halisi unaonekana katika shamba la BBT Makongora, wilayani Muleba mkoani Kagera, ambapo vijana 300 wamepewa nafasi ya kulima kahawa katika shamba lenye ukubwa wa ekari 367. Sasa zao hilo limeanza kuiva kuelekea msimu wa mavuno, jambo linaloashiria mwanzo wa matokeo ya uwekezaji uliofanywa katika kuwawezesha vijana kupitia sekta ya kilimo.

Hata hivyo, pamoja na matumaini hayo, kuna maswali muhimu yanayopaswa kujibiwa. Je, mavuno pekee yanatosha kuhakikisha vijana wanatoka kwenye umaskini? Je, bila miundombinu ya kutosha, mradi unaweza kutoa matokeo ya muda mrefu? Hapa ndipo uchambuzi wa maendeleo ya kilimo unapopata nafasi.

Kilimo siyo Kulima Pekee, ni Mfumo Mzima wa Uchumi

Wataalamu wa kilimo wamekuwa wakisisitiza kuwa mafanikio ya mkulima hayapimwi kwa ukubwa wa shamba au wingi wa mazao pekee, bali yanategemea mnyororo mzima wa thamani wa zao husika.

Kwa zao la kahawa, hatua zote ni muhimu kuanzia maandalizi ya shamba, matumizi ya miche bora, huduma za ugani, umwagiliaji, udhibiti wa magonjwa na wadudu, uvunaji, uhifadhi, usindikaji hadi masoko.

Endapo kiungo kimoja kitadorora, faida ya mkulima hupungua hata kama uzalishaji umekuwa mkubwa.

Ndiyo maana kilio cha vijana wa BBT Makongora kuhusu ukosefu wa maghala ya kisasa hakipaswi kutazamwa kama ombi la kawaida, bali kama sehemu muhimu ya kuongeza thamani ya zao la kahawa.

Umwagiliaji ni Bima ya Mkulima Katika Enzi za Mabadiliko ya Tabianchi

Moja ya maombi makubwa yaliyotolewa na vijana hao ni kuboreshwa kwa miundombinu ya umwagiliaji.

Kwa mtazamo wa kitaalamu, ombi hili lina msingi mkubwa.

Mabadiliko ya tabianchi yameongeza vipindi vya ukame visivyotabirika katika maeneo mengi ya uzalishaji nchini. Hali hiyo huathiri ukuaji wa kahawa, hupunguza maua, husababisha matunda kudondoka kabla ya kukomaa na hatimaye kushusha mavuno.

Mfumo bora wa umwagiliaji unamwezesha mkulima kuendelea kuzalisha hata mvua zinapochelewa au kuwa chache.

Aidha, umwagiliaji unasaidia kuongeza ubora wa kahawa, jambo ambalo linaongeza thamani yake katika soko la ndani na kimataifa.

Kwa maana hiyo, uwekezaji katika umwagiliaji si gharama bali ni uwekezaji unaoongeza uzalishaji na mapato ya wakulima.

Maghala ya Kisasa ni Nguzo ya Kulinda Ubora wa Kahawa

Baada ya mavuno, changamoto kubwa inayoweza kumrudisha mkulima nyuma ni uhifadhi usiozingatia viwango.

Kahawa ni zao linalohitaji mazingira maalumu ya kuhifadhi ili lisiharibiwe na unyevunyevu, wadudu au uchafu unaoweza kupunguza ubora wake.

Iwapo mkulima atalazimika kuuza kahawa mara moja kwa sababu hana sehemu salama ya kuhifadhi, hupoteza uwezo wa kusubiri bei nzuri sokoni.

Maghala ya kisasa yanamwezesha mkulima kuhifadhi mazao kwa usalama, kupunguza upotevu baada ya mavuno na kuuza wakati soko linapokuwa na bei nzuri.

Hivyo, ujenzi wa maghala siyo tu suala la kuhifadhi mazao, bali ni mkakati wa kuongeza kipato cha mkulima.

Vijana Wameanza Kuona Kilimo kama Biashara

Kwa muda mrefu kulikuwepo na mtazamo kwamba kilimo ni shughuli ya wazee au ya kujikimu.

Lakini mradi wa BBT Makongora unaonyesha kuwa vijana wanaweza kuona kilimo kama biashara yenye faida ikiwa watapatiwa ardhi, elimu, teknolojia na mazingira rafiki ya uzalishaji.

Kupatiwa ekari moja kila mmoja kumewapa nafasi ya kujenga uchumi wao kupitia zao lenye thamani kubwa.

Hii ni hatua inayoweza kupunguza tatizo la ukosefu wa ajira, kuongeza uzalishaji wa mazao ya biashara na kuimarisha usalama wa kipato kwa vijana.

Serikali Imeweka Msingi, Lakini Uwekezaji Uendelee

Ziara ya Mkuu wa Mkoa wa Kagera, Kanali Ramadhan Kido, katika shamba hilo inaonyesha dhamira ya Serikali ya kufuatilia maendeleo ya miradi ya vijana.

Wito wake kwa vijana kuendelea kuyatunza mashamba kwa weledi ni muhimu kwa sababu kilimo cha kahawa kinahitaji usimamizi wa karibu ili kupata mavuno mengi na yenye ubora.

Aidha, kauli yake kwamba Serikali itaendelea kuweka mazingira rafiki kwa vijana kupitia miradi ya uzalishaji mali ni ishara kwamba sekta ya kilimo itaendelea kuwa sehemu ya mkakati wa kukuza uchumi.

Hata hivyo, mazingira rafiki hayapaswi kuishia kwenye ugawaji wa mashamba pekee.

Yanapaswa kujumuisha huduma za ugani, pembejeo bora, umwagiliaji, maghala, usindikaji wa mazao, masoko ya uhakika pamoja na upatikanaji wa mitaji nafuu.

Kahawa Inaweza Kubadili Uchumi wa Kagera

Mkoa wa Kagera ni miongoni mwa maeneo yenye historia kubwa ya uzalishaji wa kahawa nchini.

Iwapo vijana wataendelea kuzalisha kwa tija na changamoto zilizopo zikapatiwa ufumbuzi, uzalishaji unaweza kuongezeka kwa kiwango kikubwa na kuongeza mapato ya wakulima pamoja na fedha za kigeni kupitia mauzo ya nje.

Aidha, kuongezeka kwa uzalishaji kutachochea uwekezaji katika viwanda vya usindikaji wa kahawa, usafirishaji, biashara za pembejeo na huduma nyingine zinazounda mnyororo wa thamani wa zao hilo.

Hii ndiyo maana ya kilimo kuwa injini ya maendeleo ya uchumi.

Kuiva kwa kahawa katika shamba la BBT Makongora ni hatua muhimu, lakini mafanikio ya kweli hayatapimwa kwa mavuno pekee. Yatapimwa kwa uwezo wa vijana kuongeza kipato, kuhifadhi mazao kwa usalama, kuuza katika masoko yenye ushindani na kuendeleza uzalishaji kwa miaka mingi ijayo.

Ili kufikia lengo hilo, ni muhimu kuendelea kuwekeza katika miundombinu ya umwagiliaji, maghala ya kisasa, huduma za ugani, pembejeo bora na masoko ya uhakika. Hapo ndipo kilimo cha kahawa kitakapokuwa chachu ya maendeleo ya vijana, Mkoa wa Kagera na uchumi wa Tanzania kwa ujumla.

Kwa mtazamo wa maendeleo ya kilimo, mradi wa BBT Makongora unaonyesha wazi kuwa kumpa kijana ardhi ni mwanzo mzuri, lakini kumpatia mazingira bora ya kuzalisha, kuhifadhi na kuuza mazao yake ndiyo hatua inayokamilisha safari ya kumwezesha kuwa mkulima wa kibiashara mwenye mafanikio.

Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania (TARI) Uyole Yahimiza Matumizi ya Mbegu Bora na Mbolea Sahihi Kuongeza Mavuno na Kipato cha Wakulima

                Mtafiti Mwandamizi wa TARI Uyole, Mlowe Fredrick, PICHA KUTOKA MAKITABA

Sekta ya kilimo inaendelea kuwa uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania, ikiwa ndiyo chanzo kikuu cha ajira, chakula na malighafi kwa viwanda. Hata hivyo, changamoto za kupungua kwa rutuba ya udongo, matumizi yasiyo sahihi ya mbolea na matumizi ya mbegu zisizo bora zimekuwa zikichangia kushuka kwa uzalishaji katika maeneo mengi nchini. Wataalamu wa kilimo wanaeleza kuwa suluhisho la changamoto hizi linapatikana kupitia matumizi ya teknolojia za kisasa, utafiti wa kisayansi na ushirikiano wa karibu kati ya watafiti na wakulima.

Katika muktadha huo, Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania (TARI) Kituo cha Uyole mkoani Mbeya imewahimiza wakulima kutumia mbegu bora na mbolea kwa kuzingatia mahitaji halisi ya udongo ili kuongeza uzalishaji wa mazao na kuboresha kipato chao. Ushauri huo unakuja wakati ambapo mahitaji ya chakula yanaongezeka sambamba na athari za mabadiliko ya tabianchi zinazohitaji mbinu bora zaidi za uzalishaji.

Umuhimu wa kutumia mbegu bora

Mbegu bora ni msingi wa mafanikio katika uzalishaji wa mazao. Mbegu hizo huwa na uwezo mkubwa wa kuhimili magonjwa, kustahimili mazingira mbalimbali na kutoa mavuno mengi zaidi kuliko mbegu za kawaida. Wataalamu wa kilimo wanaeleza kuwa hata mkulima akitumia mbolea nyingi, bila mbegu bora ni vigumu kufikia kiwango cha juu cha uzalishaji.

Kutokana na hali hiyo, TARI inaendelea kuwahamasisha wakulima kuhakikisha wanatumia mbegu zilizothibitishwa na wataalamu ili kupata mavuno yenye ubora na tija zaidi.

Mbolea itumike kulingana na mahitaji ya udongo

Moja ya makosa yanayofanywa na baadhi ya wakulima ni kutumia mbolea bila kufanya uchunguzi wa udongo. Hali hiyo husababisha matumizi yasiyo na tija, gharama kubwa za uzalishaji na wakati mwingine kupunguza rutuba ya udongo.

Akizungumza katika maadhimisho ya Siku ya Mkulima, Mtafiti Mwandamizi wa TARI Uyole, Mlowe Fredrick, alisema taasisi hiyo inaendelea kutekeleza mradi wa afya ya udongo katika mikoa ya Mbeya, Songwe na Rukwa kwa mazao ya mahindi, mpunga na viazi.

Alisema mradi huo unalenga kutoa mapendekezo sahihi ya matumizi ya mbolea pamoja na kuanzisha mfumo wa kidijitali utakaowasaidia wakulima kufahamu mahitaji ya udongo wa mashamba yao.

Hatua hiyo inaonyesha mwelekeo mpya wa matumizi ya teknolojia katika sekta ya kilimo, ambapo taarifa za kisayansi zinatarajiwa kumsaidia mkulima kufanya maamuzi sahihi kuhusu aina na kiwango cha mbolea kinachohitajika kulingana na hali ya udongo wake badala ya kutumia makadirio.

Mradi wa afya ya udongo waonyesha mafanikio

Kwa mujibu wa TARI Uyole, zaidi ya maeneo 23 tayari yamefanyiwa majaribio ya udongo na mashamba darasa 25 yameanzishwa ili kuwaonesha wakulima kwa vitendo namna bora ya kutumia teknolojia zinazopendekezwa.

Matokeo ya mradi huo yameonyesha mafanikio makubwa ambapo baadhi ya wakulima wameongeza mavuno kutoka magunia 36 hadi 46 kwa ekari moja baada ya kuzingatia ushauri wa watafiti kuhusu matumizi sahihi ya mbegu na mbolea.

Ongezeko hilo la mavuno linaonesha wazi kuwa matumizi ya elimu ya kisayansi yanaweza kuongeza uzalishaji bila kulazimika kupanua eneo la kilimo. Hii ni faida kubwa kwa mkulima kwani hupunguza gharama za uzalishaji huku akiongeza kipato kutokana na mavuno mengi.

Kilimo bora cha mpunga chasisitizwa

Mbali na mazao ya mahindi na viazi, wataalamu wa TARI pia wameendelea kutoa elimu kuhusu uzalishaji wa mpunga.

Naye Mtafiti wa TARI Uyole, Watson Matamu, aliwataka wakulima wa mpunga kupandikiza miche kwa wakati na kutumia mbolea kulingana na ratiba inayopendekezwa ili kuongeza tija na ubora wa mavuno.

Kupandikiza miche kwa wakati kunasaidia mimea kukua vizuri, kutumia virutubisho ipasavyo na kuhimili changamoto mbalimbali zinazoweza kujitokeza wakati wa msimu wa kilimo. Aidha, matumizi ya mbolea kwa kufuata ratiba iliyopangwa huongeza uwezo wa mmea kutumia virutubisho kwa ufanisi na hivyo kuongeza uzalishaji.

Ushirikiano wa taasisi na sekta binafsi

Maendeleo ya kilimo yanahitaji ushirikiano wa wadau mbalimbali. Kwa kutambua hilo, OCP Tanzania imesisitiza kuendelea kushirikiana na TARI katika kuendeleza mashamba darasa na kuwafikishia wakulima elimu pamoja na teknolojia zinazoongeza tija katika uzalishaji wa mazao.

Mashamba darasa yameendelea kuwa sehemu muhimu ya kujifunzia kwa wakulima kwani huwapa nafasi ya kuona kwa vitendo matokeo ya matumizi ya mbegu bora, mbolea sahihi na mbinu za kisasa za kilimo. Kupitia mfumo huo, wakulima wengi hujifunza kwa urahisi na kuhamasika kutumia teknolojia hizo katika mashamba yao.

Elimu ya watafiti yabadilisha maisha ya wakulima

Baadhi ya viongozi wa vijiji na wakulima walioshiriki mafunzo hayo walieleza kuwa elimu wanayoipata kutoka kwa watafiti imewawezesha kutumia mbinu bora za kilimo, kuongeza mavuno na kuboresha kipato cha kaya zao.

Kauli hiyo inaonyesha umuhimu wa kuendelea kuwekeza katika huduma za ugani na utafiti wa kilimo. Kadiri wakulima wanavyopata elimu ya kisasa, ndivyo wanavyoongeza uwezo wa kukabiliana na changamoto za uzalishaji na kuongeza ushindani katika masoko ya ndani na nje ya nchi.

Umuhimu wa kupima afya ya udongo

Afya ya udongo ndiyo msingi wa uzalishaji endelevu wa mazao. Udongo wenye rutuba ya kutosha huwezesha mimea kupata virutubisho muhimu vinavyohitajika kwa ukuaji na maendeleo yake. Kupima udongo kabla ya kuanza msimu wa kilimo kunamsaidia mkulima kufahamu upungufu wa virutubisho na kuchagua mbolea inayofaa badala ya kutumia mbolea kwa mazoea.

Kwa kufanya hivyo, mkulima hupunguza gharama zisizo za lazima, huongeza ufanisi wa matumizi ya pembejeo na kupata mavuno yenye ubora zaidi.

Jitihada zinazofanywa na Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania (TARI) Kituo cha Uyole zinaonyesha wazi kuwa matumizi ya mbegu bora, uchunguzi wa afya ya udongo, matumizi sahihi ya mbolea na elimu ya watafiti ni nguzo muhimu za kuongeza uzalishaji wa mazao nchini.

Mafanikio yaliyopatikana kupitia mradi wa afya ya udongo katika mikoa ya Mbeya, Songwe na Rukwa ni ushahidi kuwa teknolojia na utafiti vinaweza kubadilisha kilimo kutoka uzalishaji wa kawaida kwenda kilimo chenye tija na faida kubwa zaidi kwa mkulima.

Kwa hiyo, ni muhimu kwa wakulima kuendelea kushirikiana na wataalamu wa kilimo, kutumia mbegu bora, kupima afya ya udongo, kufuata mapendekezo ya matumizi ya mbolea na kushiriki katika mashamba darasa ili kuongeza uzalishaji, kuboresha kipato cha familia na kuchangia usalama wa chakula nchini.

SERIKALI YAWAOMBA WAKULIMA WAWE NA SUBIRA

Na Mkulima Jembe

Serikali imewaomba wakulima mkoani Rukwa kuwa na subira wakati ikiendelea kulifanyia kazi suala la kushuka kwa bei ya mahindi nchini, hali ambayo imeendelea kuwa chanzo cha malalamiko kutoka kwa wazalishaji wa zao hilo katika maeneo mbalimbali ya Tanzania.

Kauli hiyo imekuja wakati ambapo maelfu ya wakulima wamekuwa wakikabiliwa na changamoto ya kuuza mahindi kwa bei ndogo, jambo linalopunguza faida ya uzalishaji na kuathiri uwezo wao wa kujiandaa kwa msimu mpya wa kilimo.

Kilio cha Wakulima Kafika Serikalini

Akitoa ufafanuzi huo baada ya Mkuu wa Wilaya ya Sumbawanga, aliyemwakilisha Mkuu wa Mkoa wa Rukwa, Nyakia Chirukile, kumuomba Waziri wa Katiba na Sheria, Juma Homera, serikali ichukue hatua za kupandisha bei ya mahindi mkoani humo, Homera alisema Serikali ya Awamu ya Sita chini ya Rais Dk. Samia Suluhu Hassan inalifahamu tatizo hilo na tayari inalifanyia kazi.

Kauli hiyo ilitolewa wakati Waziri Homera alipokuwa akikagua ujenzi wa Stendi ya Mabasi ya Laela, akiwa katika ziara yake ya kikazi mkoani Rukwa.

Kwa mujibu wa Homera, serikali inaendelea kushughulikia changamoto zinazowakabili wananchi, ikiwemo kuhakikisha wakulima wanaondokana na athari za bei ndogo ya mahindi ili kuinua uchumi wao na kuongeza tija katika sekta ya kilimo.

Alisema:

"Niseme suala la bei ya mazao kila sehemu hii changamoto ipo. Ukienda mimi jimbo langu ni Namtumbo, pale wanalima mahindi. Miongoni mwa mikoa inayolima mahindi ni Ruvuma, Rukwa, Katavi na nadhani Iringa pia. Lakini bei ya mahindi huku kwetu imeshuka kwa kiwango kikubwa. Ndugu zangu niwatoe mashaka, hili jambo serikali ya CCM inayoongozwa na Dk. Samia Suluhu Hassan chini ya Waziri wa Kilimo Daniel Chongolo inalifahamu. Kwa hiyo tuendelee kuwa na subira kidogo serikali inapolifanyia kazi."

Kwa Nini Bei ya Mahindi Imeshuka?

Ingawa serikali imesisitiza kuwa inashughulikia changamoto hiyo, wataalamu wa sekta ya kilimo wanaeleza kuwa kushuka kwa bei ya mahindi kunachangiwa na sababu mbalimbali.

Moja ya sababu kubwa ni kuongezeka kwa uzalishaji katika baadhi ya mikoa, hali inayosababisha soko kujazwa mahindi mengi kuliko mahitaji yaliyopo kwa wakati mmoja. Aidha, changamoto za masoko ya ndani na nje ya nchi, pamoja na gharama za usafirishaji, zimekuwa zikichangia kushuka kwa bei.

Wakulima wengi wamekuwa wakilazimika kuuza mazao yao mara tu baada ya mavuno ili kupata fedha za kulipa madeni, gharama za familia na kujiandaa kwa msimu mpya. Hali hiyo husababisha mazao mengi kuingia sokoni kwa wakati mmoja na kushusha bei zaidi.

Rukwa: Miongoni mwa Vinara wa Uzalishaji wa Mahindi

Mkoa wa Rukwa ni moja ya maeneo muhimu yanayochangia uzalishaji wa mahindi nchini. Kilimo ndiyo uti wa mgongo wa uchumi wa wananchi wengi wa mkoa huo, huku maelfu ya familia zikitegemea zao hilo kama chanzo kikuu cha kipato.

Ndiyo maana mabadiliko ya bei ya mahindi yana athari kubwa kwa uchumi wa kaya, biashara za vijijini na uwezo wa wakulima kuwekeza katika uzalishaji wa msimu unaofuata.

Iwapo bei itaendelea kuwa chini kwa muda mrefu, baadhi ya wakulima wanaweza kupunguza eneo la uzalishaji au kushindwa kumudu gharama za pembejeo, jambo ambalo linaweza kuathiri uzalishaji wa baadaye.

Serikali Yasema Suluhisho Linaendelea Kutafutwa

Kauli ya Waziri Homera inaashiria kuwa serikali inaendelea kutafuta suluhisho la kudumu kuhusu bei ya mahindi.

Kwa miaka ya hivi karibuni serikali imekuwa ikichukua hatua mbalimbali za kuimarisha sekta ya kilimo, ikiwemo kuimarisha masoko ya mazao, kuwezesha biashara ya mazao ndani na nje ya nchi pamoja na kuhamasisha uwekezaji katika maghala na viwanda vya kuongeza thamani ya mazao.

Wakulima wengi sasa wanasubiri kuona hatua zitakazochukuliwa ili kuhakikisha bei ya mahindi inarejea katika kiwango kinachoweza kumwezesha mkulima kupata faida stahiki kutokana na jasho lake.

Serikali Yaendelea Kushughulikia Suala la Mbolea

Mbali na suala la bei ya mahindi, Homera amesema serikali ya Awamu ya Sita inaendelea kushughulikia changamoto ya upatikanaji wa mbolea.

Amesisitiza kuwa wakulima waendelee kujiandikisha ili waweze kunufaika na mpango wa mbolea za ruzuku unaolenga kupunguza gharama za uzalishaji na kuongeza tija mashambani.

Mbolea imeendelea kuwa moja ya pembejeo muhimu katika kuongeza uzalishaji wa mazao, hivyo ushiriki wa wakulima katika mfumo wa usajili unatajwa kuwa hatua muhimu ya kuhakikisha ruzuku inawafikia walengwa kwa wakati.

Mtazamo wa Mkulima Jembe

Kwa wakulima wa mahindi, kauli ya serikali ya kutaka wavute subira inaleta matumaini kwamba hatua za kuboresha soko la zao hilo zinaendelea kutafutwa. Hata hivyo, matarajio makubwa yapo katika kuona hatua za haraka na zenye matokeo, kwani kilimo ni biashara inayotegemea mzunguko wa misimu.

Wakulima wanahitaji si tu bei nzuri ya mazao yao, bali pia masoko ya uhakika, gharama nafuu za uzalishaji, upatikanaji wa pembejeo kwa wakati na sera zinazowawezesha kunufaika na jasho lao. Endapo mambo hayo yataimarishwa kwa pamoja, sekta ya mahindi itaendelea kuwa nguzo muhimu ya usalama wa chakula na uchumi wa Tanzania.

Wakulima wa Korosho Waanza Kupokea Pembejeo Mapema: Hatua Inayotarajiwa Kuongeza Mavuno, Ubora na Kipato

Sekta ya kilimo inaendelea kuwa uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania kwa kutoa ajira, kuongeza kipato cha wananchi na kuchangia upatikanaji wa malighafi kwa viwanda mbalimbali. Miongoni mwa mazao ya biashara yenye mchango mkubwa katika uchumi wa Taifa ni zao la korosho, ambalo limeendelea kuwa chanzo kikuu cha kipato kwa maelfu ya wakulima hususan katika mikoa ya kusini ikiwemo Mtwara, Lindi na Ruvuma.

Moja ya mambo muhimu yanayochangia mafanikio ya uzalishaji wa korosho ni upatikanaji wa pembejeo bora kwa wakati. Wataalamu wa kilimo wanaeleza kuwa matumizi sahihi ya pembejeo kama dawa za kuzuia na kudhibiti magonjwa pamoja na wadudu waharibifu husaidia kuongeza afya ya mikorosho, kuboresha mavuno na kuongeza ubora wa korosho zinazozalishwa.

Katika msimu huu, wakulima wa zao la korosho wamepokea habari njema baada ya kuanza kupokea pembejeo za kilimo mapema, jambo ambalo limepokelewa kwa furaha kubwa na kuwapa matumaini ya kupata mavuno bora zaidi kuliko misimu iliyopita.

Wakulima Wamshukuru kwa Kupa Pembejeo

Wakulima wa zao la Korosho wamemshukuru kwa  kupata pembejeo za kilimo licha ya uwepo wa changamoto mbalimbali.

Wakulima hao ambao ni Wakulima wa Korosho wa mkoa wa Mtwara wameendelea kupokea pembejeo za kilimo ikiwemo dawa za maji na dawa ya unga ama Sulphur ambapo hawakusita kupaza sauti zao za pongezi.

Kauli hiyo inaonyesha namna wakulima wanavyothamini upatikanaji wa pembejeo kwa wakati, hasa katika kipindi ambacho soko la dunia limekuwa likikabiliwa na changamoto mbalimbali zinazohusisha uzalishaji, usafirishaji na upatikanaji wa bidhaa za kilimo.

Ziara ya Afisa Tarafa Kujiridhisha na Ugawaji wa Pembejeo

Hayo yamejili wakati wa ziara aliyofanya Ndugu Emmanuel Shilatu ambaye ni Afisa Tarafa kujiridhisha juu ya mwenendo wa ugawaji wa pembejeo ambapo zoezi limeendelea vyema.

“Kwa niaba ya Wananchi ningependa kuungana nao kumpongeza Mhe. Rais Samia kwa namna anavyowajali Wakulima kwa kuwapatia pembejeo za kilimo. Anayafanya hayo sanjali na kuwapatia Wataalamu wa kilimo, kuwapatia mbegu na kuwasimamia Wakulima kupata masoko ya mazao yao kupitia mfumo wa stakabadhi ghalani. Hauwezi kuongelea mafanikio ya Kilimo na Wakulima nchini pasipo kumtaja Rais Samia.” Alisema Shilatu.

Mbali na kujionea mwenendo wa ugawaji wa pembejeo, ziara hiyo pia ilisisitiza umuhimu wa kuhakikisha pembejeo zinawafikia walengwa kwa wakati, kwa uwazi na kwa kufuata taratibu zilizowekwa ili kila mkulima anayestahili aweze kunufaika.

Mwenyekiti wa Kijiji Aahidi Kusimamia Ugawaji kwa Haki

Halikadhalika Mwenyekiti Kijiji Cha Kivukoni Ndugu Jackson Joseph Milanzi alishukuru kwa pembejeo na kuhaidi kutekeleza maelekezo ya Afisa Tarafa ya kuendelea kusimamia ugawaji wa pembejeo hizo kwa uwazi, haki na usawa kama zoezi linavyoendelea.

Usimamizi mzuri wa ugawaji wa pembejeo ni jambo muhimu katika kuhakikisha hakuna mkulima anayebaguliwa au kunyimwa haki yake. Uwazi katika zoezi hilo huongeza imani kwa wakulima na kuimarisha ushirikiano kati ya Serikali, viongozi wa maeneo na wananchi.

Kwa Nini Pembejeo za Korosho Ni Muhimu?

Wataalamu wa kilimo wanaeleza kuwa matumizi ya pembejeo sahihi katika zao la korosho yana manufaa makubwa kwa mkulima. Dawa za maji hutumika kudhibiti magonjwa mbalimbali yanayoshambulia mikorosho, huku dawa ya unga aina ya Sulphur ikitumika kusaidia kudhibiti baadhi ya magonjwa ya fangasi pamoja na kuboresha afya ya mimea inapozingatiwa matumizi sahihi kulingana na ushauri wa wataalamu wa ugani.

Faida za matumizi sahihi ya pembejeo ni pamoja na:

• Kupunguza mashambulizi ya magonjwa na wadudu.

• Kuongeza afya na uimara wa mikorosho.

• Kuongeza idadi na ubora wa korosho zinazovunwa.

• Kuongeza kipato cha mkulima kutokana na mavuno mengi na yenye ubora.

• Kuchochea uzalishaji unaokidhi mahitaji ya soko la ndani na nje ya nchi.

Hata hivyo, wataalamu wanasisitiza kuwa pembejeo pekee hazitoshi. Mkulima anatakiwa pia kufuata kanuni bora za kilimo ikiwa ni pamoja na kupogoa mikorosho kwa wakati, kusafisha mashamba, kuondoa matawi yaliyokauka, kudhibiti magugu na kufuata ratiba sahihi ya matumizi ya dawa.

Kupatikana kwa Pembejeo Mapema ni Faida Kubwa

Moja ya changamoto zilizokuwa zikitajwa na wakulima katika miaka iliyopita ilikuwa ni kuchelewa kwa pembejeo kufika mashambani. Hali hiyo wakati mwingine ilisababisha baadhi ya wakulima kushindwa kutumia dawa katika kipindi kinachofaa, jambo lililoathiri mavuno.

Kwa msimu huu, kuanza kwa ugawaji wa pembejeo mapema kunatoa nafasi kwa wakulima kujiandaa vizuri kabla ya hatua muhimu za ukuaji wa mikorosho. Hii inaweza kusaidia kuongeza ufanisi wa matumizi ya pembejeo na kuboresha uzalishaji.

Mfumo wa Stakabadhi Ghalani na Masoko ya Korosho

Mbali na pembejeo, suala la soko linaendelea kuwa muhimu kwa wakulima wa korosho. Mfumo wa stakabadhi ghalani umeendelea kutajwa kuwa miongoni mwa njia zinazolenga kuwawezesha wakulima kuuza mazao yao kwa utaratibu unaowapa nafasi ya kupata bei zinazotokana na ushindani wa soko.

Kwa wakulima wengi, upatikanaji wa soko lenye uhakika ni motisha ya kuendelea kuwekeza katika uzalishaji na kutumia teknolojia bora za kilimo.

Matarajio ya Msimu wa Korosho

Wakulima wa Korosho nchini wameanza kupokea pembejeo za kilimo mapema sana kwa msimu huu tofauti na hapo awali na hivyo wanatarajia kuwa na msimu mzuri wa Korosho kwa mwaka huu na hivyo kupata tija ya uzalishaji.

Iwapo matumizi ya pembejeo yataenda sambamba na ushauri wa wataalamu wa ugani, pamoja na kuwepo kwa hali nzuri ya hewa na usimamizi mzuri wa mashamba, matarajio ya mavuno bora yanaweza kuongezeka. Hii itasaidia kuongeza kipato cha wakulima mmoja mmoja, kuimarisha uchumi wa familia na kuchangia ukuaji wa sekta ya korosho nchini.

Kupatikana kwa pembejeo mapema ni hatua inayoweza kuchangia mafanikio ya uzalishaji wa korosho endapo zitatumika kwa usahihi na kwa kuzingatia maelekezo ya wataalamu wa kilimo. Ushirikiano kati ya Serikali, viongozi wa maeneo, maafisa ugani na wakulima unaendelea kuwa nguzo muhimu katika kuboresha sekta ya kilimo.

Kwa wakulima wa korosho, msimu huu unaanza ukiwa na matumaini makubwa. Kazi iliyobaki ni kuhakikisha pembejeo zinatumika ipasavyo, mashamba yanatunzwa kwa weledi na kila mkulima anazingatia mbinu bora za kilimo ili kuongeza uzalishaji, ubora wa korosho na kipato chake.

MRADI WA MIWA NA KIWANDA CHA SUKARI PANGANI: FURSA MPYA YA MAPINDUZI YA KILIMO, VIWANDA NA UCHUMI WA TANZANIA

Na Mwandishi Maalum

Sekta ya kilimo imeendelea kuwa uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania kwa miongo mingi, ikiajiri zaidi ya asilimia kubwa ya wananchi na kuchangia kwa kiwango kikubwa katika usalama wa chakula, malighafi za viwandani na mapato ya fedha za kigeni. Hata hivyo, kwa muda mrefu changamoto kubwa imekuwa ni kuuza mazao ghafi bila kuyaongezea thamani kupitia viwanda. Serikali ya Awamu ya Sita chini ya uongozi wa Rais Dk. Samia Suluhu Hassan imeweka mkazo mkubwa katika kubadili hali hiyo kwa kuunganisha kilimo na viwanda ili kuongeza tija, ajira na kasi ya ukuaji wa uchumi.

Moja ya miradi mikubwa inayodhihirisha dira hiyo ni mradi wa mashamba makubwa ya miwa pamoja na ujenzi wa kiwanda kikubwa cha sukari wilayani Pangani mkoani Tanga. Mradi huu si wa kawaida bali ni uwekezaji wa kimkakati unaolenga kubadili sura ya uchumi wa wilaya hiyo, mkoa wa Tanga na Taifa kwa ujumla.

Viwanda ni Injini ya Uchumi wa Kisasa

Katika nchi nyingi zilizoendelea duniani, ukuaji wa sekta ya viwanda umeambatana moja kwa moja na maendeleo ya sekta ya kilimo. Kilimo kinatoa malighafi, huku viwanda vikiongeza thamani ya mazao hayo na kuyafanya kuwa bidhaa zinazoweza kuuzwa ndani na nje ya nchi.

Ndiyo maana serikali imeweka mkakati wa kuhakikisha kila wilaya nchini inakuwa na kongani za viwanda ili wananchi wa maeneo yote wanufaike na maendeleo ya kiuchumi bila kubaki nyuma. Dhamira hii inalenga kujenga uchumi shindani unaotegemea uzalishaji badala ya matumizi pekee.

Kwa mtazamo huo, mradi wa Pangani unakuwa sehemu muhimu ya utekelezaji wa Dira ya Taifa ya Maendeleo kwa kuifanya sekta ya kilimo kuwa msingi wa maendeleo ya viwanda.

Pangani Yazaliwa Upya Kama Kitovu cha Kilimo cha Miwa

Wilaya ya Pangani imebarikiwa kuwa na ardhi yenye rutuba, hali nzuri ya hewa na upatikanaji wa maji unaofaa kwa kilimo cha miwa. Kwa miaka mingi eneo hili halikuwahi kutumia kikamilifu rasilimali hizi katika uwekezaji mkubwa wa viwanda.

Serikali imeamua kutumia fursa hiyo kwa kuanzisha mashamba makubwa ya miwa yatakayohudumia kiwanda kikubwa cha sukari kitakachojengwa katika wilaya hiyo.

Akizungumza Februari 26, 2025 akiwa katika ziara ya kikazi Pangani, Rais Dk. Samia Suluhu Hassan alieleza wazi kuwa serikali imekusudia kuanzisha mradi huo ili kuongeza uzalishaji wa sukari nchini, kuzalisha ajira kwa maelfu ya Watanzania na kuurejesha Mkoa wa Tanga katika hadhi yake ya kuwa kitovu cha maendeleo ya viwanda.

Kauli hiyo inaonesha kuwa mradi huu hauishii kwenye uzalishaji wa sukari pekee bali ni sehemu ya mkakati mpana wa kuijenga Tanzania yenye uchumi wa viwanda.

TISEZA Yasimamia Utekelezaji wa Mradi

Utekelezaji wa mradi unasimamiwa na Mamlaka ya Uwekezaji na Maeneo Maalum ya Kiuchumi Tanzania (TISEZA), taasisi yenye jukumu la kusimamia uwekezaji wa miradi mikubwa yenye manufaa ya kitaifa.

Hatua muhimu tayari zimeanza kuchukuliwa. Mwezi Juni mwaka 2026 serikali ilianza rasmi kulipa fidia wananchi 474 kutoka vijiji vya Mseko na Kigurusimba katika Kata ya Masaika wilayani Pangani.

Hatua hii inaonyesha dhamira ya serikali ya kuhakikisha utekelezaji wa mradi unafanyika kwa kuzingatia sheria, haki za wananchi na fidia stahiki kabla ya kuanza shughuli za maendeleo.

Wananchi Waendelea Kunufaika na Fidia

Mkuu wa Mkoa wa Tanga, Balozi Dk. Batilda Buriani, amesema zoezi la ulipaji fidia linaendelea vizuri ambapo zaidi ya wananchi 400 tayari wamekamilisha kusaini nyaraka zinazohitajika.

Amesisitiza kuwa waliowahi kujitokeza wamepewa kipaumbele katika malipo huku wengine wakiendelea kuhudumiwa kadiri taratibu zinavyoendelea.

Utoaji wa fidia kwa wakati ni hatua muhimu inayojenga imani kati ya serikali na wananchi, huku ukitoa nafasi kwa jamii kuhamia maeneo mengine kwa utaratibu unaokubalika.

Uwekezaji wa Zaidi ya Shilingi Bilioni 900

Mradi huu unakadiriwa kugharimu dola milioni 350 za Marekani, sawa na zaidi ya shilingi bilioni 900 za Kitanzania.

Takribani ekari 22,000 zitatumika kwa mashamba ya miwa pamoja na miundombinu mingine ya uzalishaji.

Ukubwa wa uwekezaji huu unaifanya Pangani kuwa miongoni mwa maeneo yatakayokuwa na uwekezaji mkubwa zaidi wa kilimo cha biashara nchini.

Kwa kiwango hiki cha uwekezaji, athari zake chanya hazitaishia kwenye kilimo pekee bali zitafika kwenye sekta za ujenzi, usafirishaji, biashara, huduma za kifedha, elimu ya ufundi na teknolojia.

Jinsi Wakulima Watakavyonufaika

Kwa mkulima, jambo muhimu kuliko yote ni soko la uhakika.

Kwa miaka mingi wakulima wengi wamekuwa wakikabiliwa na changamoto ya kuzalisha bila kujua watamuuzia nani mazao yao. Hali hiyo husababisha hasara na kukatisha tamaa.

Ujio wa kiwanda cha sukari Pangani unabadilisha hali hiyo.

Mbali na mashamba makubwa ya mradi, wakulima wadogo wana nafasi kubwa ya kushiriki kupitia mfumo wa wakulima washirika (out-growers), ambapo watazalisha miwa na kuiuza moja kwa moja kiwandani kwa utaratibu wa mikataba.

Mfumo huu utaongeza kipato cha wakulima, utawahamasisha kutumia mbegu bora, umwagiliaji wa kisasa, mbolea na teknolojia za kuongeza uzalishaji.

Kadiri uzalishaji utakavyoongezeka, ndivyo kipato cha kaya nyingi kitakavyoongezeka.

Ajira kwa Vijana

Changamoto ya ajira kwa vijana ni moja ya masuala makubwa nchini.

Mradi wa Pangani unatarajiwa kuzalisha maelfu ya ajira za moja kwa moja na zisizo za moja kwa moja.

Ajira zitapatikana katika:

• Kilimo cha miwa.

• Matrekta na mashine za kilimo.

• Ujenzi wa miundombinu.

• Kiwanda cha sukari.

• Usafirishaji.

• Ulinzi.

• Biashara ndogo ndogo.

• Huduma za chakula.

• Mafundi.

• Wahandisi.

• Wataalamu wa kilimo.

• Wataalamu wa mazingira.

• Wataalamu wa fedha na utawala.

Ajira hizi zitasaidia kupunguza tatizo la ukosefu wa ajira huku zikiimarisha uchumi wa kaya nyingi.

Kuongeza Uzalishaji wa Sukari Nchini

Kwa miaka mingi Tanzania imekuwa ikikabiliwa na upungufu wa sukari katika baadhi ya vipindi kutokana na mahitaji kuwa makubwa kuliko uzalishaji.

Mradi huu unalenga kuongeza uzalishaji wa ndani ili nchi ijitosheleze kwa mahitaji yake.

Faida nyingine ni kupunguza matumizi ya fedha za kigeni zinazotumika kuagiza sukari kutoka nje.

Iwapo uzalishaji utazidi mahitaji ya ndani, Tanzania itanufaika kwa kuuza sukari katika masoko ya kikanda na kimataifa na kuongeza mapato ya fedha za kigeni.

Viwanda Vinavyochipuka Kutokana na Sukari

Faida za kiwanda cha sukari haziishii kwenye sukari pekee.

Kutokana na zao la miwa zinaweza kuzalishwa bidhaa mbalimbali zikiwemo:

• Molasi.

• Ethanoli.

• Nishati ya umeme kupitia bagasse.

• Mbolea hai.

• Chakula cha mifugo.

• Vinywaji.

• Kemikali mbalimbali za viwandani.

Hii ina maana kuwa kiwanda kimoja kina uwezo wa kuibua viwanda vingine vingi vinavyotegemea malighafi hiyo.

Miundombinu Itaimarika

Miradi mikubwa ya uwekezaji huenda sambamba na maendeleo ya miundombinu.

Barabara zitaboreshwa.

Madaraja yatajengwa au kukarabatiwa.

Huduma za umeme na maji zitaongezeka.

Mawasiliano yataimarika.

Miundombinu hii itanufaisha wananchi wote hata wale ambao hawatajihusisha moja kwa moja na kilimo cha miwa.

Mapato ya Serikali Kuongezeka

Kadiri uzalishaji utakavyoongezeka, ndivyo makusanyo ya kodi yatakavyoongezeka.

Serikali itanufaika kupitia kodi za kampuni, kodi za wafanyakazi, ushuru wa bidhaa pamoja na shughuli nyingine za kiuchumi zitakazochipuka.

Mapato hayo yatawezesha serikali kuendelea kuboresha huduma za afya, elimu, maji, barabara na miradi mingine ya maendeleo.

Fursa kwa Wajasiriamali

Mradi huu pia utafungua milango kwa wajasiriamali.

Kutakuwa na mahitaji makubwa ya:

• Chakula kwa wafanyakazi.

• Nyumba za kupanga.

• Usafirishaji.

• Vipuri vya mashine.

• Mafuta.

• Vifaa vya kilimo.

• Huduma za benki.

• Bima.

• Mawasiliano.

• Teknolojia za kidijitali.

Biashara hizi zitawanufaisha wananchi wa Pangani na maeneo jirani.

Changamoto Zinazopaswa Kuzingatiwa

Pamoja na matarajio makubwa ya mradi, yapo mambo yanayohitaji usimamizi makini.

Ni muhimu kuhakikisha fidia zote zinalipwa kwa haki na kwa wakati.

Hifadhi ya mazingira izingatiwe ili kulinda misitu, vyanzo vya maji na bioanuwai.

Vijana wa maeneo husika wapewe kipaumbele katika ajira.

Wakulima wadogo washirikishwe kikamilifu kupitia mikataba ya uzalishaji wa miwa.

Mafunzo ya kilimo bora yatolewe ili kuongeza tija na ubora wa mazao.

Endapo maeneo haya yatapewa uzito, mradi utakuwa na manufaa ya muda mrefu kwa vizazi vya sasa na vijavyo.

Mradi wa mashamba makubwa ya miwa na ujenzi wa kiwanda cha sukari wilayani Pangani ni zaidi ya mradi wa kilimo; ni mradi wa kimkakati wa mageuzi ya uchumi wa Tanzania. Uwekezaji wa zaidi ya shilingi bilioni 900, matumizi ya ekari 22,000, ulipaji wa fidia kwa wananchi 474 na usimamizi wa TISEZA vinaonyesha dhamira ya serikali ya kuunganisha kilimo na viwanda ili kujenga uchumi shindani.

Kwa wakulima, huu ni mwanzo wa zama mpya za soko la uhakika na uzalishaji wenye tija. Kwa vijana, ni fursa ya ajira na ujasiriamali. Kwa Mkoa wa Tanga, ni hatua ya kurejesha hadhi yake kama kitovu cha viwanda. Na kwa Taifa, ni njia ya kuongeza uzalishaji wa sukari, kupunguza uagizaji kutoka nje, kuongeza mauzo ya bidhaa nje ya nchi na kuimarisha uchumi wa viwanda.

Ikiwa utekelezaji wake utaendelea kwa uwazi, ushirikishwaji wa wananchi na usimamizi madhubuti wa mazingira, mradi huu unaweza kuwa mfano wa mafanikio ya namna ambavyo sekta ya kilimo inaweza kuwa msingi imara wa mapinduzi ya viwanda na maendeleo endelevu ya Tanzania.

Uwekezaji wa Viwanda vya Mafuta ya Kula: Fursa Mpya ya Kuinua Kipato cha Mkulima na Uchumi wa Tanzania

Serikali imeweka wazi dhamira yake ya kuendelea kushirikiana kwa karibu na wawekezaji wa sekta ya viwanda ili kuondoa changamoto zinazokwamisha uzalishaji, hatua ambayo inaendelea kufungua ukurasa mpya katika safari ya Tanzania kuelekea uchumi wa viwanda unaotegemea malighafi zinazozalishwa na wakulima wa ndani.

Msimamo huo umetolewa na Waziri wa Viwanda na Biashara, Mhe. Judith Kapinga, baada ya kutembelea kiwanda kikubwa cha kuchakata na kuzalisha mafuta ya kula cha Mainland Group Agro Process Tanzania kilichopo jijini Dodoma, ambapo alijionea kiwango kikubwa cha uwekezaji kilichowekwa pamoja na uwezo wa uzalishaji wa kiwanda hicho.

Ziara hiyo imebeba ujumbe mkubwa kwa sekta ya kilimo na viwanda. Inaonesha kuwa Serikali inaendelea kutambua kuwa maendeleo ya viwanda hayawezi kufikiwa bila kuwa na mfumo imara wa uzalishaji wa mazao ya kilimo yanayotumika kama malighafi.

Viwanda Vinategemea Mkulima

Baada ya kutembelea mitambo ya uzalishaji, Waziri Kapinga alisema Serikali inatambua mchango mkubwa wa sekta binafsi katika kukuza uchumi, kuongeza ajira na kuongeza mapato ya Taifa. Alisisitiza kuwa changamoto zinazowakabili wawekezaji zitaendelea kushughulikiwa ili kuhakikisha viwanda vinafanya kazi kwa uwezo wake kamili.

Kauli hiyo ina maana kubwa kwa wakulima wa alizeti, ufuta, karanga, pamba na mazao mengine ya mafuta. Kadri viwanda vinavyoongezeka, ndivyo mahitaji ya malighafi yanavyoongezeka, jambo linaloongeza soko la uhakika kwa mazao yao.

Kwa mujibu wa Waziri huyo, Serikali inalenga kuona mazao yanayozalishwa na wakulima yanaongezewa thamani ndani ya nchi badala ya kuuzwa ghafi. Hatua hiyo inalenga kuongeza kipato kwa mkulima, wafanyabiashara, wawekezaji na Serikali kupitia mapato ya kodi na ajira.

Changamoto Kubwa Bado ni Upatikanaji wa Malighafi

Pamoja na uwekezaji mkubwa uliofanyika katika kiwanda hicho, viongozi wa Mainland Group Agro Process Tanzania wameeleza kuwa changamoto kubwa ni upungufu wa malighafi, hasa mbegu za mazao ya mafuta.

Hali hiyo inalifanya kiwanda kufanya kazi chini ya uwezo wake licha ya kuwa na mitambo yenye uwezo mkubwa wa uzalishaji.

Kwa mtazamo wa kiuchumi, changamoto hiyo inaonesha kuwa pengo kubwa halipo kwenye uwezo wa viwanda bali kwenye uzalishaji wa mashambani. Ikiwa uzalishaji wa mazao ya mafuta utaongezeka, viwanda vitaongeza uzalishaji, ajira zitaongezeka na uagizaji wa mafuta kutoka nje utapungua.

Fursa Kubwa kwa Wakulima

Kwa sasa Tanzania ni miongoni mwa wazalishaji wakubwa wa mazao ya mafuta, lakini uzalishaji wa mafuta ya kula bado haukidhi mahitaji ya soko la ndani. Kutokana na hali hiyo, Serikali bado inalazimika kuagiza sehemu ya mafuta kutoka nje ya nchi.

Hii ni ishara kuwa bado kuna soko kubwa ambalo wakulima wanaweza kulizalishia ikiwa uzalishaji utaongezeka.

Kwa wakulima, taarifa hii ni fursa ya kuwekeza zaidi katika kilimo cha alizeti, ufuta, soya, karanga, michikichi na mazao mengine yanayotoa mafuta. Kadri viwanda vitakavyopata malighafi za kutosha, ndivyo mahitaji ya mazao hayo yatakavyoongezeka na bei kuwa na ushindani mzuri kutokana na ongezeko la wanunuzi.

Ushirikiano wa Wizara Mbili Ni Suluhisho

Serikali tayari imeanza kushirikiana kati ya Wizara ya Viwanda na Biashara pamoja na Wizara ya Kilimo ili kuweka mikakati ya kuongeza uzalishaji wa mazao ya mafuta.

Ushirikiano huo unatarajiwa kuongeza upatikanaji wa mbegu bora, huduma za ugani, teknolojia za kisasa za uzalishaji pamoja na kuwafikia wakulima wengi zaidi.

Iwapo hatua hizo zitatekelezwa kikamilifu, viwanda vitaweza kutumia uwezo wake wote wa uzalishaji huku wakulima wakinufaika kupitia soko la uhakika na ongezeko la kipato.

Mazingira Bora ya Uwekezaji Yanazidi Kuimarika

Kwa upande wake, Mkurugenzi Mkuu wa kiwanda hicho, Bw. Jiaweli Chen, ameipongeza Serikali kwa kuendelea kuboresha mazingira ya uwekezaji kupitia sera rafiki, ushirikiano wa karibu na wawekezaji pamoja na utayari wa kusikiliza changamoto zinazojitokeza.

Amesema hatua hizo zimeongeza imani kwa wawekezaji na kuchochea ukuaji wa uzalishaji pamoja na ajira katika maeneo mbalimbali nchini.

Aidha, ameeleza kuwa kiwanda kitaendelea kushirikiana na Serikali katika kuongeza uzalishaji, kuboresha ubora wa bidhaa na kuunga mkono jitihada za Taifa za kukuza sekta ya viwanda.

Uchambuzi

Ziara ya Waziri wa Viwanda na Biashara katika kiwanda cha Mainland Group Agro Process Tanzania imeonesha wazi kuwa mafanikio ya viwanda vya kuongeza thamani hayawezi kutenganishwa na maendeleo ya sekta ya kilimo.

Kadri Serikali inavyoendelea kuboresha sera, kuvutia uwekezaji na kuongeza uzalishaji wa mazao ya mafuta, ndivyo Tanzania inavyosogea karibu na lengo la kujitosheleza kwa mafuta ya kula na kupunguza utegemezi wa bidhaa kutoka nje.

Kwa wakulima, huu ni wakati wa kuona kilimo si chanzo cha chakula pekee, bali biashara yenye uwezo mkubwa wa kuzalisha malighafi zinazohitajika na viwanda. Kwa wawekezaji, ni uthibitisho kuwa mazingira ya biashara yanaendelea kuboreshwa. Na kwa Taifa, ni hatua muhimu katika kujenga uchumi wa viwanda unaotegemea uzalishaji wa ndani, kuongeza ajira, kukuza mapato na kufanikisha malengo ya Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050.

KILIMANJARO KUJIPANGA KUIMARISHA UPATIKANAJI WA PEMBEJEO MSIMU WA 2026/2027

 

Katika juhudi za kuimarisha sekta ya kilimo, Mkoa wa Kilimanjaro umeanza kuweka mikakati mipya ya kuhakikisha upatikanaji wa pembejeo za kilimo unakuwa wa uhakika, wa wakati, na wenye tija kuelekea msimu wa 2026/2027. Hatua hii inalenga moja kwa moja kuongeza uzalishaji wa mazao na kuimarisha usalama wa chakula katika mkoa huo unaotegemea kilimo kama mhimili mkuu wa uchumi.

Katika kikao cha wadau wa sekta ya kilimo kilichofanyika katika Ofisi ya Mkuu wa Mkoa, hoja kuu ilikuwa ni jinsi ya kuboresha mfumo wa usambazaji wa mbegu bora, mbolea na pembejeo nyingine muhimu. Kikao hicho kilileta pamoja serikali na sekta binafsi, hatua inayoonyesha wazi kuwa maendeleo ya kilimo hayawezi kufanikiwa kwa mtazamo wa upande mmoja pekee.

Ujumbe wa Serikali: Uhakika wa Pembejeo ni Msingi wa Tija

Akifungua kikao hicho, Katibu Tawala wa Mkoa Bw. Kiseo Yusuf Nzowa alisisitiza umuhimu wa kuhakikisha pembejeo zinapatikana kwa wakati na ubora unaotakiwa. Kauli yake inaakisi changamoto ya muda mrefu katika sekta ya kilimo nchini, ambapo ucheleweshaji wa pembejeo huathiri moja kwa moja uzalishaji wa wakulima.

Kwa mtazamo wa kiuchambuzi, msisitizo huu unaonyesha mabadiliko ya kimkakati kutoka mfumo wa kawaida wa ugawaji pembejeo kwenda mfumo wa upangaji wa mapema na ushirikishwaji wa wadau wengi. Hii ni hatua muhimu kwa sababu inasaidia kupunguza athari za msimu, mabadiliko ya bei, na changamoto za usambazaji.

Ushirikiano wa Sekta Binafsi na Serikali: Fursa na Changamoto

Serikali imeendelea kusisitiza umuhimu wa kushirikisha sekta binafsi katika mnyororo wa usambazaji wa pembejeo. Hii ni kwa sababu sekta binafsi mara nyingi ina uwezo mkubwa wa kifedha, ubunifu, na mtandao wa usambazaji unaoweza kufikia maeneo ya mbali kwa haraka zaidi.

Hata hivyo, kwa mtazamo wa kitaalamu, ushirikiano huu unahitaji udhibiti madhubuti ili kuhakikisha bei za pembejeo zinabaki kuwa nafuu kwa wakulima wadogo. Bila uangalizi wa karibu, kuna hatari ya soko kuongozwa zaidi na faida badala ya tija ya kilimo.

Tathmini ya Msimu Uliopita na Mwelekeo Mpya

Katibu Tawala Msaidizi wa Mkoa anayeshughulikia Uchumi na Uzalishaji, Dkt. Emmanuel Lema, alieleza kuwa kikao hicho kililenga kufanya tathmini ya msimu wa 2024/2025 pamoja na kuandaa mikakati ya 2026/2027.

Tathmini kama hii ni nguzo muhimu ya upangaji wa maendeleo kwa sababu inasaidia:

• Kubaini changamoto zilizojitokeza kwenye msimu uliopita

• Kutambua mafanikio yaliyopatikana

• Kuboresha mifumo ya ugawaji na usambazaji wa pembejeo

Kwa mantiki ya maendeleo endelevu, bila tathmini ya kina, sekta ya kilimo hubaki kurudia makosa yale yale kila msimu.

Mafanikio ya Usajili wa Wakulima na Mageuzi ya Kidigitali

Mkoa umefanikiwa kusajili takribani wakulima 206,000, sawa na asilimia 97 ya lengo katika mfumo wa ruzuku ya pembejeo. Hii ni hatua kubwa ya mageuzi ya kidigitali katika sekta ya kilimo.

Kwa uchambuzi, mafanikio haya yana faida kadhaa:

• Kupunguza upotevu wa pembejeo kwa walengwa hewa

• Kuongeza uwazi katika ugawaji wa ruzuku

• Kuboresha mipango ya serikali kwa kutumia data sahihi

Hata hivyo, changamoto iliyopo ni kuhakikisha kuwa taarifa hizi zinabaki kuwa sahihi na zinasasishwa mara kwa mara, ili kuepuka kuwepo kwa wakulima wasio hai au waliobadilika shughuli.

Uchambuzi wa Jumla: Je, Mkakati Huu Utafanikiwa?

Mkakati wa Kilimanjaro kuelekea msimu wa 2026/2027 unaonyesha mwelekeo mzuri wa kitaasisi, lakini mafanikio yake yatategemea mambo makuu matatu:

1. Uratibu madhubuti wa wadau wote – Serikali, sekta binafsi na wakulima wanahitaji kuwa na mfumo mmoja wa mawasiliano na utekelezaji.

2. Upatikanaji wa fedha na ruzuku kwa wakati – Bila mtiririko wa fedha, hata mipango mizuri huchelewa kutekelezwa.

3. Miundombinu ya usambazaji – Barabara na vituo vya pembejeo lazima viimarishwe ili kufanikisha usambazaji wa haraka.

Hitimisho

Hatua zinazochukuliwa na Mkoa wa Kilimanjaro zinaonyesha mwelekeo mpya wa kimkakati katika sekta ya kilimo, hasa katika kuhakikisha upatikanaji wa pembejeo unakuwa wa uhakika na wa kidigitali zaidi. Huu ni uwekezaji wa muda mrefu unaolenga si tu msimu wa 2026/2027, bali pia mustakabali wa kilimo endelevu.

Ikiwa mikakati hii itatekelezwa kwa ufanisi, Kilimanjaro inaweza kuwa mfano wa kitaifa katika usimamizi wa pembejeo na kuongeza tija ya kilimo nchini Tanzania.

Tahadhari Kilimanjaro: Uharibifu wa Mazingira Watishia Vyanzo vya Maji Bonde la Pangani

Katika mazingira ya sasa ambapo changamoto za mabadiliko ya tabianchi zinaendelea kuathiri moja kwa moja upatikanaji wa maji, kauli ya Katibu Tawala wa Mkoa wa Kilimanjaro, Kiseo Yusuf Nzowa, inaleta picha halisi ya uhitaji wa mabadiliko ya kimkakati katika usimamizi wa rasilimali za maji nchini Tanzania.

Akizungumza Juni 18, 2026 katika kikao na uongozi wa Bodi ya Maji Bonde la Pangani pamoja na menejimenti yake, Nzowa  aliweka wazi changamoto za msingi zinazoendelea kudhoofisha uimara wa vyanzo vya maji—na hasa mto Kikuletwa, ambao ni mhimili muhimu wa kiikolojia na kijamii katika Bonde la Pangani.

Uhalisia wa Changamoto: Pale Mazingira Yanapokutana na Shinikizo la Binadamu

Uchambuzi wa hali ilivyo unaonyesha kuwa tatizo la maji halitokani na upungufu wa rasilimali pekee, bali na mwenendo wa matumizi ya ardhi unaoendelea kubadilika bila uwiano na uwezo wa mazingira kujirekebisha.

Changamoto zilizobainishwa—ukataji miti ovyo, uvamizi wa maeneo ya hifadhi, na matumizi yasiyo endelevu ya ardhi—zinaonyesha wazi mgongano kati ya mahitaji ya kiuchumi ya jamii na kanuni za uhifadhi wa mazingira.

Hapa ndipo hoja ya Nzowa inapopata uzito zaidi: bila elimu ya kina kwa jamii, sera za uhifadhi hubaki kuwa maandishi yasiyo na uhai katika utekelezaji wake wa kila siku.

        Elimu ya Mazingira: Silaha ya Msingi Isiyopaswa Kupuuzwa

Katika mtazamo wa kitaalamu wa usimamizi wa mazingira, elimu ya jamii si chaguo la ziada, bali ni nguzo ya msingi ya ufanisi wa sera za uhifadhi.

Wito wa kuendelea kutoa elimu unaibua ukweli muhimu kwamba:

• Jamii ndiyo mtumiaji mkuu na wakati huo huo mlinzi wa vyanzo vya maji

• Bila uelewa wa athari za uharibifu wa mazingira, hatua za kisheria pekee hazitoshi

• Mabadiliko ya tabia ya binadamu ndiyo suluhisho la kudumu zaidi kuliko hatua za muda mfupi

Kwa mantiki hii, msisitizo wa Nzowa unaakisi mwelekeo wa kisasa wa usimamizi wa rasilimali asilia unaotambua “ushirikishwaji wa jamii” kama mhimili mkuu wa mafanikio.

Mradi wa Mto Kikuletwa: Jaribio la Usawa Kati ya Maendeleo na Uhifadhi

Utekelezaji wa Mradi wa Mto Kikuletwa unatoa mfano halisi wa jinsi serikali na wadau wanavyojaribu kushughulikia changamoto za mafuriko na uharibifu wa mazingira kwa njia ya kisayansi na kimkakati.

Hata hivyo, uchambuzi wa kina unaonyesha kuwa mafanikio ya mradi huo hayatategemea miundombinu pekee, bali pia:

• Uelewa wa wananchi kuhusu nafasi yao katika kulinda mto

• Ufuatiliaji wa mara kwa mara wa matumizi ya ardhi

• Utekelezaji thabiti wa sheria bila upendeleo

• Ushirikiano wa karibu kati ya taasisi za maji na serikali za mitaa

Kwa maneno mengine, mradi unaweza kuwa na miundombinu bora, lakini bila mabadiliko ya tabia za kijamii, changamoto zinaweza kuendelea kujirudia.

Sheria vs. Uhalisia: Pengo Linalohitaji Kufungwa

Moja ya hoja muhimu inayojitokeza ni pengo lililopo kati ya uwepo wa sheria za mazingira na utekelezaji wake katika maeneo ya vyanzo vya maji.

Nzowa alisisitiza kuimarishwa kwa usimamizi wa sheria, lakini changamoto ya msingi iko katika utekelezaji wake katika mazingira halisi ambapo:

• Shinikizo la kiuchumi husukuma jamii kutumia rasilimali kiholela

• Ufuatiliaji wa karibu mara nyingi hukosa rasilimali za kutosha

• Ushirikiano wa jamii bado haujajengeka kikamilifu

Hili linaonyesha kuwa suluhisho lazima liwe la pande mbili: elimu + utekelezaji wa sheria unaoendana na uhalisia wa kijamii.

Mtazamo wa Wadau: Ishara ya Uendelevu

Kwa upande wake, uongozi wa Bodi ya Maji Bonde la Pangani umeonyesha dhamira ya kuendelea kushirikiana na serikali na wadau wengine. Kauli hii ni muhimu kwa sababu inaonyesha mwelekeo wa usimamizi shirikishi (collaborative governance), ambao ni msingi wa mafanikio katika sekta ya maji duniani.

Ushirikiano huu, kama ukitekelezwa kwa ufanisi, unaweza kusaidia:

• Kuimarisha miradi ya uhifadhi

• Kupunguza migongano ya matumizi ya maji

• Kuongeza ufanisi wa ufuatiliaji wa mazingira

• Kujenga uaminifu kati ya serikali na wananchi

 Mustakabali wa Maji Uko Kwenye Tabia Zetu

Kwa uchambuzi wa jumla, kauli ya Katibu Tawala si tu wito wa kawaida wa kiutawala, bali ni onyo la kimkakati kuhusu mustakabali wa rasilimali za maji.

Mito kama Kikuletwa na mfumo mzima wa Bonde la Pangani ni zaidi ya vyanzo vya maji—ni mifumo hai ya kiuchumi, kijamii na kiikolojia. Hivyo, uharibifu wake ni athari ya moja kwa moja kwa maisha ya sasa na yajayo.

Komba Azindua Kampeni Kubwa ya Korosho Rufiji: Wakulima 8,363 Wanufaika na Mpango wa Kuongeza Uzalishaji

Serikali Yaongeza Kasi Kufikia Lengo la Tani Milioni Moja za Korosho Nchini

Na Mwandishi Wetu | Mkulima Jembe Blog

Hatua ya Mkuu wa Wilaya ya Rufiji, Luteni Kanali Fredrick Komba, kuzindua rasmi kampeni ya usafishaji na upuliziaji dawa mashamba ya korosho imeibua matumaini mapya kwa maelfu ya wakulima wa wilaya hiyo huku ikionekana kuwa sehemu ya mkakati mkubwa wa Serikali wa kuimarisha uzalishaji wa zao la korosho nchini.

Uzinduzi huo uliofanyika katika Kijiji cha Utunge, Kata ya Chemchem, umehudhuriwa na viongozi wa Serikali, wataalamu wa kilimo, maafisa ugani pamoja na wakulima kutoka maeneo mbalimbali ya Rufiji.

Akizungumza wakati wa uzinduzi huo, Luteni Kanali Fredrick Komba alisema Serikali ya Awamu ya Sita chini ya uongozi wa Rais Dk. Samia Suluhu Hassan imeendelea kuweka mazingira bora ya kuinua sekta ya kilimo ili iwe nguzo muhimu ya ukuaji wa uchumi wa wananchi.

Kwa mujibu wa Komba, mafanikio ya zao la korosho hayatapatikana kwa kusubiri mvua pekee, bali yanahitaji usimamizi bora wa mashamba, matumizi sahihi ya pembejeo na utekelezaji wa ushauri wa wataalamu wa kilimo.

“Ni wajibu wa kila mkulima kuhakikisha mashamba yake yanasafishwa na mikorosho inapuliziwa kwa wakati ili kuongeza mavuno na kuinua uchumi wa familia na wilaya kwa ujumla,” alisema Komba.

Kauli hiyo inaonesha namna ambavyo Serikali inataka kuona kila mkulima anakuwa sehemu ya mapinduzi ya kilimo yanayolenga kuongeza uzalishaji na kipato.

Takwimu Zinazoonesha Nguvu ya Korosho Rufiji

Akitoa taarifa ya hali ya zao la korosho wilayani humo, Afisa Kilimo wa Wilaya ya Rufiji, Nurdin Mkumbugo, alisema hadi Mei 2025 wilaya hiyo ilikuwa na wakulima 8,363 waliokuwa wamesajiliwa rasmi katika mfumo wa uzalishaji wa korosho.

Mkumbugo alieleza kuwa wakulima hao wanamiliki jumla ya miti mikubwa ya korosho 1,172,201, idadi inayodhihirisha nafasi kubwa ya Rufiji katika uzalishaji wa zao hilo mkoani Pwani.

Aidha, alisema katika msimu wa 2025/2026 wilaya imefanikiwa kuzalisha na kusambaza miche mipya milioni 1.5 ya korosho kupitia kampeni maalumu ya uhamasishaji wa upandaji wa miche mipya.

Kwa mujibu wa Mkumbugo, hatua hiyo ni sehemu ya mkakati wa muda mrefu wa kuongeza uzalishaji na kuifanya Rufiji kuwa miongoni mwa wilaya zinazoongoza katika kilimo cha korosho nchini.

Uchambuzi: Miche Milioni 1.5 Ina Maana Gani Kwa Uchumi wa Rufiji?

Kwa mtazamo wa kitaalamu, upandaji wa miche milioni 1.5 si jambo dogo.

Iwapo asilimia kubwa ya miche hiyo itatunzwa vizuri na kufikia umri wa kuzaa, Rufiji inaweza kuongeza uzalishaji wake kwa kiwango kikubwa ndani ya miaka michache ijayo.

Hii ina maana ya:

• Kuongezeka kwa mapato ya wakulima.

• Kuongezeka kwa ajira vijijini.

• Kuongezeka kwa mapato ya Halmashauri.

• Kuongezeka kwa fedha za kigeni kupitia mauzo ya korosho nje ya nchi.

• Kukuza viwanda vya kubangua korosho na kuongeza thamani ya mazao.

Bodi ya Korosho Yapongeza Juhudi za Rufiji

Kwa upande wake, Christopher Mwaya, aliyemwakilisha Mkurugenzi Mkuu wa Bodi ya Korosho Tanzania kutoka Kanda ya Dar es Salaam na Pwani, alisema Rufiji imeonesha mfano wa kuigwa katika utekelezaji wa mipango ya maendeleo ya zao la korosho.

Mwaya alibainisha kuwa wilaya hiyo ilifanikiwa kupata miche milioni 1.5 licha ya kuwa awali ilikuwa imetengewa kiwango kidogo zaidi.

Alieleza kuwa mafanikio hayo yametokana na ushirikiano mzuri kati ya viongozi wa wilaya, wataalamu wa kilimo na wakulima wenyewe.

Pia aliwataka viongozi wa Serikali za mitaa kuhakikisha pembejeo zinazotolewa na Serikali zinawafikia walengwa kwa wakati ili kuongeza tija ya uzalishaji.

Mashamba Makubwa Yanaipa Rufiji Taswira Mpya ya Uwekezaji

Mbali na wakulima wadogo, Rufiji imeanza kuvutia uwekezaji mkubwa katika sekta ya korosho.

Kwa mujibu wa taarifa ya Wilaya:

• Shamba la Bodi ya Korosho lina ekari 6,500.

• Shamba la Halmashauri lina ekari 3,500.

• Wawekezaji binafsi wanaendelea kuanzisha mashamba makubwa ya korosho.

Huu ni ushahidi kuwa korosho imeanza kuonekana kama biashara kubwa yenye uwezo wa kuzalisha ajira na mapato kwa kiwango kikubwa zaidi.

Maafisa Ugani Wapewa Jukumu Zito

Katika kuhakikisha kampeni hiyo inafanikiwa, Luteni Kanali Fredrick Komba amewataka maafisa ugani, viongozi wa vijiji, Maafisa Tarafa, Watendaji wa Kata na Vijiji kusimamia kikamilifu utekelezaji wa kampeni hiyo.

Amesisitiza kuwa taarifa za utekelezaji zinapaswa kuwasilishwa kila wiki katika vikao vya Kamati ya Usalama ili kufuatilia maendeleo na changamoto zinazojitokeza.

Wataalamu wa kilimo wanaamini kuwa usimamizi huo wa karibu unaweza kuongeza kiwango cha utekelezaji wa shughuli za usafishaji na upuliziaji mashambani.

Wakulima Waeleza Matumaini Makubwa

Baadhi ya wakulima waliohudhuria uzinduzi huo walieleza kuridhishwa na hatua ya Serikali kuendelea kuwapatia mbegu bora, miche na pembejeo za kilimo.

Walisema huduma za ugani zimeanza kuleta mabadiliko chanya katika uzalishaji na kwamba kampeni hiyo inaweza kuwa mwanzo wa mafanikio makubwa zaidi katika sekta ya korosho.

Kwa mtazamo wao, elimu inayotolewa na wataalamu wa kilimo imeongeza uelewa kuhusu mbinu bora za uzalishaji na namna ya kukabiliana na magonjwa pamoja na wadudu waharibifu.

Uzinduzi wa kampeni ya usafishaji na upuliziaji dawa mashamba ya korosho uliofanywa na Mkuu wa Wilaya ya Rufiji, Luteni Kanali Fredrick Komba, unaonesha dhamira ya Serikali ya kuifanya sekta ya korosho kuwa injini ya maendeleo ya wananchi.

Kwa takwimu zilizowasilishwa na Afisa Kilimo wa Wilaya, Nurdin Mkumbugo, pamoja na tathmini ya Bodi ya Korosho Tanzania iliyowasilishwa na Christopher Mwaya, ni wazi kuwa Rufiji imeanza kujijengea msingi imara wa kuwa kitovu cha uzalishaji wa korosho nchini.

Iwapo usimamizi utaendelea kuwa madhubuti, pembejeo zitapatikana kwa wakati na wakulima wataendelea kuzingatia ushauri wa wataalamu, Rufiji inaweza kuwa mfano wa mafanikio ya kilimo cha korosho Tanzania katika miaka michache ijayo.

Jinsi Ruaha Milling inavyowasha mapinduzi ya kilimo cha alizeti na kubadilisha maisha ya wakulima wa Iringa

 

Kwa miaka mingi, kilimo cha alizeti katika maeneo mengi ya Mkoa wa Iringa kilifanyika kwa mazoea. Wakulima walitumia nguvu kubwa mashambani, lakini walivuna kidogo. Waliamini wanafanya kila linalowezekana, lakini mwisho wa msimu walibaki na mavuno yasiyolingana na jasho lao.

Miongoni mwa wakulima hao alikuwa Fausta Kikombe wa Kijiji cha Ikuka, Kata ya Uhambingeto, Wilaya ya Kilolo.

Kwa miaka miwili aliyokuwa akilima alizeti, Fausta hakuwahi kuona matokeo yaliyoweza kumbadilishia maisha. Kutoka katika heka moja na nusu, alikuwa akivuna gunia mbili pekee za alizeti, kiasi ambacho hakikuweza kumwezesha kuongeza kipato cha familia yake wala kufanya uwekezaji wowote wa maana.

“Tulikuwa tunalima kwa mazoea bila kufuata kanuni bora za kilimo. Mavuno yalikuwa madogo sana na wakati mwingine tulilazimika kuuza mazao kwa bei yoyote ili kupata fedha za matumizi ya nyumbani,” anasimulia Fausta.

Simulizi ya Fausta si ya pekee yake.

Ni picha halisi ya maisha ya maelfu ya wakulima wadogo nchini ambao kwa muda mrefu wamekuwa wakikabiliwa na changamoto ya uzalishaji mdogo kutokana na ukosefu wa elimu sahihi ya kilimo, matumizi ya mbegu zisizo bora na kutofikiwa na huduma muhimu za ugani.

Lakini leo, matumaini mapya yanaanza kuonekana katika mashamba ya wakulima wa Ikuka.

Fausta sasa anazungumzia mavuno ya gunia 12 hadi 15 kwa heka moja, kiwango ambacho miaka michache iliyopita kingeonekana kuwa ndoto.

“Kwa elimu tuliyoipata nimeona tofauti kubwa. Sasa ninaamini alizeti inaweza kuwa biashara ya kweli na si zao la ziada kama tulivyokuwa tunafikiri zamani,” anasema.

Tatizo Halikuwa Ardhi, Tatizo Lilikuwa Maarifa

Katika mijadala mingi kuhusu uzalishaji mdogo wa mazao, mara nyingi lawama zimeelekezwa kwenye ukame, mabadiliko ya tabianchi au uhaba wa pembejeo.

Lakini kwa mujibu wa Benjamini Laurence Mbilo, Afisa Shamba Msaidizi wa Ruaha Milling Company Ltd, tatizo kubwa lililokuwa likiathiri wakulima wengi wa alizeti lilikuwa ni ukosefu wa elimu ya uzalishaji wa kisasa.

Mbilo anasema kampuni iligundua hilo baada ya kuona kuwa alizeti nyingi zilizokuwa zikinunuliwa kutoka kwa wakulima zilikuwa na ubora wa chini na kutoa mafuta kidogo wakati wa uchakataji.

“Alizeti nyingi tulizokuwa tunanunua zilikuwa na mapepe mengi na mafuta kidogo. Tulikuwa tunapata mashudu mengi kuliko mafuta. Hapo ndipo tukagundua kuwa suluhisho ni kuwafikia wakulima na kuwapa elimu ya kilimo bora,” anasema Mbilo.

Kauli hiyo ilibadilisha namna kampuni ilivyokuwa ikiangalia biashara yake.

Badala ya kusubiri wakulima walete mazao viwandani, Ruaha Milling iliamua kwenda moja kwa moja mashambani.

Ruaha Milling Yawekeza Kwa Mkulima

Kwa mujibu wa Yasinta Athanasi Kipeto, Meneja wa Masoko wa Ruaha Milling Company Ltd, kampuni hiyo imejenga falsafa yake katika imani kwamba mafanikio ya mkulima ndiyo msingi wa mafanikio ya kampuni.

Anasema Ruaha Milling, ambayo ilianza shughuli zake mwaka 1995 kabla ya kusajiliwa rasmi mwaka 2015, imeendelea kuwekeza katika kuwawezesha wakulima ili kuongeza uzalishaji wa mazao muhimu kama alizeti, mahindi na mpunga.

“Tunategemea mkulima kwa kila hatua ya biashara yetu. Mafanikio ya kampuni hayawezi kutenganishwa na mafanikio ya mkulima, ndiyo maana tunawekeza sana kwenye elimu na uwezeshaji wa wakulima,” anasema Yasinta.

Kupitia mashamba darasa yaliyoanzishwa katika vijiji mbalimbali vya Iringa, wakulima wanafundishwa hatua zote muhimu za uzalishaji kuanzia maandalizi ya shamba, uchaguzi wa mbegu bora, upandaji kwa nafasi sahihi, matumizi ya mbolea hadi uvunaji na uhifadhi wa mazao.

Mbali na mafunzo hayo, kampuni pia imekuwa ikitoa pembejeo kwa mfumo wa mkopo usio na riba huku wakulima wakirejesha gharama baada ya mavuno.

Kilimo Cha Biashara Kinaanza Kueleweka

Moja ya mabadiliko makubwa yanayoonekana kwa wakulima wengi ni kubadilika kwa mtazamo kuhusu kilimo.

Badala ya kukiona kama shughuli ya kujikimu, sasa wanaanza kukiona kama biashara inayoweza kuzalisha faida.

Yasinta anasema kampuni imekuwa ikihamasisha matumizi ya mizani wakati wa mauzo ya mazao ili mkulima ajue kiwango halisi cha uzalishaji wake na mapato anayopata.

“Mkulima anapouza kwa mizani anajua amezalisha kiasi gani na amepata kiasi gani. Hii inamsaidia kufanya kilimo kwa mtazamo wa biashara badala ya mazoea,” anasema.

Anasisitiza kuwa wakulima wengi wenye ardhi kubwa bado wanazalisha chini ya uwezo wao kutokana na ukosefu wa mitaji.

Kwa sababu hiyo, kampuni imekuwa ikiwaunganisha wakulima na taasisi za kifedha ili waweze kupata mikopo ya kuongeza uzalishaji.

Ushirikiano Unaobadilisha Maisha

Katika safari hiyo, Ruaha Milling haiko peke yake.

Kampuni hiyo imekuwa ikifanya kazi kwa karibu na wadau mbalimbali wa maendeleo, wakiwemo CIAT kupitia mradi wa Tukue kwa Pamoja (Growing Together).

Kwa mujibu wa Inot Ibrahim Songoyani, Bibi Shamba wa CIAT, lengo la mradi huo ni kuwasaidia wakulima kuongeza tija huku wakikabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi.

“Tunahamasisha wakulima kupima afya ya udongo, kutumia mbolea za asili kama samadi na kutumia mbegu bora zinazoweza kustahimili mabadiliko ya hali ya hewa,” anasema Inot.

Anasema mashamba darasa yamekuwa darasa halisi kwa wakulima kwani yanawapa nafasi ya kuona tofauti ya matokeo kati ya mbegu bora na mbegu za kawaida.

Mahitaji Makubwa Ya Soko Bado Hayajafikiwa

Licha ya mafanikio yanayoanza kuonekana mashambani, mahitaji ya alizeti kwa ajili ya viwanda bado ni makubwa kuliko kiwango kinachozalishwa kwa sasa.

Yasinta anasema Ruaha Milling inahitaji zaidi ya gunia 15,000 za alizeti kwa mwaka ili kukidhi mahitaji ya uzalishaji.

Anabainisha kuwa kiwanda cha mafuta cha kampuni kina uwezo wa kuchakata kati ya gunia 50 hadi 60 za alizeti kwa siku, huku kila gunia la kilo 70 likitoa wastani wa lita 20 za mafuta.

Hali hiyo inaonyesha kuwa bado kuna fursa kubwa kwa wakulima kuongeza uzalishaji na kunufaika na soko linalokua kwa kasi.

Viongozi Waona Mabadiliko Yakianza

Mwenyekiti wa Kijiji cha Ikuka, Salum Maginga, anasema elimu inayotolewa kwa wakulima imeanza kuleta mwamko mpya katika jamii.

“Wananchi wetu wanategemea kilimo kwa maisha yao ya kila siku. Kupitia elimu hii wameanza kuona kilimo kwa mtazamo mpya na tunaamini uzalishaji utaongezeka zaidi,” anasema Maginga.

Kwa upande wake, Mtendaji wa Kijiji cha Ikuka, Zakia Mpogole, anasema kilimo ndicho msingi wa maisha ya wananchi wengi wa eneo hilo.

“Kupitia elimu inayotolewa sasa tunaamini wakulima wataongeza uzalishaji na kipato chao kwa kiwango kikubwa zaidi,” anasema Zakia.

Mbegu Ya Mabadiliko Imeshaota

Kwa Fausta Kikombe, elimu aliyopata imekuwa zaidi ya mafunzo ya kilimo.

Imekuwa mwanzo wa safari mpya ya matumaini.

Kutoka kuvuna gunia mbili katika heka moja na nusu hadi kuwa na matarajio ya kuvuna gunia 12 hadi 15 kwa heka moja, simulizi yake inaonyesha wazi kwamba changamoto kubwa ya mkulima si mara zote ukosefu wa ardhi au mvua.

Wakati mwingine changamoto kubwa ni ukosefu wa maarifa.

Na pale maarifa yanapofika shambani, mavuno huongezeka, kipato huongezeka na maisha huanza kubadilika.

Ndiyo maana kwa wakulima wa Ikuka na maeneo mengine ya Iringa, mapinduzi ya kilimo hayaanzi kwenye viwanda wala kwenye mikutano mikubwa.

Yanaanzia kwa mkulima mmoja anayejifunza mbinu mpya.

Yanaanzia kwenye mbegu moja bora inayopandwa kwa wakati sahihi.

Na yanaanzia kwenye elimu inayoweza kubadilisha maisha ya familia, kijiji na hatimaye taifa zima.

Tanzania Yakosa Tani 5,000 za Pareto Kila Mwaka: Fursa ya Mamilioni kwa Wakulima na Vijana”.

Mahitaji Makubwa Sokoni, Uzalishaji Bado Mdogo

Wakati Tanzania ikiendelea kutafuta njia za kuongeza thamani katika sekta ya kilimo na kuimarisha uchumi wa wananchi wake, zao la pareto linaibuka kama moja ya mazao yenye fursa kubwa lakini ambayo bado hayajatumika kikamilifu. Takwimu za hivi karibuni kutoka Mamlaka ya Udhibiti wa Nafaka na Mazao Mchanganyiko (COPRA) zinaonesha kuwa uzalishaji wa pareto nchini bado uko chini sana ya mahitaji ya viwanda vya ndani.

Akizungumza Juni 20, 2026, katika maonesho ya Wiki ya Utumishi wa Umma yanayoendelea jijini Dodoma, Afisa Kilimo Mwandamizi wa COPRA, Sikitu Mwakeja, alisema Tanzania kwa sasa huzalisha wastani wa tani 4,000 za maua makavu ya pareto kwa mwaka, wakati mahitaji ya viwanda vya ndani yamefikia tani 9,000. Hali hiyo imeacha upungufu wa tani 5,000, sawa na zaidi ya nusu ya mahitaji yaliyopo sokoni.

Hizi si takwimu za kawaida. Kwa mkulima mwenye maono, ni ishara ya uwepo wa soko kubwa ambalo bado halijajazwa. Pale ambapo mahitaji yanazidi uzalishaji kwa kiwango kikubwa namna hii, ndipo fursa za biashara na uwekezaji hujitokeza kwa nguvu zaidi.

Pareto ni Nini na Kwa Nini Inahitajika Sana?

Pareto ni zao linalozalishwa kwa ajili ya maua yake ambayo hutumika kutengeneza dawa za kuua wadudu zinazotokana na malighafi asilia. Tofauti na kemikali nyingi za viwandani, bidhaa zinazotokana na pareto zimeendelea kupata soko duniani kutokana na kuongezeka kwa mahitaji ya bidhaa rafiki kwa mazingira.

Kutokana na mwelekeo wa dunia kuelekea matumizi ya bidhaa za asili, thamani ya pareto imeendelea kuongezeka. Hali hii inaifanya Tanzania kuwa na nafasi nzuri ya kunufaika kutokana na mazingira yake mazuri ya uzalishaji wa zao hilo.

Bei Inayovutia Wakulima

Moja ya sababu zinazofanya pareto kuwa zao lenye mvuto mkubwa ni bei yake sokoni.

Kwa mujibu wa COPRA, bei ya maua makavu ya pareto kwa sasa inafikia kati ya Sh4,000 hadi Sh5,000 kwa kilogramu kutegemeana na ubora wa mazao yaliyovunwa.

Ukifanya hesabu za haraka, mkulima anayezingatia mbinu bora za kilimo anaweza kupata hadi kilogramu 500 za maua makavu kwa ekari moja kwa msimu.

Kwa bei ya chini ya Sh4,000 kwa kilogramu, mkulima anaweza kupata:

• Kilogramu 500 × Sh4,000 = Sh2,000,000 kwa ekari

Na ikiwa atauza kwa bei ya juu ya Sh5,000 kwa kilogramu:

• Kilogramu 500 × Sh5,000 = Sh2,500,000 kwa ekari

Mapato haya yanaonesha wazi kuwa pareto ni miongoni mwa mazao yenye uwezo mkubwa wa kuongeza kipato cha wakulima, hasa katika maeneo yanayofaa kwa uzalishaji wake.

Pengo la Tani 5,000 Linamaanisha Nini Kwa Wakulima?

Wataalamu wa uchumi wa kilimo wanaeleza kuwa pale ambapo kuna upungufu mkubwa wa bidhaa sokoni, wazalishaji wapya hupata nafasi nzuri ya kuingia bila hofu ya kukosa wanunuzi.

Katika hali ya sasa, viwanda vinahitaji tani 9,000 lakini vinapata tani 4,000 pekee. Hii ina maana kuwa kila tani mpya inayozalishwa ina uwezekano mkubwa wa kupata soko.

Kwa lugha rahisi, changamoto kubwa kwa pareto kwa sasa si soko bali ni uzalishaji.

Hii ni tofauti na mazao mengi ambayo mara nyingi wakulima hulalamikia ukosefu wa wanunuzi au kushuka kwa bei baada ya mavuno.

Mikoa Inayoongoza Kuzalisha Pareto

Kwa sasa uzalishaji mkubwa wa pareto nchini unafanyika katika mikoa ya:

• Mbeya

• Songwe

• Njombe

• Iringa

• Manyara

• Arusha

• Kilimanjaro

Mikoa hii imekuwa na mazingira yanayofaa kwa ukuaji wa zao hilo kutokana na hali ya hewa, udongo na miinuko inayohitajika.

Hata hivyo, wataalamu wanaamini kuwa maeneo mengine yenye mazingira yanayofanana yanaweza pia kuanza uzalishaji na kuchangia kuziba pengo kubwa lililopo sokoni.

Fursa Kwa Vijana na Wawekezaji

Katika kipindi ambacho vijana wengi wanatafuta ajira na vyanzo vya mapato, pareto inaweza kuwa moja ya mazao ya kimkakati ya kuwekeza.

Faida kubwa ya zao hili ni kwamba tayari lina soko la ndani linalohitaji malighafi kwa kiwango kikubwa. Hivyo, vijana wanaoweza kujiunga katika vikundi vya uzalishaji, usindikaji au biashara ya pembejeo wana nafasi ya kunufaika katika mnyororo mzima wa thamani.

Wawekezaji wa sekta binafsi pia wanaweza kuona fursa katika:

• Uzalishaji wa miche bora

• Usambazaji wa pembejeo

• Ununuzi wa mazao

• Usindikaji wa pareto

• Uongezaji thamani wa bidhaa zake

Nini Kinapaswa Kufanyika Ili Kuziba Pengo Hili?

Ili Tanzania ifikie mahitaji ya tani 9,000 kwa mwaka, hatua kadhaa zinahitaji kuchukuliwa:

1. Kuongeza Uhamasishaji Kwa Wakulima

Bado wakulima wengi hawajafahamu kikamilifu faida na soko la pareto. Elimu zaidi inahitajika ili kuongeza idadi ya wazalishaji.

2. Upatikanaji wa Mbegu na Miche Bora

Uzalishaji mkubwa hauwezekani bila mbegu na miche yenye ubora unaokubalika.

3. Kuimarisha Huduma za Ugani

Wakulima wanahitaji mafunzo ya mara kwa mara kuhusu mbinu bora za kilimo, uvunaji na uhifadhi wa maua makavu ili kufikia viwango vinavyohitajika sokoni.

4. Kuwekeza Katika Uongezaji Thamani

Badala ya kuuza malighafi pekee, Tanzania inaweza kuongeza mapato zaidi kupitia usindikaji wa bidhaa zinazotokana na pareto.

Taarifa za COPRA zinaonesha wazi kuwa pareto ni moja ya mazao yenye fursa kubwa nchini kwa sasa. Upungufu wa tani 5,000 za maua makavu kila mwaka unaashiria uwepo wa soko kubwa ambalo bado halijafikiwa na wazalishaji.

Kwa bei inayofikia Sh5,000 kwa kilogramu na uwezo wa ekari moja kuzalisha hadi kilogramu 500 kwa msimu, pareto inaweza kuwa njia muhimu ya kuongeza kipato cha wakulima, kuajiri vijana na kuchangia ukuaji wa uchumi wa taifa.

Swali la msingi si kama soko lipo au halipo; swali ni nani atakayechukua nafasi hii na kunufaika kabla ya wengine. Kwa hali ilivyo sasa, pareto inaweza kuwa zao la dhahabu kwa mkulima mwenye maono ya muda mrefu.

TAWIRI Inavyofungua Mlango wa Mapinduzi ya Kilimo Kupitia Sayansi ya Wadudu na Uhifadhi wa Wanyamapori

Kilimo na Uhifadhi: Uhusiano Usioonekana na Wengi

Kwa miaka mingi, wananchi wengi wamekuwa wakitazama kilimo na uhifadhi wa wanyamapori kama sekta mbili tofauti zisizo na uhusiano wa moja kwa moja. Wakulima wamekuwa wakijikita katika kuongeza uzalishaji wa mazao huku taasisi za uhifadhi zikionekana kujishughulisha zaidi na kulinda wanyamapori ndani ya hifadhi na mapori ya akiba.

Hata hivyo, maendeleo ya sayansi yanaonyesha kuwa sekta hizi mbili zinategemeana kwa kiwango kikubwa kuliko ambavyo wengi wanavyofikiria. Mazao yanayotegemewa kwa chakula na biashara yanahusiana moja kwa moja na uwepo wa mazingira salama, viumbe hai na mfumo mzima wa ikolojia unaojumuisha wadudu, ndege, mimea na wanyamapori.

Ni katika muktadha huo ndipo juhudi za Taasisi ya Utafiti wa Wanyamapori Tanzania (TAWIRI) za kutoa elimu kwa wananchi na wadau kuhusu umuhimu wa wadudu katika uhifadhi wa wanyamapori na maendeleo ya kilimo zinapaswa kuangaliwa kama hatua muhimu katika kujenga uelewa mpya wa maendeleo endelevu nchini.

Wadudu: Mashujaa Wasioonekana wa Kilimo

Mara nyingi neno "wadudu" linapotajwa, wengi huwaza wadudu waharibifu wanaoshambulia mazao mashambani. Lakini ukweli wa kisayansi ni kwamba sehemu kubwa ya wadudu ni muhimu sana kwa maisha ya binadamu na ustawi wa sekta ya kilimo.

Miongoni mwa mchango mkubwa wa wadudu ni uchavushaji wa mazao.

Uchavushaji ni mchakato unaowezesha mimea mingi kuzalisha matunda, mbegu na mazao mbalimbali yanayotumika kama chakula au malighafi za viwandani. Bila wadudu kama nyuki, vipepeo na wadudu wengine wachavushaji, uzalishaji wa mazao mengi ungepungua kwa kiasi kikubwa.

Mazao kama alizeti, matikiti, maembe, parachichi, maharage, mboga mbalimbali na matunda mengi hutegemea wadudu kwa ajili ya kuongeza uzalishaji na ubora wa mazao.

Hii ina maana kuwa mchango wa wadudu si suala la mazingira pekee bali ni suala la uchumi, usalama wa chakula na maisha ya wakulima.

Kwa Nini Wakulima Wanapaswa Kujali Uhifadhi wa Wadudu?

Katika maeneo mengi, matumizi yasiyo sahihi ya viuatilifu yamesababisha kupungua kwa idadi ya wadudu wenye manufaa kwa kilimo.

Matokeo yake ni kupungua kwa kiwango cha uchavushaji na hivyo kushuka kwa uzalishaji wa mazao.

Elimu inayotolewa na TAWIRI inawasaidia wakulima kuelewa kuwa si kila mdudu ni adui wa kilimo. Baadhi ya wadudu ni washirika muhimu wa mkulima.

Kupitia uelewa huu, wakulima wanaweza:

• Kutumia viuatilifu kwa usahihi zaidi.

• Kulinda mazingira yanayowezesha wadudu kuishi.

• Kuongeza uzalishaji wa mazao kwa njia za asili.

• Kupunguza gharama za uzalishaji.

• Kuhifadhi bayoanuai muhimu kwa kilimo.

Haya ni mambo yanayoweza kuongeza kipato cha mkulima na kuchangia ukuaji wa sekta ya kilimo kwa ujumla.

Sayansi ya Wanyamapori Ina Faida Gani Kwa Kilimo?

Moja ya mafanikio makubwa ya TAWIRI ni kuendelea kutumia tafiti za kisayansi katika usimamizi wa rasilimali za wanyamapori.

Wananchi wengi wamekuwa wakidhani kuwa wanyamapori huishi porini bila usimamizi wowote. Hata hivyo, elimu inayotolewa imeonyesha kuwa wanyamapori wanafuatiliwa, wanahesabiwa, wanatibiwa na kusimamiwa kwa kutumia teknolojia za kisasa na taarifa za kisayansi.

Maarifa haya yana umuhimu mkubwa kwa sekta ya kilimo.

Kwa nini?

Kwa sababu mifumo ya ikolojia inayohifadhi wanyamapori ndiyo pia inayolinda vyanzo vya maji, rutuba ya udongo, mimea asilia na viumbe wengine wanaochangia uzalishaji wa mazao.

Pale ambapo ikolojia inaharibiwa, athari zake huonekana pia katika kilimo kupitia:

• Ukame.

• Kupungua kwa rutuba ya ardhi.

• Kuongezeka kwa wadudu waharibifu.

• Kupungua kwa wachavushaji.

• Kushuka kwa uzalishaji wa mazao.

Hivyo basi, uhifadhi wa wanyamapori na maendeleo ya kilimo ni pande mbili za sarafu moja.

Elimu ya Sayansi: Daraja Kati ya Wananchi na Uhifadhi

Kauli ya mwananchi Enderesa Salla aliyesema kuwa hapo awali aliamini wanyamapori wanajihudumia wenyewe porini, lakini sasa ameelewa kuwa wanasimamiwa kwa kutumia sayansi na teknolojia, inaonyesha umuhimu wa elimu kwa umma.

Moja ya changamoto kubwa katika uhifadhi wa mazingira imekuwa ni ukosefu wa uelewa kuhusu kazi zinazofanywa na taasisi za kisayansi.

Wananchi wanapopata taarifa sahihi:

• Wanakuwa washiriki wa uhifadhi.

• Wanasaidia kulinda mazingira.

• Wanajenga mtazamo chanya kuhusu rasilimali za taifa.

• Wanatambua manufaa ya uhifadhi katika maisha yao ya kila siku.

Kwa upande wa kilimo, elimu hii inawasaidia wakulima kuona uhusiano uliopo kati ya mazingira bora na mafanikio ya uzalishaji.

Kilimo Endelevu Kinahitaji Bayoanuai

Dunia ya sasa inaelekea kwenye mifumo ya kilimo inayozingatia uhifadhi wa mazingira.

Kilimo endelevu hakihusishi kuongeza mazao pekee, bali pia kulinda viumbe hai wanaochangia uzalishaji huo.

Bayoanuai inayojumuisha wadudu, ndege, mimea na wanyamapori ni mtaji mkubwa wa taifa ambao mara nyingi hauonekani moja kwa moja katika hesabu za uchumi.

Kupitia juhudi za TAWIRI, wananchi wanaanza kuelewa kwamba:

• Nyuki ni sehemu ya mfumo wa uzalishaji wa chakula.

• Misitu inalinda vyanzo vya maji kwa ajili ya kilimo.

• Wanyamapori ni sehemu ya ikolojia inayosaidia mazingira kuwa imara.

• Sayansi ndiyo msingi wa usimamizi wa rasilimali hizo.

TAWIRI na Dira ya Taifa ya Maendeleo Endelevu

Katika kipindi ambacho Tanzania inaendelea kuwekeza katika kilimo, mifugo, utalii na uhifadhi, taasisi za utafiti zina nafasi muhimu katika kuhakikisha maamuzi yanayofanyika yanazingatia ushahidi wa kisayansi.

TAWIRI imeendelea kuonyesha kwamba uhifadhi wa kisasa hauwezi kutenganishwa na elimu kwa wananchi.

Kupitia tafiti, matumizi ya teknolojia na utoaji wa elimu kwa umma, taasisi hiyo inasaidia kujenga kizazi kinachoelewa kuwa maendeleo ya uchumi hayawezi kupatikana bila kulinda mifumo ya asili inayoyawezesha.

Elimu inayotolewa na TAWIRI kuhusu umuhimu wa wadudu katika uchavushaji, mchango wao katika kilimo na nafasi ya sayansi katika uhifadhi wa wanyamapori ni hatua muhimu katika kujenga uelewa mpya wa maendeleo endelevu nchini.

Kwa wakulima, ujumbe mkubwa ni kwamba mafanikio ya kilimo hayaishii kwenye mbegu bora, mbolea na masoko pekee. Yanahusisha pia kulinda mazingira, kuhifadhi wadudu wachavushaji na kuelewa kuwa ustawi wa kilimo una uhusiano wa moja kwa moja na afya ya mifumo ya ikolojia.

Kadri elimu hii inavyoendelea kuwafikia wananchi wengi zaidi, ndivyo Tanzania itakavyokuwa na nafasi kubwa ya kujenga sekta ya kilimo yenye tija, inayohifadhi mazingira na inayoweza kuhimili changamoto za siku zijazo.

Dkt. Mwigulu: Ardhi Haiongezeki, Ufugaji wa Kisasa Ndiyo Suluhisho la Tanzania

Kauli ya Waziri Mkuu Dkt. Mwigulu Nchemba kwamba wafugaji waanzishe mashamba ya malisho na kutumia teknolojia za kisasa za ufugaji si ushauri wa kawaida wa kisekta. Ni tamko linalogusa moja kwa moja mustakabali wa matumizi ya ardhi, usalama wa chakula, ukuaji wa uchumi na amani ya kijamii nchini.

Tanzania imebarikiwa kuwa na moja ya idadi kubwa zaidi ya mifugo barani Afrika. Hata hivyo, pamoja na utajiri huo, mchango wa sekta ya mifugo katika uchumi bado hauendani na ukubwa wa rasilimali iliyopo. Sababu kubwa ni kuendelea kutegemea mifumo ya ufugaji wa jadi inayotumia maeneo makubwa ya ardhi lakini yenye tija ndogo.

Katika mazingira ambayo idadi ya watu inaongezeka kwa kasi huku ardhi ikibaki ileile, taifa haliwezi kuendelea kutegemea mifumo ya zamani ya uzalishaji. Hapo ndipo umuhimu wa wito wa Waziri Mkuu unapojitokeza.

Migogoro ya Wakulima na Wafugaji: Tatizo la Kimuundo

Kwa miaka mingi, migogoro kati ya wakulima na wafugaji imekuwa changamoto kubwa katika maeneo mbalimbali nchini. Chanzo kikuu si tofauti za kijamii bali ni ushindani wa matumizi ya ardhi.

Kadri idadi ya watu inavyoongezeka, mahitaji ya mashamba, makazi, viwanda na miundombinu yanaongezeka. Wakati huo huo wafugaji wanahitaji maeneo makubwa zaidi kwa ajili ya malisho ya mifugo yao.

Matokeo yake ni kuongezeka kwa migongano inayosababisha:

• Kupotea kwa mali.

• Kupungua kwa uzalishaji.

• Migogoro ya kijamii.

• Gharama kubwa za kiusalama kwa Serikali.

• Kudhoofika kwa uwekezaji katika sekta ya kilimo na mifugo.

Kauli ya Waziri Mkuu inaonyesha kwamba suluhisho la kudumu halipo katika usuluhishi wa migogoro pekee, bali katika kubadili mfumo mzima wa uzalishaji wa mifugo.

Mashamba ya Malisho: Msingi wa Ufugaji wa Kisasa

Katika mataifa yaliyoendelea katika sekta ya mifugo, malisho hayatafutwi porini bali huzalishwa kama zao la biashara.

Kuanzishwa kwa mashamba ya malisho kutaleta manufaa mengi:

Kwanza, kutapunguza utegemezi wa malisho ya asili ambayo hupungua wakati wa ukame.

Pili, kutapunguza uhamaji wa mifugo kutoka eneo moja kwenda jingine.

Tatu, kutasaidia wafugaji kupanga uzalishaji wao kwa uhakika mwaka mzima.

Nne, kutapunguza kwa kiwango kikubwa migogoro ya matumizi ya ardhi.

Tano, kutaimarisha afya ya mifugo na kuongeza uzalishaji wa nyama na maziwa.

Kwa maneno mengine, shamba la malisho leo ni sawa na kiwanda cha uzalishaji katika sekta ya mifugo.

Teknolojia Ndio Njia ya Kuongeza Tija

Moja ya hoja muhimu zaidi iliyotolewa na Waziri Mkuu ni matumizi ya teknolojia za kisasa.

Katika dunia ya leo, mafanikio ya sekta ya mifugo hayapimwi kwa idadi ya mifugo pekee bali kwa kiwango cha uzalishaji.

Mfugaji mwenye ng'ombe 50 wenye tija kubwa anaweza kupata faida kubwa zaidi kuliko mwenye ng'ombe 500 wenye uzalishaji mdogo.

Teknolojia zinazohitajika ni pamoja na:

• Mbegu bora za mifugo.

• Uhimilishaji wa kisasa.

• Mfumo wa kisasa wa lishe.

• Chanjo na tiba bora.

• Utunzaji wa taarifa za mifugo kidijitali.

• Teknolojia za uhifadhi wa malisho.

Kupitia teknolojia hizi, Tanzania inaweza kuongeza uzalishaji bila kuongeza ukubwa wa mifugo wala matumizi ya ardhi.

Kutoka Wingi wa Mifugo Kwenda Ubora wa Mifugo

Kwa muda mrefu, mafanikio ya mfugaji yalikuwa yakipimwa kwa idadi ya mifugo aliyonayo.

Lakini uchumi wa kisasa unahitaji kupima mafanikio kwa:

• Kiasi cha maziwa yanayozalishwa.

• Kiwango cha nyama kinachopatikana.

• Ubora wa mifugo.

• Faida inayopatikana kwa mfugaji.

Hii ndiyo sababu Waziri Mkuu amesisitiza matumizi ya mbegu bora za mifugo na malisho.

Lengo si kuwa na mifugo mingi, bali kuwa na mifugo yenye tija kubwa.

Maonesho ya Mifugo Kama Vyuo vya Teknolojia

Tri-Nations Livestock Expo si maonesho ya kawaida ya biashara.

Kwa mtazamo wa maendeleo, maonesho hayo ni darasa la wazi linalowaunganisha:

• Wafugaji.

• Wataalamu.

• Wafanyabiashara.

• Wawekezaji.

• Taasisi za fedha.

• Watafiti.

Kupitia majukwaa kama haya, teknolojia mpya zinaweza kufika kwa wafugaji kwa haraka zaidi kuliko kupitia mifumo ya kawaida ya mafunzo.

Ubora Uwe Utamaduni, Sio Tukio

Kauli ya Waziri Mkuu kwamba bidhaa bora zisionekane kwenye maonesho pekee ni ujumbe muhimu kwa wazalishaji wote nchini.

Moja ya changamoto zinazokwamisha ushindani wa bidhaa za Tanzania ni kutokuwepo kwa ubora unaoendelea.

Masoko ya ndani na nje yanahitaji:

• Ubora wa kudumu.

• Viwango vinavyotambulika.

• Ufungashaji bora.

• Uhakika wa usalama wa bidhaa.

Uchumi wa kisasa hauwezi kujengwa kwa ubora wa siku moja wa maonesho bali kwa ubora wa kila siku wa uzalishaji.

Mageuzi ya Kodi na Mazingira ya Uwekezaji

Hatua ya Serikali chini ya Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan kuondoa zaidi ya kodi na tozo 300 ni sehemu ya mkakati mpana wa kuchochea uzalishaji.

Kupungua kwa mzigo wa kodi kunamaanisha:

• Gharama ndogo za uzalishaji.

• Kuvutia uwekezaji.

• Kuongezeka kwa ushindani wa bidhaa za Tanzania.

• Kupanuka kwa biashara za mifugo.

Mageuzi haya yanaonyesha dhamira ya Serikali ya kuifanya sekta ya mifugo kuwa injini muhimu ya ukuaji wa uchumi.

Sekta Binafsi Kama Mshirika wa Maendeleo

Mfano wa Mbogo Ranch unaonyesha nafasi kubwa ya sekta binafsi katika kuleta mageuzi ya uzalishaji.

Serikali pekee haiwezi kufanikisha mapinduzi ya mifugo.

Ushirikiano kati ya:

• Serikali.

• Wawekezaji.

• Taasisi za fedha.

• Watafiti.

• Wafugaji.

Ndiyo utakaowezesha sekta hii kufikia kiwango kinachotarajiwa.

 Wakati wa Mapinduzi ya Ufugaji Umefika

Kauli za Waziri Mkuu zinatoa dira mpya ya maendeleo ya sekta ya mifugo nchini. Tanzania haiwezi kuendelea kutegemea mifumo ya ufugaji inayotumia ardhi kubwa lakini yenye tija ndogo wakati shinikizo la matumizi ya ardhi linaongezeka kila mwaka.

Suluhisho la kudumu liko katika mashamba ya malisho, matumizi ya teknolojia za kisasa, mbegu bora za mifugo, elimu ya wafugaji na uwekezaji katika mnyororo mzima wa thamani wa sekta ya mifugo.

Iwapo hatua hizi zitatekelezwa kwa ufanisi, Tanzania inaweza kubadilisha sekta ya mifugo kutoka shughuli ya jadi kwenda kuwa sekta ya kisasa, yenye ushindani wa kimataifa, inayozalisha ajira, kuongeza mapato ya wananchi na kutoa mchango mkubwa zaidi katika ukuaji wa uchumi wa Taifa.