COPRA YANG’ARA NANENANE 2026: TUZO MBILI ZAONGEZA MSUKUMO WA ELIMU, UBORA NA MASOKO YA MAZAO

 

Na Mkulima Jembe Blog

Mamlaka ya Udhibiti wa Nafaka na Mazao Mchanganyiko (COPRA) imepata tuzo mbili katika Maonesho ya Kimataifa ya Kilimo ya Nanenane 2026, yaliyofanyika kitaifa jijini Dodoma na katika Kanda ya Ziwa.

Mafanikio hayo yanaweka wazi nafasi ambayo taasisi za udhibiti na usimamizi wa mazao zinaweza kuwa nayo katika kuunganisha mkulima na fursa za uzalishaji, biashara, ubora na masoko.

Katika Maonesho ya Kitaifa ya Nanenane 2026 jijini Dodoma, COPRA imeibuka mshindi wa nafasi ya tatu katika kundi la Wakala, Mamlaka na Tume za Serikali Zinazotoa Huduma na Uzalishaji.

Aidha, katika Nanenane Kanda ya Ziwa, COPRA imepata nafasi ya tatu katika kundi la Taasisi za Usimamizi na Udhibiti, miongoni mwa taasisi zilizoshiriki katika kundi hilo.

Kwa mtazamo mpana, tuzo hizi si suala la ushindani wa maonesho pekee. Zinatoa picha ya namna taasisi inaweza kutumia jukwaa la Nanenane kuwafikia wananchi, kutoa elimu, kueleza taratibu za biashara na kuwaunganisha wadau na mifumo inayoweza kuongeza thamani ya mazao.

TUZO MBILI NA MAANA YAKE KWA MKULIMA

Kwa mkulima wa kawaida, tuzo inaweza kuonekana kama jambo linalohusu taasisi zaidi kuliko shamba. Lakini inapochambuliwa kwa kina, mafanikio ya taasisi kama COPRA yanaweza kuwa na uhusiano wa moja kwa moja na maisha ya mkulima.

Sababu ni kwamba sekta ya kilimo haiwezi kukua kwa uzalishaji pekee.

Mkulima anaweza kuzalisha tani nyingi za zao, lakini kama hana taarifa sahihi kuhusu ubora, viwango, masoko, biashara na mahitaji ya wanunuzi, anaweza kushindwa kupata thamani inayolingana na juhudi zake.

Ndiyo maana elimu inayotolewa na taasisi za usimamizi na udhibiti ni sehemu muhimu ya mnyororo mzima wa thamani wa mazao.

Kwa COPRA, ushiriki katika Nanenane umeenda sambamba na kutoa elimu kuhusu masuala mbalimbali yanayogusa moja kwa moja uzalishaji na biashara ya mazao.

NANENANE SI MAONESHO YA BIDHAA PEKEE

Maonesho ya Nanenane yameendelea kuwa jukwaa muhimu la kukutanisha wakulima, wafugaji, wajasiriamali, watafiti, taasisi za Serikali, wafanyabiashara na watumiaji wa teknolojia mbalimbali za kilimo.

Kwa upande wa COPRA, maonesho hayo yamekuwa fursa ya kwenda zaidi ya kuonyesha shughuli za taasisi.

Katika siku nane za maonesho, COPRA iliendesha shughuli mbalimbali za kutoa elimu na kujenga uelewa kwa wadau.

Miongoni mwa shughuli hizo ni semina kuhusu Kanuni za Usimamizi wa Zao la Parachichi, Kanuni za Kilimo cha Mkataba na Kanuni za Udhibiti wa Ubora na Viwango.

Masuala haya matatu yana umuhimu mkubwa kwa mkulima anayelenga kuingia katika kilimo cha kibiashara.

KANUNI ZA UBORA NI MUHIMU KWA MKULIMA

Mkulima anapozalisha mazao kwa ajili ya soko, ubora wa zao unakuwa sehemu ya thamani ya bidhaa yake.

Si kila zao linalozalishwa linaweza kuuzwa kwa bei sawa.

Ubora, usalama, namna zao lilivyolimwa, kuvunwa, kuhifadhiwa, kufungashwa na kusafirishwa vinaweza kuwa na umuhimu katika kufikia masoko mbalimbali.

Hivyo, elimu kuhusu udhibiti wa ubora na viwango inamsaidia mkulima kuelewa kwamba uzalishaji wa kisasa hauishii shambani.

Safari ya zao inaendelea kutoka shambani kwenda kwenye ukusanyaji, uhifadhi, usindikaji, ufungashaji, usafirishaji hadi kwa mlaji.

Kila hatua inaweza kuathiri thamani ya bidhaa.

Kwa hiyo, mkulima anayejifunza kuhusu viwango anakuwa na uwezo mkubwa zaidi wa kuelewa mahitaji ya soko na kupanga uzalishaji wake.

KILIMO CHA MKATABA KINAWEZA KUFUNGUA FURSA ZA SOKO

Miongoni mwa mada zilizofundishwa katika maonesho hayo ni Kanuni za Kilimo cha Mkataba.

Kilimo cha mkataba kinaweza kumsaidia mkulima kuwa na uhusiano wa kibiashara na mnunuzi kabla au wakati wa uzalishaji, kulingana na masharti ya makubaliano husika.

Kwa mkulima, jambo la msingi si kusikia tu neno “mkataba”, bali kuelewa masharti yaliyomo katika makubaliano.

Mkulima anapaswa kujua aina na kiwango cha mazao kinachohitajika, ubora unaotakiwa, muda wa kukabidhi mazao, bei au utaratibu wa kupanga bei, majukumu ya kila upande na masharti mengine ya mkataba.

Elimu kama hii inaweza kumsaidia mkulima kufanya maamuzi akiwa na taarifa badala ya kuingia katika makubaliano bila kuelewa wajibu wake na haki zake.

PARACHICHI: ZAO LENYE THAMANI ZAIDI YA KULIMA NA KUVUNA

COPRA pia ilitoa elimu kuhusu Kanuni za Usimamizi wa Zao la Parachichi.

Parachichi ni mfano mzuri wa zao ambalo linaweza kutoa thamani zaidi ikiwa uzalishaji utaunganishwa na ubora, masoko na uongezaji thamani.

Kwa mkulima, changamoto si kupanda mti wa parachichi pekee.

Anahitaji pia kuelewa aina inayofaa kwa soko analolenga, usimamizi wa shamba, uvunaji unaozingatia ubora, utunzaji baada ya mavuno na mahitaji ya wanunuzi.

Hii ndiyo sababu elimu kuhusu kanuni za zao ni muhimu.

Mkulima anapojua mahitaji ya soko mapema, anaweza kufanya maamuzi sahihi kuanzia wakati wa kuandaa shamba.

SIKU YA KAKAO: FURSA KUTOKA SHAMBANI HADI KIWANDANI

Kupitia Siku ya Kakao, wadau walijadili fursa za masoko ya ndani, uongezaji thamani na nafasi ya vijana katika biashara ya kakao.

Hii ni eneo muhimu kwa Tanzania kwa sababu thamani ya zao haiishii kwenye kuuza malighafi.

Kakao inaweza kuwa sehemu ya biashara pana inayohusisha usindikaji na utengenezaji wa bidhaa mbalimbali.

Miongoni mwa bidhaa zilizotajwa ni chokoleti, siagi ya kakao na vipodozi.

Kwa vijana, eneo hili linaweza kutoa nafasi za biashara katika usindikaji, ufungashaji, usafirishaji, masoko na ubunifu wa bidhaa.

Kwa hiyo, ujumbe muhimu unaopatikana hapa ni kwamba kilimo kinaweza kugeuka kuwa biashara kubwa zaidi pale ambapo wadau wanaanza kuangalia mnyororo mzima wa thamani.

UONGEZAJI THAMANI NI JIBU LA KUONGEZA MAPATO

Mkulima anayelima na kuuza mazao ghafi pekee anaweza kupata sehemu moja tu ya thamani ya zao.

Lakini anapoingia katika shughuli za kuongeza thamani, fursa za mapato zinaweza kupanuka.

Kwa mfano, badala ya kuuza malighafi pekee, zao linaweza kusindikwa na kuwa bidhaa inayofaa kwa soko maalumu.

Hii inahitaji teknolojia, mitaji, maarifa ya biashara, ufungashaji bora, viwango na masoko.

Ndiyo maana majadiliano ya Nanenane kuhusu uongezaji thamani yana umuhimu mkubwa kwa wakulima na vijana.

AGRIBUSINESS INFLUENCERS DAY: ELIMU KUPITIA WATENGENEZAJI WA MAUDHUI

Moja ya hatua zilizochukuliwa na COPRA katika maonesho hayo ni kuendesha Agribusiness Influencers Day.

Watayarishaji wa maudhui walikutana na viongozi na wataalamu wa COPRA na kujengewa uelewa kuhusu uzalishaji, kanuni, urasimishaji wa biashara, mifumo ya masoko na COPRA MIS.

Hii ni hatua muhimu katika zama ambazo taarifa nyingi kuhusu kilimo zinawafikia wakulima kupitia mitandao ya kijamii.

Mtayarishaji wa maudhui anapokuwa na uelewa sahihi wa jambo analolizungumzia, anaweza kusaidia kupunguza taarifa potofu na kuwafikisha wakulima elimu inayoweza kutumika katika shughuli zao.

Kwa upande mwingine, taasisi pia inapata fursa ya kutumia njia mpya za mawasiliano kuwafikia vijana na jamii pana.

TEKNOLOJIA YA HABARI NA MASOKO YA MAZAO

Kujengewa uelewa kuhusu COPRA MIS kunaonyesha umuhimu unaoongezeka wa mifumo ya kidijitali katika sekta ya kilimo.

Katika dunia ya sasa, taarifa kuhusu masoko, wafanyabiashara, uzalishaji na taratibu za biashara zinahitaji kufikishwa kwa wadau kwa njia rahisi na yenye ufanisi.

Mifumo ya kidijitali inaweza kusaidia kurahisisha upatikanaji wa taarifa na kuboresha mawasiliano kati ya wadau.

Hata hivyo, teknolojia itakuwa na maana zaidi ikiwa mkulima wa kawaida ataweza kuitumia kwa urahisi.

Hivyo, elimu ya kidijitali kwa wakulima inapaswa kwenda sambamba na uanzishaji wa mifumo hiyo.

MIKUNDE NA FURSA YA UONGEZAJI THAMANI

Aidha, wadau walipata fursa ya kujifunza kwa vitendo kuhusu matumizi na uongezaji thamani wa mazao ya jamii ya mikunde kupitia shughuli za kuonja vyakula na mapishi mbalimbali.

Hii ni njia muhimu ya kuonyesha kwamba mikunde si zao la chakula cha kawaida pekee.

Mikunde inaweza kuwa chanzo cha bidhaa mbalimbali za chakula ikiwa itachakatwa na kutengenezwa kwa ubora unaokubalika na walaji.

Kwa mkulima, hili linafungua mjadala kuhusu soko.

Badala ya kujiuliza tu, “Nitalima zao gani?”, mkulima wa kibiashara anapaswa pia kujiuliza:

“Nitaliuza kwa nani, litatumika kutengeneza nini na ni thamani gani inaweza kuongezwa kabla halijamfikia mlaji?”

Maswali haya yanaweza kubadili namna mkulima anavyofanya maamuzi ya uzalishaji.

BIASHARA YA MAZAO INAHITAJI URASIMISHAJI

COPRA pia ilitoa elimu kuhusu urasimishaji wa biashara.

Kwa mkulima au mfanyabiashara wa mazao, urasimishaji unaweza kuwa hatua muhimu katika kujenga biashara inayotambulika na inayoweza kukua.

Biashara rasmi inaweza kuwa na nafasi nzuri zaidi ya kuingia katika mifumo mbalimbali ya biashara na kupata fursa zinazohitaji utambulisho wa kisheria na kumbukumbu sahihi.

Hapa pia ndipo elimu inapokuwa muhimu.

Wakulima na wafanyabiashara wanahitaji kuelewa taratibu, mahitaji na wajibu unaoambatana na biashara rasmi.

USHIRIKIANO WA KIKANDA WAFUNGUA MILANGO YA MASOKO

Katika kuimarisha ushirikiano wa kikanda, COPRA pia ilikutana na viongozi na wadau kutoka ndani na nje ya Tanzania, wakiwemo viongozi kutoka Jamhuri ya Sudan Kusini.

Majadiliano hayo yalihusu biashara ya mazao, masoko ya kikanda na mifumo ya kidijitali.

Hii inaonyesha kuwa soko la mkulima halipaswi kuangaliwa ndani ya mipaka ya kijiji au wilaya pekee.

Ikiwa uzalishaji unaongezeka na ubora kuboreshwa, masoko ya kikanda yanaweza kuwa sehemu ya fursa kwa mazao ya Tanzania.

Lakini kuingia katika masoko hayo kunahitaji maandalizi.

Mkulima anahitaji bidhaa yenye ubora, kiasi kinachotosheleza mahitaji, mfumo mzuri wa ukusanyaji na uhifadhi, usafirishaji na taarifa sahihi kuhusu mahitaji ya soko.

KWA NINI UBORA UNAWEZA KUWA SILAHA YA MKULIMA SOKONI?

Katika biashara yenye ushindani, mnunuzi anaweza kuwa na chaguo nyingi.

Hivyo, mkulima hawezi kutegemea uzalishaji mkubwa pekee.

Anahitaji pia bidhaa inayokidhi mahitaji ya mnunuzi.

Ubora unaweza kumsaidia mkulima kutofautisha bidhaa yake na nyingine.

Hii ndiyo sababu elimu kuhusu viwango inapaswa kuchukuliwa kama sehemu ya uzalishaji, si jambo la mwisho baada ya zao kuvunwa.

Mkulima akijua viwango vinavyohitajika mapema, anaweza kuzingatia mahitaji hayo tangu hatua za uzalishaji.

COPRA NA JUKUMU LA KUJENGA UWEZO WA WADAU

Mafanikio ya COPRA katika Nanenane 2026 yanaweza pia kutazamwa kama kipimo cha umuhimu wa taasisi za udhibiti katika kujenga uwezo wa wadau.

Taasisi za udhibiti hazipaswi kuonekana kama vyombo vya kuweka masharti pekee.

Zinapaswa pia kuwa vyanzo vya elimu na kuwaongoza wadau kuelewa namna ya kufuata taratibu, kuboresha bidhaa na kutumia fursa zinazopatikana.

Kwa mtazamo huo, maonesho kama Nanenane yanakuwa darasa kubwa linalokutanisha mdhibiti, mzalishaji, mfanyabiashara na mtumiaji.

TUZO ZINAPASWA KUWA MWANZO, SI MWISHO

Kupata tuzo mbili ni mafanikio muhimu kwa COPRA.

Lakini thamani kubwa zaidi ya tuzo hizi itaonekana ikiwa zitaongeza kasi ya huduma na elimu kwa wananchi.

Matarajio ya mkulima ni kuona taasisi inamsaidia kuelewa masoko, ubora, kanuni na taratibu za biashara kwa lugha rahisi na inayoweza kutumika.

Vilevile, mfanyabiashara anahitaji mfumo unaorahisisha shughuli zake bila kuathiri ubora na usalama wa bidhaa.

Kwa hiyo, tuzo zinaweza kuwa motisha wa kuendelea kuboresha huduma.

SOMO KWA MKULIMA JEMBE

Kwa msomaji wa Mkulima Jembe, ujumbe mkubwa kutoka katika ushiriki wa COPRA Nanenane 2026 ni kwamba kilimo cha kisasa hakiishii katika kuzalisha zaidi; kinahitaji kuzalisha kwa ubora, kujua soko na kuongeza thamani.

Mkulima anayelima bila kujua soko anaweza kukutana na changamoto baada ya mavuno.

Mkulima anayelima bila kuzingatia ubora anaweza kukosa masoko yenye thamani zaidi.

Mkulima anayeshindwa kuongeza thamani anaweza kuuza malighafi wakati wengine wanapata mapato makubwa kutokana na bidhaa iliyosindikwa.

Na mkulima ambaye hajui kanuni na taratibu za biashara anaweza kukosa fursa zinazohitaji urasimishaji.

Kwa hiyo, elimu ni sehemu ya pembejeo za kilimo kama ilivyo mbegu, mbolea, maji na teknolojia.

Mamlaka ya Udhibiti wa Nafaka na Mazao Mchanganyiko (COPRA) kupata tuzo mbili katika Maonesho ya Kimataifa ya Kilimo ya Nanenane 2026 ni mafanikio yanayoonyesha juhudi za taasisi katika kushiriki na kutoa huduma kwa wadau wa sekta ya kilimo.

Katika Maonesho ya Kitaifa ya Nanenane jijini Dodoma, COPRA imepata nafasi ya tatu katika kundi la Wakala, Mamlaka na Tume za Serikali Zinazotoa Huduma na Uzalishaji, huku Nanenane Kanda ya Ziwa ikipata nafasi ya tatu katika kundi la Taasisi za Usimamizi na Udhibiti.

Lakini zaidi ya tuzo, kilicho muhimu kwa mkulima ni elimu na fursa zilizotokana na ushiriki huo.

Semina kuhusu parachichi, kilimo cha mkataba, ubora na viwango, majadiliano ya Siku ya Kakao, uongezaji thamani wa mikunde, Agribusiness Influencers Day pamoja na majadiliano ya masoko ya kikanda vinaonyesha kwamba mustakabali wa kilimo cha Tanzania unahitaji wadau wanaoelewa mnyororo mzima wa thamani.

Mkulima wa sasa anahitaji kuwa mzalishaji, mjasiriamali na mfuatiliaji wa soko.

Anahitaji kujua si tu jinsi ya kuzalisha, bali pia jinsi ya kuhakikisha bidhaa yake inakidhi viwango, inapata soko na inaongezewa thamani.

Kwa COPRA, tuzo hizi mbili ziwe chachu ya kuendelea kuwa karibu na mkulima, mfanyabiashara na wadau wengine.

Na kwa mkulima, ujumbe ubaki wazi:

Zao bora bila soko ni changamoto; soko bila ubora ni changamoto; lakini uzalishaji bora unaoambatana na viwango, uongezaji thamani, taarifa sahihi na masoko unaweza kuwa msingi wa kilimo chenye tija na kipato endelevu.

MKULIMA JEMBE BLOG — NI JUHUDI ZETU VIJIJI KUWA MIJI.

 

ELIMU YA SUA YAMSAIDIA MFUGAJI CLEMENT BERNAD KUPUNGUZA NG’OMBE 56, KUKABILI UKAME NA UHABA WA MALISHO.

 

Na Mkulima Jembe Blog

Kwa miaka mingi, kuwa na idadi kubwa ya mifugo kumekuwa jambo linalotafsiriwa na jamii nyingi za wafugaji kama ishara ya utajiri, uwezo na mafanikio. Ng’ombe wengi wamekuwa akiba, mtaji, chanzo cha chakula, kipato na wakati mwingine alama ya heshima ndani ya jamii.

Lakini katika mazingira ambayo mvua hazitabiriki, ukame unazidi kujitokeza na maeneo ya malisho yanapungua, swali la msingi kwa mfugaji wa sasa linaanza kubadilika.

Si tena suala la “Nina ng’ombe wangapi?”, bali ni “Nina uwezo gani wa kuwalisha na kuwahudumia ng’ombe nilionao?”

Hili ndilo somo linaloonekana katika maisha ya mfugaji Clement Bernad, mkazi wa kijiji cha Mtanana wilayani Kongwa, Mkoa wa Dodoma, ambaye kwa sasa amebadili mtazamo wake wa ufugaji baada ya kuona changamoto za malisho na maji zikizidi kuathiri mifugo.

Ng’ombe 56 waliokuwa mali yake sasa wamebaki kuwa sehemu ya historia ya safari yake ya ufugaji.

Uamuzi wa kupunguza mifugo haukuwa kwa sababu amekata tamaa ya ufugaji, bali ni hatua ya kubadili mfumo wa uzalishaji ili kuendana na mazingira yanayobadilika.

NG’OMBE 56 NA SOMO LA UFUGAJI WA KISA  

Bernad alikuwa akifuga ng’ombe 56 wa kienyeji. Kwa mtazamo wa kawaida, idadi hiyo inaweza kuonekana kuwa ishara ya mafanikio.

Lakini baada ya kupata elimu kutoka kwa wataalamu wa Chuo Kikuu cha Sokoine cha Kilimo (SUA) kuhusu ufugaji unaozingatia mabadiliko ya tabianchi, alianza kuangalia ufugaji kwa mtazamo tofauti.

Badala ya kuangalia idadi ya mifugo pekee, alianza kujiuliza kama ana uwezo wa kuhakikisha mifugo yake inapata chakula, maji na huduma muhimu kwa mwaka mzima.

“Nilikuwa na ng’ombe 56 wa kienyeji, lakini baada ya kupata elimu nimeona umuhimu wa kuwa na mifugo ambayo ninaweza kuihudumia vizuri badala ya kuwa na mifugo mingi ambayo inakosa chakula,” anasema Bernad.

Kauli hii ina ujumbe mkubwa kwa wafugaji wengine.

Ufugaji wenye faida si lazima uwe na mifugo mingi; muhimu ni kuwa na mifugo yenye afya, inayopata chakula cha kutosha na inayozalisha kwa kiwango kinacholingana na gharama za mfugaji.

Hapa ndipo dhana ya ufugaji unaozingatia mabadiliko ya tabianchi inapopata maana katika maisha halisi ya mfugaji.

 UKAME UNAVYOBADILI UFUGAJ

Mabadiliko ya tabianchi yamekuwa na athari katika shughuli mbalimbali za uzalishaji, lakini kwa wafugaji athari zake zinaonekana kwa namna ya moja kwa moja kupitia upatikanaji wa maji na malisho.

Mvua inapopungua au kutokuwa na uhakika, nyasi na mimea mingine inayotumika kama chakula cha mifugo hupungua.

Wakati malisho yanapokuwa machache, mfugaji anakabiliwa na chaguzi ngumu.

Anaweza kupunguza idadi ya mifugo, kununua chakula cha mifugo, kutafuta maeneo mengine ya malisho au kuhamisha mifugo kwenda maeneo ambayo yana chakula na maji.

Tatizo linatokea pale ambapo maeneo hayo tayari yanatumika na jamii nyingine.

Ndipo changamoto ya malisho inapoweza kugeuka kuwa changamoto ya kijamii.

MALISHO YAKIPUNGUA, MIGOGORO INAWEZA KUONGEZEKA

Afisa Ugani wa Kata ya Mtanana, Dominica Samweli Swai, anasema mabadiliko ya tabianchi yamekuwa miongoni mwa sababu zinazochochea migogoro kati ya wakulima na wafugaji.

Kwa mujibu wa Swai, wafugaji wanapokosa malisho, baadhi yao hulazimika kupeleka mifugo kutafuta chakula katika maeneo mengine, jambo ambalo linaweza kusababisha mifugo kuingia kwenye mashamba ya wakulima.

Hii inaonyesha kuwa suala la malisho si changamoto ya mfugaji pekee.

Ni suala linaloweza kugusa usalama wa chakula, kipato cha mkulima, amani katika jamii na maendeleo ya vijiji.

Mfugaji anahitaji malisho ili mifugo iendelee kuishi na kuzalisha.

Mkulima naye anahitaji kulinda mazao yake ili apate chakula na kipato.

Kwa hiyo, suluhisho la muda mrefu haliwezi kuwa kumtazama upande mmoja na kuacha mwingine.

KUPANDA MALISHO: HATUA MUHIMU KWA MFUGAJI

Swai anasema suluhisho mojawapo ni kuwahamasisha wafugaji kuanza kuzalisha malisho katika maeneo yao.

“Wafugaji wengi wamehamasika kupanda malisho katika maeneo yao. Kama wafugaji watabadilika na kuacha mfumo wa kuchunga mifugo yao bila kuwa na uhakika wa malisho, tunaweza kupunguza migogoro mingi kati ya wakulima na wafugaji,” anasema Swai.

Hii ni hatua muhimu kwa sababu inabadilisha mfugaji kutoka kuwa mtumiaji wa malisho ya asili pekee kwenda kuwa mzalishaji wa sehemu ya chakula cha mifugo yake.

Mfugaji anayezalisha malisho katika eneo lake anaweza kupanga mapema kiasi cha chakula atakachohitaji.

Anaweza pia kuhifadhi malisho wakati wa msimu ambao nyasi zinapatikana kwa wingi na kuyatumia wakati wa ukame.

MFUGAJI ANAPASWA KUJIFUNZA KUTUNZA MALISH

Kupanda malisho pekee hakutoshi.

Mfugaji anatakiwa kuelewa hatua mbalimbali za uzalishaji na uhifadhi wa malisho.

Malisho yanaweza kuvunwa wakati yana virutubisho vinavyofaa, kukaushwa na kuhifadhiwa ili yatumike wakati wa uhaba.

Kwa mfano, nyasi kavu na hay vinaweza kutumika kama sehemu ya chakula wakati wa kipindi cha ukame, wakati silaji inaweza kusaidia kuhifadhi malisho yenye unyevunyevu kwa matumizi ya baadaye.

Hata hivyo, mfugaji anapaswa kupata ushauri wa mtaalamu kuhusu aina ya malisho, muda sahihi wa kuvuna, namna ya kuhifadhi na kiasi kinachofaa kulishwa kulingana na aina na umri wa mnyama.

Hii ndiyo sababu huduma za ugani ni muhimu sana katika kubadili ufugaji wa mazoea kuwa ufugaji wa kibiashara unaotumia maarifa.

KATA YA MTANANA INATOA TASWIRA YA CHANGAMOTO

Kata ya Mtanana pekee ina wafugaji 1,320 wenye jumla ya mifugo 7,829.

Idadi hiyo inaonyesha ukubwa wa mahitaji ya malisho na maji katika eneo ambalo pia linakabiliwa na changamoto ya ukame.

Tukifikiria kwa kiwango cha kijiji au kata, swali linakuwa kubwa zaidi:

Je, eneo lililopo lina uwezo wa kuzalisha chakula cha kutosha kwa mifugo yote kwa mwaka mzima?

Iwapo jibu ni hapana, basi mfumo wa ufugaji unahitaji kubadilika.

Hapa ndipo dhana ya uwezo wa eneo kubeba mifugo inapokuwa muhimu.

Mfugaji anatakiwa kuangalia rasilimali alizonazo kabla ya kuongeza idadi ya mifugo.

Kuwa na mifugo 100 wakati chakula kinachopatikana kinatosheleza mifugo 40 kunaweza kuonekana kuwa utajiri kwa kuangalia idadi, lakini kwa upande wa uzalishaji kunaweza kuwa chanzo cha hasara.

Mifugo yenye njaa hukua kwa shida, huzalisha maziwa kidogo, huathirika zaidi kiafya na thamani yake ya soko inaweza kushuka.

SUA YAINGIA KAZINI KUTAFUTA MALISHO YANAYOSTAHIMILI UKAME

Hata hivyo, kupanda malisho pekee kunaweza kusiwe jibu la muda mrefu ikiwa aina ya malisho inayotumika haiwezi kustahimili vipindi virefu vya ukame.

Hapo ndipo watafiti kutoka Chuo Kikuu cha Sokoine cha Kilimo (SUA) wameingia kazini kutafuta aina za malisho zinazoweza kustahimili ukame.

Lengo ni kupata suluhisho litakalowasaidia wafugaji kuendelea kuzalisha mifugo hata katika mazingira yanayobadilika kutokana na mabadiliko ya tabianchi.

Akizungumza na waandishi wa habari, Mkuu wa Mradi kutoka Idara ya Sayansi za Wanyama, Ufugaji Viumbe Maji na Nyanda za Malisho ya Chuo Kikuu cha SUA, Profesa Sebastian Chenyambaga, amesema utafiti huo ni sehemu ya mradi unaolenga kuimarisha uwezo wa wafugaji kustahimili na kupunguza athari za mabadiliko ya tabianchi.

Mradi huo unafadhiliwa na Tume ya Taifa ya Sayansi na Teknolojia (COSTECH).

UTAFITI WA MIAKA MITATU

Mradi huo wa miaka mitatu ulianza Oktoba 2025 na unatarajiwa kukamilika mwaka 2028.

Unaangalia namna mabadiliko ya tabianchi yanavyowaathiri wafugaji na kutafuta mbinu zinazoweza kuongeza uwezo wao wa kukabiliana na athari hizo.

Mradi unatekelezwa katika Wilaya ya Kongwa mkoani Dodoma, Kishapu mkoani Shinyanga na Miatu mkoani Simiyu.

Uchaguzi wa maeneo haya una umuhimu kwa sababu unatoa nafasi ya kuchunguza changamoto za wafugaji katika mazingira yenye hali tofauti lakini yanayokabiliwa na changamoto za upatikanaji wa malisho na maji.

SI MALISHO PEKEE, BALI UZALISHAJI WA MAZIWA

Mtafiti kutoka Idara ya Sayansi za Wanyama, Ufugaji Viumbe Maji na Nyanda za Malisho ya SUA, Dkt. Doris Lutatenekwa, amesema utafiti pia unaenda sambamba na kupima aina za malisho zinazostahimili ukame.

Hapa kuna jambo muhimu ambalo mfugaji anapaswa kulielewa.

Lengo la ufugaji si kuwa na mnyama aliye hai pekee, bali kuwa na mnyama anayezalisha.

Ng’ombe anayepata chakula kidogo anaweza kuendelea kuishi, lakini uzalishaji wake wa maziwa unaweza kushuka.

Ng’ombe anayekosa virutubisho muhimu anaweza pia kuchelewa kukua au kuwa na changamoto katika uzazi.

Kwa hiyo, utafiti wa malisho una maana kubwa zaidi ya kutafuta chakula cha kuokoa mifugo dhidi ya njaa.

Unalenga kusaidia mfugaji kuendelea kupata maziwa, nyama, ndama na bidhaa nyingine za mifugo katika mazingira yenye changamoto ya ukame.

MFUGAJI AJIFUNZE KUPANGA KABLA YA UKAME

Moja ya masomo makubwa kutoka kwa Bernad ni umuhimu wa kupanga kabla ya tatizo halijatokea.

Mfugaji anayesubiri ukame uanze ndipo aanze kutafuta malisho anaweza kujikuta katika gharama kubwa.

Lakini mfugaji anayejua kwamba msimu wa ukame unakuja anaweza kuanza maandalizi mapema.

Maandalizi hayo yanaweza kujumuisha:

• Kupanda malisho yanayofaa kwa eneo lake.
• Kuhifadhi nyasi kwa ajili ya msimu wa ukame.
• Kutafuta vyanzo vya maji vya uhakika.
• Kupunguza idadi ya mifugo ikiwa rasilimali hazitoshelezi.
• Kuchagua mifugo yenye uwezo mzuri wa kuhimili mazingira ya eneo husika.
• Kutoa huduma za afya kwa mifugo kwa wakati.
• Kushauriana na maafisa ugani kuhusu lishe ya mifugo.
• Kuweka kumbukumbu za gharama na mapato ya ufugaji.

Hatua hizi zinaweza kumsaidia mfugaji kufanya maamuzi kwa kutumia taarifa badala ya kutegemea mazoea pekee.

UFUGAJI WA KISASA SI LAZIMA UWE NA NG’OMBE WENGI

Kisa cha Bernad kinatoa somo muhimu kwa wafugaji wanaoamini kwamba kuongeza idadi ya mifugo ndiyo njia pekee ya kuongeza utajiri.

Katika mazingira yenye rasilimali chache, kuongeza idadi ya mifugo bila kuongeza uwezo wa kuzalisha chakula kunaweza kuongeza gharama na kupunguza uzalishaji.

Mfugaji anaweza kuwa na mifugo michache lakini yenye afya, uzalishaji mzuri na inayopata chakula cha kutosha.

Kwa upande mwingine, anaweza kuwa na mifugo mingi lakini yenye utapiamlo, inayougua mara kwa mara na inayozalisha kidogo.

Kwa hiyo, ubora wa mifugo na uwezo wa kuihudumia ni muhimu kama si muhimu zaidi kuliko idadi.

MABADILIKO YA TABIANCHI YANATAKA MFUGAJI ABADILI FIKRA

Mabadiliko ya tabianchi hayahitaji tu mbinu mpya za uzalishaji.

Yanahitaji pia mabadiliko ya fikra.

Mfugaji wa zamani anaweza kuwa alizoea kutegemea nyanda za asili kwa muda mrefu.

Lakini ikiwa maeneo hayo yanapungua au hayatoi malisho ya kutosha kama zamani, mfumo huo unahitaji kubadilishwa.

Hii haimaanishi kwamba ufugaji wa asili hauna thamani.

Badala yake, inamaanisha kwamba maarifa ya jadi yanaweza kuunganishwa na sayansi, teknolojia na ushauri wa wataalamu ili kujenga mfumo unaoweza kuhimili mazingira mapya.

SAYANSI NA TEKNOLOJIA ZINAWEZA KUWA SEHEMU YA SULUHISHO

Mkurugenzi wa COSTECH, Dkt. Amos Nungu, amesema mradi huo ni miongoni mwa hatua zinazolenga kutekeleza Dira ya Tanzania ya 2050 kwa kutumia sayansi, teknolojia na ubunifu katika kutatua changamoto zinazoikabili jamii.

Hili ni jambo muhimu kwa sababu changamoto za mabadiliko ya tabianchi haziwezi kutatuliwa kwa kutegemea njia moja.

Tunahitaji utafiti unaotengeneza maarifa.

Tunahitaji wataalamu wanaowafikia wafugaji.

Tunahitaji sera zinazowezesha uzalishaji wa malisho.

Tunahitaji wafugaji wanaokubali kujifunza na kubadili mbinu.

Na muhimu zaidi, tunahitaji kuunganisha utafiti na maisha halisi ya mfugaji.

Utafiti ambao unabaki kwenye vitabu pekee hautoshi.

Maarifa yanapaswa kufika shambani na mfugaji aweze kuona matokeo yake.

KUPUNGUZA MIGOGORO KATI YA WAKULIMA NA WAFUGAJI

Uzalishaji wa malisho katika maeneo ya wafugaji unaweza kuwa na faida nyingine kubwa: kupunguza migogoro kati ya wakulima na wafugaji.

Mfugaji akiwa na chakula cha kutosha katika eneo lake, hitaji la kupeleka mifugo katika mashamba ya watu wengine linaweza kupungua.

Hii inaweza kusaidia kulinda mazao ya wakulima na wakati huo huo kumwezesha mfugaji kuendelea na shughuli zake.

Kwa hiyo, uwekezaji katika malisho unaweza kuonekana pia kama uwekezaji katika amani ya jamii.

Hii ni muhimu hasa katika maeneo ambayo shughuli za kilimo na ufugaji zinafanyika karibu.

Badala ya jamii kusubiri migogoro itokee ndipo ianze kutafuta suluhisho, ni muhimu kupanga matumizi ya ardhi, maeneo ya malisho na vyanzo vya maji mapema.

MFUGAJI ANAPASWA KUJIULIZA MASWALI MATANO

Kabla ya kuongeza idadi ya mifugo, mfugaji anaweza kujiuliza:

Kwanza: Nina eneo la kutosha la malisho?

Pili: Ninaweza kuzalisha au kununua chakula cha kutosha wakati wa ukame?

Tatu: Nina chanzo cha maji cha uhakika?

Nne: Mifugo yangu inazalisha kwa kiwango kinacholingana na gharama ninazotumia?

Tano: Nikikumbwa na ukame wa muda mrefu, nina mpango gani wa dharura?

Maswali haya yanaweza kumsaidia mfugaji kufanya uamuzi wa kibiashara badala ya kuangalia idadi ya mifugo pekee.

SOMO KWA WAFUGAJI WENGINE

Bernad hakupunguza mifugo yake kwa sababu ufugaji hauna faida.

Alifanya hivyo kwa sababu alitambua kwamba mazingira ya ufugaji yanabadilika.

Hili ndilo somo kubwa.

Mfugaji anayebadili mfumo wake mapema anaweza kuwa na nafasi nzuri zaidi ya kukabiliana na changamoto kuliko anayesubiri hali iwe mbaya zaidi.

Katika mazingira ya ukame, mifugo michache inayolishwa vizuri inaweza kuwa na thamani kubwa kuliko mifugo mingi inayokosa chakula.

Hivyo, mfugaji anatakiwa kuanza kuangalia ufugaji kama biashara inayohitaji mipango, bajeti, kumbukumbu, lishe, afya ya mifugo na soko.

CHANGAMOTO IKO PIA KWA SERIKALI NA WATAFITI

Ingawa jukumu la mfugaji ni muhimu, si sahihi kumwachia mfugaji mzigo wote.

Serikali, taasisi za utafiti, vyuo vikuu, wataalamu wa ugani na wadau wa sekta ya mifugo wana nafasi kubwa.

Matokeo ya tafiti kuhusu malisho yanayostahimili ukame yanapaswa kufikishwa kwa wafugaji kwa lugha rahisi na kwa njia zinazoweza kutumika katika mazingira yao.

Wafugaji pia wanahitaji mafunzo kuhusu:

• Uzalishaji wa malisho.
• Uhifadhi wa chakula cha mifugo.
• Lishe bora.
• Usimamizi wa maji.
• Afya na kinga za mifugo.
• Ufugaji wa kibiashara.
• Uzalishaji wa maziwa.
• Utunzaji wa kumbukumbu za biashara.
• Kukabiliana na majanga ya hali ya hewa.

Hapo ndipo utafiti unapoweza kubadilisha maisha ya wananchi.

SI IDADI YA NG’OMBE, NI UWEZO WA KUWAZALISHA

Ng’ombe 56 wa Clement Bernad wamebaki kuwa sehemu ya historia yake ya ufugaji, lakini historia hiyo imebeba somo kubwa kwa maelfu ya wafugaji wanaokabiliana na mabadiliko ya mazingira.

Ukame unabadilisha upatikanaji wa malisho na maji.

Malisho yanapopungua, uzalishaji wa mifugo unaweza kushuka.

Mifugo inapotafuta chakula nje ya maeneo yake, migogoro na wakulima inaweza kuongezeka.

Lakini changamoto hii pia inaweza kuwa fursa ya kubadili mfumo wa ufugaji.

Mfugaji anaweza kuanza kuzalisha malisho, kuhifadhi chakula, kutumia ushauri wa wataalamu, kuchagua mifugo inayofaa mazingira yake na kupanga idadi ya mifugo kulingana na uwezo wa rasilimali alizonazo.

Utafiti wa SUA na ufadhili wa COSTECH unaonyesha kwamba sayansi inaweza kuwa sehemu ya jibu la changamoto hii.

Kwa wafugaji kama Bernad, mabadiliko ya tabianchi hayapo tena kwenye vitabu au mijadala ya wataalamu.

Yameingia moja kwa moja katika maisha yao.

Na sasa swali muhimu kwa mfugaji si tu:

“Nitafuga ng’ombe wangapi?”

Bali:

“Nina uwezo gani wa kuwapa chakula, maji, afya na mazingira bora ya kuzalisha hata mvua zinapokuwa chache?”

Hapo ndipo mustakabali wa ufugaji unaostahimili mabadiliko ya tabianchi unapoanzia.

MKULIMA JEMBE BLOG — NI JUHUDI ZETU VIJIJI KUWA MIJI.

YAS YAWAFIKIA WAKULIMA 2,000+ ARUSHA NA MANYARA: MIXX KILIMO YAWAWEZESHA KUPOKEA MALIPO, MIKOPO NA BIMA KUPITIA SIMU.

Na Mkulima Jembe Blog

Zaidi ya wakulima 2,000 wa kahawa, mbaazi na mazao mengine katika mikoa ya Arusha na Manyara wamenufaika na huduma za kifedha kidijitali za Mixx, zinazowawezesha kupokea malipo ya mazao, kupata mikopo na huduma za bima bila kulazimika kusafiri umbali mrefu kutafuta huduma za kifedha.

Hatua hiyo inaonesha namna teknolojia ya simu inavyoendelea kubadilisha mfumo wa upatikanaji wa huduma za kifedha kwa wakulima nchini, hasa wale wanaoishi na kufanya shughuli zao katika maeneo ambayo huduma za kawaida za kifedha zinaweza kuwa mbali.

Kwa mkulima, suala la kupata fedha kwa wakati ni sehemu muhimu ya uzalishaji. Mkulima anahitaji fedha kwa ajili ya kununua mbegu, mbolea, dawa, kulipa vibarua, kusafirisha mazao, kuhifadhi mazao na kujiandaa kwa msimu unaofuata.

Kwa hiyo, huduma zinazomwezesha mkulima kupokea na kusimamia fedha kupitia simu zinaweza kuwa na mchango mkubwa katika kupunguza muda na gharama za kufuata huduma za kifedha.

MIXI KILIMO YAWEKA HUDUMA ZA FEDHA KARIBU NA MKULIMA

Meneja wa Biashara wa Mixx by Yas Kanda ya Kaskazini, Eric Sosthenes, amesema matumizi ya huduma hizo yanawapa wakulima njia salama na rahisi zaidi ya kusimamia fedha zao, huku yakiwapunguzia muda na gharama zilizokuwa zikitumika kufuata huduma za kifedha.

Hii ni hatua muhimu katika safari ya kuongeza ujumuishaji wa kifedha kwa wakulima.

Kwa miaka mingi, baadhi ya wakulima wamekuwa wakikabiliwa na changamoto ya umbali kati ya maeneo wanayoishi na vituo vya huduma za kifedha.

Mkulima anaweza kulazimika kutumia muda na fedha za usafiri kwenda mjini au kituo kingine ili kupata huduma ambayo sasa inaweza kupatikana kupitia simu.

Kupunguza safari hizo kuna maana kubwa kwa mkulima kwa sababu muda unaookolewa unaweza kutumika katika shughuli nyingine za uzalishaji.

MALIPO YA MAZAO KUPITIA SIMU YANAWEZA KUMSAIDIA MKULIMA

Akizungumza katika Maonesho ya Nanenane jijini Arusha, Sosthenes alisema kupitia huduma ya Mixx Kilimo, wakulima wanaweza kupokea malipo ya mazao moja kwa moja kwa njia ya kidijitali pamoja na kupata huduma nyingine za kifedha zinazolenga kusaidia shughuli zao za kilimo.

Hii inagusa moja kwa moja changamoto ya namna mkulima anavyopokea fedha baada ya kuuza mazao.

Mkulima anapopokea malipo yake kwa njia ya kidijitali, anaweza kuwa na uwezo wa kuyasimamia bila kulazimika kubeba fedha taslimu.

Fedha zinapokuwa katika mfumo wa kidijitali, mkulima anaweza kuzitumia kwa mahitaji mbalimbali kulingana na huduma zinazopatikana kwenye mfumo husika.

Hata hivyo, ni muhimu mkulima kujifunza kutumia huduma hizo kwa usalama, kutunza siri za namba zake na kuhakikisha anafanya miamala kwa uangalifu.

“TUNATAKA MKULIMA AWE NA UWEZO WA KUPOKEA FEDHA ZAKE KWA USALAMA”

Sosthenes alisema:

“Tunataka mkulima awe na uwezo wa kupokea fedha zake kwa usalama na kwa wakati bila kulazimika kusafiri umbali mrefu. Kupitia Mixx Kilimo, tunarahisisha upatikanaji wa huduma za kifedha zinazomsaidia mkulima kuendesha shughuli zake na kujiendeleza.”

Kauli hiyo inaweka wazi umuhimu wa huduma za kifedha katika mnyororo mzima wa kilimo.

Kilimo hakihitaji mbegu na mbolea pekee. Kinahitaji pia mtaji na mfumo mzuri wa kusimamia fedha.

Mkulima anayepata fedha kwa wakati anaweza kuwa na uwezo mkubwa zaidi wa kuendelea na shughuli zake za uzalishaji.

MKULIMA ANAWEZA KUTUMIA HUDUMA ZA KIDIJITALI KUPANGA FEDHA

Elimu muhimu kwa mkulima ni kwamba kupata huduma ya fedha pekee hakutoshi.

Mkulima anahitaji kujifunza kusimamia fedha anazopata.

Kwa mfano, baada ya kuuza kahawa au mbaazi, mkulima anaweza kuwa na fedha nyingi kwa wakati mmoja. Kama hana mpango wa matumizi, fedha zinaweza kumalizika bila kuacha mtaji wa msimu unaofuata.

Mkulima anaweza kujenga utaratibu wa kugawa mapato yake katika maeneo mbalimbali.

Sehemu inaweza kutumika kwa mahitaji ya familia, sehemu kwa ajili ya shughuli za kilimo, sehemu kwa ajili ya akiba na sehemu kwa ajili ya uwekezaji mwingine kulingana na uwezo wake.

Hii ndiyo maana ujumuishaji wa kifedha unapaswa kwenda sambamba na elimu ya fedha.

MIKOPO: FURSA INAYOHITAJI MATUMIZI YA KIMKAKATI

Huduma ya Mixx Kilimo pia inatajwa kuwawezesha wakulima kupata mikopo.

Mikopo inaweza kuwa chombo muhimu cha kuongeza uzalishaji ikiwa mkulima anaitumia kwa shughuli yenye uwezo wa kuzalisha mapato.

Kwa mfano, mkulima anaweza kutumia mkopo unaofaa kwa ajili ya kununua pembejeo, kuboresha shamba, kuwekeza katika umwagiliaji au kuongeza shughuli nyingine inayohusiana na kilimo.

Lakini mkulima anapaswa kuelewa kwamba mkopo siyo kipato cha ziada; ni fedha inayopaswa kurejeshwa kulingana na masharti yaliyowekwa.

Kabla ya kuchukua mkopo, mkulima anapaswa kujiuliza:

·         Nitautumia mkopo huu kufanya nini?

·         Shughuli hiyo inaweza kuzalisha kiasi gani?

·         Nitarejesha kwa muda gani?

·         Gharama ya mkopo ni kiasi gani?

·         Nina uwezo gani wa kulipa?

·         Nini kitatokea kama mavuno yatakuwa madogo au bei ya zao itashuka?

Maswali haya yanaweza kumsaidia mkulima kuepuka kuchukua mkopo bila mpango.

BIMA YA KILIMO NA MAISHA INAWEZA KUMSAIDIA MKULIMA KUKABILI HATARI

Huduma nyingine zinazotajwa kupitia huduma za kifedha za kidijitali ni bima.

Kilimo kina hatari mbalimbali. Mkulima anaweza kukumbwa na ukame, mafuriko, magonjwa ya mazao, wadudu au changamoto nyingine zinazoweza kuathiri uzalishaji.

Bima inaweza kuwa sehemu ya mikakati ya kukabiliana na baadhi ya hatari hizo kulingana na aina ya bima na masharti yake.

Hata hivyo, mkulima anapaswa kusoma na kuelewa masharti ya bima kabla ya kulipia huduma hiyo.

Ni muhimu kujua:

·         Bima inalinda nini?

·         Ni hatari zipi zinahusika?

·         Muda wa bima ni upi?

·         Madai yanafikishwaje?

·         Ni masharti gani yanapaswa kutimizwa?

·         Mkulima atapata fidia katika mazingira gani?

Elimu hiyo ni muhimu ili mkulima asichukulie bima kama ahadi ya kulipwa katika kila changamoto inayotokea shambani.

TEKNOLOJIA INAPUNGUZA GHAZAMA NA MUDA

Alisema huduma hiyo ni sehemu ya jitihada za Mixx kuongeza ujumuishaji wa kifedha miongoni mwa wakulima, hasa wale waliopo maeneo ambayo upatikanaji wa huduma za kawaida za kifedha umekuwa ukihitaji muda na gharama zaidi.

Hapa ndipo teknolojia inapokuwa na nafasi kubwa katika kilimo cha kisasa.

Mkulima anapoweza kufanya muamala kwa simu badala ya kusafiri umbali mrefu, anapunguza gharama za usafiri na muda wa kutafuta huduma.

Kwa mkulima ambaye ana shamba linalohitaji uangalizi wa kila siku, kuokoa muda kunaweza kuwa na thamani kubwa.

Muda huo unaweza kutumika kufanya shughuli kama kupalilia, kufuatilia mifugo, kukagua mashamba, kuvuna au kusimamia biashara ya mazao.

WAKULIMA WATOA USHUHUDA WA MATUMIZI YA HUDUMA ZA KIDIJITALI

Baadhi ya wakulima wanaotumia huduma hiyo, akiwemo Ezekiel Mlingi na Baraka Emmanuel, walisema matumizi ya huduma za kidijitali yamewapunguzia changamoto ya kusafiri umbali mrefu kutafuta huduma za kifedha.

Walisema uwezo wa kupokea na kufanya miamala kupitia simu umewarahisishia kusimamia fedha zao na kutumia muda zaidi katika shughuli za uzalishaji.

Uzoefu huu unaonesha kwamba teknolojia inaweza kuwa na manufaa ya moja kwa moja kwa mkulima pale inapokuwa rahisi kutumia na huduma zake zinapatikana kwa uhakika.

Lakini ili teknolojia iwafikie wakulima wengi zaidi, elimu ya matumizi yake ni muhimu.

Mkulima anayejua kutumia huduma ya simu kwa usalama anaweza kupata manufaa zaidi kuliko yule anayepokea huduma bila kuelewa taratibu zake.

USALAMA WA FEDHA ZA KIDIJITALI NI MUHIMU

Pamoja na faida za huduma za kifedha kidijitali, mkulima anapaswa kuwa makini na usalama wa fedha zake.

Mkulima hatakiwi kumpa mtu mwingine siri ya namba yake ya huduma za kifedha au taarifa nyingine zinazoweza kutumiwa kuingia kwenye akaunti yake.

Pia, anapaswa kuwa makini na ujumbe au simu zinazodai kuwa zinatoka kwa mtoa huduma wa kifedha na kuomba taarifa za siri.

Elimu ya kidijitali inapaswa kuwa sehemu ya elimu ya mkulima wa sasa.

Kwa sababu kadiri fedha zinavyohamia kwenye mifumo ya kidijitali, ndivyo umuhimu wa kulinda taarifa binafsi na akaunti unavyoongezeka.

MIXI KILIMO NA MUSTAKABALI WA KILIMO CHA KIDIJITALI

Mixx imesema itaendelea kutumia huduma ya Mixx Kilimo kuwafikia wakulima wengi zaidi na kuwawezesha kupata huduma za kifedha kwa njia salama na rahisi, ikiwa ni sehemu ya juhudi za kutumia teknolojia kuboresha shughuli za kilimo na maisha ya wakulima.

Hii inaashiria mwelekeo unaoongezeka wa kuunganisha kilimo na teknolojia ya fedha, maarufu kama huduma za kifedha kidijitali.

Katika siku zijazo, mkulima anaweza kuhitaji huduma nyingi zaidi za kidijitali katika mchakato mzima wa uzalishaji.

Kuanzia kupata taarifa za hali ya hewa, kutafuta masoko, kununua pembejeo, kupokea malipo, kupata mikopo, kuweka akiba na kutumia huduma za bima.

Hivyo, simu inaweza kuwa sehemu muhimu ya shughuli za biashara ya mkulima.

KAHawa NA MBAAZI: MKULIMA ANAPASWA KUONA MAZAO KAMA BIASHARA

Kwa wakulima wa kahawa, mbaazi na mazao mengine, upatikanaji wa huduma za kifedha ni muhimu kwa sababu mazao haya yanahusisha mnyororo mpana wa biashara.

Mkulima anahitaji fedha katika hatua mbalimbali—kuanzia maandalizi ya shamba hadi baada ya mavuno.

Kwa mkulima wa kahawa, kwa mfano, fedha zinaweza kuhitajika kwa shughuli za shamba, pembejeo, kazi za shambani, uvunaji na usafirishaji.

Kwa mkulima wa mbaazi, changamoto kama gharama za uzalishaji, usafirishaji na mabadiliko ya bei zinaweza kuathiri mapato.

Kwa hiyo, huduma za kifedha zinazopatikana kwa urahisi zinaweza kumsaidia mkulima kupanga shughuli zake vizuri zaidi.

MKULIMA JEMBE: TEKNOLOJIA IENDE SAMBAMBA NA ELIMU

Kwa mtazamo wa Mkulima Jembe Blog, hatua ya kuwafikishia wakulima huduma za kifedha kidijitali ni muhimu, lakini mafanikio yake yanategemea pia kiwango cha elimu ambacho mkulima anapata.

Mkulima anapaswa kufundishwa siyo tu namna ya kufanya muamala, bali pia namna ya kutumia huduma hiyo kama sehemu ya biashara yake.

Anapaswa kujifunza kuweka kumbukumbu za mapato na matumizi, kutenganisha fedha za familia na fedha za biashara, kupanga matumizi ya mapato ya mavuno na kuelewa gharama za mikopo na huduma nyingine za kifedha.

Hii itasaidia teknolojia kuwa zaidi ya njia ya kutuma na kupokea fedha na badala yake kuwa chombo cha kumjengea mkulima uwezo wa kusimamia biashara yake.

HITIMISHO: SIMU INAWEZA KUWA BENKI YA MKULIMA, LAKINI ELIMU NI MUHIMU

Zaidi ya wakulima 2,000 wa kahawa, mbaazi na mazao mengine katika Arusha na Manyara kunufaika na huduma za kifedha kidijitali za Mixx ni hatua inayoonesha namna teknolojia inavyoweza kusogeza huduma za kifedha karibu na mkulima.

Kupokea malipo ya mazao, kupata mikopo na huduma za bima bila kusafiri umbali mrefu kunaweza kupunguza gharama na muda, huku kumwezesha mkulima kuendelea kuzingatia shughuli zake za uzalishaji.

Lakini ujumbe muhimu kwa mkulima ni kwamba teknolojia pekee haitoshi.

Mkulima anahitaji pia elimu ya fedha, nidhamu ya matumizi, uelewa wa mikopo, usalama wa miamala ya kidijitali na uwezo wa kupanga mapato yake.

Kilimo cha kisasa kinahitaji mkulima anayejua kuzalisha, anayejua soko na anayejua kusimamia fedha.

Kwa hiyo, kadiri huduma za kifedha kidijitali zinavyozidi kumfikia mkulima, ndivyo mkulima anavyopaswa kuongeza maarifa yake ili kuhakikisha teknolojia inakuwa chombo cha kuongeza uzalishaji, kipato na maisha bora, badala ya kuwa njia nyingine ya matumizi yasiyopangwa.

Kwa mkulima wa leo, simu si chombo cha mawasiliano pekee—inaweza kuwa sehemu ya biashara yake, usimamizi wa fedha na safari ya kuongeza kipato.

 

Nanenane Kanda ya Kaskazini imehitimishwa: Wakulima 100,000+ Wapata Elimu, Teknolojia na Fursa za Kuongeza Tija

Na Mkulima Jembe Blog

Maonesho ya siku kuu ya Wakulima Nanenane Kanda ya Kaskazini yamehitimishwa mkoani Arusha, yakihudhuriwa na zaidi ya wananchi 100,000 na kushirikisha waonyeshaji 446 kutoka sekta mbalimbali.

Maonesho hayo yaliyojikita katika kuonesha fursa, teknolojia na ubunifu katika kilimo, ufugaji na uvuvi, yamebeba kaulimbiu isemayo:

“Tambua Soko, Ongeza Tija, Kutekeleza Dira 2050.”

Kaulimbiu hiyo imeendelea kuweka msisitizo kwenye jambo ambalo ni muhimu sana kwa mkulima wa sasa—kwamba kilimo hakiwezi kuendelea kuwa shughuli ya kuzalisha mazao pekee bila kuzingatia soko, tija, teknolojia, taarifa sahihi na thamani ya bidhaa.

Kwa muktadha huo, maonesho ya Nanenane hayakuwa tu sehemu ya wakulima, wafugaji na wavuvi kuonesha shughuli zao, bali pia yalikuwa jukwaa la kujifunza, kubadilishana uzoefu, kupata teknolojia mpya na kufahamu namna ya kufanya uzalishaji wenye tija zaidi.

WANANCHI ZAIDI YA 100,000 WASHIRIKI NANENANE KANDA YA KASKAZINI

Ushiriki wa zaidi ya wananchi 100,000 katika maonesho hayo unaonesha ukubwa wa umuhimu wa sekta za kilimo, mifugo na uvuvi kwa wananchi wa Kanda ya Kaskazini na Tanzania kwa ujumla.

Kwa wakulima, maonesho kama haya yana nafasi kubwa kwa sababu yanawaleta pamoja wadau mbalimbali katika eneo moja.

Mkulima anaweza kupata fursa ya kuona mashine za kilimo, mbegu, mbolea, dawa, mifumo ya umwagiliaji, teknolojia za ufugaji, huduma za kifedha, masoko, bidhaa za usindikaji pamoja na kupata elimu kutoka kwa wataalamu.

Kwa upande mwingine, waonyeshaji wanapata fursa ya kukutana moja kwa moja na wakulima ambao ndio watumiaji wakuu wa teknolojia na huduma wanazozalisha.

Hivyo, idadi ya zaidi ya wananchi 100,000 si tu takwimu ya mahudhurio, bali ni kiashiria cha namna jamii inavyoendelea kutafuta maarifa na fursa zinazoweza kuongeza kipato kupitia shughuli za uzalishaji.

WAONYESHAJI 446 WATOA FURSA KWA WAKULIMA

Maonesho hayo yameshirikisha waonyeshaji 446 kutoka sekta mbalimbali, jambo lililoongeza wigo wa huduma na teknolojia ambazo wakulima, wafugaji na wavuvi waliweza kuziona na kujifunza.

Kwa mkulima, jambo muhimu si kwenda kwenye maonesho kwa ajili ya kuona bidhaa pekee, bali ni kwenda na maswali yanayohusiana na changamoto alizonazo shambani.

Kwa mfano, mkulima anayepata changamoto ya ukame anaweza kutafuta elimu kuhusu umwagiliaji. Mkulima anayepata mavuno madogo anaweza kutafuta taarifa kuhusu mbegu bora, mbolea, udhibiti wa magonjwa na wadudu pamoja na matumizi sahihi ya teknolojia.

Mkulima anayelalamikia bei ndogo ya mazao anaweza kutafuta taarifa kuhusu masoko, uhifadhi, usindikaji na namna ya kuongeza thamani ya mazao.

Hii ndiyo sababu maonesho yanapaswa kuonekana kama darasa kubwa la kilimo na biashara, badala ya kuwa sehemu ya kutembelea na kuangalia bidhaa bila kuchukua maarifa.

AMOS MAKALLA: WAKULIMA WATUMIE TAFITI, TEKNOLOJIA NA ZANA BORA

Akizungumza wakati wa kufunga maonesho hayo kwa niaba ya Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu–TAMISEMI, Prof. Riziki Shemdoe, Mkuu wa Mkoa wa Arusha, Amos Makalla, aliwataka wakulima, wafugaji na wavuvi kutumia matokeo ya tafiti, teknolojia na zana bora za uzalishaji ili kuongeza tija.

Ujumbe huu una umuhimu mkubwa kwa sababu maendeleo ya kilimo yanategemea uwezo wa mkulima kubadilika kutoka kwenye uzalishaji unaotegemea mazoea pekee kwenda kwenye uzalishaji unaotumia maarifa na ushahidi wa kisayansi.

Tafiti zinazofanywa na wataalamu zinaweza kumsaidia mkulima kufahamu aina ya mbegu inayofaa katika eneo fulani, muda sahihi wa kupanda, mahitaji ya virutubisho vya udongo, namna ya kudhibiti magonjwa na wadudu pamoja na mbinu bora za kuvuna na kuhifadhi mazao.

Teknolojia nayo inaweza kupunguza gharama za uzalishaji, kuongeza ufanisi na kusaidia mkulima kutumia rasilimali chache kupata uzalishaji mkubwa.

Aidha, Makalla aliwahimiza wakulima kutumia mbegu zilizoidhinishwa na kuzingatia kalenda ya kilimo ili kuongeza uzalishaji na kupunguza changamoto zinazoweza kujitokeza katika kilimo.

KWA NINI MKULIMA ATUMIE MBEGU ZILIZOIDHINISHWA?

Mbegu ni msingi wa uzalishaji wa mazao. Mkulima anaweza kuwa na ardhi nzuri, mbolea na huduma nzuri za kilimo, lakini akitumia mbegu isiyo na ubora anaweza kupata mavuno madogo.

Mbegu zilizoidhinishwa hufanyiwa taratibu za kuhakikisha zinakidhi viwango vinavyotakiwa kabla ya kufikishwa kwa wakulima.

Kwa hiyo, mkulima anapaswa kuwa makini wakati wa kununua mbegu na kuhakikisha ananunua kutoka kwa vyanzo vinavyotambulika.

Ni muhimu pia mkulima kusoma maelekezo yaliyo kwenye kifungashio cha mbegu, kuangalia aina ya zao, eneo linalofaa kwa mbegu hiyo, muda wa kupanda na maelekezo mengine ya kitaalamu.

Kutumia mbegu kwa sababu tu imependwa na mkulima mwingine bila kuangalia mazingira ya eneo lako kunaweza kusababisha matokeo yasiyotarajiwa.

KALENDA YA KILIMO NI MUHIMU KWA MKULIMA

Mkuu wa Mkoa wa Arusha pia alisisitiza umuhimu wa kuzingatia kalenda ya kilimo.

Kalenda ya kilimo humsaidia mkulima kupanga shughuli zake kwa kuzingatia msimu.

Mkulima anapofahamu wakati sahihi wa kuandaa shamba, kupanda, kuweka mbolea, kudhibiti magonjwa na wadudu pamoja na kuvuna, anakuwa katika nafasi nzuri ya kupunguza hasara.

Hata hivyo, mkulima anapaswa pia kufuatilia taarifa za hali ya hewa kwa sababu mabadiliko ya tabianchi yanaweza kubadilisha mwenendo wa mvua na misimu ya kilimo.

TEKNOLOJIA SI ANASA, NI CHOMBO CHA KUONGEZA TIJA

Makala alisema wakati umefika kwa wakulima kuongeza matumizi ya teknolojia za kisasa, ikiwemo kilimo cha umwagiliaji, huduma za ugani zinazotolewa kwa njia ya TEHAMA pamoja na mifumo ya kidijitali inayowawezesha kupata taarifa za hali ya hewa, masoko, pembejeo na huduma za kifedha kwa wakati.

Hili ni jambo muhimu sana katika kilimo cha sasa.

Kwa muda mrefu wakulima wengi wamekuwa wakitegemea taarifa zinazopatikana kutoka kwa majirani au uzoefu wa miaka iliyopita. Ingawa uzoefu wa mkulima una thamani, mazingira ya kilimo yanabadilika na hivyo taarifa mpya zinahitajika.

UMwagiliaji WAWEZESHA MKULIMA KUPUNGUZA UTEGEMEZI WA MVUA

Kilimo cha umwagiliaji kinaweza kumsaidia mkulima kupunguza utegemezi wa mvua na kupanga uzalishaji kwa uhakika zaidi.

Mkulima anayepata maji ya uhakika anaweza kuwa na uwezo wa kupanga uzalishaji kulingana na mahitaji ya soko badala ya kusubiri msimu wa mvua pekee.

Hata hivyo, matumizi ya umwagiliaji yanapaswa kuambatana na usimamizi mzuri wa maji ili kuepuka upotevu na kuhakikisha rasilimali hiyo inatumika kwa ufanisi.

Teknolojia za umwagiliaji zinazodhibiti matumizi ya maji zinaweza kuwa na umuhimu mkubwa hasa katika maeneo yanayokabiliwa na changamoto za upatikanaji wa maji.

TEHAMA YAMSAIDIA MKULIMA KUPATA TAARIFA KWA WAKATI

Huduma za ugani zinazotolewa kwa njia ya TEHAMA zinaweza kumrahisishia mkulima kupata ushauri bila kulazimika kusafiri umbali mrefu kumtafuta mtaalamu.

Kwa kutumia simu na mifumo mbalimbali ya kidijitali, mkulima anaweza kupata taarifa kuhusu kilimo, hali ya hewa, magonjwa na wadudu, masoko, pembejeo na huduma za kifedha.

Hii ina maana kwamba simu ya mkononi inaweza kuwa zaidi ya chombo cha mawasiliano; inaweza kuwa chombo cha biashara na elimu kwa mkulima.

Mkulima anapaswa kutumia fursa hiyo kujifunza na kufuatilia taarifa kutoka kwenye vyanzo vinavyoaminika.

TAARIFA ZA MASOKO NI SILAHA YA MKULIMA

Makala alisema upatikanaji wa taarifa sahihi kuhusu bei za mazao katika masoko mbalimbali humsaidia mkulima kufanya maamuzi sahihi kuhusu mahali pa kuuza mazao yake na kupata bei yenye tija.

Hili ni eneo ambalo linahitaji kupewa uzito mkubwa.

Mkulima akizalisha bila kujua soko analolenga anaweza kukutana na changamoto wakati wa mavuno.

Kwa mfano, mkulima anaweza kuvuna kwa wingi wakati huo huo wakulima wengine nao wamevuna zao hilo hilo. Kama hakuna mpango wa uhifadhi, usindikaji au masoko mbadala, bei inaweza kushuka.

Kwa hiyo, kaulimbiu ya “Tambua Soko, Ongeza Tija, Kutekeleza Dira 2050” inampa mkulima ujumbe muhimu: soko linapaswa kuanza kufikiriwa kabla ya uzalishaji, si baada ya kuvuna pekee.

Mkulima anatakiwa kujiuliza:

• Nani atanunua mazao yangu?
• Soko liko wapi?
• Bei ni kiasi gani?
• Ni wakati gani bei huwa nzuri?
• Ninaweza kuhifadhi mazao?
• Ninaweza kuongeza thamani kabla ya kuuza?
• Gharama za uzalishaji ni kiasi gani?
• Faida yangu itakuwa kiasi gani?

Maswali haya yanaweza kumsaidia mkulima kuanza kuiona shughuli yake kama biashara, badala ya uzalishaji wa kawaida pekee.

NURDIN BABU: TEKNOLOJIA NI MUHIMU KATIKA KUONGEZA UZALISHAJI

Kwa upande wake, Mkuu wa Mkoa wa Kilimanjaro, Nurdin Babu, alisema wakulima hawawezi kuongeza uzalishaji na kufikia hatua kubwa za maendeleo bila kutumia teknolojia za kisasa, zana bora za kilimo na pembejeo sahihi.

Kauli hiyo inaelekeza kwenye changamoto kubwa inayowakabili wakulima wengi: uzalishaji mdogo kwa kutumia rasilimali nyingi.

Mkulima anaweza kuwa na ekari nyingi lakini akapata mavuno madogo kwa sababu ya mbegu zisizofaa, matumizi yasiyo sahihi ya mbolea, ukosefu wa maji, zana duni au kutofuata kanuni bora za kilimo.

Teknolojia inapotumika kwa usahihi inaweza kusaidia kuongeza uzalishaji katika eneo lile lile.

ARDHI YENYE RUTUBA NI FURSA, LAKINI INAHITAJI USIMAMIZI

Babu alisema Tanzania imejaliwa kuwa na ardhi yenye rutuba, hivyo wakulima, wafugaji na wavuvi wanapaswa kutumia rasilimali hizo kwa tija huku wakizingatia matumizi ya teknolojia na mbinu bora za uzalishaji.

Ardhi yenye rutuba ni rasilimali muhimu, lakini haiwezi kutumiwa bila mpango.

Mkulima anahitaji kujua afya ya udongo wake, mahitaji ya zao analolima na namna ya kuhifadhi rutuba hiyo kwa muda mrefu.

Matumizi ya kilimo kinachohifadhi udongo, usimamizi mzuri wa maji, matumizi sahihi ya mbolea na mzunguko wa mazao ni miongoni mwa mbinu zinazoweza kusaidia kulinda uzalishaji wa ardhi kwa muda mrefu.

Kwa hiyo, kuongeza tija hakumaanishi kutumia ardhi kupita kiasi, bali ni kuitumia kwa ufanisi na kwa njia endelevu.

RUZUKU YA PEMBEJEO NI FURSA KWA MKULIMA

Babu pia alisema Serikali imeweka mkazo katika kuhakikisha wakulima wanapata pembejeo kwa utaratibu wa ruzuku, hivyo akawataka kutumia fursa hiyo kwa kufuata taratibu zilizowekwa na kufika katika maeneo yanayotambuliwa na Serikali.

Ruzuku ya pembejeo inalenga kupunguza mzigo wa gharama unaomkabili mkulima na kumwezesha kupata baadhi ya pembejeo muhimu kwa gharama nafuu zaidi.

Hata hivyo, mkulima anapaswa kuhakikisha anafuata utaratibu uliowekwa ili kunufaika na fursa hiyo.

Ni muhimu pia mkulima kutambua kwamba kupata pembejeo kwa ruzuku pekee hakutoshi kuongeza mavuno.

Matokeo mazuri yanahitaji matumizi sahihi ya pembejeo hizo.

Mbolea ikitumika kwa kiwango kisicho sahihi inaweza kuwa na athari tofauti na matarajio. Vivyo hivyo, mbegu bora zinahitaji kupandwa kwa wakati na kupewa huduma zinazostahili.

MBEGU ZINAZOFANYIWA MAJARIBIO ZINAWEZA KUWA FURSA MPYA

Aliongeza kuwa iwapo mbegu zinazofanyiwa majaribio zitathibitishwa na wataalamu, zitakuwa fursa muhimu kwa wakulima kuongeza mavuno kwa eneo na hivyo kuongeza kipato.

Hii ni hatua muhimu kwa maendeleo ya kilimo kwa sababu utafiti wa mbegu unalenga kupata aina zinazoweza kufanya vizuri kulingana na mazingira na mahitaji ya wakulima.

Mkulima, hata hivyo, hapaswi kukimbilia kutumia mbegu ambazo bado hazijathibitishwa kwa kutegemea ahadi za mavuno makubwa.

Ni muhimu kusubiri mchakato wa wataalamu kukamilika na mbegu husika kuthibitishwa kabla ya kusambazwa kwa matumizi rasmi.

Mbegu mpya inapothibitishwa, mkulima anaweza kupata fursa ya kuongeza uzalishaji kwa kutumia teknolojia inayofaa kwa eneo lake.

Babu alisisitiza kuwa matumizi sahihi ya teknolojia, mbegu bora na pembejeo yanaweza kuongeza tija na kuchangia maendeleo ya Taifa.

MAONESHO YA NANENANE NI DARASA LA MKULIMA

Kwa ujumla, maonesho ya Nanenane Kanda ya Kaskazini yameonesha umuhimu wa kuwaunganisha wakulima na wadau wa kilimo.

Ushiriki wa zaidi ya wananchi 100,000 na waonyeshaji 446 unaonesha kwamba sekta ya kilimo, mifugo na uvuvi ina nafasi kubwa katika uchumi na maisha ya wananchi.

Lakini faida kubwa ya maonesho kama haya itaonekana pale ambapo mkulima atakaporudi shambani na kuanza kutumia maarifa aliyoyapata.

Mkulima anapojifunza teknolojia mpya lakini haitekelezi, faida ya maonesho hubaki kuwa ndogo.

Kwa hiyo, ni muhimu wakulima kuanza kutengeneza utamaduni wa kuchukua kumbukumbu wakati wa maonesho, kuuliza maswali kwa wataalamu, kulinganisha teknolojia mbalimbali na kuchagua teknolojia inayolingana na uwezo na mazingira yao.

MARYAM AHMED: UHAMASISHAJI UMEONGEZA USHIRIKI

Awali, akitoa salamu na kusoma taarifa ya maandalizi ya maonesho hayo, Katibu Tawala wa Mkoa wa Manyara, Maryam Ahmed, alisema kamati ya maandalizi ilifanya jitihada mbalimbali kuhakikisha maonesho hayo yanafikia wadau wengi.

Alisema miongoni mwa hatua zilizochukuliwa ni kuimarisha uhamasishaji na utoaji wa taarifa kwa umma kupitia vyombo vya habari, hatua iliyosaidia kuwafikia wananchi na wadau mbalimbali na kuongeza ushiriki katika maonesho hayo.

Hili linaonesha umuhimu wa mawasiliano katika sekta ya kilimo.

Mkulima hawezi kutumia fursa ambayo haijui.

Taarifa kuhusu maonesho, pembejeo, masoko, teknolojia, huduma za kifedha, hali ya hewa na fursa nyingine zinahitaji kuwafikia wakulima kwa wakati.

Vyombo vya habari vina nafasi kubwa katika kuhakikisha taarifa hizi zinawafikia wananchi kwa lugha rahisi na inayoeleweka.

MKULIMA JEMBE: MKULIMA WA SASA ANAHITAJI KUWA MJASIRIAMALI

Ujumbe mkubwa unaopatikana katika maonesho haya ni kwamba mkulima wa sasa anapaswa kwenda zaidi ya kuzalisha.

Anapaswa kuwa mzalishaji, mtafiti wa soko, mtumiaji wa teknolojia na mjasiriamali.

Kabla ya kupanda, anapaswa kufahamu soko.

Wakati wa uzalishaji, anapaswa kutumia teknolojia na mbinu bora.

Wakati wa kuvuna, anapaswa kuzingatia ubora na upotevu baada ya mavuno.

Baada ya kuvuna, anapaswa kutafuta soko lenye tija na ikiwezekana kuongeza thamani ya mazao yake kupitia usindikaji.

Kwa mfano, badala ya kuuza zao ghafi pekee, mkulima anaweza kutafuta fursa za kulisindika au kushirikiana na vikundi na vyama vya ushirika ili kuongeza nguvu ya kujadiliana bei.

Hii ndiyo maana kaulimbiu ya Nanenane ya “Tambua Soko, Ongeza Tija, Kutekeleza Dira 2050” ina ujumbe mpana unaohitaji kugeuzwa kuwa vitendo shambani.

MKULIMA AJIFUNZE KUTUMIA TAARIFA KABLA YA KUFANYA UAMUZI

Katika mazingira ya sasa, taarifa ni sehemu ya mtaji wa mkulima.

Mkulima anayejua bei za masoko, hali ya hewa, upatikanaji wa pembejeo na teknolojia anaweza kufanya maamuzi bora zaidi kuliko mkulima anayefanya maamuzi bila taarifa.

Kwa hiyo, mkulima anapaswa kujenga tabia ya kutafuta taarifa kutoka kwa wataalamu wa kilimo, maafisa ugani, taasisi za utafiti, taasisi za serikali, vyama vya ushirika, wafanyabiashara na vyanzo vingine vinavyoaminika.

Pia, matumizi ya simu janja na mifumo ya kidijitali yanaweza kumsaidia mkulima kupata taarifa kwa haraka zaidi.

NANENANE ISIISHIE KWENYE MAONESHO, IENDE SHAMBANI

Maonesho ya siku kuu ya Wakulima Nanenane Kanda ya Kaskazini yaliyohitimishwa mkoani Arusha yameacha ujumbe muhimu kwa wakulima, wafugaji na wavuvi.

Ujumbe huo ni kwamba kuongeza uzalishaji bila kuongeza tija, kujua soko na kutumia teknolojia kunaweza kutomletea mkulima maendeleo anayoyatarajia.

Ushiriki wa zaidi ya wananchi 100,000 na waonyeshaji 446 umeonesha ukubwa wa shauku ya wananchi katika kutafuta maarifa, teknolojia na fursa.

Sasa hatua inayofuata ni kuhakikisha maarifa yaliyopatikana yanatumika katika mashamba, mashamba ya mifugo, maeneo ya uvuvi na biashara za kilimo.

Mkulima anapaswa kutumia mbegu zilizoidhinishwa, kufuata kalenda ya kilimo, kutumia pembejeo kwa usahihi, kutumia teknolojia za kisasa, kufuatilia taarifa za hali ya hewa na kutafuta taarifa sahihi za masoko.

Kwa upande mwingine, matumizi ya umwagiliaji, TEHAMA, huduma za ugani na mifumo ya kidijitali yanapaswa kuendelea kupewa nafasi kubwa katika kuufanya uzalishaji kuwa wa kisasa na wenye tija.

Hatimaye, Nanenane haipaswi kuwa tukio la mara moja kwa mwaka tu, bali iwe chachu ya mabadiliko ya kila siku katika maisha ya mkulima.

Kwa mkulima, ujumbe wa maonesho haya unaweza kutafsiriwa kwa maneno machache:

JUA UNACHOLIMA, JUA UNAMUZA NANI, TUMIA TEKNOLOJIA, ONGEZA TIJA NA LENGA FAIDA.

Hapo ndipo kilimo kinapoweza kubadilika kutoka shughuli ya kujikimu na kuwa biashara yenye uwezo wa kuongeza kipato cha mkulima, kuimarisha usalama wa chakula, kuongeza ajira na kuchangia maendeleo ya Taifa kuelekea Dira 2050.