TARI na FAO Waongeza Nguvu Kilimo cha Tende Tanzania: Suluhisho la Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi na Fursa Mpya kwa Wakulima

 

Kadri athari za mabadiliko ya tabianchi zinavyoendelea kuongezeka duniani, sekta ya kilimo imeendelea kutafuta mazao yanayoweza kustahimili ukame, kuongeza usalama wa chakula na kuinua kipato cha wakulima. Tanzania ikiwa ni miongoni mwa nchi zinazokabiliwa na vipindi virefu vya ukame katika baadhi ya maeneo, imeanza kuelekeza nguvu katika kuendeleza mazao yanayoweza kuhimili hali hiyo.

Katika jitihada hizo, Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania (TARI) imepokea ugeni kutoka Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO) nchini, ukiwa na lengo la kuimarisha na kuendeleza kilimo cha tende kama mkakati wa kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi.

Ziara hiyo ilifanyika Julai 21, 2026, katika ukumbi wa Maabara ya Kilimo Mtumba jijini Dodoma, ambapo wajumbe wa FAO walipata fursa ya kujionea mafanikio ya utekelezaji wa mradi wa kilimo cha tende unaoratibiwa na TARI Kituo cha Hombolo, ukifadhiliwa na FAO na kusimamiwa na Wizara ya Kilimo.

Kwa sasa mradi huo unatekelezwa katika Wilaya ya Chamwino ukihusisha kijiji cha Chalinze Nyama pamoja na vijiji vya Mvumi Mission, Makangwa na Handali sambamba na eneo la Hombolo jijini Dodoma.

Akizungumza wakati wa ziara hiyo, Mkurugenzi Mkuu wa TARI, Dkt. Thomas Bwana, alisema kuwa mradi huo unalenga kupunguza athari za mabadiliko ya tabianchi, hasa katika maeneo ya ukame, kutokana na uwezo mkubwa wa zao la tende kustahimili mazingira hayo.

Aidha, alisema kupitia mradi huo, mbegu mpya za kisasa zimesambazwa kwa wakulima ili kuondoa kilimo cha mazoea na kuongeza tija katika uzalishaji.

"Kutokana na mwitikio mkubwa wa wakulima, TARI imeanza mchakato wa kuzalisha mbegu za tende hapa nchini. Hii itasaidia kukidhi mahitaji yanayokua kwa kasi badala ya kuendelea kutegemea kuagiza mbegu kutoka nje ya nchi," alisema Dkt. Bwana.

Kwa upande wake, Mwakilishi na Mkurugenzi Mkazi wa FAO nchini Tanzania, Dkt. Nyabenyi Tipo, alisema ameridhishwa na maendeleo ya utekelezaji wa mradi huo, akibainisha kuwa wakulima wameonyesha hamasa kubwa ya kuanza kulima zao hilo jipya.

Alisisitiza kuwa FAO itaendelea kuunga mkono miradi inayochangia kuimarisha usalama wa chakula na kuongeza uwezo wa wakulima kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi.

Naye Mratibu wa Mradi kutoka TARI, Dkt. Nicholaus Kuboja, alisema hadi sasa mradi umesambaza miche 55 ya tende ambapo kila mkulima anayeshiriki amepata miche 22. Pia zimeanzishwa mashamba darasa matatu yatakayosaidia kuwajengea uwezo wakulima pamoja na kurahisisha upatikanaji wa mbegu bora.

Baada ya mazungumzo hayo, ujumbe wa FAO ulitembelea Kituo cha TARI Hombolo kujionea shughuli mbalimbali za uzalishaji wa mbegu za tende.

Uchambuzi: Kwa nini Tende ni zao la kimkakati kwa Tanzania?

Kwa miaka mingi Tanzania imejikita zaidi katika mazao kama mahindi, mpunga, alizeti, pamba, kahawa na korosho. Hata hivyo, mabadiliko ya tabianchi yamebadili mazingira ya uzalishaji, huku baadhi ya maeneo yakikabiliwa na ukame wa mara kwa mara unaopunguza mavuno.

Katika mazingira hayo, tende zinaonekana kuwa miongoni mwa mazao yenye uwezo mkubwa wa kuhimili ukame na kuendelea kuzalisha hata katika maeneo yenye mvua chache.

Hii ndiyo sababu TARI na FAO wameamua kuwekeza katika utafiti na uenezaji wa zao hilo kama sehemu ya mkakati wa kuongeza ustahimilivu wa sekta ya kilimo dhidi ya athari za tabianchi.

Tende zina faida gani kwa mkulima?

Tofauti na baadhi ya mazao yanayohitaji mvua nyingi au umwagiliaji wa mara kwa mara, mitende inaweza kustawi vizuri katika maeneo yenye ukame wa wastani hadi mkubwa ikiwa itaanzishwa kwa usahihi.

Faida zake ni pamoja na:

• Kuvumilia ukame kwa muda mrefu.

• Kuishi na kuzalisha kwa miaka mingi.

• Kuwa na gharama ndogo za matunzo baada ya kuimarika.

• Kutoa matunda yenye thamani kubwa sokoni.

• Kuongeza kipato cha mkulima kwa muda mrefu.

Kwa mkulima wa maeneo ya Dodoma, Singida, Manyara, Shinyanga, Tabora na sehemu nyingine zenye hali ya ukame, zao hili linaweza kuwa mbadala muhimu wa kuongeza kipato.

Mabadiliko ya tabianchi yanahitaji mazao mapya

Kwa sasa wakulima wengi wamekuwa wakishuhudia:

• kuchelewa kwa mvua;

• mvua zisizotabirika;

• vipindi virefu vya ukame;

• ongezeko la joto;

• kupungua kwa mavuno.

Kutegemea zao moja pekee katika mazingira haya kunaongeza hatari ya hasara.

Ndiyo maana wataalamu wa kilimo wanashauri wakulima kuanza kuangalia mazao yanayoweza kuhimili hali hizo mpya za tabianchi.

Kilimo cha tende ni sehemu ya suluhisho hilo.

Mbegu bora ni msingi wa mafanikio

Moja ya hatua muhimu zilizochukuliwa na TARI ni kusambaza mbegu bora kwa wakulima.

Mbegu bora zina faida nyingi ikiwa ni pamoja na:

• kuota kwa kiwango kikubwa;

• ukuaji wa haraka;

• uzalishaji mkubwa;

• ubora wa matunda;

• ustahimilivu dhidi ya baadhi ya magonjwa.

Hatua ya TARI kuanza kuzalisha mbegu za tende hapa nchini ni habari njema kwa sababu itapunguza utegemezi wa mbegu kutoka nje ya Tanzania, kupunguza gharama kwa wakulima na kuongeza upatikanaji wa miche bora kwa wakati.

Mashamba darasa yanaongeza ujuzi kwa wakulima

Mradi umeanzisha mashamba darasa matatu ambayo yatakuwa vituo vya kujifunzia kwa wakulima.

Mashamba hayo yatawasaidia:

• kujifunza upandaji sahihi;

• kufahamu matumizi ya mbolea;

• kujifunza njia za umwagiliaji;

• kudhibiti magonjwa na wadudu;

• kuvuna kwa wakati;

• kuhifadhi na kuuza mazao kwa ubora.

Mfumo huu wa kujifunza kwa vitendo umeendelea kuonyesha mafanikio katika mazao mengi nchini.

Fursa za biashara ya tende

Soko la tende linaendelea kukua duniani kutokana na matumizi yake katika:

• chakula;

• utengenezaji wa juisi;

• bidhaa za lishe;

• bidhaa za afya;

• bidhaa za viwandani.

Kadiri uzalishaji utakavyoongezeka, Tanzania inaweza kupunguza uagizaji wa tende kutoka nje na hata kuuza katika masoko ya kikanda na kimataifa.

Hii itachangia kuongeza fedha za kigeni na kuimarisha uchumi wa wakulima.

Ushirikiano wa TARI na FAO una maana gani?

Ushirikiano kati ya taasisi ya utafiti na shirika la kimataifa unaonyesha umuhimu wa kuunganisha:

• utafiti wa kisayansi;

• teknolojia za kisasa;

• mafunzo kwa wakulima;

• upatikanaji wa mbegu bora;

• ufadhili wa miradi ya maendeleo.

Kwa kufanya kazi pamoja, uwezekano wa mafanikio ya mradi unaongezeka na matokeo yake yanaweza kufikia wakulima wengi zaidi.

Ushauri kwa wakulima

Kwa wakulima wanaoishi katika maeneo yenye ukame au mvua zisizotabirika, ni wakati wa kuanza kufuatilia kwa karibu fursa zinazotolewa na TARI na maafisa ugani kuhusu kilimo cha tende.

Ni muhimu pia:

• kutumia miche iliyothibitishwa na wataalamu;

• kushiriki katika mashamba darasa na mafunzo;

• kuzingatia ushauri wa wataalamu wa kilimo;

• kupanga masoko mapema kabla ya kuanza uzalishaji mkubwa;

• kujiunga na vikundi vya wakulima ili kurahisisha upatikanaji wa pembejeo na huduma za kifedha.

Hatua hizi zinaweza kuongeza mafanikio ya kilimo cha tende na kuhakikisha uwekezaji wa mkulima unaleta matokeo chanya.

Ziara ya FAO katika TARI Hombolo si tukio la kawaida, bali ni ishara ya umuhimu unaowekwa katika kuendeleza kilimo chenye uwezo wa kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi. Mradi wa kilimo cha tende unaotekelezwa Dodoma unaonyesha namna utafiti, ushirikiano wa kimataifa na uwekezaji katika mbegu bora vinavyoweza kufungua ukurasa mpya wa maendeleo ya kilimo nchini.

Kwa wasomaji wa Mkulima Jembe Blog, ujumbe mkubwa ni kwamba mustakabali wa kilimo cha Tanzania utategemea uwezo wa wakulima kupokea teknolojia mpya, kutumia mbegu bora na kuwekeza katika mazao yanayostahimili mabadiliko ya tabianchi. Kilimo cha tende kinaweza kuwa moja ya mazao yatakayochangia kuongeza usalama wa chakula, kuinua kipato cha kaya na kujenga uchumi wa kilimo unaostahimili changamoto za mazingira katika miaka ijayo.

NMB Yapata Mtaji wa Sh262 Bilioni: Fursa Mpya kwa Wakulima, Wajasiriamali na Biashara za Kilimo Tanzania

 

     Kwenye picha ni Ofisa Mtendaji Mkuu na Mkurugenzi Mtendaji wa NMB Ruth Zaipuna .

Sekta ya kilimo ndiyo uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania, ikiajiri idadi kubwa ya wananchi na kuchangia kwa kiwango kikubwa katika usalama wa chakula, biashara na ukuaji wa pato la taifa. Hata hivyo, changamoto kubwa ambayo kwa miaka mingi imekuwa ikiwakabili wakulima na wafanyabiashara wa mazao ni upatikanaji wa mitaji nafuu na huduma za kifedha zinazokidhi mahitaji yao.

Katika hatua inayotarajiwa kuleta mabadiliko makubwa katika sekta hiyo, Benki ya NMB imeeleza kuwa itatumia mtaji wa Sh262 bilioni uliopatikana kupitia ushirikiano wake na Shirika la Fedha la Kimataifa (IFC), kupanua huduma za kifedha kwa wafanyabiashara wadogo na wa kati (SMEs), wanawake wajasiriamali, wakulima pamoja na sekta ya biashara ya kilimo (agribusiness).

Akizungumza Julai 25, 2026 katika hafla ya uorodheshaji wa hati katika Soko la Hisa la London (London Stock Exchange), Ofisa Mtendaji Mkuu na Mkurugenzi Mtendaji wa NMB Ruth Zaipuna amesema  kuwa kupata mtaji huo si mafanikio ya kifedha pekee, bali ni fursa ya kuongeza athari chanya katika uchumi kwa kusaidia biashara kukua, kuzalisha ajira na kuboresha maisha ya wananchi.

Alieleza kuwa mafanikio ya ushirikiano huo yatapimwa kwa manufaa yatakayo wafikia wananchi na biashara zitakazonufaika kupitia huduma hizo mpya za kifedha.

Aidha, ameishukuru IFC kwa kuendelea kuiamini NMB na kushirikiana nayo katika juhudi za kupeleka huduma za kifedha kwa makundi yenye mchango mkubwa katika uchumi wa Tanzania.

Katika hotuba yake, pia aliipongeza Serikali ya Tanzania kwa kuendelea kujenga mazingira mazuri ya uwekezaji kupitia Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050 pamoja na Mpango wa Nne wa Taifa wa Maendeleo wa Miaka Mitano, akisema sera hizo zimeongeza imani ya wawekezaji wa kimataifa katika uchumi wa Tanzania.

Uchambuzi: Kwa nini mtaji huu ni habari njema kwa sekta ya kilimo?

Kwa muda mrefu, wakulima wengi wamekuwa wakikabiliwa na changamoto ya kukosa mitaji ya kuendesha shughuli zao za uzalishaji.

Changamoto hizo zimekuwa zikijumuisha:

• Kukosa fedha za kununua mbegu bora.

• Gharama kubwa za pembejeo.

• Upatikanaji mdogo wa mashine za kilimo.

• Ugumu wa kupata mikopo yenye masharti rafiki.

• Ukosefu wa fedha za kuhifadhi, kusindika na kusafirisha mazao.

Mtaji wa Sh262 bilioni unatarajiwa kusaidia kupunguza baadhi ya changamoto hizi kwa kuongeza uwezo wa NMB kutoa huduma za kifedha kwa makundi muhimu yanayochochea uchumi.

Agribusiness ndiyo dira mpya ya maendeleo

Leo hii dunia haizungumzi tena kuhusu kilimo cha kawaida pekee, bali biashara ya kilimo (Agribusiness).

Hii ni mfumo unaojumuisha mlolongo mzima wa thamani wa kilimo kuanzia:

• uzalishaji wa mazao;

• upatikanaji wa pembejeo;

• usindikaji wa mazao;

• uhifadhi;

• usafirishaji;

• masoko ya ndani na nje ya nchi;

• huduma za kifedha.

Hivyo, NMB inaposema itaelekeza sehemu ya mtaji huo katika biashara ya kilimo, maana yake si kuwakopesha wakulima pekee, bali pia kuwafikia wadau wote wanaohusika katika kuongeza thamani ya mazao.

Wakulima watanufaikaje?

Ikiwa fedha hizi zitatumika ipasavyo, wakulima wanaweza kunufaika kupitia:

Kuongezeka kwa mikopo ya kilimo

Benki itakuwa na uwezo mkubwa zaidi wa kutoa mikopo kwa wakulima wa mazao mbalimbali kama:

• mahindi;

• mpunga;

• kahawa;

• chai;

• pamba;

• korosho;

• ufuta;

• alizeti;

• maharage;

• mboga na matunda.

Mikopo hiyo inaweza kusaidia kuongeza uzalishaji na tija mashambani.

Uwekezaji katika umwagiliaji

Mabadiliko ya tabianchi yamefanya kilimo cha kutegemea mvua kuwa na hatari kubwa.

Kupitia huduma za kifedha, wakulima wengi wanaweza kupata uwezo wa kuwekeza katika:

• pampu za umwagiliaji;

• visima;

• matenki ya kuhifadhi maji;

• mifumo ya kisasa ya umwagiliaji.

Hatua hii itasaidia kuongeza uzalishaji mwaka mzima.

Wanawake wajasiriamali wanapata nafasi kubwa zaidi

Wanawake wameendelea kuwa nguvu muhimu katika sekta ya kilimo na biashara.

Wengi wao wanajihusisha na:

• uzalishaji wa mazao;

• usindikaji wa chakula;

• biashara za pembejeo;

• masoko ya mazao;

• vikundi vya uzalishaji.

Lakini mara nyingi hukumbana na changamoto ya ukosefu wa dhamana na mitaji.

Kuelekezwa kwa sehemu ya mtaji huu kwa wanawake wajasiriamali kunaweza kuongeza ushiriki wao katika uchumi, kukuza biashara zao na kuongeza kipato cha familia.

SMEs ndiyo injini ya uchumi

Biashara ndogo na za kati (SMEs) zina mchango mkubwa katika uchumi wa Tanzania.

Katika sekta ya kilimo, biashara hizi zinahusisha:

• wauzaji wa pembejeo;

• wasafirishaji wa mazao;

• wasindikaji wa bidhaa;

• maghala ya kuhifadhi mazao;

• wafanyabiashara wa bidhaa za kilimo;

• kampuni za teknolojia za kilimo.

Mitaji ya kutosha inaweza kusaidia biashara hizi kuongeza uzalishaji, kupanua huduma na kuajiri watu zaidi.

Athari chanya kwa ajira

Fedha zinapoingia katika sekta ya uzalishaji, athari zake huonekana katika ajira.

Mkulima anayepata mtaji:

• huongeza eneo la uzalishaji;

• huajiri wafanyakazi zaidi;

• hununua vifaa zaidi;

• huongeza mauzo.

Biashara inapokua, vijana wengi hupata ajira katika shughuli za uzalishaji, usafirishaji, usindikaji na masoko.

Hivyo, mtaji huu unaweza kuwa kichocheo cha ajira mpya hasa vijijini ambako kilimo ndiyo shughuli kuu ya kiuchumi.

Uwekezaji wa kimataifa unaongeza imani kwa Tanzania

Ushirikiano kati ya NMB na IFC unaonesha kuwa taasisi za fedha za kimataifa zinaendelea kuona Tanzania kama eneo lenye fursa za uwekezaji.

Hii ina maana kwamba:

• uchumi unaendelea kuaminika;

• sekta ya fedha inaimarika;

• mazingira ya biashara yanazidi kuboreka;

• wawekezaji wanaona uwezekano wa kupata matokeo chanya kutokana na uwekezaji wao.

Kwa wakulima na wafanyabiashara, hali hii inaweza kufungua milango ya huduma mpya za kifedha na uwekezaji katika mnyororo mzima wa thamani wa kilimo.

Serikali inaendelea kujenga mazingira bora ya uwekezaji

Kauli ya NMB kuhusu Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050 na Mpango wa Nne wa Taifa wa Maendeleo wa Miaka Mitano inaonesha umuhimu wa sera thabiti katika kuvutia mitaji.

Pale ambapo sera zinaweka mazingira mazuri ya biashara:

• benki huongeza mikopo;

• wawekezaji huwekeza zaidi;

• viwanda huongezeka;

• masoko yanapanuka;

• wakulima hupata fursa zaidi za kuuza mazao yao kwa bei nzuri.

Kwa maana hiyo, maendeleo ya sekta ya kilimo hayaishii shambani pekee, bali yanategemea pia mazingira bora ya kifedha, sera na uwekezaji.

Ushauri kwa wakulima na wajasiriamali

Ili kunufaika na fursa kama hizi, wakulima wanapaswa:

• Kujiunga katika vikundi au ushirika ili kuongeza uwezo wa kupata mikopo.

• Kuweka kumbukumbu sahihi za uzalishaji na mapato.

• Kutumia huduma rasmi za benki badala ya kutegemea mikopo isiyo rasmi yenye gharama kubwa.

• Kuandaa mipango ya biashara inayoonyesha namna mkopo utakavyotumika na kurejeshwa.

• Kuwekeza katika shughuli zinazoongeza thamani ya mazao, kama usindikaji, ufungashaji na uhifadhi.

Hatua hizi zinaongeza uwezekano wa kupata huduma za kifedha na kutumia mikopo kwa ufanisi.

Kupatikana kwa mtaji wa Sh262 bilioni kupitia ushirikiano kati ya Benki ya NMB na IFC ni hatua muhimu inayoweza kuimarisha upatikanaji wa huduma za kifedha kwa wakulima, wanawake wajasiriamali, wafanyabiashara wadogo na wa kati pamoja na sekta ya biashara ya kilimo nchini Tanzania.

Iwapo fedha hizi zitaelekezwa katika miradi yenye tija, zitaongeza uzalishaji wa mazao, kuchochea biashara za kilimo, kuimarisha usindikaji wa mazao, kufungua ajira mpya na kuongeza kipato cha wananchi. Hii inaendana na azma ya Tanzania ya kujenga uchumi shindani unaotegemea kilimo cha kisasa, biashara endelevu na ushiriki mpana wa sekta binafsi.

Kwa wasomaji wa Mkulima Jembe Blog, ujumbe mkubwa ni kwamba fursa za maendeleo katika kilimo hazitategemei ardhi na mvua pekee. Upatikanaji wa mitaji, matumizi ya huduma rasmi za kifedha, uwekezaji katika teknolojia na usimamizi mzuri wa biashara ni nguzo muhimu za kumwezesha mkulima kuwa mzalishaji mwenye tija na mshindani katika soko la ndani na la kimataifa.

Serikali Yakaza Ulinzi wa Vyanzo vya Maji Same: Uchimbaji Haramu wa Madini Watishia Kilimo, Mifugo na Maisha ya Wananchi

 

  

Vyanzo vya maji ni uti wa mgongo wa maendeleo ya kilimo, mifugo, mazingira na ustawi wa jamii. Bila maji ya kutosha na salama, uzalishaji wa mazao hupungua, mifugo hukosa huduma muhimu na mazingira huharibika kwa kasi. Ndiyo maana Serikali imeendelea kusisitiza ulinzi wa maeneo yote yanayozunguka vyanzo vya maji ili kuhakikisha rasilimali hiyo muhimu inalindwa kwa manufaa ya kizazi cha sasa na kijacho.

Katika hatua ya kuimarisha usimamizi huo, Mkuu wa Wilaya ya Same, Kasilda Mgeni, amewaonya wananchi wanaojihusisha na uchimbaji haramu wa madini ndani ya mita 60 kutoka kwenye vyanzo vya maji, akisisitiza kuwa hakuna mtu au mwekezaji mwenye kibali cha kufanya shughuli za uchimbaji huo.

Amesema Serikali ya wilaya imeanza kuwachukulia hatua za kisheria, kwa lengo la kulinda vyanzo vya maji, mazingira na maslahi ya wananchi.

Hatua hiyo imekuja baada ya Kasilda, akiambatana na Kamati ya Ulinzi na Usalama ya Wilaya pamoja na wataalamu kutoka Ofisi ya Madini na Bonde la Mto Pangani, kutembelea baadhi ya maeneo yanayofanyika uchimbaji haramu wa madini na kujionea uharibifu mkubwa wa mazingira katika vyanzo vya maji vilivyopo Kata ya Mhezi.

Kasilda alisema ni kosa kisheria kuanza shughuli za uchimbaji wa madini bila kuwa na leseni au kibali kutoka Ofisi ya Madini, pamoja na kufanya shughuli yoyote ndani ya umbali wa mita 60 kutoka kwenye vyanzo vya maji bila kibali kutoka Bonde la Mto Pangani.

Alibainisha kuwa Serikali imeanza kuwachukulia hatua wahusika wote ili kunusuru uharibifu wa mazingira na athari zinazoweza kujitokeza kutokana na shughuli hizo haramu.

"Ni kosa kisheria kuanza kuchimba madini bila kuwa na leseni au kibali husika kutoka Ofisi ya Madini na kufanya shughuli yoyote ndani ya mita 60 kutoka kwenye chanzo cha maji bila kibali kutoka Ofisi za Bonde. Wote wanaohusika tumeanza kuwashughulikia mara moja kwa lengo la kunusuru uharibifu na athari kubwa zinazoweza kutokea kutokana na uchimbaji huo haramu," alisema Kasilda.

 

Uchambuzi: Kwa nini Serikali inalinda mita 60 kutoka kwenye vyanzo vya maji?

Sheria na kanuni za usimamizi wa mazingira zimeweka masharti ya kulinda maeneo yanayozunguka mito, chemchemi na vyanzo vingine vya maji kwa sababu ndiyo maeneo nyeti yanayohakikisha maji yanaendelea kupatikana kwa ubora na kwa wingi.

Shughuli za uchimbaji wa madini karibu na vyanzo vya maji zinaweza kusababisha:

• Kubadilika kwa mkondo wa maji.

• Kuongezeka kwa mmomonyoko wa ardhi.

• Uchafuzi wa maji kwa matope na kemikali.

• Kukauka kwa chemchemi kutokana na kuharibika kwa tabaka la ardhi.

• Kupungua kwa viumbe hai wanaotegemea mazingira hayo.

Hivyo, sheria inalenga kuzuia madhara kabla hayajatokea badala ya kusubiri kuyarekebisha baadaye.

Madhara kwa sekta ya kilimo

Kwa wasomaji wa Mkulima Jembe Blog, suala hili lina umuhimu mkubwa kwa sababu kilimo kinategemea maji kwa kiwango kikubwa.

Mto unapoharibiwa au chemchemi inapokauka:

• mashamba ya umwagiliaji hukosa maji;

• uzalishaji wa mazao hupungua;

• gharama za uzalishaji huongezeka;

• wakulima hulazimika kuhamia maeneo mengine kutafuta maji;

• usalama wa chakula huathirika.

Kwa mfano, maeneo mengi ya Kilimanjaro na Same yanategemea mito na chemchemi zinazotiririka kutoka milimani. Vyanzo hivyo vikiharibiwa, athari zake zinaweza kuonekana hata katika wilaya nyingine zinazotumia maji hayo kwa kilimo.

Mifugo nayo huathirika

Maji ni hitaji la msingi kwa mifugo.

Ng'ombe, mbuzi, kondoo na wanyama wengine wanahitaji maji safi kila siku.

Vyanzo vya maji vinapoharibiwa:

• mifugo hukosa maji ya kunywa;

• magonjwa huongezeka kutokana na kutumia maji machafu;

• uzalishaji wa maziwa hupungua;

• uzito wa mifugo hushuka;

• wafugaji hulazimika kusafiri umbali mrefu kutafuta maji.

Hivyo, kulinda vyanzo vya maji ni kulinda pia uchumi wa wafugaji.

Athari kwa wananchi

Uharibifu wa mazingira hauishii kwa wakulima pekee.

Wananchi wengi hutegemea mito na chemchemi kwa matumizi ya:

• kunywa;

• kupikia;

• kufua;

• shughuli ndogo za biashara;

• ujenzi;

• bustani za mboga.

Chanzo cha maji kinapoharibiwa, gharama za kupata maji huongezeka na wakati mwingine wananchi hulazimika kutumia maji yasiyo salama.

Kwa nini uchimbaji haramu ni hatari zaidi?

Uchimbaji haramu mara nyingi hufanyika bila:

• tathmini ya athari kwa mazingira;

• mpango wa kurejesha eneo baada ya uchimbaji;

• usimamizi wa wataalamu;

• matumizi ya teknolojia salama;

• ufuatiliaji wa Serikali.

Kutokana na hali hiyo, maeneo mengi huachwa yakiwa na mashimo makubwa, ardhi iliyoharibiwa na vyanzo vya maji vilivyojaa matope.

Ndiyo maana Serikali imeweka masharti ya kupata leseni na vibali kabla ya kuanza shughuli za uchimbaji.

Umuhimu wa Ofisi ya Madini na Bonde la Mto Pangani

Taasisi hizi zina jukumu la kuhakikisha shughuli zote zinazohusiana na uchimbaji wa madini na matumizi ya maji zinafanyika kwa kufuata sheria.

Majukumu yao ni pamoja na:

• kutoa vibali pale masharti yanapokidhiwa;

• kufanya ukaguzi wa maeneo ya uchimbaji;

• kusimamia uhifadhi wa mazingira;

• kuhakikisha wananchi hawafanyi shughuli zinazoweza kuharibu vyanzo vya maji.

Ushirikiano kati ya Ofisi ya Madini, Bonde la Mto Pangani, Halmashauri na Kamati za Ulinzi na Usalama unasaidia kudhibiti shughuli haramu kabla hazijasababisha madhara makubwa.

Elimu kwa wananchi ni muhimu

Pamoja na hatua za kisheria, elimu kwa wananchi ina nafasi kubwa katika kulinda mazingira.

Wananchi wanapaswa kuelewa kwamba:

• maji ni rasilimali ya wote;

• mazingira yakiharibika, kila mtu huathirika;

• faida ya muda mfupi ya uchimbaji haramu haiwezi kulinganisha na hasara ya muda mrefu ya kupoteza vyanzo vya maji;

• maendeleo endelevu yanahitaji matumizi sahihi ya rasilimali za asili.

Wito kwa wachimbaji wa madini

Badala ya kufanya shughuli kwa siri au bila vibali, wachimbaji wanapaswa:

• kufuata sheria za madini;

• kupata leseni zinazotakiwa;

• kufanya tathmini ya mazingira pale inapohitajika;

• kuheshimu mipaka ya vyanzo vya maji;

• kushirikiana na mamlaka husika.

Hatua hizi zitawasaidia kufanya shughuli zao kwa usalama na kuepuka migogoro na Serikali.

Kilimo endelevu kinaanza na mazingira salama

Hakuna kilimo cha kisasa bila maji.

Hakuna mifugo yenye tija bila maji.

Hakuna usalama wa chakula bila mazingira yanayolindwa.

Kwa sababu hiyo, kila mwananchi ana wajibu wa kushiriki kulinda mito, chemchemi, mabonde na maeneo yote yanayochangia upatikanaji wa maji.

Hatua ya Serikali ya Wilaya ya Same kuwachukulia hatua wanaojihusisha na uchimbaji haramu karibu na vyanzo vya maji ni ishara ya dhamira ya kuhakikisha sheria zinafuatwa na rasilimali za taifa zinalindwa.

Kauli ya Mkuu wa Wilaya ya Same, Kasilda Mgeni, inatoa ujumbe mzito kwamba ulinzi wa mazingira si jukumu la Serikali pekee bali ni wajibu wa kila mwananchi. Uchimbaji haramu wa madini ndani ya mita 60 kutoka kwenye vyanzo vya maji unahatarisha usalama wa maji, uzalishaji wa kilimo, maendeleo ya mifugo na afya ya jamii kwa ujumla.

Kwa wasomaji wa Mkulima Jembe Blog, somo kubwa ni kwamba maendeleo ya sekta ya kilimo hayawezi kutenganishwa na uhifadhi wa mazingira. Tunapolinda vyanzo vya maji leo, tunalinda mavuno ya kesho, tunahifadhi maisha ya mifugo na kuhakikisha vizazi vijavyo vinaendelea kunufaika na rasilimali za asili za Tanzania. Serikali, wananchi, wachimbaji na wadau wote wanapaswa kushirikiana kuhakikisha sheria zinafuatwa na mazingira yanabaki salama kwa maendeleo endelevu ya taifa.

Aggregators Wabadilisha Taswira ya Biashara ya Ufuta Manyara: Wakulima Wanufaika na Soko la Haraka, Ushindani na Uwazi

           

Mfumo wa Wakusanyaji Mazao (Aggregators) Wazidi Kuimarisha Safari ya Mkulima Kutoka Shambani Hadi Sokoni

             

Kwa muda mrefu, changamoto kubwa iliyokuwa ikiwakabili wakulima wengi nchini Tanzania imekuwa si uzalishaji pekee, bali pia namna ya kupata soko la uhakika, bei nzuri na huduma zinazowafikia kwa wakati. Katika muktadha huo, kuibuka kwa mfumo wa Wakusanyaji Mazao maarufu kama Aggregators kumeanza kuonekana kama suluhisho linalosaidia kuziba baadhi ya mapungufu yaliyokuwepo katika mnyororo wa biashara ya mazao.

Mkoani Manyara, wakulima wa ufuta wameendelea kutoa mrejesho chanya kuhusu mfumo huo, wakieleza kuwa umewarahisishia kuuza mazao yao karibu na maeneo wanayoishi, kupunguza usumbufu wa kutafuta wanunuzi na kuongeza kasi ya upatikanaji wa huduma za biashara.

Kwa mujibu wa Ripoti ya Utekelezaji wa Shughuli za Wakusanyaji Mazao kwa msimu wa ufuta 2026/2027, jumla ya tani 3,416 za ufuta zilikusanywa na kuingizwa katika Mfumo wa Stakabadhi za Ghala kupitia Aggregators 10 waliotekeleza shughuli zao katika Wilaya za Babati Mjini na Babati Vijijini.

Hatua hiyo inaonyesha mabadiliko makubwa katika mfumo wa biashara ya mazao, ambapo mkulima anaanza kupata njia mbadala za kufikisha mazao yake sokoni bila kutegemea mfumo mmoja pekee.

Aggregators Si Walanguzi Bali Ni Sehemu ya Mfumo Rasmi wa Biashara ya Mazao

Miongoni mwa changamoto zilizowahi kujitokeza katika sekta ya kilimo ni dhana kwamba kila mfanyabiashara anayenunua mazao kutoka kwa mkulima ni dalali au mlanguzi. Hata hivyo, wadau wa mfumo wa Aggregators wanasisitiza kuwa kuna tofauti kubwa kati ya mkusanyaji rasmi wa mazao na mfanyabiashara asiye na utaratibu.

Mwenyekiti wa Wakusanyaji Mazao Mkoa wa Manyara, Philipo Fabiano, amesema kuwa Aggregators wanafanya kazi kwa kufuata sheria, kanuni na taratibu zilizowekwa na Serikali, huku wakisisitiza kuwa lengo lao ni kuunganisha mkulima na soko rasmi.

“Sisi tunafanya kazi kwa kufuata taratibu zote zilizowekwa na mamlaka husika. Hatuna shughuli za udalali wala ulanguzi, bali tunakusanya mazao na kuyapeleka kwenye mfumo rasmi wa Stakabadhi za Ghala kwa manufaa ya wakulima na Taifa,” amesema Fabiano.

Kauli hii inaonyesha umuhimu wa kuwa na uelewa mpana kuhusu nafasi ya Aggregators katika uchumi wa kilimo. Katika nchi nyingi zinazolenga kuendeleza kilimo cha kibiashara, wakusanyaji wa mazao wamekuwa kiungo muhimu kati ya wakulima wadogo na masoko makubwa.

Kwa Nini Wakulima Wanaanza Kuamini Mfumo wa Aggregators?

             

Moja ya sababu kubwa inayowafanya wakulima kuendelea kuunga mkono mfumo huu ni upatikanaji wa huduma kwa wakati.

Katika baadhi ya maeneo, wakulima wamekuwa wakilalamikia changamoto zinazotokana na kuchelewa kwa maamuzi katika baadhi ya vyama vya ushirika. Wakati mwingine taratibu za vikao na maamuzi ya pamoja zinaweza kuchukua muda mrefu, jambo ambalo linaweza kumfanya mkulima kuchelewa kuuza mazao yake au kukosa fursa nzuri ya soko.

Katibu wa Wakusanyaji Mazao Mkoa wa Manyara, Kaji Sijaona, amesema kuwa mkulima ana uhuru wa kuchagua mfumo anaoutaka, lakini Aggregators wameendelea kupata imani kutokana na kasi ya huduma wanazotoa.

“Ni hiari ya mkulima kuchagua anapouza mazao yake. Sisi tupo kutokana na mapungufu yaliyopo kwenye baadhi ya vyama vya ushirika ambapo mara nyingi maamuzi huchukua muda mrefu. Aggregators tunawahudumia wakulima kwa wakati,” amesema Sijaona.

Hapa kuna hoja muhimu ya kuangalia; maendeleo ya kilimo hayahitaji mfumo mmoja pekee, bali mifumo mbalimbali inayoweza kushindana na kutoa huduma bora zaidi kwa mkulima.

Ushindani wa Soko Unavyoweza Kumnufaisha Mkulima

Ushindani katika biashara ya mazao ni jambo muhimu kwa sababu humsaidia mkulima kupata nafasi ya kuchagua mnunuzi anayempa huduma bora zaidi.

Mfumo wa Aggregators umeongeza idadi ya wadau wanaoshiriki katika ukusanyaji wa mazao, jambo ambalo linaweza kusaidia:

• Kuongeza ushindani wa bei ya mazao.

• Kupunguza uwezekano wa mkulima kuuziwa bei ndogo kutokana na kukosa chaguo.

• Kuongeza uwazi katika biashara ya mazao.

• Kurahisisha upatikanaji wa taarifa za masoko.

Kaimu Meneja wa Chemba ya Wafanyabiashara Mkoa wa Manyara (TNCC), Annamariam Leone Moshi, amesema mfumo huo una faida ya kufanya maamuzi ya biashara kwa haraka tofauti na baadhi ya mifumo inayohitaji kusubiri taratibu ndefu kabla ya kufanya maamuzi.

Mfumo wa Stakabadhi za Ghala: Nguzo ya Uwazi na Uaminifu

Moja ya mafanikio makubwa yanayohusishwa na mfumo wa Aggregators ni kuhusishwa kwake na Mfumo wa Stakabadhi za Ghala, ambao unalenga kuhakikisha biashara ya mazao inakuwa na uwazi zaidi.

Kupitia mfumo huu, mazao yanapokusanywa yanaingia kwenye utaratibu unaotambulika rasmi, jambo linalosaidia:

• Kufuatilia kiasi cha mazao yanayouzwa.

• Kupunguza mianya ya udanganyifu katika biashara.

• Kuimarisha uaminifu kati ya wakulima, wanunuzi na taasisi za kifedha.

• Kuwezesha mipango bora ya masoko ya mazao.

Kwa mkulima mdogo, suala la uwazi ni muhimu kwa sababu linaweza kuamua kama atapata faida au hasara baada ya msimu wa mavuno.

Ajira na Fursa Mpya Kupitia Mfumo wa Aggregators

Mbali na kuwasaidia wakulima kuuza mazao yao, mfumo huu pia umeanza kutoa fursa za ajira kwa vijana katika maeneo mbalimbali.

Katika mchakato wa ukusanyaji wa mazao kunahitajika:

• Wataalamu wa ubora wa mazao.

• Wapakiaji na wapangaji wa mizigo.

• Wasafirishaji.

• Wahudumu wa maghala.

• Wataalamu wa masoko na biashara.

Hivyo, maendeleo ya mnyororo wa thamani wa kilimo yanaweza kuwa chanzo kikubwa cha ajira kwa vijana wanaoishi vijijini.

Changamoto Zinazopaswa Kuangaliwa Ili Mfumo Uendelee Kufanikiwa

Pamoja na mafanikio yanayoonekana, mfumo wa Aggregators unahitaji kuendelea kusimamiwa kwa karibu ili kuhakikisha maslahi ya mkulima yanabaki kuwa kipaumbele.

Baadhi ya maeneo yanayohitaji kupewa nguvu ni pamoja na:

1. Uwazi wa Bei

Wakulima wanahitaji kupata taarifa sahihi za bei ili waweze kufanya maamuzi yenye manufaa.

2. Elimu kwa Wakulima

Baadhi ya wakulima bado hawana uelewa wa kutosha kuhusu namna mifumo rasmi ya masoko inavyofanya kazi.

3. Usimamizi wa Ubora wa Mazao

Ili mkulima apate bei nzuri, ni muhimu kuzingatia ubora wa ufuta kuanzia shambani hadi sokoni.

4. Kuimarisha Ushirikiano

Badala ya kuona Aggregators na vyama vya ushirika kama washindani wanaopigana, ni muhimu kuona kila mmoja ana nafasi yake katika kumsaidia mkulima.

 Mkulima Anahitaji Mfumo Unaompa Chaguo na Nguvu ya Kibiashara

Maendeleo ya kilimo yanategemea uwezo wa mkulima kupata soko lenye ushindani, huduma za haraka na mfumo unaolinda thamani ya jasho lake.

Uzoefu wa Mkoa wa Manyara unaonyesha kuwa mfumo wa Aggregators unaweza kuwa sehemu muhimu ya mageuzi ya biashara ya mazao endapo utaendelea kuendeshwa kwa uwazi, kufuata sheria na kuweka maslahi ya mkulima mbele.

Kwa mkulima wa sasa, suala kubwa si nani atanunua mazao yake pekee, bali ni nani atakayemsaidia kupata bei nzuri, huduma bora na nafasi ya kushiriki kikamilifu katika uchumi wa kilimo.

Mkulima mwenye taarifa, soko lenye ushindani na mfumo wa biashara wenye uwazi ndiyo msingi wa kilimo chenye tija na maendeleo endelevu.

Miche 5,000 ya Miti Yatolewa Kulinda Mlima Kilimanjaro: Hatua Muhimu Katika Vita Dhidi ya Mabadiliko ya Tabianchi

 

Mlima Kilimanjaro si fahari ya Tanzania pekee, bali ni urithi wa dunia unaobeba thamani kubwa katika utalii, uchumi, mazingira na ustawi wa maisha ya mamilioni ya wananchi. Hata hivyo, kwa miaka ya hivi karibuni mlima huo umekuwa ukikabiliwa na changamoto kubwa zinazotokana na mabadiliko ya tabianchi, ukataji wa miti, ongezeko la shughuli za kibinadamu na uharibifu wa mazingira unaopunguza uwezo wake wa kuhifadhi maji na kulinda mfumo wa ikolojia.

Katika kuendelea na juhudi za kurejesha uoto wa asili na kulinda mazingira ya Mlima Kilimanjaro, Mgodi wa Dhahabu wa Geita (GGML) kupitia kampeni yake ya GGM Kili Challenge umetoa miche 5,000 ya miti ambayo imekabidhiwa kwa ajili ya kuimarisha uhifadhi wa mazingira ya mlima huo. Miche hiyo imezinduliwa rasmi katika wilaya ya Hai, mkoani Kilimanjaro, ikiwa ni sehemu ya juhudi za pamoja za kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi.

Hatua hii inaonyesha kuwa mapambano dhidi ya uharibifu wa mazingira yanahitaji ushirikiano wa serikali, sekta binafsi, taasisi zisizo za kiserikali pamoja na wananchi ili kuhakikisha rasilimali za asili zinaendelea kuwepo kwa manufaa ya kizazi cha sasa na kijacho.

Mlima Kilimanjaro ni Chanzo Muhimu cha Maisha

Watu wengi huutazama Mlima Kilimanjaro kama kivutio kikubwa cha utalii, lakini umuhimu wake unazidi mbali sekta hiyo pekee.

Mlima huu ni chanzo kikubwa cha:

• maji kwa matumizi ya nyumbani na kilimo;

• mito inayotegemewa na maelfu ya wakulima;

• bioanuwai ya mimea na wanyama;

• hali nzuri ya hewa kwa maeneo yanayouzunguka;

• shughuli za kiuchumi zinazotegemea mazingira salama.

Misitu inayouzunguka mlima hufanya kazi kubwa ya kuvuta mvua, kuhifadhi maji ardhini, kuzuia mmomonyoko wa udongo na kusaidia uzalishaji wa mazao katika maeneo mengi ya Kilimanjaro na mikoa jirani.

Iwapo misitu hii itaendelea kupungua, athari zake hazitaishia katika mazingira pekee bali pia zitaathiri uzalishaji wa kilimo, upatikanaji wa maji na maisha ya wananchi.

Kupanda Miti ni Uwekezaji wa Muda Mrefu

Tofauti na mitazamo ya baadhi ya watu wanaoona kupanda mti kama shughuli ya kawaida, wataalamu wa mazingira wanaeleza kuwa kila mti unaopandwa ni uwekezaji wa muda mrefu katika maisha ya binadamu.

Mti mmoja unaweza:

• kufyonza hewa ya ukaa (Carbon Dioxide);

• kuzalisha hewa safi ya oksijeni;

• kuhifadhi unyevunyevu wa udongo;

• kupunguza kasi ya mmomonyoko wa ardhi;

• kuongeza rutuba ya udongo;

• kuvutia mvua kwa kuboresha mfumo wa ikolojia;

• kuwa makazi ya viumbe mbalimbali muhimu kwa mazingira.

Ndiyo maana miche 5,000 iliyotolewa si idadi ya miti pekee, bali ni hatua ya kuimarisha mfumo wa mazingira ambao unategemewa na jamii nzima.

Mabadiliko ya Tabianchi Yanahitaji Hatua za Haraka

Mabadiliko ya tabianchi yanaendelea kuathiri sekta ya kilimo duniani kote.

Tanzania nayo imeendelea kushuhudia:

• vipindi virefu vya ukame;

• mvua zisizotabirika;

• mafuriko katika baadhi ya maeneo;

• ongezeko la joto;

• kupungua kwa vyanzo vya maji;

• kuongezeka kwa magonjwa ya mimea na mifugo.

Kwa wakulima, hali hizi humaanisha mavuno kupungua, gharama za uzalishaji kuongezeka na kipato kushuka.

Kupanda miti ni mojawapo ya hatua zinazosaidia kupunguza athari hizo kwa kuongeza uwezo wa mazingira kuhifadhi maji na kuboresha hali ya hewa.

GGML Yaonyesha Uwajibikaji wa Kijamii

Kupitia kampeni ya GGM Kili Challenge, Mgodi wa Dhahabu wa Geita umeonyesha kuwa kampuni za sekta binafsi zina nafasi muhimu katika kuhifadhi mazingira.

Akizungumza wakati wa uzinduzi wa kampeni hiyo, Mkurugenzi Mtendaji wa GGML, Ashraf Suryaningrat, amesema kampuni hiyo itaendelea kushiriki katika miradi ya uhifadhi wa mazingira sambamba na shughuli zake za uchimbaji, akisisitiza kuwa maendeleo endelevu hayawezi kupatikana bila kulinda rasilimali za asili.

Kauli hiyo inaonesha umuhimu wa sekta binafsi kuwekeza katika miradi inayorejesha mazingira na kuchangia maendeleo ya jamii zinazozunguka maeneo ya shughuli zao.

Wilaya ya Hai Yaendelea na Mkakati wa Upandaji Miti

Akizindua kampeni hiyo, Mkuu wa Wilaya ya Hai, Hassan Omar Bomboko, amepongeza GGML kwa mchango huo akieleza kuwa unaunga mkono mkakati wa wilaya wa kupanda miti milioni 2.5 kwa lengo la kuimarisha uhifadhi wa Mlima Kilimanjaro pamoja na mazingira yanayouzunguka.

Huu ni mkakati unaolenga kurejesha maeneo yaliyoharibiwa, kuongeza uoto wa asili na kuhakikisha vyanzo vya maji vinaendelea kuwepo kwa manufaa ya wananchi.

Kadiri idadi ya miti inavyoongezeka, ndivyo uwezo wa mazingira kujirekebisha dhidi ya athari za mabadiliko ya tabianchi unavyoongezeka.

Ushirikiano wa Wadau ni Muhimu

Katika shughuli za uhifadhi wa mazingira, hakuna taasisi moja inayoweza kufanikisha malengo makubwa peke yake.

Mafanikio yanahitaji ushirikiano kati ya:

• Serikali;

• sekta binafsi;

• taasisi za kiraia;

• wakulima;

• vijana;

• shule;

• viongozi wa dini;

• na wananchi kwa ujumla.

Ndiyo maana mchango wa GGML unaounganishwa na juhudi za Serikali na taasisi nyingine unaongeza nguvu ya kufikia malengo ya uhifadhi wa mazingira.

Taasisi ya Nessa Yaongeza Kasi ya Kampeni

Kwa mujibu wa Mkurugenzi Mtendaji wa Taasisi ya Nessa, Deborah Nyakisinda, miche hiyo itasaidia kuongeza kasi ya utekelezaji wa lengo la kupanda miti milioni mbili kila mwaka kuzunguka Mlima Kilimanjaro.

Lengo hili linaonesha dhamira ya kuhakikisha maeneo yanayozunguka mlima yanaendelea kuwa na uoto wa kutosha utakaosaidia kuhifadhi maji, kupunguza athari za ukame na kulinda bioanuwai.

Faida za Miti kwa Mkulima

Kwa mkulima, kupanda miti si suala la mazingira pekee bali pia ni sehemu ya kuongeza tija katika uzalishaji.

Miti husaidia:

• kulinda mashamba dhidi ya upepo mkali;

• kuongeza rutuba ya udongo kupitia mabaki ya majani;

• kuhifadhi unyevunyevu wa udongo;

• kupunguza mmomonyoko wa ardhi;

• kuongeza kivuli kwa baadhi ya mazao;

• kutoa kuni na mbao kwa matumizi endelevu;

• kuchangia ufugaji wa nyuki kupitia maua yake;

• kuboresha uzalishaji wa mazao kwa mazingira yenye afya.

Kilimo kinapounganishwa na upandaji miti kupitia mifumo ya kilimo mseto (agroforestry), mkulima hupata faida za kiuchumi na kimazingira kwa wakati mmoja.

Elimu kwa Wakulima na Jamii

Kupanda mti ni mwanzo tu; mafanikio yanategemea namna unavyotunzwa hadi ukue. Wakulima na wananchi wanapaswa kuhakikisha miche inapandwa kwa wakati unaofaa, inalindwa dhidi ya mifugo, inamwagiliwa inapohitajika na kupewa nafasi ya kukua bila kuharibiwa.

Ni vyema pia kuchagua aina za miti zinazofaa kwa mazingira husika, ikiwemo miti ya asili inayosaidia kurejesha mfumo wa ikolojia pamoja na miti yenye manufaa ya kiuchumi kama ya matunda au mbao, mradi isiharibu mazingira ya eneo husika.

Aidha, uhifadhi wa mazingira haupaswi kuonekana kama jukumu la taasisi fulani pekee. Kila mwananchi ana nafasi ya kuchangia kwa kupanda miti, kutunza misitu iliyopo, kuepuka uchomaji holela wa misitu na kutumia rasilimali za asili kwa njia endelevu.

Uhifadhi wa Mazingira ni Ulinzi wa Uchumi wa Kilimo

Kilimo kinaendelea kuwa uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania, lakini mafanikio yake yanategemea mazingira yenye afya. Bila misitu, maji ya uhakika na mvua zinazotabirika, uzalishaji wa mazao na mifugo huathirika moja kwa moja.

Kwa hiyo, juhudi za kupanda miti zinazofanyika leo ni uwekezaji wa kulinda usalama wa chakula, kuongeza kipato cha wakulima na kuhakikisha rasilimali za asili zinaendelea kuwanufaisha Watanzania kwa vizazi vijavyo.

Ugawaji wa miche 5,000 ya miti kwa ajili ya kuimarisha uhifadhi wa mazingira ya Mlima Kilimanjaro ni hatua muhimu inayodhihirisha kuwa mapambano dhidi ya mabadiliko ya tabianchi yanahitaji ushirikiano wa wadau wote. Mchango wa GGML kupitia kampeni ya GGM Kili Challenge, pamoja na ushirikiano wa Serikali na taasisi mbalimbali, unaongeza nguvu katika juhudi za kurejesha uoto wa asili na kulinda mfumo wa ikolojia wa mlima huo.

Kwa wakulima, ujumbe ni wazi: kulinda mazingira ni kulinda kilimo, maji, mifugo na maisha yetu. Kila mti unaopandwa leo ni mchango wa kujenga kesho yenye mvua za uhakika, ardhi yenye rutuba, uzalishaji mkubwa na uchumi imara. Hivyo, upandaji na utunzaji wa miti unapaswa kuwa sehemu ya utamaduni wa kila jamii, ili Mlima Kilimanjaro na mazingira yake viendelee kuwa hazina ya taifa na urithi salama kwa vizazi vijavyo.

TARI Seliani Yaelekezwa Kuongeza Tafiti za Mbegu Bora na Kugeuza Utafiti Kuwa Fursa ya Biashara

 

Sekta ya kilimo ndiyo mhimili mkuu wa uchumi wa Tanzania, ikiwa ndiyo inayowaunganisha mamilioni ya wananchi na shughuli za uzalishaji wa chakula, biashara, ajira na maendeleo ya viwanda vinavyotegemea malighafi za kilimo. Hata hivyo, mafanikio ya sekta hii hayawezi kupatikana bila uwekezaji wa kutosha katika utafiti wa kisayansi unaolenga kutatua changamoto zinazowakabili wakulima na wafugaji kila siku.

Katika kuimarisha msingi huo, Waziri wa Kilimo, Mhe. Daniel Chongolo, akiwa katika ziara ya kikazi katika Kituo cha Utafiti wa Kilimo Tanzania (TARI) Seliani kilichopo mkoani Arusha, amekihimiza kituo hicho kuongeza kasi ya kufanya tafiti za mbegu bora zinazokidhi mahitaji ya wakulima pamoja na soko, huku kikibuni mikakati madhubuti ya kuuza mbegu hizo kibiashara ili kuongeza mapato ya ndani ya taasisi.

Kauli hiyo inaonyesha mwelekeo mpya wa kuona taasisi za utafiti si maeneo ya kuzalisha maarifa pekee, bali pia kuwa vituo vya ubunifu, uzalishaji wa teknolojia na maendeleo ya biashara inayowanufaisha wakulima pamoja na taifa kwa ujumla.

Utafiti wa Kilimo Unapaswa Kutoa Suluhisho Halisi

Katika dunia ya sasa, kilimo kinabadilika kwa kasi kutokana na mabadiliko ya tabianchi, ongezeko la idadi ya watu, mahitaji makubwa ya chakula pamoja na ushindani wa masoko ya ndani na kimataifa.

Hali hiyo inamaanisha kuwa mbegu zinazotumika leo zinaweza zisitosheleze mahitaji ya kesho.

Ndiyo maana taasisi za utafiti kama TARI zinapaswa kuendelea kutengeneza mbegu zenye uwezo wa:

• Kuzalisha mazao mengi zaidi kwa eneo dogo.

• Kuvumilia ukame na mabadiliko ya hali ya hewa.

• Kustahimili magonjwa na wadudu waharibifu.

• Kukomaa kwa muda mfupi.

• Kuzalisha mazao yenye ubora unaohitajika sokoni.

• Kutoa mavuno yanayoongeza kipato cha mkulima.

Mbegu bora ndiyo msingi wa kilimo cha kisasa. Bila mbegu bora, hata matumizi ya mbolea, umwagiliaji na teknolojia nyingine yanaweza yasitoe matokeo yaliyokusudiwa.

Mbegu Bora ni Mtaji wa Mkulima

Kwa mkulima, mbegu si kitu cha kawaida kinachopandwa shambani.

Mbegu ndiyo uwekezaji wa kwanza unaoamua kama msimu wa kilimo utakuwa wa mafanikio au wa hasara.

Mbegu bora huchangia:

• kuongeza mavuno,

• kupunguza gharama za uzalishaji,

• kuboresha ubora wa mazao,

• kuongeza thamani ya bidhaa sokoni,

• na kuongeza kipato cha kaya.

Hivyo, utafiti unaozalisha mbegu bora ni uwekezaji wa moja kwa moja katika ustawi wa wakulima.

TARI Seliani Inapaswa Kuzalisha Mbegu Zinazokidhi Mahitaji ya Soko

Katika maelekezo yake, Mhe. Daniel Chongolo amesisitiza kuwa huu ni wakati muafaka kwa TARI Seliani kuongeza uzalishaji wa mbegu bora kwa kiwango kinachokidhi mahitaji ya soko.

Hii ina maana kuwa tafiti hazipaswi kuishia maabara au kwenye mashamba ya majaribio pekee.

Badala yake, matokeo ya tafiti yanapaswa kufika kwa:

• wakulima wadogo,

• wakulima wa kati,

• wakulima wakubwa,

• makampuni ya mbegu,

• vikundi vya wakulima,

• na masoko ya ndani pamoja na nje ya nchi.

Kadri mbegu bora zinavyowafikia wakulima wengi zaidi, ndivyo uzalishaji wa taifa unavyoongezeka.

Utafiti Unapaswa Kuwa Chanzo cha Mapato

Miongoni mwa mambo muhimu yaliyosisitizwa ni kwamba TARI Seliani inapaswa kuwa na mbinu za kuongeza mapato ya ndani kupitia tafiti zake.

Huu ni mtazamo wa kisasa ambapo taasisi za utafiti hazitegemei ruzuku pekee.

Badala yake zinaweza:

• kuuza mbegu bora,

• kuuza teknolojia walizobuni,

• kutoa huduma za ushauri wa kitaalamu,

• kufanya mafunzo kwa wakulima,

• kuzalisha miche bora,

• na kushirikiana na sekta binafsi katika biashara ya teknolojia za kilimo.

Hatua hii inaweza kuongeza uwezo wa taasisi kuendelea kufanya tafiti nyingi zaidi bila kutegemea fedha za nje pekee.

Tafiti Zinapaswa Kutatua Changamoto za Wakulima

Mhe. Chongolo pia amesisitiza kuwa tafiti zinazofanywa zinapaswa kutoa majibu ya changamoto halisi zinazowakabili wakulima na wafugaji.

Hili ni jambo muhimu kwa sababu mara nyingi changamoto zinazowakabili wakulima ni pamoja na:

• ukame,

• upungufu wa mbegu bora,

• magonjwa ya mazao,

• wadudu waharibifu,

• kupungua kwa rutuba ya udongo,

• gharama kubwa za uzalishaji,

• na changamoto za masoko.

Iwapo tafiti zitaelekezwa moja kwa moja katika maeneo haya, matokeo yake yataonekana kwa haraka katika uzalishaji wa kilimo.

Utafiti wa Malisho Bora ya Mifugo

Mbali na mazao ya kilimo, Waziri pia amesisitiza umuhimu wa kufanya tafiti za malisho bora ya mifugo.

Sekta ya mifugo inachangia kwa kiasi kikubwa uchumi wa Tanzania lakini bado inakabiliwa na changamoto za:

• upungufu wa malisho,

• ukame,

• lishe duni ya mifugo,

• uzalishaji mdogo wa maziwa,

• uzito mdogo wa mifugo,

• pamoja na gharama kubwa za ufugaji.

Kupatikana kwa malisho bora kupitia tafiti kunaweza kuongeza:

• uzalishaji wa maziwa,

• uzalishaji wa nyama,

• afya ya mifugo,

• na kipato cha wafugaji.

Kilimo Kinahitaji Sayansi Zaidi Kuliko Bahati

Katika miaka ya nyuma, wakulima wengi walitegemea zaidi uzoefu wa jadi.

Lakini leo, ushindani wa soko unahitaji kilimo kinachoongozwa na sayansi.

Sayansi ndiyo inayowezesha:

• kuboresha mbegu,

• kuongeza tija,

• kupunguza hasara,

• kuboresha ubora wa mazao,

• kuongeza thamani ya bidhaa,

• na kuongeza ushindani wa bidhaa za Tanzania katika masoko ya kimataifa.

Hivyo, taasisi za utafiti zina nafasi kubwa katika kuhakikisha wakulima wanapata teknolojia zinazowawezesha kuzalisha kwa ufanisi zaidi.

Ushirikiano Kati ya Watafiti na Wakulima ni Muhimu

Utafiti mzuri haupaswi kubaki kwenye vitabu.

Matokeo yake yanapaswa kuwafikia wakulima kupitia:

• mafunzo,

• mashamba darasa,

• maonesho ya kilimo,

• ushauri wa wataalamu,

• matumizi ya vyombo vya habari,

• pamoja na teknolojia za kidijitali.

Kadri taarifa zinavyowafikia wakulima kwa haraka, ndivyo teknolojia mpya zinavyopokelewa kwa urahisi.

Fursa kwa Vijana na Wajasiriamali

Kuongezeka kwa uzalishaji wa mbegu bora kunaweza pia kufungua fursa mpya kwa vijana.

Baadhi ya maeneo yanayoweza kunufaika ni:

• biashara ya mbegu,

• uzalishaji wa miche,

• huduma za ugani,

• usambazaji wa pembejeo,

• biashara za mashine za kilimo,

• pamoja na uchakataji wa mazao.

Hivyo, maendeleo ya utafiti yanaweza kuwa chanzo cha ajira na biashara mpya nchini.

Elimu kwa Wakulima

Wakulima wanapaswa kufahamu kuwa kutumia mbegu bora ni hatua muhimu ya kuongeza mavuno na kipato. Hata hivyo, mbegu bora hutoa matokeo mazuri zaidi zinapotumika sambamba na kanuni bora za kilimo kama vile maandalizi sahihi ya shamba, matumizi ya mbolea kulingana na ushauri wa kitaalamu, udhibiti wa magugu, magonjwa na wadudu, pamoja na uvunaji na uhifadhi unaozingatia viwango.

Ni muhimu pia kununua mbegu kutoka kwa wazalishaji na wasambazaji wanaotambulika ili kuhakikisha ubora wake na kuepuka hasara zinazoweza kusababishwa na mbegu zisizo na viwango.

Maelekezo yaliyotolewa kwa TARI Seliani yanaakisi umuhimu wa kuunganisha utafiti, ubunifu na biashara kwa lengo la kuongeza tija katika sekta ya kilimo. Kuongeza uzalishaji wa mbegu bora zinazokidhi mahitaji ya wakulima na soko, pamoja na kuendelea kufanya tafiti zinazotatua changamoto halisi za kilimo na mifugo, kunaweza kuwa kichocheo kikubwa cha kuimarisha usalama wa chakula, kuongeza kipato cha wakulima na kuchangia ukuaji wa uchumi wa taifa.

Kwa wakulima, ujumbe ni wazi: kilimo cha kisasa kinaanza na mbegu bora na matumizi ya teknolojia zinazotokana na utafiti. Kadri taasisi za utafiti zinavyoendelea kubuni suluhisho mpya na kuhakikisha zinawafikia watumiaji wake, ndivyo safari ya kuelekea kilimo chenye tija, ushindani na maendeleo endelevu inavyozidi kupata nguvu. Makala hii inatoa mwito kwa wadau wote wa sekta ya kilimo kushirikiana kuhakikisha matokeo ya tafiti yanawafikia wakulima kwa wakati na kwa kiwango kinachohitajika ili kuongeza uzalishaji na kuboresha maisha ya Watanzania wanaotegemea kilimo na mifugo.

Si Kenya Tena! Serikali Yaifungulia Vitunguu vya Karatu Masoko ya Kimataifa, Wakulima Kutarajia Mapinduzi ya Kipato

 

  

Sekta ya kilimo inaendelea kuwa nguzo kuu ya uchumi wa Tanzania, ikitoa ajira kwa zaidi ya asilimia kubwa ya wananchi na kuchangia kwa kiwango kikubwa usalama wa chakula, biashara na mapato ya taifa. Hata hivyo, pamoja na ongezeko la uzalishaji wa mazao mbalimbali, changamoto ya upatikanaji wa masoko yenye uhakika imeendelea kuwa kikwazo kikubwa kwa wakulima wengi nchini.

Kwa miaka mingi wakulima wamekuwa wakilalamikia kushuka kwa bei za mazao wakati wa mavuno kutokana na uzalishaji kuwa mkubwa kuliko uwezo wa soko lililopo. Wengine hulazimika kuuza mazao yao kwa bei ya hasara ili kuepuka kuoza au kuharibika kwa mazao hayo. Hali hii imekuwa ikipunguza ari ya uzalishaji na kuathiri kipato cha familia nyingi zinazotegemea kilimo.

Katika hatua ya kuendelea kutatua changamoto hiyo, Serikali imewaahidi wakazi wa kijiji cha Endashangwet, Wilaya ya Karatu mkoani Arusha kuwa ujenzi wa soko la vitunguu ukikamilika kwa awamu zote, utakuwa lango la kuunganisha vitunguu vinavyozalishwa Karatu na masoko ya kimataifa, badala ya kutegemea soko la Kenya pekee.

Kauli hiyo imetolewa na Waziri wa Kilimo, Mhe. Daniel Chongolo (Mb), wakati wa ziara yake ya kukagua utekelezaji wa miradi ya maendeleo pamoja na Ilani ya Uchaguzi ya Chama Cha Mapinduzi (CCM) ya mwaka 2025–2030, tarehe 22 Julai 2026. Ziara hiyo pia ilihusisha viongozi mbalimbali wa Serikali kwa lengo la kusikiliza na kutatua changamoto zinazowakabili wananchi wa Mkoa wa Arusha.

Hatua inayobadili mwelekeo wa biashara ya vitunguu nchini

Katika ziara hiyo, Waziri Chongolo alisema Serikali imepokea ombi la Mbunge wa Viti Maalumu Mkoa wa Arusha (CCM), Mhe. Cecilia Pareso, la kupanua soko hilo ili liweze kuhudumia idadi kubwa zaidi ya wakulima na wafanyabiashara.

Kutokana na umuhimu wa ombi hilo, Waziri ameiagiza Mamlaka ya Udhibiti wa Nafaka na Mazao Mchanganyiko (COPRA) kuanza mara moja mchakato wa kupanua soko hilo pamoja na kutafuta masoko mapya ya vitunguu nje ya mipaka ya Tanzania.

Kauli hiyo inaashiria mabadiliko makubwa katika sera ya masoko ya mazao ya kilimo, ambapo Serikali sasa inalenga kuongeza thamani ya mazao kwa kuyaunganisha na soko la kimataifa badala ya kutegemea masoko ya ndani au nchi jirani pekee.

Kwa nini soko la kimataifa ni muhimu kwa wakulima wa vitunguu?

        

Soko la kimataifa lina maana kubwa zaidi kuliko eneo la kuuza bidhaa. Ni mfumo unaomwezesha mkulima kuuza mazao yake katika nchi mbalimbali zenye mahitaji makubwa na bei zenye ushindani.

Kwa wakulima wa Karatu, hatua hii inaweza kuleta manufaa makubwa ikiwa utekelezaji wake utafanyika kwa ufanisi.

Faida zinazotarajiwa ni pamoja na:

• Kuongezeka kwa bei ya vitunguu kutokana na ushindani wa wanunuzi wengi.

• Kupunguza utegemezi wa soko moja ambalo linaweza kuyumba wakati wowote.

• Kuongeza mapato ya wakulima na familia zao.

• Kuchochea uzalishaji mkubwa wenye ubora wa kimataifa.

• Kupanua ajira katika shughuli za uzalishaji, usafirishaji, uhifadhi na biashara.

• Kuongeza mapato ya Halmashauri na Serikali kupitia kodi na tozo mbalimbali.

Kwa lugha nyingine, soko la kimataifa linaweza kubadilisha kilimo cha vitunguu kutoka kilimo cha kujikimu kwenda biashara yenye tija kubwa.

Karatu ina nafasi gani katika uzalishaji wa vitunguu?

Wilaya ya Karatu ni moja ya maeneo yanayozalisha vitunguu kwa kiwango kikubwa nchini kutokana na hali nzuri ya hewa, udongo wenye rutuba na uzoefu wa wakulima.

Mbali na vitunguu, wakulima wa Karatu pia huzalisha:

• Ngano.

• Mahindi.

• Maharage.

• Mbaazi.

• Mazao mengine ya chakula na biashara.

Lakini kwa miaka mingi vitunguu vimeendelea kuwa zao linaloingiza kipato kikubwa kwa wakulima wengi wa eneo hilo.

Kutokana na ubora wa vitunguu vinavyozalishwa Karatu, Serikali inaamini vina uwezo wa kushindana katika masoko mbalimbali ya kimataifa ikiwa miundombinu ya biashara na usafirishaji itaendelea kuboreshwa.

Soko la kisasa lina maana gani kwa mkulima?

Soko la kisasa si eneo la kuuza mazao pekee.

Ni kitovu cha biashara kinachoweza kuwa na huduma mbalimbali kama:

• maghala ya kuhifadhi mazao;

• maeneo ya kupanga na kuchambua vitunguu kulingana na ubora;

• mizani za kisasa;

• huduma za kifedha;

• taarifa za bei za masoko mbalimbali;

• huduma za usafirishaji;

• sehemu za minada na mikataba ya biashara.

Huduma hizi zinapokuwepo pamoja, mkulima hupata nafasi ya kuuza mazao yake kwa thamani halisi badala ya kutegemea madalali wachache.

Awamu ya kwanza ya ujenzi ni mwanzo wa mageuzi

Kwa mujibu wa Serikali, awamu ya kwanza ya ujenzi wa soko hilo wenye thamani ya Shilingi milioni 500 unatarajiwa kukamilika mwezi Novemba mwaka huu.

Waziri Chongolo amesisitiza kuwa ubora wa miundombinu uzingatiwe ili soko hilo liweze kuhudumia mahitaji ya sasa na ya baadaye.

Hii inaonyesha kuwa Serikali haitaki kujenga miundombinu ya muda mfupi, bali inataka kujenga kituo kitakachokuwa kichocheo cha biashara ya mazao kwa miaka mingi ijayo.

Masoko ya kimataifa yanahitaji ubora wa mazao

Ingawa Serikali inalenga kutafuta masoko mapya, mafanikio ya mpango huo yatategemea pia ubora wa vitunguu vinavyozalishwa.

Masoko ya kimataifa huzingatia mambo mengi ikiwemo:

• ukubwa wa vitunguu;

• ubora wa rangi;

• kiwango cha unyevunyevu;

• usafi wa bidhaa;

• matumizi salama ya pembejeo;

• ufungashaji bora;

• uwezo wa bidhaa kudumu muda mrefu bila kuharibika.

Hivyo, wakulima wanapaswa kuendelea kutumia mbegu bora, kufuata ushauri wa wataalamu wa kilimo na kuzingatia kanuni za kilimo bora ili mazao yao yakidhi viwango vinavyohitajika duniani.

Je, changamoto zipi bado zinahitaji kushughulikiwa?

Pamoja na hatua hii ya Serikali, bado kuna maeneo muhimu yanayohitaji kuimarishwa ili wakulima wanufaike kikamilifu.

Miongoni mwa changamoto hizo ni:

• gharama za uzalishaji;

• upatikanaji wa mbolea kwa wakati;

• huduma za ugani;

• uhifadhi wa mazao baada ya mavuno;

• miundombinu ya barabara;

• gharama za usafirishaji;

• upatikanaji wa taarifa za masoko ya nje;

• viwango vya ubora vinavyokubalika kimataifa.

Kutatua changamoto hizi kutasaidia kuhakikisha kuwa soko jipya linakuwa na manufaa makubwa kwa wakulima.

Nini wakulima wanapaswa kufanya sasa?

Kadiri Serikali inavyopanua fursa za masoko, ndivyo wajibu wa wakulima unavyoongezeka.

Ni muhimu wakulima:

• Kujiunga katika vikundi au vyama vya ushirika ili kuongeza nguvu ya pamoja katika uzalishaji na biashara.

• Kuzingatia matumizi ya mbegu bora na pembejeo zilizoidhinishwa.

• Kufuata ushauri wa wataalamu wa kilimo kuhusu udhibiti wa magonjwa na wadudu.

• Kuvuna mazao kwa wakati unaofaa.

• Kuhifadhi vitunguu kwa njia zinazopunguza upotevu.

• Kufungasha mazao kwa kuzingatia viwango vinavyokubalika sokoni.

• Kufuatilia taarifa za masoko kupitia taasisi husika.

Hatua hizi zitawawezesha kunufaika zaidi pale soko la kimataifa litakapoanza kufanya kazi kikamilifu.

Athari chanya kwa uchumi wa eneo na taifa

Iwapo mpango huu utafanikiwa, manufaa hayatabaki kwa wakulima wa Karatu pekee.

Biashara itaongezeka kwa:

• wasafirishaji;

• wafanyabiashara wa pembejeo;

• wamiliki wa maghala;

• kampuni za usafirishaji;

• vijana watakaopata ajira katika shughuli za upakiaji na uchambuzi wa mazao;

• taasisi za fedha zitakazotoa mikopo kwa wakulima na wafanyabiashara.

Kwa upande wa Serikali, ongezeko la mauzo ya mazao nje ya nchi litachangia kuongeza mapato ya fedha za kigeni na kuimarisha uchumi wa taifa.

Ahadi ya Serikali ya kuipanua soko la vitunguu la Endashangwet na kulifanya kuwa lango la masoko ya kimataifa ni hatua muhimu inayoweza kubadilisha historia ya biashara ya vitunguu nchini Tanzania. Mpango huu unaonyesha mwelekeo mpya wa kuhamasisha kilimo cha kibiashara kinacholenga kuongeza thamani ya mazao na kuwaunganisha wakulima na masoko yenye ushindani duniani.

Hata hivyo, mafanikio ya mpango huu hayatatokana na uwepo wa soko pekee. Yatahitaji ushirikiano wa karibu kati ya Serikali, taasisi zinazosimamia mazao, wafanyabiashara na wakulima wenyewe katika kuhakikisha uzalishaji unazingatia ubora, matumizi ya teknolojia za kisasa na viwango vinavyokubalika kimataifa. Endapo hilo litafikiwa, Karatu inaweza kuwa mfano wa mafanikio ya kilimo cha biashara nchini, huku vitunguu vya Tanzania vikizidi kujenga sifa na ushindani katika masoko ya dunia.

Mbolea Pekee Haitoshi! Serikali Yaweka Mkazo kwa Elimu ya Matumizi Sahihi Ili Wakulima Waongeze Mavuno

 

                 Waziri wa Kilimo, Mhe. Daniel Chongolo (Mb) KATIKA PICHA

Kilimo kinaendelea kuwa uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania, kikitoa ajira kwa mamilioni ya wananchi na kuchangia kwa kiasi kikubwa usalama wa chakula pamoja na maendeleo ya viwanda vinavyotegemea malighafi za kilimo. Hata hivyo, pamoja na juhudi kubwa zinazofanywa na wakulima, changamoto ya upatikanaji wa mbolea bora, matumizi sahihi ya mbolea na usimamizi wa soko la pembejeo imekuwa ikiathiri kiwango cha uzalishaji katika maeneo mengi nchini.

Katika kuimarisha sekta hiyo, Serikali imeagiza Mamlaka ya Udhibiti wa Mbolea Tanzania (TFRA) kuhakikisha usambazaji wa mbolea unasimamiwa kwa ufanisi ili kuwafikia wakulima wote, wakiwemo wakulima wa kijiji cha Mang’ola, Wilaya ya Karatu mkoani Arusha. Hatua hiyo inalenga kuhakikisha pembejeo muhimu zinapatikana kwa wakati, kwa ubora unaotakiwa na kwa bei inayomwezesha mkulima kuongeza uzalishaji.

Kauli hiyo ilitolewa na Waziri wa Kilimo, Mhe. Daniel Chongolo (Mb), wakati wa ziara yake ya kikazi mkoani Arusha tarehe 22 Julai 2026 kwa lengo la kukagua miradi ya maendeleo ya sekta ya kilimo.

Serikali yaona umuhimu wa kuwasogezea wakulima huduma za pembejeo

Katika ziara hiyo, Waziri Chongolo aliwapongeza wananchi wa Mang’ola kwa juhudi zao katika uzalishaji wa vitunguu pamoja na mazao mengine ya biashara na chakula. Alisisitiza kuwa mafanikio ya wakulima yanategemea zaidi upatikanaji wa pembejeo bora, hususan mbolea.

Maelekezo aliyoyatoa kwa TFRA na Kampuni ya Mbolea Tanzania (TFC) yanaonyesha dhamira ya Serikali kuhakikisha hakuna mkulima anayekosa mbolea kutokana na changamoto za usambazaji.

Kwa mkulima wa kawaida, jambo hili lina maana kubwa kwa sababu mara nyingi changamoto haikuwa tu bei ya mbolea bali pia umbali wa kufuata bidhaa hiyo, kuchelewa kufikishwa sokoni au kukosekana kabisa wakati wa msimu wa kilimo.

Kupatikana kwa mbolea karibu na maeneo ya uzalishaji kunapunguza gharama za usafirishaji na kuwapa wakulima nafasi ya kuanza shughuli zao kwa wakati.

Tani 2,000 za DAP ni hatua muhimu lakini elimu ndiyo msingi

Mkurugenzi Mkuu wa Kampuni ya Mbolea Tanzania (TFC), Bw. Samwel Mshote, ametangaza kuwa tani 2,000 za mbolea aina ya DAP zitapelekwa Mang’ola ndani ya kipindi cha wiki mbili.

Zaidi ya hilo, TFC imeeleza kuwa itaanzisha mfumo wa kuwafikia wakulima moja kwa moja kupitia waratibu au mawakala katika eneo hilo ili kurahisisha upatikanaji wa mbolea na huduma za kitaalamu.

Hatua hii ni muhimu kwa sababu haitaishia katika kuuza mbolea pekee bali pia itasaidia kuwajengea wakulima uwezo wa kutumia mbolea kwa usahihi.

Katika ulimwengu wa kilimo cha kisasa, mbolea ni teknolojia inayohitaji maarifa. Bila elimu sahihi, hata mbolea bora inaweza kushindwa kutoa matokeo yanayotarajiwa.

Tatizo si kukosa mbolea pekee bali matumizi yasiyo sahihi

Miongoni mwa mambo muhimu yaliyosisitizwa na Mkurugenzi Mtendaji wa TFRA, Joel Laurent, ni kwamba matumizi sahihi ya mbolea ndiyo yatakayomsaidia mkulima kuongeza mavuno.

Kauli yake inaonyesha ukweli ambao mara nyingi hupuuzwa na wakulima wengi.

Wakulima wengi wanaamini kuwa kuongeza kiasi kikubwa cha mbolea ndiyo njia ya kupata mavuno mengi. Ukweli ni kwamba matumizi ya mbolea yanapaswa kuzingatia:

• Mahitaji ya zao husika.

• Aina ya udongo.

• Kiwango cha virutubisho kilichopo shambani.

• Msimu wa kilimo.

• Mbegu zinazotumika.

• Kiasi sahihi cha mbolea kinachotakiwa kwa kila ekari.

Kutumia mbolea bila kuzingatia mambo hayo kunaweza kusababisha hasara kubwa.

Afya ya udongo ndiyo msingi wa kilimo endelevu

TFRA imeeleza wazi kuwa matumizi ya mbolea hayawezi kutenganishwa na afya ya udongo.

Udongo wenye afya bora una uwezo mkubwa wa kuhifadhi maji, virutubisho na kusaidia mizizi ya mimea kukua vizuri.

Kwa hiyo, kabla ya kutumia mbolea, mkulima anapaswa kujua hali ya udongo wake kupitia uchunguzi wa udongo (Soil Testing).

Faida za kufanya uchunguzi wa udongo ni pamoja na:

• Kujua virutubisho vinavyokosekana.

• Kupunguza matumizi yasiyo ya lazima ya mbolea.

• Kuongeza mavuno kwa gharama nafuu.

• Kulinda mazingira dhidi ya matumizi kupita kiasi ya kemikali.

• Kuboresha afya ya udongo kwa muda mrefu.

Hii ndiyo sababu Serikali inaendelea kusisitiza elimu badala ya kuuza mbolea pekee.

Kampeni ya Mali Shambani italeta mabadiliko

Kuanzia Agosti 2026, Wizara ya Kilimo kupitia Kampeni ya Mali Shambani itaendelea kuwafundisha wakulima matumizi sahihi ya mbolea.

Hii ni hatua muhimu kwa sababu wakulima wengi hupata pembejeo lakini hukosa ushauri wa kitaalamu kuhusu namna ya kuzitumia.

Kupitia kampeni hiyo, wakulima wanatarajiwa kujifunza:

• uchaguzi wa mbolea kulingana na aina ya zao;

• muda sahihi wa kuweka mbolea;

• kiwango sahihi cha matumizi;

• namna ya kuhifadhi mbolea;

• matumizi ya mbolea sambamba na mbegu bora;

• usimamizi wa rutuba ya udongo.

Elimu hii inaweza kuongeza uzalishaji hata bila kuongeza kiwango kikubwa cha mbolea kinachotumika.

Vita dhidi ya biashara holela ya mbolea

Serikali pia imeonyesha msimamo mkali dhidi ya biashara isiyo halali ya mbolea.

Kwa mujibu wa TFRA, hakuna mfanyabiashara atakayeruhusiwa kuuza mbolea nje ya masharti ya leseni yake.

Hatua hiyo inalenga kulinda wakulima dhidi ya:

• mbolea bandia;

• mbolea isiyokidhi viwango;

• bidhaa zilizoisha muda wake;

• udanganyifu wa bei;

• upotevu wa ruzuku ya Serikali.

Kufutiwa leseni kwa wafanyabiashara wanaokiuka sheria ni ujumbe kwamba Serikali haitavumilia vitendo vinavyohatarisha uzalishaji wa wakulima.

Ruzuku ya mbolea bado ni fursa muhimu kwa mkulima

TFRA imeeleza kuwa mpango wa ruzuku ya mbolea unaendelea kupitia fedha zinazotolewa na Serikali ili kuhakikisha mkulima anapata mbolea kwa bei himilivu.

Ruzuku hiyo ina umuhimu mkubwa kwa sababu:

• inapunguza gharama za uzalishaji;

• inaongeza matumizi ya mbolea kwa wakulima wadogo;

• inaongeza mavuno;

• inaongeza kipato cha wakulima;

• inasaidia kuimarisha usalama wa chakula nchini.

Hata hivyo, ruzuku pekee haitoshi ikiwa mbolea haitatumika kwa usahihi.

Mang’ola inaweza kuwa mfano wa kilimo chenye tija

Mang’ola ni eneo linalofahamika kwa uzalishaji wa vitunguu unaochangia kwa kiasi kikubwa uchumi wa wakulima na upatikanaji wa mazao sokoni.

Iwapo usambazaji wa mbolea utaenda sambamba na elimu ya matumizi sahihi, eneo hilo linaweza kuwa mfano wa mafanikio ya kilimo cha kisasa nchini.

Aidha, uzoefu utakaopatikana unaweza kutumika katika maeneo mengine yanayolima mazao ya biashara kama mahindi, mpunga, kahawa, alizeti, maharage na mboga mbalimbali.

Wakulima wanapaswa kufanya nini?

Ili kunufaika na juhudi hizi za Serikali, wakulima wanashauriwa:

• Kununua mbolea kutoka kwa wauzaji wenye leseni.

• Kushiriki mafunzo yatakayotolewa kupitia Kampeni ya Mali Shambani.

• Kufanya uchunguzi wa udongo kabla ya kuamua aina ya mbolea.

• Kutumia mbegu bora zinazokubaliana na mazingira yao.

• Kufuata viwango vinavyoshauriwa na wataalamu wa kilimo.

• Kutoa taarifa kwa TFRA endapo watabaini mbolea yenye mashaka au wafanyabiashara wanaokiuka sheria.

 

Maelekezo yaliyotolewa na Serikali kwa TFRA na TFC yanaonyesha kwamba maendeleo ya sekta ya kilimo hayawezi kutegemea upatikanaji wa mbolea pekee, bali yanahitaji mfumo mzima unaojumuisha usambazaji wa uhakika, elimu kwa wakulima, usimamizi wa ubora wa pembejeo na utekelezaji wa sheria dhidi ya biashara holela.

Kwa mkulima wa Tanzania, ujumbe mkubwa ni kwamba mbolea ni uwekezaji, lakini elimu ndiyo inayoufanya uwekezaji huo kuleta matokeo. Mbolea ikitumika kwa kuzingatia afya ya udongo, mahitaji ya zao na ushauri wa wataalamu, inaweza kuongeza mavuno, kupunguza gharama za uzalishaji na kuinua kipato cha mkulima. Hivyo, ushirikiano kati ya Serikali, taasisi za udhibiti, kampuni za mbolea na wakulima wenyewe utakuwa nguzo muhimu katika kufanikisha lengo la kujenga kilimo chenye tija, ushindani na mchango mkubwa zaidi katika maendeleo ya uchumi wa Tanzania.

Serikali Yaanzisha Mapinduzi ya Kilimo: Pampu 2,000 na Visima 390 Kufungua Enzi Mpya ya Umwagiliaji kwa Wakulima wa Tanzania

 

           Mkurugenzi Mkuu wa Tume ya Taifa ya Umwagiliaji (NIRC), Raymond Mndolwa kwenye              picha akizungumza na wandishi wahabari.

Kilimo ndicho uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania, lakini kwa miaka mingi wakulima wengi wameendelea kukabiliwa na changamoto ya kutegemea mvua, hali ambayo imekuwa ikisababisha uzalishaji kutokuwa wa uhakika kutokana na mabadiliko ya tabianchi. Leo hii, Serikali imechukua hatua muhimu ya kubadilisha hali hiyo kupitia mkakati wa kupanua kilimo cha umwagiliaji kwa kusambaza pampu za umwagiliaji na kuchimba visima katika maeneo mbalimbali nchini.

Hatua hii siyo tu uwekezaji katika miundombinu ya maji, bali ni uwekezaji wa moja kwa moja katika usalama wa chakula, ongezeko la kipato cha wakulima, ajira kwa vijana na ukuaji wa uchumi wa taifa. Ikiwa utekelezaji wake utaendelea kwa ufanisi, unaweza kuwa mwanzo wa mapinduzi makubwa ya kilimo nchini Tanzania.

Serikali Yaende
lea Kuwekeza katika Kilimo cha Umwagiliaji

Serikali inaendelea kutekeleza mkakati wake wa kuongeza tija katika sekta ya kilimo baada ya kusambaza pampu za umwagiliaji kwa vikundi vya wakulima na kuchimba visima 390 katika mikoa 15 nchini.

Hatua hiyo inatarajiwa kunufaisha wakulima 15,022 waliounganishwa katika vikundi 769, huku eneo la takribani ekari 13,518.75 likiingizwa katika kilimo cha umwagiliaji.

Lengo kuu ni kuwawezesha wakulima kulima mwaka mzima bila kutegemea mvua, kuongeza uzalishaji wa mazao na kuboresha kipato cha kaya za wakulima.

Akizungumza na waandishi wa habari jijini Dodoma, Mkurugenzi Mkuu wa Tume ya Taifa ya Umwagiliaji (NIRC), Raymond Mndolwa, alisema pamoja na kuendelea kujenga miradi mikubwa ya umwagiliaji, Serikali imeamua pia kuwafikia wakulima wadogo kwa kuwapatia pampu na kuhakikisha upatikanaji wa maji kupitia uchimbaji wa visima.

Kwa Nini Umwagiliaji Ni Muhimu Katika Kilimo?

Katika kipindi hiki ambacho athari za mabadiliko ya tabianchi zimeongezeka, mvua zimekuwa hazitabiriki. Baadhi ya maeneo hupata ukame mrefu, huku mengine yakipata mvua nyingi zisizotarajiwa.

Kutegemea mvua pekee kunamaanisha:

• Wakulima hupanda kwa kuchelewa.

• Mazao hukauka kutokana na ukosefu wa maji.

• Uzalishaji hupungua.

• Kipato hushuka.

• Bei za vyakula hupanda kutokana na upungufu wa mazao.

Kilimo cha umwagiliaji kinatoa suluhisho kwa changamoto hizi kwa kuhakikisha mazao yanapata maji wakati wote unaohitajika, hivyo kuongeza tija na ubora wa mavuno.

Pampu za Umwagiliaji: Fursa kwa Wakulima Wadogo

Kwa mujibu wa Mndolwa, mpango huu unalenga kutekeleza maelekezo ya Serikali ya kuwawezesha wakulima wenye mashamba madogo kujikwamua kiuchumi, hususan wanawake na vijana.

Alisema:

"Tumeelekezwa kutafuta njia zitakazowawezesha wananchi wa kipato cha chini kujiongezea kipato. Ndiyo maana pamoja na miradi mikubwa ya umwagiliaji, tumeanza uchimbaji wa visima na ugawaji wa pampu kwa wakulima wadogo."

Pampu hizi zimekusudiwa kuwasaidia wakulima wanaolima karibu na mito, maziwa na maeneo yenye vyanzo vya maji ili waweze kufanya kilimo chenye tija bila kuharibu mazingira.

Pampu 2,000 Zimeanza Kusambazwa

Serikali imenunua jumla ya pampu 2,000.

Kati ya hizo:

• Pampu 1,000 tayari zimepokelewa.

• Zimesambazwa katika mikoa ya Mwanza, Mara, Kagera, Kigoma, Simiyu, Geita na Katavi.

• Pampu hizo zitawanufaisha vikundi 769 vya wakulima.

Kwa mujibu wa takwimu zilizotolewa:

• Wanawake watakaonufaika ni 6,335.

• Wanaume watakaonufaika ni 8,702.

• Jumla ya wanufaika ni 15,022.

Hii inaonesha kuwa Serikali imeweka msisitizo mkubwa katika kuwawezesha wanawake na vijana kushiriki kikamilifu katika uzalishaji wa kilimo.

Visima 390: Chanzo cha Uhakika wa Maji

Mbali na pampu, Serikali imefanikiwa kuchimba visima 390 katika mikoa 15.

Mgawanyo wa visima hivyo ni:

• Dodoma – 93

• Manyara – 44

• Tabora – 44

• Geita – 42

• Singida – 32

• Njombe – 30

• Tanga – 22

• Iringa – 20

• Mara – 17

• Morogoro – 17

• Pwani – 10

• Arusha – 10

• Mtwara – 8

• Mbeya – 7

• Ruvuma – 5

Uwekezaji huu unaonesha dhamira ya Serikali ya kuhakikisha maeneo mengi zaidi yanapata huduma ya uhakika ya maji kwa ajili ya kilimo.

Pampu Zinazotumia Nishati ya Jua: Suluhisho la Gharama na Umeme

Moja ya hatua muhimu zaidi ni mpango wa Serikali wa kununua pampu 1,000 zinazotumia nishati ya jua.

Teknolojia hii inaleta faida nyingi:

• Kupunguza gharama za mafuta na umeme.

• Kuwezesha umwagiliaji hata katika maeneo yasiyofikiwa na gridi ya taifa.

• Kupunguza uchafuzi wa mazingira.

• Kupunguza gharama za uzalishaji kwa mkulima.

Huu ni mwelekeo unaoendana na kilimo endelevu na matumizi ya nishati safi.

Kwa Nini Serikali Inasisitiza Vikundi vya Wakulima?

Badala ya kumpatia mkulima mmoja mmoja, Serikali imeamua kusaidia vikundi.

Sababu zake ni:

• Rasilimali zinawanufaisha watu wengi kwa wakati mmoja.

• Urahisi wa usimamizi wa miradi.

• Kuongeza uwajibikaji.

• Kurahisisha matengenezo ya vifaa.

• Kukuza ushirikiano na uzalishaji wa pamoja.

Visima vinachimbwa kwenye mashamba ya wanakikundi lakini vinabaki kuwa mali ya umma ili kuhakikisha wanachama wote wanapata huduma kwa usawa na mradi unadumu kwa muda mrefu.

Aidha, vikundi vyote vinavyonufaika husajiliwa kwa mujibu wa sheria ili kuimarisha usimamizi na kurahisisha ukusanyaji wa mapato ya Serikali.

Ajira kwa Vijana Zaidi ya 4,000

Mbali na kuongeza uzalishaji wa mazao, mradi huu unatarajiwa kutoa ajira kwa zaidi ya vijana 4,000.

Ajira hizi zitahusisha:

• Ufungaji wa pampu.

• Uendeshaji wa mifumo ya umwagiliaji.

• Matengenezo ya vifaa.

• Usimamizi wa miradi.

• Huduma za kitaalamu kwa wakulima.

Hii inaonesha kuwa sekta ya umwagiliaji inaweza kuwa chanzo kikubwa cha ajira kwa vijana wenye ujuzi wa kilimo na teknolojia.

Uchambuzi: Umwagiliaji ni Chachu ya Mapinduzi ya Kilimo

Nchi nyingi zilizofanikiwa katika uzalishaji wa chakula zimewekeza kwa kiwango kikubwa katika umwagiliaji. Kwa kufanya hivyo, zimeweza kulima zaidi ya msimu mmoja kwa mwaka, kuongeza mavuno na kuhakikisha upatikanaji wa chakula wakati wote.

Kwa Tanzania, hatua ya kusambaza pampu na kuchimba visima inaweza kuleta manufaa makubwa ikiwa itaambatana na:

• Mafunzo ya matumizi sahihi ya mifumo ya umwagiliaji.

• Upatikanaji wa mbegu bora.

• Matumizi sahihi ya mbolea.

• Huduma za ugani.

• Masoko ya uhakika kwa mazao.

• Upatikanaji wa mikopo kwa wakulima.

Umwagiliaji peke yake hauwezi kuleta mapinduzi ya kilimo ikiwa hautaungwa mkono na huduma nyingine muhimu katika mnyororo wa thamani wa kilimo.

Ushauri kwa Wakulima

Ili kunufaika kikamilifu na fursa hii, wakulima wanapaswa:

• Kujiunga au kuunda vikundi vilivyosajiliwa.

• Kutunza pampu na miundombinu ya umwagiliaji.

• Kutumia maji kwa ufanisi ili kuepuka upotevu.

• Kulima mazao yenye soko na thamani kubwa.

• Kufanya matengenezo ya mara kwa mara ya vifaa.

• Kushirikiana na maafisa ugani kwa ushauri wa kitaalamu.

Hatua ya Serikali kusambaza pampu za umwagiliaji, kuchimba visima 390 na kuwekeza katika pampu zinazotumia nishati ya jua ni hatua muhimu kuelekea mapinduzi ya kilimo nchini Tanzania. Uwekezaji huu unaweka msingi wa kuongeza uzalishaji wa mazao, kupunguza utegemezi wa mvua, kuimarisha usalama wa chakula na kuongeza kipato cha wakulima.

Hata hivyo, mafanikio ya mpango huu yatategemea usimamizi mzuri wa miundombinu, matumizi sahihi ya teknolojia, ushirikiano wa vikundi vya wakulima na upatikanaji wa huduma nyingine muhimu kama mbegu bora, masoko na elimu ya ugani. Endapo mambo haya yataenda sambamba, umwagiliaji unaweza kuwa chachu ya mageuzi ya kweli katika sekta ya kilimo na kuifanya Tanzania kuwa na kilimo chenye tija, ushindani na uwezo wa kukabiliana na changamoto za mabadiliko ya tabianchi.

Tanzania Yang'ara Afrika! Yachaguliwa Kufungua Africa Bee Expo 2026, Fursa Kubwa kwa Wafugaji wa Nyuki na Masoko ya Asali

 

Balozi wa Tanzania nchini Algeria, Mhe Mobhare Matinyi, akizungumza na vyombo vya habari vya Algeria wakati akitangaza kuwa Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania imekubali mwaliko wa kuwa mgeni rasmi katika Maonesho ya Ufugaji wa Nyuki barani Afrika (Africa Bee Expo) yatakayofunguliwa jijini Algiers mnamo Septemba 3, 2026.

Sekta ya ufugaji wa nyuki nchini Tanzania inaendelea kuthibitisha kuwa ni moja ya nguzo muhimu za uchumi wa kijani, uhifadhi wa mazingira na maendeleo ya wananchi wa vijijini. Hili linadhihirishwa na uamuzi wa Tanzania kukubali mwaliko wa kuwa Mgeni Rasmi katika ufunguzi wa Maonesho ya Ufugaji wa Nyuki barani Afrika (Africa Bee Expo 2026) yatakayofanyika jijini Algiers, Algeria kuanzia tarehe 3 hadi 6 Septemba 2026.

Hii si heshima ya kawaida. Ni ishara kwamba mafanikio ambayo Tanzania imeyapata katika sekta ya ufugaji wa nyuki yanatambulika si Afrika pekee bali pia katika jukwaa la kimataifa. Kwa wakulima, wafugaji wa nyuki, wawekezaji na wadau wa maendeleo, tukio hili linafungua ukurasa mpya wa fursa za biashara, uwekezaji, ubunifu na kuongeza thamani ya bidhaa za nyuki.

Akizungumza na waandishi wa habari wa televisheni za Algeria katika Ubalozi wa Tanzania jijini Algiers, Balozi Mobhare Matinyi alisema kuwa Waziri wa Maliasili na Utalii, Mhe. Dkt. Ashatu Kijaji, ndiye atakayefungua rasmi maonesho hayo kwa niaba ya Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Kwa mujibu wa Balozi Matinyi, Waziri Dkt. Kijaji ataongoza ujumbe wa maafisa waandamizi wa serikali, wataalamu pamoja na wadau kutoka sekta binafsi wanaojishughulisha na ufugaji wa nyuki na uzalishaji wa bidhaa mbalimbali zinazotokana na nyuki.

Heshima Inayotokana na Mafanikio Halisi

Kuteuliwa kwa Tanzania kuwa mgeni rasmi si jambo la bahati. Ni matokeo ya mafanikio makubwa ambayo nchi imeendelea kuyapata katika uzalishaji wa asali na maendeleo ya sekta ya nyuki.

Kwa mujibu wa takwimu za serikali zilizotolewa na Balozi Matinyi, sekta ya ufugaji wa nyuki:

• Inaajiri takribani watu milioni mbili nchini.

• Huingiza dola za Marekani milioni 77.5, sawa na zaidi ya shilingi bilioni 205 kwa mwaka kutokana na mauzo ya asali katika masoko ya kimataifa.

• Tanzania ni nchi ya pili kwa uzalishaji wa asali barani Afrika.

• Tanzania ni ya kumi duniani kwa uzalishaji wa asali.

Hizi ni takwimu zinazoonesha kuwa ufugaji wa nyuki si shughuli ndogo ya pembeni bali ni sekta yenye mchango mkubwa katika uchumi wa taifa.

Uwezo wa Tanzania Bado Ni Mkubwa Zaidi

Pamoja na mafanikio yaliyopo, Tanzania bado haijafikia kiwango chake cha juu cha uzalishaji.

Serikali inaeleza kuwa nchi ina uwezo wa kuwa na takribani mizinga milioni 9.2, ambayo inaweza kuzalisha hadi:

• Tani 138,000 za asali kwa mwaka.

• Tani 9,200 za nta kwa mwaka.

Hii ina maana kuwa bado kuna nafasi kubwa ya kuongeza uzalishaji mara kadhaa zaidi ya kiwango cha sasa ikiwa uwekezaji utaongezeka katika teknolojia, mafunzo, usindikaji na masoko.

Kwa wakulima na vijana wanaotafuta ajira, hii ni ishara kwamba sekta ya nyuki bado ina fursa nyingi ambazo hazijatumika kikamilifu.

Kwa Nini Algeria Iliichagua Tanzania?

Mwenyekiti wa taasisi ya Algeria inayoandaa maonesho hayo, Fatah Benchouia, alisema sababu ya kuipa Tanzania heshima hiyo si tu kutokana na uhusiano mzuri uliopo kati ya Algeria na Tanzania, bali pia kutokana na mafanikio makubwa ya Tanzania katika uzalishaji wa asali.

Alibainisha kuwa Tanzania huzalisha takribani tani 34,000 za asali kwa mwaka, wakati Algeria huzalisha takribani tani 7,300 pekee.

Tofauti hiyo inaonesha jinsi Tanzania ilivyofanikiwa kutumia rasilimali zake za misitu, mazingira na wataalamu wake katika kukuza sekta ya nyuki.

Katika mkutano huo, Bw. Benchouia aliambatana na Mwenyekiti wa Baraza la Kisayansi la taasisi hiyo, Dkt. Abdelmadjid Bouchareb, pamoja na Rais na Afisa Mtendaji Mkuu wa Kituo cha Biashara cha Dunia nchini Algeria, Bw. Ahmed Tibaoaoui.

Africa Bee Expo 2026 Ni Zaidi ya Maonesho

Maonesho ya Africa Bee Expo 2026 yanafanyika kwa mara ya nne nchini Algeria na yanawakutanisha wataalamu, wafugaji wa nyuki, wawekezaji, watafiti, wazalishaji wa vifaa vya kisasa vya ufugaji wa nyuki pamoja na wanunuzi kutoka mataifa mbalimbali.

Kwa Tanzania, ushiriki huu unalenga:

• Kuonesha mafanikio yaliyopatikana katika sekta ya ufugaji wa nyuki.

• Kutangaza ubora wa asali na bidhaa nyingine za nyuki zinazozalishwa nchini.

• Kutafuta masoko mapya ya kimataifa.

• Kujifunza teknolojia mpya za ufugaji wa nyuki.

• Kujenga ushirikiano wa biashara na uwekezaji.

• Kubadilishana uzoefu na nchi nyingine za Afrika.

Uchambuzi: Kwa Nini Ufugaji wa Nyuki Ni Sekta ya Kimkakati?

Tofauti na shughuli nyingi za kilimo, ufugaji wa nyuki hauhitaji ardhi kubwa wala mtaji mkubwa kuanza.

Faida zake ni nyingi:

• Huchangia uchavushaji wa mazao na kuongeza uzalishaji wa kilimo.

• Husaidia kuhifadhi misitu kwa sababu wafugaji hulinda mazingira ili nyuki waendelee kuishi.

• Huzalisha bidhaa zenye thamani kubwa kama asali, nta, propolis, royal jelly na chavua.

• Hutoa ajira kwa wanawake, vijana na makundi mbalimbali ya kijamii.

• Huchangia upatikanaji wa fedha za kigeni kupitia mauzo ya nje.

Kwa sababu hiyo, maendeleo ya sekta ya nyuki yanaenda sambamba na maendeleo ya kilimo, mazingira na uchumi wa wananchi.

Fursa kwa Wakulima na Wafugaji

Kutambuliwa kwa Tanzania katika jukwaa la Africa Bee Expo kunapaswa kuwa chachu ya kuongeza uwekezaji katika sekta hii.

Wafugaji wanapaswa kuzingatia:

• Kutumia mizinga ya kisasa yenye tija kubwa.

• Kuzingatia ubora wa bidhaa ili kukidhi viwango vya kimataifa.

• Kuongeza thamani ya bidhaa badala ya kuuza asali ghafi pekee.

• Kujiunga katika vikundi na ushirika ili kupata masoko makubwa.

• Kutumia mafunzo na teknolojia mpya zinazopatikana kupitia taasisi za utafiti na serikali.

Bidhaa za Nyuki Zenye Thamani Kubwa

Wengi hufikiria kuwa nyuki huzalisha asali pekee, lakini ukweli ni kwamba kuna bidhaa nyingi zenye soko kubwa duniani, zikiwemo:

• Asali.

• Nta.

• Propolis.

• Royal Jelly.

• Chavua (Bee Pollen).

• Sumu ya nyuki (Bee Venom).

• Vipodozi vinavyotokana na bidhaa za nyuki.

• Dawa na virutubisho vya lishe.

Kuongeza thamani ya bidhaa hizi kunaweza kuongeza mapato ya wafugaji mara kadhaa kuliko kuuza asali pekee.

Tanzania Inapaswa Kufanya Nini Baada ya Maonesho?

Baada ya kushiriki Africa Bee Expo 2026, hatua muhimu ni kuhakikisha maarifa na fursa zinazopatikana zinawanufaisha wafugaji wa kawaida.

Hii inaweza kufanikishwa kwa:

• Kuongeza mafunzo ya kitaalamu kwa wafugaji.

• Kuboresha upatikanaji wa vifaa vya kisasa vya ufugaji wa nyuki.

• Kupanua viwanda vya kuongeza thamani ya bidhaa za nyuki.

• Kuimarisha mifumo ya ubora na uthibitishaji wa bidhaa.

• Kufungua masoko mapya ya kimataifa.

• Kuwezesha vijana na wanawake kuingia katika biashara ya nyuki.

Kukubali mwaliko wa kuwa Mgeni Rasmi katika Africa Bee Expo 2026 ni ushahidi kuwa Tanzania imeendelea kujijengea heshima kubwa katika sekta ya ufugaji wa nyuki barani Afrika. Hii ni fursa ya kutangaza uwezo wa nchi, kuvutia wawekezaji, kujifunza teknolojia mpya na kupanua masoko ya bidhaa za nyuki duniani.

Kwa wakulima na wafugaji wa nyuki, ujumbe ni wazi: sekta hii inaendelea kukua na ina nafasi kubwa ya kuwa chanzo cha ajira, kipato na maendeleo ya uchumi wa vijijini. Ikiwa uwekezaji utaongezeka, teknolojia zitatumika kwa ufanisi na ubora wa bidhaa utaendelea kuimarishwa, Tanzania inaweza kufikia uwezo wake wa kuzalisha tani 138,000 za asali na tani 9,200 za nta kwa mwaka, na hivyo kuifanya sekta ya nyuki kuwa moja ya nguzo muhimu zaidi za uchumi wa taifa.

MKULIMA JEMBE BLOG itaendelea kuwaletea wakulima na wafugaji taarifa, elimu na uchambuzi unaowawezesha kutumia fursa zilizopo katika sekta ya kilimo na ufugaji kwa maendeleo ya familia na Taifa.