Mifugo Sasa Ni Dhamana ya Mikopo! Mfumo Mpya wa Stakabadhi za Ghala Kufungua Fursa za Bei za Haki na Masoko Makubwa kwa Wafugaji

          Sekta ya mifugo nchini Tanzania inaelekea kuingia katika zama mpya za biashara ya kisasa, uwazi wa bei na upatikanaji wa mitaji baada ya Bodi ya Usimamizi wa Stakabadhi za Ghala (WRRB) kuanza rasmi kuingiza mifugo katika Mfumo wa Stakabadhi za Ghala. Hatua hii inatarajiwa kubadili namna wafugaji wanavyouza mifugo yao, kupata mikopo na kushiriki katika masoko ya ndani na nje ya nchi.

Kwa mara ya kwanza, taarifa za kila mnyama zitaunganishwa kidijitali na kuwekwa kwenye mfumo unaowawezesha wanunuzi kushindana kwa uwazi kupitia Soko la Bidhaa Tanzania (TMX). Wataalamu wa uchumi wa mifugo wanaona hatua hii kama mapinduzi makubwa ya biashara ya mifugo yanayoweza kuongeza thamani ya mifugo ya Tanzania na kuinua kipato cha wafugaji.

Kwa nini hatua hii ni muhimu?

Kwa muda mrefu, wafugaji wengi wamekuwa wakikabiliwa na changamoto kadhaa:

• Bei kupangwa kwa makadirio ya macho.

• Ukosefu wa taarifa sahihi za mifugo.

• Kukosa dhamana ya kupata mikopo.

• Kulazimika kuuza mifugo mapema wakati bei zikiwa chini.

• Ugumu wa kufikia masoko makubwa na ya kimataifa.

Akizungumza katika Maonesho ya 50 ya Biashara ya Kimataifa ya Dar es Salaam (Sabasaba), Mkurugenzi Mtendaji wa WRRB, Asangye Bangu, amesema bodi imeamua kupanua huduma zake baada ya mafanikio ya kusimamia bidhaa 18 za mazao ya kilimo kupitia mfumo huo.

“Tulikuwa tunasimamia bidhaa 18 za mazao ya kilimo, lakini sasa tumeingia rasmi kwenye bidhaa za mifugo,” amesema Bw. Bangu.

Mifugo sasa kuunganishwa na TMX

Katika mfumo mpya, taarifa za kila mnyama zitawekwa kidijitali ili wanunuzi waweze kuzifikia kwa urahisi. Hii ina maana kwamba mfugaji wa mkoa mmoja ataweza kuuza mifugo yake kwa wanunuzi walioko maeneo mengine bila kutegemea madalali wachache wa eneo lake.

Kwa kutumia TMX, wanunuzi wataweza:

• Kuona taarifa za mnyama kabla ya kununua.

• Kushindana kwa uwazi kupitia zabuni.

• Kufanya maamuzi kwa kutumia taarifa sahihi badala ya makadirio.

• Kupata uhakika wa ubora na utambulisho wa mifugo.

Hii ni hatua muhimu katika kujenga soko lenye ushindani na bei za haki.

Nguvu ya hereni za utambuzi wa mifugo

Msingi wa mfumo huu ni matumizi ya hereni za utambuzi wa mifugo zilizozinduliwa na Rais Samia Suluhu Hassan.

Hereni hizi zina namba maalumu zinazobeba taarifa muhimu za kila mnyama, ikiwemo:

• Utambulisho wa mnyama.

• Historia yake.

• Mahali alipozalishwa.

• Taarifa za afya na matibabu.

• Mmiliki wake.

“Hereni hiyo ndiyo itakuwa msingi wa stakabadhi kwa kuwa ina namba na taarifa zote za mnyama,” amesema Bw. Bangu.

Kitaalamu, mfumo huu unaongeza uwezo wa kufuatilia mifugo (traceability), jambo ambalo ni hitaji muhimu katika masoko mengi ya kimataifa.

Zizi kuwa ghala: Fursa mpya ya mikopo

Moja ya maswali makubwa ambayo wafugaji wengi wamekuwa wakiuliza ni: “Ghala la mifugo litakuwaje?”

WRRB imefafanua kuwa katika mfumo huu, zizi ndilo litakalotambulika kama ghala. Mifugo itatunzwa katika maeneo maalumu yenye:

• Chakula cha kutosha.

• Huduma za matibabu.

• Usimamizi wa kitaalamu.

• Ufuatiliaji wa uzito na afya.

Baada ya kuweka mifugo kwenye “ghala”, mfugaji atapatiwa stakabadhi inayoweza kutumika kupata mkopo kutoka taasisi za fedha.

Kwa mujibu wa Bw. Bangu, WRRB tayari imefikia makubaliano na Benki ya NBC ambayo imekubali kutoa mikopo kwa wafugaji watakaoshiriki kwenye mfumo huo.

“Mfugaji ataweza kupata fedha bila kulazimika kuuza mifugo yake mapema,” amesema.

Kwa nini hii ni habari njema kwa wafugaji?

1. Kupata mikopo kwa urahisi

Badala ya kuuza ng'ombe ili kupata fedha za dharura, mfugaji ataweza kutumia stakabadhi yake kupata mkopo.

2. Kuepuka uuzaji wa hasara

Wafugaji wengi huuza mifugo wakati wa ukame au wakati wanahitaji fedha haraka. Mfumo huu unaweza kuwapa muda wa kusubiri bei nzuri.

3. Bei za haki

Mifugo itapimwa kwa uzito badala ya kuangaliwa kwa macho pekee.

4. Masoko mapana

Mfugaji mdogo anaweza kufikiwa na wanunuzi wengi zaidi kupitia TMX.

Mapinduzi ya kupima mifugo kwa uzito

Hii ndiyo sehemu inayoweza kubadili kabisa biashara ya mifugo nchini.

Kwa sasa, katika maeneo mengi, bei ya ng'ombe huamuliwa kwa kuangalia:

• Ukubwa wa mwili.

• Muonekano.

• Unene wa macho.

• Uzoefu wa mnunuzi.

Njia hii mara nyingi humwacha mfugaji akiwa hajapata thamani halisi ya mnyama wake.

“Tunataka mifugo ipimwe kwa uzito ili bei iwe ya haki kwa mfugaji na mnunuzi,” amesema Bw. Bangu.

Katika nchi nyingi zilizoendelea, biashara ya mifugo hufanyika kwa bei ya kilo, jambo linaloongeza uwazi na kuondoa migogoro ya bei.

Faida kwa masoko ya kimataifa

Masoko ya kimataifa yanahitaji taarifa sahihi kuhusu:

• Chanzo cha mnyama.

• Historia ya afya.

• Matumizi ya dawa.

• Ufuatiliaji wa uzalishaji.

Kwa kuwa mfumo mpya utakuwa na taarifa hizi zote kidijitali, Tanzania inaweza kuongeza uwezo wake wa kuuza:

• Nyama.

• Mifugo hai.

• Bidhaa za ngozi.

• Bidhaa nyingine zinazotokana na mifugo.

Changamoto zinazoweza kujitokeza

Pamoja na faida hizo, utekelezaji wa mfumo huu utahitaji:

• Elimu kwa wafugaji kuhusu matumizi ya mfumo.

• Miundombinu ya kupimia uzito.

• Vituo vya kuhifadhi mifugo.

• Huduma bora za mifugo.

• Mtandao na usajili wa kidijitali.

Je, mfumo huu unaweza kubadili maisha ya wafugaji?

Wataalamu wengi wanaamini ndiyo.

Iwapo utekelezaji utafanyika kwa ufanisi, mfumo huu unaweza:

• Kuongeza kipato cha wafugaji.

• Kupunguza utegemezi kwa madalali.

• Kuongeza upatikanaji wa mikopo vijijini.

• Kuchochea uwekezaji katika unenepeshaji wa mifugo.

• Kuboresha ubora wa mifugo ya Tanzania.

• Kuongeza mauzo ya nyama ndani na nje ya nchi.

Uamuzi wa WRRB kuingiza mifugo katika Mfumo wa Stakabadhi za Ghala ni hatua kubwa inayoweza kuandika historia mpya ya sekta ya mifugo nchini Tanzania. Kwa kuunganisha utambulisho wa mifugo, stakabadhi za ghala, mikopo ya benki na soko la kidijitali la TMX, wafugaji wanapewa fursa ya kuingia kwenye uchumi rasmi wenye uwazi, ushindani na thamani kubwa zaidi.

Ikiwa mfumo huu utatekelezwa kwa usahihi na kuwafikia wafugaji wa ngazi zote, unaweza kuwa mkombozi wa sekta ya mifugo na kuifanya Tanzania kuwa miongoni mwa nchi zenye biashara ya mifugo iliyoandaliwa kwa viwango vya kisasa barani Afrika.

Kwa wafugaji, ujumbe ni mmoja: enzi za kuuza mifugo kwa makadirio ya macho zinaelekea kuisha; zama za taarifa sahihi, bei za haki na mikopo kupitia mifugo zimeanza.

Mkopo wa Trilioni 3.5 Wafungua Ukurasa kwa Wakulima Tanzania: JICA na Serikali Waweka Nguvu Kwenye Kilimo cha Kisasa

               

                 

Makala Maalumu – Mkulima Jembe Blog

Sekta ya kilimo nchini Tanzania imeendelea kupata msukumo mpya wa maendeleo baada ya ushirikiano kati ya Serikali ya Tanzania na Serikali ya Japani kupitia Shirika la Maendeleo la Kimataifa la Japani (JICA) kufungua njia ya upatikanaji wa mitaji mikubwa kwa wakulima na wadau wa kilimo.

Kupitia ushirikiano huo, mkopo wa masharti nafuu wenye thamani ya zaidi ya Shilingi trilioni 3.5 umetolewa kupitia Benki ya Maendeleo ya Kilimo Tanzania (TADB) kwa lengo la kuongeza uwezo wa kifedha katika sekta ya kilimo na kuwawezesha wakulima kuongeza uzalishaji, kuwekeza katika teknolojia bora na kujenga biashara endelevu za kilimo.

Hatua hii imeonekana kuwa ni sehemu ya jitihada pana za kuimarisha kilimo nchini, hasa kwa kuondoa moja ya changamoto kubwa ambayo kwa muda mrefu imekuwa ikiwakabili wakulima wengi — ukosefu wa mitaji nafuu ya kuendeleza shughuli za kilimo.

Two Step Loan: Daraja la Kuelekea Kilimo chenye Tija

Fedha hizo zinatolewa kupitia Wizara ya Fedha chini ya mpango maalumu unaojulikana kama Two Step Loan, ambao umebuniwa kwa ajili ya kuongeza upatikanaji wa mikopo nafuu kwa sekta ya kilimo.

Mpango huu unalenga kuwafikia wakulima binafsi, vikundi vya wakulima pamoja na wakulima wadogo na wa kati ambao mara nyingi wamekuwa wakikosa fursa ya kupata mikopo kutokana na masharti magumu ya taasisi za kifedha.

Kupitia mpango huo, wakulima watapata nafasi ya kutumia mitaji hiyo katika maeneo mbalimbali muhimu kama ununuzi wa pembejeo bora, matumizi ya teknolojia za kisasa za kilimo, uongezaji wa mashamba, ujenzi wa miundombinu ya kuhifadhi mazao pamoja na kuongeza thamani ya bidhaa za kilimo.

Kwa mtazamo mpana, mpango huu hauangalii tu utoaji wa fedha, bali unalenga kujenga mfumo ambao mkulima ataweza kutoka katika kilimo cha kujikimu na kuelekea kwenye kilimo cha kibiashara.

TADB Yafafanua Fursa kwa Wakulima na Wawekezaji

Akizungumza katika Maonesho ya 50 ya Biashara ya Kimataifa ya Dar es Salaam (Sabasaba), Afisa Biashara wa TADB anayesimamia miradi ya benki hiyo, Elias Misana, alisema mpango huo una lengo la kuchochea ukuaji wa sekta ya kilimo kupitia ufadhili wa mazao matano ya kimkakati.

Mazao hayo ni:

• Mahindi

• Mpunga

• Ngano

• Alizeti

• Mazao ya bustani

Uchaguzi wa mazao hayo unaonyesha umuhimu wake katika uchumi wa Tanzania, hususan katika suala la usalama wa chakula, kuongeza kipato cha wakulima na kuimarisha biashara ya mazao ndani na nje ya nchi.

Misana alieleza kuwa kupitia mpango huo, mkulima mmoja mmoja ataweza kupata mkopo wa hadi Shilingi milioni 200, huku vikundi vya wakulima pamoja na kampuni zinazojihusisha na shughuli za kilimo zikiwa na uwezo wa kukopa hadi Shilingi bilioni tatu kwa masharti nafuu.

Fursa hii inatarajiwa kuwa msaada mkubwa kwa wakulima ambao wamekuwa wakikabiliwa na changamoto ya mtaji mdogo unaowafanya washindwe kutumia kikamilifu fursa zilizopo kwenye masoko ya ndani na kimataifa.

Wanawake na Vijana Kupewa Kipaumbele Katika Kilimo

Moja ya maeneo muhimu katika mpango huu ni uwezeshaji wa makundi maalumu, hasa wanawake na vijana wanaojishughulisha na kilimo cha bustani.

Kwa muda mrefu, wanawake na vijana wamekuwa wakishiriki kwa kiasi kikubwa katika uzalishaji wa kilimo, lakini mara nyingi wamekuwa wakikosa mitaji ya kutosha ya kupanua shughuli zao.

Kupitia Two Step Loan, makundi hayo yataweza kunufaika na viwango vya chini vya riba pamoja na muda rafiki wa marejesho ya mikopo.

Hatua hii inaweza kuwa kichocheo kikubwa cha kuongeza ajira kwa vijana, kuongeza ushiriki wa wanawake katika uchumi na kuifanya sekta ya kilimo kuwa eneo lenye mvuto zaidi kwa kizazi kipya.

JICA: Ushirikiano wa Muda Mrefu Kwa Maendeleo ya Kilimo

Kwa upande wake, Mratibu Mkuu wa JICA, Veronica Barua, alisema mradi wa Two Step Loan ni matokeo ya ushirikiano wa muda mrefu kati ya Serikali ya Tanzania na Serikali ya Japani wenye lengo la kuwasaidia wakulima wadogo na wa kati kupata mitaji ya uwekezaji.

Alisema kwa miaka mingi wakulima wengi wamekuwa wakikabiliwa na changamoto ya kupata mikopo kutoka taasisi za kifedha kutokana na masharti yanayohitaji dhamana kubwa au gharama kubwa za mikopo.

Kwa hiyo, mpango huu unalenga kuziba pengo hilo kwa kutoa mazingira bora ambayo yatawawezesha wakulima kupata fedha kwa gharama nafuu na kuwekeza katika uzalishaji wenye tija.

Kwa mujibu wa JICA, uwekezaji huu unatarajiwa kuongeza uzalishaji wa mazao, kuboresha maisha ya wakulima na kuongeza mchango wa kilimo katika uchumi wa taifa.

Athari Zinazotarajiwa Kwa Sekta ya Kilimo Tanzania

Wataalamu wa kilimo wanaeleza kuwa upatikanaji wa mitaji nafuu ni moja ya nguzo muhimu katika kubadilisha sura ya kilimo nchini.

Mkulima mwenye mtaji anaweza:

• Kutumia mbegu bora na pembejeo sahihi.

• Kutumia teknolojia za kisasa za kilimo.

• Kuongeza ukubwa wa uzalishaji.

• Kuhifadhi mazao baada ya mavuno.

• Kuongeza thamani ya mazao kabla ya kuyapeleka sokoni.

• Kufikia masoko yenye faida zaidi.

Kwa maana hiyo, mkopo huu haupaswi kuonekana kama msaada wa kifedha pekee, bali ni uwekezaji unaolenga kujenga mfumo mpya wa kilimo chenye ushindani.

Mradi Kuendelea Hadi Mwaka 2029

Mradi wa Two Step Loan ulianza kutekelezwa rasmi mwezi Juni mwaka 2025 na unatarajiwa kuendelea hadi mwaka 2029.

Kupitia matawi ya TADB pamoja na benki washirika nchini kote, maelfu ya wakulima wanatarajiwa kufikiwa na kunufaika na mpango huu.

Hatua hiyo inatarajiwa kuchochea uzalishaji wa mazao ya chakula na biashara, kuimarisha usalama wa chakula nchini na kuongeza nafasi ya Tanzania kuwa na kilimo chenye tija na ushindani katika masoko ya ndani na nje ya nchi.

 Fursa Mpya Kwa Mkulima wa Tanzania

Kwa miaka mingi, wakulima wamekuwa wakisema changamoto kubwa siyo ukosefu wa ardhi wala utayari wa kufanya kazi, bali ni upatikanaji wa mitaji ya kuwawezesha kuzalisha kwa kiwango kikubwa.

Kupitia ushirikiano huu kati ya Tanzania na Japani, mlango mpya umefunguliwa kwa wakulima wengi ambao sasa wanaweza kupata nafasi ya kubadilisha kilimo kutoka shughuli ya kawaida ya maisha kuwa biashara yenye faida.

Kwa mafanikio ya mpango huu, usimamizi mzuri wa fedha, elimu ya matumizi ya mikopo na ushauri wa kitaalamu kwa wakulima vitakuwa nguzo muhimu ili kuhakikisha trilioni hizi zinabadilisha maisha ya wakulima na kuleta mapinduzi ya kweli katika sekta ya kilimo nchini Tanzania.

Mkulima Jembe Blog – Tunawaletea elimu, habari na uchambuzi wa maendeleo ya kilimo, mazingira, mifugo na biashara.

Bila Nyuki Hakuna Chakula: Afrika Yaweka Mkakati Mpya Kulinda Wachavushaji na Kuimarisha Kilimo

 

Wadau mbalimbali kutoka sekta za kilimo, biashara, mazingira na teknolojia kutoka ndani na nje ya Afrika wanatarajiwa kukutana jijini Arusha katika Mkutano wa Kwanza wa Uchavushaji Afrika, mkutano unaolenga kuweka mkakati wa pamoja wa kulinda wachavushaji na kuimarisha mifumo ya kilimo endelevu barani Afrika.

Mkutano huo unatarajiwa kuwa jukwaa muhimu la kujadili nafasi ya wachavushaji katika kuhakikisha uzalishaji wa chakula unaendelea kuwa imara, pamoja na kutafuta njia bora za kukabiliana na changamoto zinazotishia uwepo na ufanisi wa viumbe hao muhimu katika mazingira.

Mkutano huo unatarajiwa kufanyika kuanzia Septemba 29 hadi Oktoba 1, 2026, ukiandaliwa na Shirika la Maendeleo Endelevu ya Kilimo na Biashara za Kilimo Tanzania (SAADIT) kwa kushirikiana na taasisi mbalimbali, ikiwemo Green Rural Community and workers bees Africa, huku ukipata utambuzi rasmi kutoka Wizara ya Viwanda na Biashara.

Uchavushaji kama nguzo ya usalama wa chakula na uchumi wa kilimo

Kupitia mkutano huo, wadau watajadili changamoto na fursa zinazohusu uchavushaji, pamoja na namna ya kuingiza uhifadhi wa wachavushaji katika sera na mipango ya maendeleo ya kitaifa na kikanda.

Mjadala mkubwa unatarajiwa kuelekezwa katika namna ambavyo huduma za uchavushaji zinaweza kusaidia kuongeza uzalishaji wa mazao, kuimarisha usalama wa chakula na kukuza uchumi unaotegemea kilimo.

Kwa muda mrefu, wachavushaji wamekuwa na nafasi kubwa katika uzalishaji wa mazao mbalimbali, hususan yale yanayohitaji msaada wa viumbe hai ili kutoa mazao bora na yenye tija. Hata hivyo, kupungua kwa idadi yao kumeendelea kuwa changamoto kubwa inayohitaji hatua za pamoja kutoka kwa serikali, wakulima, watafiti na sekta binafsi.

Kupungua kwa wachavushaji ni tishio kwa mifumo ya uzalishaji wa chakula

Mkurugenzi na Mwanzilishi wa SAADIT, Malulu Martin Igobeko, amesema kupungua kwa idadi ya wachavushaji kutokana na uharibifu wa mazingira na matumizi yasiyo sahihi ya viuatilifu ni tishio kubwa kwa mifumo ya uzalishaji wa chakula barani Afrika.

Amesema changamoto hiyo haiathiri tu mazingira bali pia inaweza kuwa na athari kubwa kwa wakulima, biashara za kilimo na upatikanaji wa chakula kwa jamii.

Kwa mujibu wa Igobeko, mkutano huo utakuwa jukwaa la kuunganisha serikali, sekta binafsi na washirika wa maendeleo katika kutafuta suluhisho la changamoto hiyo na kuhakikisha huduma za uchavushaji zinalindwa kwa ajili ya maendeleo ya kilimo.

“Wachavushaji wanapungua kwa kasi kutokana na uharibifu wa maeneo wanayoishi na matumizi yasiyo sahihi ya viuatilifu. Bila wao, uzalishaji wa mazao na usalama wa chakula unaweza kuathirika,” amesema Igobeko.

Kauli hiyo inaonyesha umuhimu wa kuweka mikakati ya muda mrefu ya kuhifadhi mazingira rafiki kwa wachavushaji, pamoja na kuwaelimisha wakulima kuhusu matumizi salama ya pembejeo za kilimo.

Serikali yaona uchavushaji kama fursa ya uchumi wa kijani

Kwa upande wake, Genya Charles kutoka Wizara ya Viwanda na Biashara amesema uchavushaji unapaswa kuonekana kama sehemu muhimu ya uchumi wa kijani na biashara kutokana na mchango wake katika kuongeza thamani ya mazao na kufungua fursa mpya za uwekezaji.

Amesema huduma za uchavushaji zina nafasi kubwa katika kukuza sekta mbalimbali zinazohusiana na kilimo, hususan uzalishaji wa mazao ya biashara, ufugaji wa nyuki, usindikaji wa bidhaa za nyuki na biashara zinazotokana na uhifadhi wa mazingira.

Mtazamo huo unaonyesha kuwa uchavushaji si suala la mazingira pekee, bali ni sehemu ya mfumo mpana wa maendeleo ya kiuchumi unaoweza kutoa ajira, kuongeza kipato cha wakulima na kuchochea biashara za ndani na kimataifa.

Nyuki na wachavushaji wengine muhimu katika kuongeza uzalishaji wa chakula

Naye Mercy Butta kutoka Idara ya Usalama wa Chakula katika Wizara ya Kilimo amesema mchango wa nyuki na wachavushaji wengine ni muhimu katika kuongeza uzalishaji wa mazao na kuimarisha upatikanaji wa chakula nchini.

Amesema kulinda wachavushaji ni hatua muhimu katika kuhakikisha kilimo kinaendelea kuwa na tija na kuwa na uwezo wa kukidhi mahitaji ya chakula yanayoongezeka kutokana na ongezeko la watu.

Kwa wakulima, uwepo wa wachavushaji wenye afya unamaanisha uwezekano mkubwa wa kupata mazao mengi na bora, jambo linalochangia kuongeza kipato na kuboresha maisha ya jamii zinazotegemea kilimo.

Teknolojia mpya kuleta mapinduzi katika ufugaji wa nyuki

Katika mkutano huo, kampuni ya teknolojia ya ufugaji nyuki kutoka Australia, BeeSTAR Technology, inatarajiwa kuonyesha teknolojia za kisasa zitakazosaidia kuboresha ufugaji wa nyuki na huduma za uchavushaji.

Miongoni mwa teknolojia hizo ni mizinga janja, matumizi ya akili bandia na mifumo ya kidijitali ya kufuatilia uzalishaji wa nyuki.

Teknolojia hizo zinatarajiwa kusaidia wafugaji wa nyuki kuongeza uzalishaji wa asali, kupunguza upotevu wa mizinga na kuboresha ufuatiliaji wa afya ya makundi ya nyuki.

Kwa kutumia mifumo ya kisasa ya kidijitali, wafugaji wanaweza kupata taarifa muhimu kuhusu hali ya mizinga yao, mabadiliko ya mazingira na hatua zinazohitajika kuchukuliwa ili kulinda makundi ya nyuki.

Mpango wa mizinga milioni moja kuimarisha huduma za uchavushaji

Aidha, mkutano huo utaangazia mpango wa kuongeza mizinga milioni moja unaolenga kuimarisha huduma za uchavushaji katika maeneo ya kilimo kupitia ushirikiano wa wadau mbalimbali.

Mpango huo unatarajiwa kuwa hatua muhimu katika kuongeza idadi ya nyuki na wachavushaji wengine, sambamba na kusaidia wakulima kupata huduma bora za uchavushaji katika mashamba yao.

Kupitia mpango huo, wadau wanatarajiwa kujadili namna ya kuunganisha ufugaji wa nyuki na kilimo cha kisasa ili kujenga mfumo endelevu unaonufaisha wakulima, wafugaji wa nyuki na mazingira.

Ushirikiano wa kitaifa na kimataifa kuimarisha ajenda ya uchavushaji

Washiriki wa mkutano huo wakiwemo Green Rural Community and workers bees Africa, Innovative Community Solutions (ICS), wanatarajiwa kujadili masuala mbalimbali muhimu kama utafiti, teknolojia, sera, uwekezaji na mikakati ya maendeleo kwa kushirikisha taasisi mbalimbali za kitaifa na kimataifa.

Mkutano huo unatarajiwa kuwa nafasi ya kubadilishana uzoefu, kujenga ushirikiano na kuweka misingi ya hatua za pamoja zitakazosaidia kulinda wachavushaji barani Afrika.

Kwa ujumla, Mkutano wa Kwanza wa Uchavushaji Afrika unaashiria hatua mpya katika kutambua umuhimu wa viumbe hao katika mustakabali wa kilimo. Kadiri changamoto za mabadiliko ya tabianchi, uharibifu wa mazingira na mahitaji ya chakula zinavyoendelea kuongezeka, ulinzi wa wachavushaji unakuwa jambo la kimkakati kwa maendeleo endelevu ya Afrika.

Kupitia ushirikiano wa serikali, sekta binafsi, wataalamu wa mazingira, wakulima na watafiti, Afrika inaweza kujenga mfumo imara wa kilimo unaolinda mazingira huku ukiimarisha uzalishaji na ustawi wa jamii.

Kilimo cha Kahawa BBT Makongora Kinaleta Mapinduzi kwa Vijana

 

Sekta ya kilimo ndiyo uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania, lakini kwa miaka mingi imekuwa ikikabiliwa na changamoto ya kushindwa kuvutia vijana kwa kiwango kinachotarajiwa. Sababu zimekuwa nyingi, zikiwemo ukosefu wa mitaji, ardhi, teknolojia, masoko ya uhakika na miundombinu ya uzalishaji. Hata hivyo, utekelezaji wa miradi ya kuwawezesha vijana kupitia kilimo unaanza kubadili taswira hiyo.

Mfano halisi unaonekana katika shamba la BBT Makongora, wilayani Muleba mkoani Kagera, ambapo vijana 300 wamepewa nafasi ya kulima kahawa katika shamba lenye ukubwa wa ekari 367. Sasa zao hilo limeanza kuiva kuelekea msimu wa mavuno, jambo linaloashiria mwanzo wa matokeo ya uwekezaji uliofanywa katika kuwawezesha vijana kupitia sekta ya kilimo.

Hata hivyo, pamoja na matumaini hayo, kuna maswali muhimu yanayopaswa kujibiwa. Je, mavuno pekee yanatosha kuhakikisha vijana wanatoka kwenye umaskini? Je, bila miundombinu ya kutosha, mradi unaweza kutoa matokeo ya muda mrefu? Hapa ndipo uchambuzi wa maendeleo ya kilimo unapopata nafasi.

Kilimo siyo Kulima Pekee, ni Mfumo Mzima wa Uchumi

Wataalamu wa kilimo wamekuwa wakisisitiza kuwa mafanikio ya mkulima hayapimwi kwa ukubwa wa shamba au wingi wa mazao pekee, bali yanategemea mnyororo mzima wa thamani wa zao husika.

Kwa zao la kahawa, hatua zote ni muhimu kuanzia maandalizi ya shamba, matumizi ya miche bora, huduma za ugani, umwagiliaji, udhibiti wa magonjwa na wadudu, uvunaji, uhifadhi, usindikaji hadi masoko.

Endapo kiungo kimoja kitadorora, faida ya mkulima hupungua hata kama uzalishaji umekuwa mkubwa.

Ndiyo maana kilio cha vijana wa BBT Makongora kuhusu ukosefu wa maghala ya kisasa hakipaswi kutazamwa kama ombi la kawaida, bali kama sehemu muhimu ya kuongeza thamani ya zao la kahawa.

Umwagiliaji ni Bima ya Mkulima Katika Enzi za Mabadiliko ya Tabianchi

Moja ya maombi makubwa yaliyotolewa na vijana hao ni kuboreshwa kwa miundombinu ya umwagiliaji.

Kwa mtazamo wa kitaalamu, ombi hili lina msingi mkubwa.

Mabadiliko ya tabianchi yameongeza vipindi vya ukame visivyotabirika katika maeneo mengi ya uzalishaji nchini. Hali hiyo huathiri ukuaji wa kahawa, hupunguza maua, husababisha matunda kudondoka kabla ya kukomaa na hatimaye kushusha mavuno.

Mfumo bora wa umwagiliaji unamwezesha mkulima kuendelea kuzalisha hata mvua zinapochelewa au kuwa chache.

Aidha, umwagiliaji unasaidia kuongeza ubora wa kahawa, jambo ambalo linaongeza thamani yake katika soko la ndani na kimataifa.

Kwa maana hiyo, uwekezaji katika umwagiliaji si gharama bali ni uwekezaji unaoongeza uzalishaji na mapato ya wakulima.

Maghala ya Kisasa ni Nguzo ya Kulinda Ubora wa Kahawa

Baada ya mavuno, changamoto kubwa inayoweza kumrudisha mkulima nyuma ni uhifadhi usiozingatia viwango.

Kahawa ni zao linalohitaji mazingira maalumu ya kuhifadhi ili lisiharibiwe na unyevunyevu, wadudu au uchafu unaoweza kupunguza ubora wake.

Iwapo mkulima atalazimika kuuza kahawa mara moja kwa sababu hana sehemu salama ya kuhifadhi, hupoteza uwezo wa kusubiri bei nzuri sokoni.

Maghala ya kisasa yanamwezesha mkulima kuhifadhi mazao kwa usalama, kupunguza upotevu baada ya mavuno na kuuza wakati soko linapokuwa na bei nzuri.

Hivyo, ujenzi wa maghala siyo tu suala la kuhifadhi mazao, bali ni mkakati wa kuongeza kipato cha mkulima.

Vijana Wameanza Kuona Kilimo kama Biashara

Kwa muda mrefu kulikuwepo na mtazamo kwamba kilimo ni shughuli ya wazee au ya kujikimu.

Lakini mradi wa BBT Makongora unaonyesha kuwa vijana wanaweza kuona kilimo kama biashara yenye faida ikiwa watapatiwa ardhi, elimu, teknolojia na mazingira rafiki ya uzalishaji.

Kupatiwa ekari moja kila mmoja kumewapa nafasi ya kujenga uchumi wao kupitia zao lenye thamani kubwa.

Hii ni hatua inayoweza kupunguza tatizo la ukosefu wa ajira, kuongeza uzalishaji wa mazao ya biashara na kuimarisha usalama wa kipato kwa vijana.

Serikali Imeweka Msingi, Lakini Uwekezaji Uendelee

Ziara ya Mkuu wa Mkoa wa Kagera, Kanali Ramadhan Kido, katika shamba hilo inaonyesha dhamira ya Serikali ya kufuatilia maendeleo ya miradi ya vijana.

Wito wake kwa vijana kuendelea kuyatunza mashamba kwa weledi ni muhimu kwa sababu kilimo cha kahawa kinahitaji usimamizi wa karibu ili kupata mavuno mengi na yenye ubora.

Aidha, kauli yake kwamba Serikali itaendelea kuweka mazingira rafiki kwa vijana kupitia miradi ya uzalishaji mali ni ishara kwamba sekta ya kilimo itaendelea kuwa sehemu ya mkakati wa kukuza uchumi.

Hata hivyo, mazingira rafiki hayapaswi kuishia kwenye ugawaji wa mashamba pekee.

Yanapaswa kujumuisha huduma za ugani, pembejeo bora, umwagiliaji, maghala, usindikaji wa mazao, masoko ya uhakika pamoja na upatikanaji wa mitaji nafuu.

Kahawa Inaweza Kubadili Uchumi wa Kagera

Mkoa wa Kagera ni miongoni mwa maeneo yenye historia kubwa ya uzalishaji wa kahawa nchini.

Iwapo vijana wataendelea kuzalisha kwa tija na changamoto zilizopo zikapatiwa ufumbuzi, uzalishaji unaweza kuongezeka kwa kiwango kikubwa na kuongeza mapato ya wakulima pamoja na fedha za kigeni kupitia mauzo ya nje.

Aidha, kuongezeka kwa uzalishaji kutachochea uwekezaji katika viwanda vya usindikaji wa kahawa, usafirishaji, biashara za pembejeo na huduma nyingine zinazounda mnyororo wa thamani wa zao hilo.

Hii ndiyo maana ya kilimo kuwa injini ya maendeleo ya uchumi.

Kuiva kwa kahawa katika shamba la BBT Makongora ni hatua muhimu, lakini mafanikio ya kweli hayatapimwa kwa mavuno pekee. Yatapimwa kwa uwezo wa vijana kuongeza kipato, kuhifadhi mazao kwa usalama, kuuza katika masoko yenye ushindani na kuendeleza uzalishaji kwa miaka mingi ijayo.

Ili kufikia lengo hilo, ni muhimu kuendelea kuwekeza katika miundombinu ya umwagiliaji, maghala ya kisasa, huduma za ugani, pembejeo bora na masoko ya uhakika. Hapo ndipo kilimo cha kahawa kitakapokuwa chachu ya maendeleo ya vijana, Mkoa wa Kagera na uchumi wa Tanzania kwa ujumla.

Kwa mtazamo wa maendeleo ya kilimo, mradi wa BBT Makongora unaonyesha wazi kuwa kumpa kijana ardhi ni mwanzo mzuri, lakini kumpatia mazingira bora ya kuzalisha, kuhifadhi na kuuza mazao yake ndiyo hatua inayokamilisha safari ya kumwezesha kuwa mkulima wa kibiashara mwenye mafanikio.

Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania (TARI) Uyole Yahimiza Matumizi ya Mbegu Bora na Mbolea Sahihi Kuongeza Mavuno na Kipato cha Wakulima

                Mtafiti Mwandamizi wa TARI Uyole, Mlowe Fredrick, PICHA KUTOKA MAKITABA

Sekta ya kilimo inaendelea kuwa uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania, ikiwa ndiyo chanzo kikuu cha ajira, chakula na malighafi kwa viwanda. Hata hivyo, changamoto za kupungua kwa rutuba ya udongo, matumizi yasiyo sahihi ya mbolea na matumizi ya mbegu zisizo bora zimekuwa zikichangia kushuka kwa uzalishaji katika maeneo mengi nchini. Wataalamu wa kilimo wanaeleza kuwa suluhisho la changamoto hizi linapatikana kupitia matumizi ya teknolojia za kisasa, utafiti wa kisayansi na ushirikiano wa karibu kati ya watafiti na wakulima.

Katika muktadha huo, Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania (TARI) Kituo cha Uyole mkoani Mbeya imewahimiza wakulima kutumia mbegu bora na mbolea kwa kuzingatia mahitaji halisi ya udongo ili kuongeza uzalishaji wa mazao na kuboresha kipato chao. Ushauri huo unakuja wakati ambapo mahitaji ya chakula yanaongezeka sambamba na athari za mabadiliko ya tabianchi zinazohitaji mbinu bora zaidi za uzalishaji.

Umuhimu wa kutumia mbegu bora

Mbegu bora ni msingi wa mafanikio katika uzalishaji wa mazao. Mbegu hizo huwa na uwezo mkubwa wa kuhimili magonjwa, kustahimili mazingira mbalimbali na kutoa mavuno mengi zaidi kuliko mbegu za kawaida. Wataalamu wa kilimo wanaeleza kuwa hata mkulima akitumia mbolea nyingi, bila mbegu bora ni vigumu kufikia kiwango cha juu cha uzalishaji.

Kutokana na hali hiyo, TARI inaendelea kuwahamasisha wakulima kuhakikisha wanatumia mbegu zilizothibitishwa na wataalamu ili kupata mavuno yenye ubora na tija zaidi.

Mbolea itumike kulingana na mahitaji ya udongo

Moja ya makosa yanayofanywa na baadhi ya wakulima ni kutumia mbolea bila kufanya uchunguzi wa udongo. Hali hiyo husababisha matumizi yasiyo na tija, gharama kubwa za uzalishaji na wakati mwingine kupunguza rutuba ya udongo.

Akizungumza katika maadhimisho ya Siku ya Mkulima, Mtafiti Mwandamizi wa TARI Uyole, Mlowe Fredrick, alisema taasisi hiyo inaendelea kutekeleza mradi wa afya ya udongo katika mikoa ya Mbeya, Songwe na Rukwa kwa mazao ya mahindi, mpunga na viazi.

Alisema mradi huo unalenga kutoa mapendekezo sahihi ya matumizi ya mbolea pamoja na kuanzisha mfumo wa kidijitali utakaowasaidia wakulima kufahamu mahitaji ya udongo wa mashamba yao.

Hatua hiyo inaonyesha mwelekeo mpya wa matumizi ya teknolojia katika sekta ya kilimo, ambapo taarifa za kisayansi zinatarajiwa kumsaidia mkulima kufanya maamuzi sahihi kuhusu aina na kiwango cha mbolea kinachohitajika kulingana na hali ya udongo wake badala ya kutumia makadirio.

Mradi wa afya ya udongo waonyesha mafanikio

Kwa mujibu wa TARI Uyole, zaidi ya maeneo 23 tayari yamefanyiwa majaribio ya udongo na mashamba darasa 25 yameanzishwa ili kuwaonesha wakulima kwa vitendo namna bora ya kutumia teknolojia zinazopendekezwa.

Matokeo ya mradi huo yameonyesha mafanikio makubwa ambapo baadhi ya wakulima wameongeza mavuno kutoka magunia 36 hadi 46 kwa ekari moja baada ya kuzingatia ushauri wa watafiti kuhusu matumizi sahihi ya mbegu na mbolea.

Ongezeko hilo la mavuno linaonesha wazi kuwa matumizi ya elimu ya kisayansi yanaweza kuongeza uzalishaji bila kulazimika kupanua eneo la kilimo. Hii ni faida kubwa kwa mkulima kwani hupunguza gharama za uzalishaji huku akiongeza kipato kutokana na mavuno mengi.

Kilimo bora cha mpunga chasisitizwa

Mbali na mazao ya mahindi na viazi, wataalamu wa TARI pia wameendelea kutoa elimu kuhusu uzalishaji wa mpunga.

Naye Mtafiti wa TARI Uyole, Watson Matamu, aliwataka wakulima wa mpunga kupandikiza miche kwa wakati na kutumia mbolea kulingana na ratiba inayopendekezwa ili kuongeza tija na ubora wa mavuno.

Kupandikiza miche kwa wakati kunasaidia mimea kukua vizuri, kutumia virutubisho ipasavyo na kuhimili changamoto mbalimbali zinazoweza kujitokeza wakati wa msimu wa kilimo. Aidha, matumizi ya mbolea kwa kufuata ratiba iliyopangwa huongeza uwezo wa mmea kutumia virutubisho kwa ufanisi na hivyo kuongeza uzalishaji.

Ushirikiano wa taasisi na sekta binafsi

Maendeleo ya kilimo yanahitaji ushirikiano wa wadau mbalimbali. Kwa kutambua hilo, OCP Tanzania imesisitiza kuendelea kushirikiana na TARI katika kuendeleza mashamba darasa na kuwafikishia wakulima elimu pamoja na teknolojia zinazoongeza tija katika uzalishaji wa mazao.

Mashamba darasa yameendelea kuwa sehemu muhimu ya kujifunzia kwa wakulima kwani huwapa nafasi ya kuona kwa vitendo matokeo ya matumizi ya mbegu bora, mbolea sahihi na mbinu za kisasa za kilimo. Kupitia mfumo huo, wakulima wengi hujifunza kwa urahisi na kuhamasika kutumia teknolojia hizo katika mashamba yao.

Elimu ya watafiti yabadilisha maisha ya wakulima

Baadhi ya viongozi wa vijiji na wakulima walioshiriki mafunzo hayo walieleza kuwa elimu wanayoipata kutoka kwa watafiti imewawezesha kutumia mbinu bora za kilimo, kuongeza mavuno na kuboresha kipato cha kaya zao.

Kauli hiyo inaonyesha umuhimu wa kuendelea kuwekeza katika huduma za ugani na utafiti wa kilimo. Kadiri wakulima wanavyopata elimu ya kisasa, ndivyo wanavyoongeza uwezo wa kukabiliana na changamoto za uzalishaji na kuongeza ushindani katika masoko ya ndani na nje ya nchi.

Umuhimu wa kupima afya ya udongo

Afya ya udongo ndiyo msingi wa uzalishaji endelevu wa mazao. Udongo wenye rutuba ya kutosha huwezesha mimea kupata virutubisho muhimu vinavyohitajika kwa ukuaji na maendeleo yake. Kupima udongo kabla ya kuanza msimu wa kilimo kunamsaidia mkulima kufahamu upungufu wa virutubisho na kuchagua mbolea inayofaa badala ya kutumia mbolea kwa mazoea.

Kwa kufanya hivyo, mkulima hupunguza gharama zisizo za lazima, huongeza ufanisi wa matumizi ya pembejeo na kupata mavuno yenye ubora zaidi.

Jitihada zinazofanywa na Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania (TARI) Kituo cha Uyole zinaonyesha wazi kuwa matumizi ya mbegu bora, uchunguzi wa afya ya udongo, matumizi sahihi ya mbolea na elimu ya watafiti ni nguzo muhimu za kuongeza uzalishaji wa mazao nchini.

Mafanikio yaliyopatikana kupitia mradi wa afya ya udongo katika mikoa ya Mbeya, Songwe na Rukwa ni ushahidi kuwa teknolojia na utafiti vinaweza kubadilisha kilimo kutoka uzalishaji wa kawaida kwenda kilimo chenye tija na faida kubwa zaidi kwa mkulima.

Kwa hiyo, ni muhimu kwa wakulima kuendelea kushirikiana na wataalamu wa kilimo, kutumia mbegu bora, kupima afya ya udongo, kufuata mapendekezo ya matumizi ya mbolea na kushiriki katika mashamba darasa ili kuongeza uzalishaji, kuboresha kipato cha familia na kuchangia usalama wa chakula nchini.

SERIKALI YAWAOMBA WAKULIMA WAWE NA SUBIRA

Na Mkulima Jembe

Serikali imewaomba wakulima mkoani Rukwa kuwa na subira wakati ikiendelea kulifanyia kazi suala la kushuka kwa bei ya mahindi nchini, hali ambayo imeendelea kuwa chanzo cha malalamiko kutoka kwa wazalishaji wa zao hilo katika maeneo mbalimbali ya Tanzania.

Kauli hiyo imekuja wakati ambapo maelfu ya wakulima wamekuwa wakikabiliwa na changamoto ya kuuza mahindi kwa bei ndogo, jambo linalopunguza faida ya uzalishaji na kuathiri uwezo wao wa kujiandaa kwa msimu mpya wa kilimo.

Kilio cha Wakulima Kafika Serikalini

Akitoa ufafanuzi huo baada ya Mkuu wa Wilaya ya Sumbawanga, aliyemwakilisha Mkuu wa Mkoa wa Rukwa, Nyakia Chirukile, kumuomba Waziri wa Katiba na Sheria, Juma Homera, serikali ichukue hatua za kupandisha bei ya mahindi mkoani humo, Homera alisema Serikali ya Awamu ya Sita chini ya Rais Dk. Samia Suluhu Hassan inalifahamu tatizo hilo na tayari inalifanyia kazi.

Kauli hiyo ilitolewa wakati Waziri Homera alipokuwa akikagua ujenzi wa Stendi ya Mabasi ya Laela, akiwa katika ziara yake ya kikazi mkoani Rukwa.

Kwa mujibu wa Homera, serikali inaendelea kushughulikia changamoto zinazowakabili wananchi, ikiwemo kuhakikisha wakulima wanaondokana na athari za bei ndogo ya mahindi ili kuinua uchumi wao na kuongeza tija katika sekta ya kilimo.

Alisema:

"Niseme suala la bei ya mazao kila sehemu hii changamoto ipo. Ukienda mimi jimbo langu ni Namtumbo, pale wanalima mahindi. Miongoni mwa mikoa inayolima mahindi ni Ruvuma, Rukwa, Katavi na nadhani Iringa pia. Lakini bei ya mahindi huku kwetu imeshuka kwa kiwango kikubwa. Ndugu zangu niwatoe mashaka, hili jambo serikali ya CCM inayoongozwa na Dk. Samia Suluhu Hassan chini ya Waziri wa Kilimo Daniel Chongolo inalifahamu. Kwa hiyo tuendelee kuwa na subira kidogo serikali inapolifanyia kazi."

Kwa Nini Bei ya Mahindi Imeshuka?

Ingawa serikali imesisitiza kuwa inashughulikia changamoto hiyo, wataalamu wa sekta ya kilimo wanaeleza kuwa kushuka kwa bei ya mahindi kunachangiwa na sababu mbalimbali.

Moja ya sababu kubwa ni kuongezeka kwa uzalishaji katika baadhi ya mikoa, hali inayosababisha soko kujazwa mahindi mengi kuliko mahitaji yaliyopo kwa wakati mmoja. Aidha, changamoto za masoko ya ndani na nje ya nchi, pamoja na gharama za usafirishaji, zimekuwa zikichangia kushuka kwa bei.

Wakulima wengi wamekuwa wakilazimika kuuza mazao yao mara tu baada ya mavuno ili kupata fedha za kulipa madeni, gharama za familia na kujiandaa kwa msimu mpya. Hali hiyo husababisha mazao mengi kuingia sokoni kwa wakati mmoja na kushusha bei zaidi.

Rukwa: Miongoni mwa Vinara wa Uzalishaji wa Mahindi

Mkoa wa Rukwa ni moja ya maeneo muhimu yanayochangia uzalishaji wa mahindi nchini. Kilimo ndiyo uti wa mgongo wa uchumi wa wananchi wengi wa mkoa huo, huku maelfu ya familia zikitegemea zao hilo kama chanzo kikuu cha kipato.

Ndiyo maana mabadiliko ya bei ya mahindi yana athari kubwa kwa uchumi wa kaya, biashara za vijijini na uwezo wa wakulima kuwekeza katika uzalishaji wa msimu unaofuata.

Iwapo bei itaendelea kuwa chini kwa muda mrefu, baadhi ya wakulima wanaweza kupunguza eneo la uzalishaji au kushindwa kumudu gharama za pembejeo, jambo ambalo linaweza kuathiri uzalishaji wa baadaye.

Serikali Yasema Suluhisho Linaendelea Kutafutwa

Kauli ya Waziri Homera inaashiria kuwa serikali inaendelea kutafuta suluhisho la kudumu kuhusu bei ya mahindi.

Kwa miaka ya hivi karibuni serikali imekuwa ikichukua hatua mbalimbali za kuimarisha sekta ya kilimo, ikiwemo kuimarisha masoko ya mazao, kuwezesha biashara ya mazao ndani na nje ya nchi pamoja na kuhamasisha uwekezaji katika maghala na viwanda vya kuongeza thamani ya mazao.

Wakulima wengi sasa wanasubiri kuona hatua zitakazochukuliwa ili kuhakikisha bei ya mahindi inarejea katika kiwango kinachoweza kumwezesha mkulima kupata faida stahiki kutokana na jasho lake.

Serikali Yaendelea Kushughulikia Suala la Mbolea

Mbali na suala la bei ya mahindi, Homera amesema serikali ya Awamu ya Sita inaendelea kushughulikia changamoto ya upatikanaji wa mbolea.

Amesisitiza kuwa wakulima waendelee kujiandikisha ili waweze kunufaika na mpango wa mbolea za ruzuku unaolenga kupunguza gharama za uzalishaji na kuongeza tija mashambani.

Mbolea imeendelea kuwa moja ya pembejeo muhimu katika kuongeza uzalishaji wa mazao, hivyo ushiriki wa wakulima katika mfumo wa usajili unatajwa kuwa hatua muhimu ya kuhakikisha ruzuku inawafikia walengwa kwa wakati.

Mtazamo wa Mkulima Jembe

Kwa wakulima wa mahindi, kauli ya serikali ya kutaka wavute subira inaleta matumaini kwamba hatua za kuboresha soko la zao hilo zinaendelea kutafutwa. Hata hivyo, matarajio makubwa yapo katika kuona hatua za haraka na zenye matokeo, kwani kilimo ni biashara inayotegemea mzunguko wa misimu.

Wakulima wanahitaji si tu bei nzuri ya mazao yao, bali pia masoko ya uhakika, gharama nafuu za uzalishaji, upatikanaji wa pembejeo kwa wakati na sera zinazowawezesha kunufaika na jasho lao. Endapo mambo hayo yataimarishwa kwa pamoja, sekta ya mahindi itaendelea kuwa nguzo muhimu ya usalama wa chakula na uchumi wa Tanzania.

Wakulima wa Korosho Waanza Kupokea Pembejeo Mapema: Hatua Inayotarajiwa Kuongeza Mavuno, Ubora na Kipato

Sekta ya kilimo inaendelea kuwa uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania kwa kutoa ajira, kuongeza kipato cha wananchi na kuchangia upatikanaji wa malighafi kwa viwanda mbalimbali. Miongoni mwa mazao ya biashara yenye mchango mkubwa katika uchumi wa Taifa ni zao la korosho, ambalo limeendelea kuwa chanzo kikuu cha kipato kwa maelfu ya wakulima hususan katika mikoa ya kusini ikiwemo Mtwara, Lindi na Ruvuma.

Moja ya mambo muhimu yanayochangia mafanikio ya uzalishaji wa korosho ni upatikanaji wa pembejeo bora kwa wakati. Wataalamu wa kilimo wanaeleza kuwa matumizi sahihi ya pembejeo kama dawa za kuzuia na kudhibiti magonjwa pamoja na wadudu waharibifu husaidia kuongeza afya ya mikorosho, kuboresha mavuno na kuongeza ubora wa korosho zinazozalishwa.

Katika msimu huu, wakulima wa zao la korosho wamepokea habari njema baada ya kuanza kupokea pembejeo za kilimo mapema, jambo ambalo limepokelewa kwa furaha kubwa na kuwapa matumaini ya kupata mavuno bora zaidi kuliko misimu iliyopita.

Wakulima Wamshukuru kwa Kupa Pembejeo

Wakulima wa zao la Korosho wamemshukuru kwa  kupata pembejeo za kilimo licha ya uwepo wa changamoto mbalimbali.

Wakulima hao ambao ni Wakulima wa Korosho wa mkoa wa Mtwara wameendelea kupokea pembejeo za kilimo ikiwemo dawa za maji na dawa ya unga ama Sulphur ambapo hawakusita kupaza sauti zao za pongezi.

Kauli hiyo inaonyesha namna wakulima wanavyothamini upatikanaji wa pembejeo kwa wakati, hasa katika kipindi ambacho soko la dunia limekuwa likikabiliwa na changamoto mbalimbali zinazohusisha uzalishaji, usafirishaji na upatikanaji wa bidhaa za kilimo.

Ziara ya Afisa Tarafa Kujiridhisha na Ugawaji wa Pembejeo

Hayo yamejili wakati wa ziara aliyofanya Ndugu Emmanuel Shilatu ambaye ni Afisa Tarafa kujiridhisha juu ya mwenendo wa ugawaji wa pembejeo ambapo zoezi limeendelea vyema.

“Kwa niaba ya Wananchi ningependa kuungana nao kumpongeza Mhe. Rais Samia kwa namna anavyowajali Wakulima kwa kuwapatia pembejeo za kilimo. Anayafanya hayo sanjali na kuwapatia Wataalamu wa kilimo, kuwapatia mbegu na kuwasimamia Wakulima kupata masoko ya mazao yao kupitia mfumo wa stakabadhi ghalani. Hauwezi kuongelea mafanikio ya Kilimo na Wakulima nchini pasipo kumtaja Rais Samia.” Alisema Shilatu.

Mbali na kujionea mwenendo wa ugawaji wa pembejeo, ziara hiyo pia ilisisitiza umuhimu wa kuhakikisha pembejeo zinawafikia walengwa kwa wakati, kwa uwazi na kwa kufuata taratibu zilizowekwa ili kila mkulima anayestahili aweze kunufaika.

Mwenyekiti wa Kijiji Aahidi Kusimamia Ugawaji kwa Haki

Halikadhalika Mwenyekiti Kijiji Cha Kivukoni Ndugu Jackson Joseph Milanzi alishukuru kwa pembejeo na kuhaidi kutekeleza maelekezo ya Afisa Tarafa ya kuendelea kusimamia ugawaji wa pembejeo hizo kwa uwazi, haki na usawa kama zoezi linavyoendelea.

Usimamizi mzuri wa ugawaji wa pembejeo ni jambo muhimu katika kuhakikisha hakuna mkulima anayebaguliwa au kunyimwa haki yake. Uwazi katika zoezi hilo huongeza imani kwa wakulima na kuimarisha ushirikiano kati ya Serikali, viongozi wa maeneo na wananchi.

Kwa Nini Pembejeo za Korosho Ni Muhimu?

Wataalamu wa kilimo wanaeleza kuwa matumizi ya pembejeo sahihi katika zao la korosho yana manufaa makubwa kwa mkulima. Dawa za maji hutumika kudhibiti magonjwa mbalimbali yanayoshambulia mikorosho, huku dawa ya unga aina ya Sulphur ikitumika kusaidia kudhibiti baadhi ya magonjwa ya fangasi pamoja na kuboresha afya ya mimea inapozingatiwa matumizi sahihi kulingana na ushauri wa wataalamu wa ugani.

Faida za matumizi sahihi ya pembejeo ni pamoja na:

• Kupunguza mashambulizi ya magonjwa na wadudu.

• Kuongeza afya na uimara wa mikorosho.

• Kuongeza idadi na ubora wa korosho zinazovunwa.

• Kuongeza kipato cha mkulima kutokana na mavuno mengi na yenye ubora.

• Kuchochea uzalishaji unaokidhi mahitaji ya soko la ndani na nje ya nchi.

Hata hivyo, wataalamu wanasisitiza kuwa pembejeo pekee hazitoshi. Mkulima anatakiwa pia kufuata kanuni bora za kilimo ikiwa ni pamoja na kupogoa mikorosho kwa wakati, kusafisha mashamba, kuondoa matawi yaliyokauka, kudhibiti magugu na kufuata ratiba sahihi ya matumizi ya dawa.

Kupatikana kwa Pembejeo Mapema ni Faida Kubwa

Moja ya changamoto zilizokuwa zikitajwa na wakulima katika miaka iliyopita ilikuwa ni kuchelewa kwa pembejeo kufika mashambani. Hali hiyo wakati mwingine ilisababisha baadhi ya wakulima kushindwa kutumia dawa katika kipindi kinachofaa, jambo lililoathiri mavuno.

Kwa msimu huu, kuanza kwa ugawaji wa pembejeo mapema kunatoa nafasi kwa wakulima kujiandaa vizuri kabla ya hatua muhimu za ukuaji wa mikorosho. Hii inaweza kusaidia kuongeza ufanisi wa matumizi ya pembejeo na kuboresha uzalishaji.

Mfumo wa Stakabadhi Ghalani na Masoko ya Korosho

Mbali na pembejeo, suala la soko linaendelea kuwa muhimu kwa wakulima wa korosho. Mfumo wa stakabadhi ghalani umeendelea kutajwa kuwa miongoni mwa njia zinazolenga kuwawezesha wakulima kuuza mazao yao kwa utaratibu unaowapa nafasi ya kupata bei zinazotokana na ushindani wa soko.

Kwa wakulima wengi, upatikanaji wa soko lenye uhakika ni motisha ya kuendelea kuwekeza katika uzalishaji na kutumia teknolojia bora za kilimo.

Matarajio ya Msimu wa Korosho

Wakulima wa Korosho nchini wameanza kupokea pembejeo za kilimo mapema sana kwa msimu huu tofauti na hapo awali na hivyo wanatarajia kuwa na msimu mzuri wa Korosho kwa mwaka huu na hivyo kupata tija ya uzalishaji.

Iwapo matumizi ya pembejeo yataenda sambamba na ushauri wa wataalamu wa ugani, pamoja na kuwepo kwa hali nzuri ya hewa na usimamizi mzuri wa mashamba, matarajio ya mavuno bora yanaweza kuongezeka. Hii itasaidia kuongeza kipato cha wakulima mmoja mmoja, kuimarisha uchumi wa familia na kuchangia ukuaji wa sekta ya korosho nchini.

Kupatikana kwa pembejeo mapema ni hatua inayoweza kuchangia mafanikio ya uzalishaji wa korosho endapo zitatumika kwa usahihi na kwa kuzingatia maelekezo ya wataalamu wa kilimo. Ushirikiano kati ya Serikali, viongozi wa maeneo, maafisa ugani na wakulima unaendelea kuwa nguzo muhimu katika kuboresha sekta ya kilimo.

Kwa wakulima wa korosho, msimu huu unaanza ukiwa na matumaini makubwa. Kazi iliyobaki ni kuhakikisha pembejeo zinatumika ipasavyo, mashamba yanatunzwa kwa weledi na kila mkulima anazingatia mbinu bora za kilimo ili kuongeza uzalishaji, ubora wa korosho na kipato chake.

MRADI WA MIWA NA KIWANDA CHA SUKARI PANGANI: FURSA MPYA YA MAPINDUZI YA KILIMO, VIWANDA NA UCHUMI WA TANZANIA

Na Mwandishi Maalum

Sekta ya kilimo imeendelea kuwa uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania kwa miongo mingi, ikiajiri zaidi ya asilimia kubwa ya wananchi na kuchangia kwa kiwango kikubwa katika usalama wa chakula, malighafi za viwandani na mapato ya fedha za kigeni. Hata hivyo, kwa muda mrefu changamoto kubwa imekuwa ni kuuza mazao ghafi bila kuyaongezea thamani kupitia viwanda. Serikali ya Awamu ya Sita chini ya uongozi wa Rais Dk. Samia Suluhu Hassan imeweka mkazo mkubwa katika kubadili hali hiyo kwa kuunganisha kilimo na viwanda ili kuongeza tija, ajira na kasi ya ukuaji wa uchumi.

Moja ya miradi mikubwa inayodhihirisha dira hiyo ni mradi wa mashamba makubwa ya miwa pamoja na ujenzi wa kiwanda kikubwa cha sukari wilayani Pangani mkoani Tanga. Mradi huu si wa kawaida bali ni uwekezaji wa kimkakati unaolenga kubadili sura ya uchumi wa wilaya hiyo, mkoa wa Tanga na Taifa kwa ujumla.

Viwanda ni Injini ya Uchumi wa Kisasa

Katika nchi nyingi zilizoendelea duniani, ukuaji wa sekta ya viwanda umeambatana moja kwa moja na maendeleo ya sekta ya kilimo. Kilimo kinatoa malighafi, huku viwanda vikiongeza thamani ya mazao hayo na kuyafanya kuwa bidhaa zinazoweza kuuzwa ndani na nje ya nchi.

Ndiyo maana serikali imeweka mkakati wa kuhakikisha kila wilaya nchini inakuwa na kongani za viwanda ili wananchi wa maeneo yote wanufaike na maendeleo ya kiuchumi bila kubaki nyuma. Dhamira hii inalenga kujenga uchumi shindani unaotegemea uzalishaji badala ya matumizi pekee.

Kwa mtazamo huo, mradi wa Pangani unakuwa sehemu muhimu ya utekelezaji wa Dira ya Taifa ya Maendeleo kwa kuifanya sekta ya kilimo kuwa msingi wa maendeleo ya viwanda.

Pangani Yazaliwa Upya Kama Kitovu cha Kilimo cha Miwa

Wilaya ya Pangani imebarikiwa kuwa na ardhi yenye rutuba, hali nzuri ya hewa na upatikanaji wa maji unaofaa kwa kilimo cha miwa. Kwa miaka mingi eneo hili halikuwahi kutumia kikamilifu rasilimali hizi katika uwekezaji mkubwa wa viwanda.

Serikali imeamua kutumia fursa hiyo kwa kuanzisha mashamba makubwa ya miwa yatakayohudumia kiwanda kikubwa cha sukari kitakachojengwa katika wilaya hiyo.

Akizungumza Februari 26, 2025 akiwa katika ziara ya kikazi Pangani, Rais Dk. Samia Suluhu Hassan alieleza wazi kuwa serikali imekusudia kuanzisha mradi huo ili kuongeza uzalishaji wa sukari nchini, kuzalisha ajira kwa maelfu ya Watanzania na kuurejesha Mkoa wa Tanga katika hadhi yake ya kuwa kitovu cha maendeleo ya viwanda.

Kauli hiyo inaonesha kuwa mradi huu hauishii kwenye uzalishaji wa sukari pekee bali ni sehemu ya mkakati mpana wa kuijenga Tanzania yenye uchumi wa viwanda.

TISEZA Yasimamia Utekelezaji wa Mradi

Utekelezaji wa mradi unasimamiwa na Mamlaka ya Uwekezaji na Maeneo Maalum ya Kiuchumi Tanzania (TISEZA), taasisi yenye jukumu la kusimamia uwekezaji wa miradi mikubwa yenye manufaa ya kitaifa.

Hatua muhimu tayari zimeanza kuchukuliwa. Mwezi Juni mwaka 2026 serikali ilianza rasmi kulipa fidia wananchi 474 kutoka vijiji vya Mseko na Kigurusimba katika Kata ya Masaika wilayani Pangani.

Hatua hii inaonyesha dhamira ya serikali ya kuhakikisha utekelezaji wa mradi unafanyika kwa kuzingatia sheria, haki za wananchi na fidia stahiki kabla ya kuanza shughuli za maendeleo.

Wananchi Waendelea Kunufaika na Fidia

Mkuu wa Mkoa wa Tanga, Balozi Dk. Batilda Buriani, amesema zoezi la ulipaji fidia linaendelea vizuri ambapo zaidi ya wananchi 400 tayari wamekamilisha kusaini nyaraka zinazohitajika.

Amesisitiza kuwa waliowahi kujitokeza wamepewa kipaumbele katika malipo huku wengine wakiendelea kuhudumiwa kadiri taratibu zinavyoendelea.

Utoaji wa fidia kwa wakati ni hatua muhimu inayojenga imani kati ya serikali na wananchi, huku ukitoa nafasi kwa jamii kuhamia maeneo mengine kwa utaratibu unaokubalika.

Uwekezaji wa Zaidi ya Shilingi Bilioni 900

Mradi huu unakadiriwa kugharimu dola milioni 350 za Marekani, sawa na zaidi ya shilingi bilioni 900 za Kitanzania.

Takribani ekari 22,000 zitatumika kwa mashamba ya miwa pamoja na miundombinu mingine ya uzalishaji.

Ukubwa wa uwekezaji huu unaifanya Pangani kuwa miongoni mwa maeneo yatakayokuwa na uwekezaji mkubwa zaidi wa kilimo cha biashara nchini.

Kwa kiwango hiki cha uwekezaji, athari zake chanya hazitaishia kwenye kilimo pekee bali zitafika kwenye sekta za ujenzi, usafirishaji, biashara, huduma za kifedha, elimu ya ufundi na teknolojia.

Jinsi Wakulima Watakavyonufaika

Kwa mkulima, jambo muhimu kuliko yote ni soko la uhakika.

Kwa miaka mingi wakulima wengi wamekuwa wakikabiliwa na changamoto ya kuzalisha bila kujua watamuuzia nani mazao yao. Hali hiyo husababisha hasara na kukatisha tamaa.

Ujio wa kiwanda cha sukari Pangani unabadilisha hali hiyo.

Mbali na mashamba makubwa ya mradi, wakulima wadogo wana nafasi kubwa ya kushiriki kupitia mfumo wa wakulima washirika (out-growers), ambapo watazalisha miwa na kuiuza moja kwa moja kiwandani kwa utaratibu wa mikataba.

Mfumo huu utaongeza kipato cha wakulima, utawahamasisha kutumia mbegu bora, umwagiliaji wa kisasa, mbolea na teknolojia za kuongeza uzalishaji.

Kadiri uzalishaji utakavyoongezeka, ndivyo kipato cha kaya nyingi kitakavyoongezeka.

Ajira kwa Vijana

Changamoto ya ajira kwa vijana ni moja ya masuala makubwa nchini.

Mradi wa Pangani unatarajiwa kuzalisha maelfu ya ajira za moja kwa moja na zisizo za moja kwa moja.

Ajira zitapatikana katika:

• Kilimo cha miwa.

• Matrekta na mashine za kilimo.

• Ujenzi wa miundombinu.

• Kiwanda cha sukari.

• Usafirishaji.

• Ulinzi.

• Biashara ndogo ndogo.

• Huduma za chakula.

• Mafundi.

• Wahandisi.

• Wataalamu wa kilimo.

• Wataalamu wa mazingira.

• Wataalamu wa fedha na utawala.

Ajira hizi zitasaidia kupunguza tatizo la ukosefu wa ajira huku zikiimarisha uchumi wa kaya nyingi.

Kuongeza Uzalishaji wa Sukari Nchini

Kwa miaka mingi Tanzania imekuwa ikikabiliwa na upungufu wa sukari katika baadhi ya vipindi kutokana na mahitaji kuwa makubwa kuliko uzalishaji.

Mradi huu unalenga kuongeza uzalishaji wa ndani ili nchi ijitosheleze kwa mahitaji yake.

Faida nyingine ni kupunguza matumizi ya fedha za kigeni zinazotumika kuagiza sukari kutoka nje.

Iwapo uzalishaji utazidi mahitaji ya ndani, Tanzania itanufaika kwa kuuza sukari katika masoko ya kikanda na kimataifa na kuongeza mapato ya fedha za kigeni.

Viwanda Vinavyochipuka Kutokana na Sukari

Faida za kiwanda cha sukari haziishii kwenye sukari pekee.

Kutokana na zao la miwa zinaweza kuzalishwa bidhaa mbalimbali zikiwemo:

• Molasi.

• Ethanoli.

• Nishati ya umeme kupitia bagasse.

• Mbolea hai.

• Chakula cha mifugo.

• Vinywaji.

• Kemikali mbalimbali za viwandani.

Hii ina maana kuwa kiwanda kimoja kina uwezo wa kuibua viwanda vingine vingi vinavyotegemea malighafi hiyo.

Miundombinu Itaimarika

Miradi mikubwa ya uwekezaji huenda sambamba na maendeleo ya miundombinu.

Barabara zitaboreshwa.

Madaraja yatajengwa au kukarabatiwa.

Huduma za umeme na maji zitaongezeka.

Mawasiliano yataimarika.

Miundombinu hii itanufaisha wananchi wote hata wale ambao hawatajihusisha moja kwa moja na kilimo cha miwa.

Mapato ya Serikali Kuongezeka

Kadiri uzalishaji utakavyoongezeka, ndivyo makusanyo ya kodi yatakavyoongezeka.

Serikali itanufaika kupitia kodi za kampuni, kodi za wafanyakazi, ushuru wa bidhaa pamoja na shughuli nyingine za kiuchumi zitakazochipuka.

Mapato hayo yatawezesha serikali kuendelea kuboresha huduma za afya, elimu, maji, barabara na miradi mingine ya maendeleo.

Fursa kwa Wajasiriamali

Mradi huu pia utafungua milango kwa wajasiriamali.

Kutakuwa na mahitaji makubwa ya:

• Chakula kwa wafanyakazi.

• Nyumba za kupanga.

• Usafirishaji.

• Vipuri vya mashine.

• Mafuta.

• Vifaa vya kilimo.

• Huduma za benki.

• Bima.

• Mawasiliano.

• Teknolojia za kidijitali.

Biashara hizi zitawanufaisha wananchi wa Pangani na maeneo jirani.

Changamoto Zinazopaswa Kuzingatiwa

Pamoja na matarajio makubwa ya mradi, yapo mambo yanayohitaji usimamizi makini.

Ni muhimu kuhakikisha fidia zote zinalipwa kwa haki na kwa wakati.

Hifadhi ya mazingira izingatiwe ili kulinda misitu, vyanzo vya maji na bioanuwai.

Vijana wa maeneo husika wapewe kipaumbele katika ajira.

Wakulima wadogo washirikishwe kikamilifu kupitia mikataba ya uzalishaji wa miwa.

Mafunzo ya kilimo bora yatolewe ili kuongeza tija na ubora wa mazao.

Endapo maeneo haya yatapewa uzito, mradi utakuwa na manufaa ya muda mrefu kwa vizazi vya sasa na vijavyo.

Mradi wa mashamba makubwa ya miwa na ujenzi wa kiwanda cha sukari wilayani Pangani ni zaidi ya mradi wa kilimo; ni mradi wa kimkakati wa mageuzi ya uchumi wa Tanzania. Uwekezaji wa zaidi ya shilingi bilioni 900, matumizi ya ekari 22,000, ulipaji wa fidia kwa wananchi 474 na usimamizi wa TISEZA vinaonyesha dhamira ya serikali ya kuunganisha kilimo na viwanda ili kujenga uchumi shindani.

Kwa wakulima, huu ni mwanzo wa zama mpya za soko la uhakika na uzalishaji wenye tija. Kwa vijana, ni fursa ya ajira na ujasiriamali. Kwa Mkoa wa Tanga, ni hatua ya kurejesha hadhi yake kama kitovu cha viwanda. Na kwa Taifa, ni njia ya kuongeza uzalishaji wa sukari, kupunguza uagizaji kutoka nje, kuongeza mauzo ya bidhaa nje ya nchi na kuimarisha uchumi wa viwanda.

Ikiwa utekelezaji wake utaendelea kwa uwazi, ushirikishwaji wa wananchi na usimamizi madhubuti wa mazingira, mradi huu unaweza kuwa mfano wa mafanikio ya namna ambavyo sekta ya kilimo inaweza kuwa msingi imara wa mapinduzi ya viwanda na maendeleo endelevu ya Tanzania.

Uwekezaji wa Viwanda vya Mafuta ya Kula: Fursa Mpya ya Kuinua Kipato cha Mkulima na Uchumi wa Tanzania

Serikali imeweka wazi dhamira yake ya kuendelea kushirikiana kwa karibu na wawekezaji wa sekta ya viwanda ili kuondoa changamoto zinazokwamisha uzalishaji, hatua ambayo inaendelea kufungua ukurasa mpya katika safari ya Tanzania kuelekea uchumi wa viwanda unaotegemea malighafi zinazozalishwa na wakulima wa ndani.

Msimamo huo umetolewa na Waziri wa Viwanda na Biashara, Mhe. Judith Kapinga, baada ya kutembelea kiwanda kikubwa cha kuchakata na kuzalisha mafuta ya kula cha Mainland Group Agro Process Tanzania kilichopo jijini Dodoma, ambapo alijionea kiwango kikubwa cha uwekezaji kilichowekwa pamoja na uwezo wa uzalishaji wa kiwanda hicho.

Ziara hiyo imebeba ujumbe mkubwa kwa sekta ya kilimo na viwanda. Inaonesha kuwa Serikali inaendelea kutambua kuwa maendeleo ya viwanda hayawezi kufikiwa bila kuwa na mfumo imara wa uzalishaji wa mazao ya kilimo yanayotumika kama malighafi.

Viwanda Vinategemea Mkulima

Baada ya kutembelea mitambo ya uzalishaji, Waziri Kapinga alisema Serikali inatambua mchango mkubwa wa sekta binafsi katika kukuza uchumi, kuongeza ajira na kuongeza mapato ya Taifa. Alisisitiza kuwa changamoto zinazowakabili wawekezaji zitaendelea kushughulikiwa ili kuhakikisha viwanda vinafanya kazi kwa uwezo wake kamili.

Kauli hiyo ina maana kubwa kwa wakulima wa alizeti, ufuta, karanga, pamba na mazao mengine ya mafuta. Kadri viwanda vinavyoongezeka, ndivyo mahitaji ya malighafi yanavyoongezeka, jambo linaloongeza soko la uhakika kwa mazao yao.

Kwa mujibu wa Waziri huyo, Serikali inalenga kuona mazao yanayozalishwa na wakulima yanaongezewa thamani ndani ya nchi badala ya kuuzwa ghafi. Hatua hiyo inalenga kuongeza kipato kwa mkulima, wafanyabiashara, wawekezaji na Serikali kupitia mapato ya kodi na ajira.

Changamoto Kubwa Bado ni Upatikanaji wa Malighafi

Pamoja na uwekezaji mkubwa uliofanyika katika kiwanda hicho, viongozi wa Mainland Group Agro Process Tanzania wameeleza kuwa changamoto kubwa ni upungufu wa malighafi, hasa mbegu za mazao ya mafuta.

Hali hiyo inalifanya kiwanda kufanya kazi chini ya uwezo wake licha ya kuwa na mitambo yenye uwezo mkubwa wa uzalishaji.

Kwa mtazamo wa kiuchumi, changamoto hiyo inaonesha kuwa pengo kubwa halipo kwenye uwezo wa viwanda bali kwenye uzalishaji wa mashambani. Ikiwa uzalishaji wa mazao ya mafuta utaongezeka, viwanda vitaongeza uzalishaji, ajira zitaongezeka na uagizaji wa mafuta kutoka nje utapungua.

Fursa Kubwa kwa Wakulima

Kwa sasa Tanzania ni miongoni mwa wazalishaji wakubwa wa mazao ya mafuta, lakini uzalishaji wa mafuta ya kula bado haukidhi mahitaji ya soko la ndani. Kutokana na hali hiyo, Serikali bado inalazimika kuagiza sehemu ya mafuta kutoka nje ya nchi.

Hii ni ishara kuwa bado kuna soko kubwa ambalo wakulima wanaweza kulizalishia ikiwa uzalishaji utaongezeka.

Kwa wakulima, taarifa hii ni fursa ya kuwekeza zaidi katika kilimo cha alizeti, ufuta, soya, karanga, michikichi na mazao mengine yanayotoa mafuta. Kadri viwanda vitakavyopata malighafi za kutosha, ndivyo mahitaji ya mazao hayo yatakavyoongezeka na bei kuwa na ushindani mzuri kutokana na ongezeko la wanunuzi.

Ushirikiano wa Wizara Mbili Ni Suluhisho

Serikali tayari imeanza kushirikiana kati ya Wizara ya Viwanda na Biashara pamoja na Wizara ya Kilimo ili kuweka mikakati ya kuongeza uzalishaji wa mazao ya mafuta.

Ushirikiano huo unatarajiwa kuongeza upatikanaji wa mbegu bora, huduma za ugani, teknolojia za kisasa za uzalishaji pamoja na kuwafikia wakulima wengi zaidi.

Iwapo hatua hizo zitatekelezwa kikamilifu, viwanda vitaweza kutumia uwezo wake wote wa uzalishaji huku wakulima wakinufaika kupitia soko la uhakika na ongezeko la kipato.

Mazingira Bora ya Uwekezaji Yanazidi Kuimarika

Kwa upande wake, Mkurugenzi Mkuu wa kiwanda hicho, Bw. Jiaweli Chen, ameipongeza Serikali kwa kuendelea kuboresha mazingira ya uwekezaji kupitia sera rafiki, ushirikiano wa karibu na wawekezaji pamoja na utayari wa kusikiliza changamoto zinazojitokeza.

Amesema hatua hizo zimeongeza imani kwa wawekezaji na kuchochea ukuaji wa uzalishaji pamoja na ajira katika maeneo mbalimbali nchini.

Aidha, ameeleza kuwa kiwanda kitaendelea kushirikiana na Serikali katika kuongeza uzalishaji, kuboresha ubora wa bidhaa na kuunga mkono jitihada za Taifa za kukuza sekta ya viwanda.

Uchambuzi

Ziara ya Waziri wa Viwanda na Biashara katika kiwanda cha Mainland Group Agro Process Tanzania imeonesha wazi kuwa mafanikio ya viwanda vya kuongeza thamani hayawezi kutenganishwa na maendeleo ya sekta ya kilimo.

Kadri Serikali inavyoendelea kuboresha sera, kuvutia uwekezaji na kuongeza uzalishaji wa mazao ya mafuta, ndivyo Tanzania inavyosogea karibu na lengo la kujitosheleza kwa mafuta ya kula na kupunguza utegemezi wa bidhaa kutoka nje.

Kwa wakulima, huu ni wakati wa kuona kilimo si chanzo cha chakula pekee, bali biashara yenye uwezo mkubwa wa kuzalisha malighafi zinazohitajika na viwanda. Kwa wawekezaji, ni uthibitisho kuwa mazingira ya biashara yanaendelea kuboreshwa. Na kwa Taifa, ni hatua muhimu katika kujenga uchumi wa viwanda unaotegemea uzalishaji wa ndani, kuongeza ajira, kukuza mapato na kufanikisha malengo ya Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050.

KILIMANJARO KUJIPANGA KUIMARISHA UPATIKANAJI WA PEMBEJEO MSIMU WA 2026/2027

 

Katika juhudi za kuimarisha sekta ya kilimo, Mkoa wa Kilimanjaro umeanza kuweka mikakati mipya ya kuhakikisha upatikanaji wa pembejeo za kilimo unakuwa wa uhakika, wa wakati, na wenye tija kuelekea msimu wa 2026/2027. Hatua hii inalenga moja kwa moja kuongeza uzalishaji wa mazao na kuimarisha usalama wa chakula katika mkoa huo unaotegemea kilimo kama mhimili mkuu wa uchumi.

Katika kikao cha wadau wa sekta ya kilimo kilichofanyika katika Ofisi ya Mkuu wa Mkoa, hoja kuu ilikuwa ni jinsi ya kuboresha mfumo wa usambazaji wa mbegu bora, mbolea na pembejeo nyingine muhimu. Kikao hicho kilileta pamoja serikali na sekta binafsi, hatua inayoonyesha wazi kuwa maendeleo ya kilimo hayawezi kufanikiwa kwa mtazamo wa upande mmoja pekee.

Ujumbe wa Serikali: Uhakika wa Pembejeo ni Msingi wa Tija

Akifungua kikao hicho, Katibu Tawala wa Mkoa Bw. Kiseo Yusuf Nzowa alisisitiza umuhimu wa kuhakikisha pembejeo zinapatikana kwa wakati na ubora unaotakiwa. Kauli yake inaakisi changamoto ya muda mrefu katika sekta ya kilimo nchini, ambapo ucheleweshaji wa pembejeo huathiri moja kwa moja uzalishaji wa wakulima.

Kwa mtazamo wa kiuchambuzi, msisitizo huu unaonyesha mabadiliko ya kimkakati kutoka mfumo wa kawaida wa ugawaji pembejeo kwenda mfumo wa upangaji wa mapema na ushirikishwaji wa wadau wengi. Hii ni hatua muhimu kwa sababu inasaidia kupunguza athari za msimu, mabadiliko ya bei, na changamoto za usambazaji.

Ushirikiano wa Sekta Binafsi na Serikali: Fursa na Changamoto

Serikali imeendelea kusisitiza umuhimu wa kushirikisha sekta binafsi katika mnyororo wa usambazaji wa pembejeo. Hii ni kwa sababu sekta binafsi mara nyingi ina uwezo mkubwa wa kifedha, ubunifu, na mtandao wa usambazaji unaoweza kufikia maeneo ya mbali kwa haraka zaidi.

Hata hivyo, kwa mtazamo wa kitaalamu, ushirikiano huu unahitaji udhibiti madhubuti ili kuhakikisha bei za pembejeo zinabaki kuwa nafuu kwa wakulima wadogo. Bila uangalizi wa karibu, kuna hatari ya soko kuongozwa zaidi na faida badala ya tija ya kilimo.

Tathmini ya Msimu Uliopita na Mwelekeo Mpya

Katibu Tawala Msaidizi wa Mkoa anayeshughulikia Uchumi na Uzalishaji, Dkt. Emmanuel Lema, alieleza kuwa kikao hicho kililenga kufanya tathmini ya msimu wa 2024/2025 pamoja na kuandaa mikakati ya 2026/2027.

Tathmini kama hii ni nguzo muhimu ya upangaji wa maendeleo kwa sababu inasaidia:

• Kubaini changamoto zilizojitokeza kwenye msimu uliopita

• Kutambua mafanikio yaliyopatikana

• Kuboresha mifumo ya ugawaji na usambazaji wa pembejeo

Kwa mantiki ya maendeleo endelevu, bila tathmini ya kina, sekta ya kilimo hubaki kurudia makosa yale yale kila msimu.

Mafanikio ya Usajili wa Wakulima na Mageuzi ya Kidigitali

Mkoa umefanikiwa kusajili takribani wakulima 206,000, sawa na asilimia 97 ya lengo katika mfumo wa ruzuku ya pembejeo. Hii ni hatua kubwa ya mageuzi ya kidigitali katika sekta ya kilimo.

Kwa uchambuzi, mafanikio haya yana faida kadhaa:

• Kupunguza upotevu wa pembejeo kwa walengwa hewa

• Kuongeza uwazi katika ugawaji wa ruzuku

• Kuboresha mipango ya serikali kwa kutumia data sahihi

Hata hivyo, changamoto iliyopo ni kuhakikisha kuwa taarifa hizi zinabaki kuwa sahihi na zinasasishwa mara kwa mara, ili kuepuka kuwepo kwa wakulima wasio hai au waliobadilika shughuli.

Uchambuzi wa Jumla: Je, Mkakati Huu Utafanikiwa?

Mkakati wa Kilimanjaro kuelekea msimu wa 2026/2027 unaonyesha mwelekeo mzuri wa kitaasisi, lakini mafanikio yake yatategemea mambo makuu matatu:

1. Uratibu madhubuti wa wadau wote – Serikali, sekta binafsi na wakulima wanahitaji kuwa na mfumo mmoja wa mawasiliano na utekelezaji.

2. Upatikanaji wa fedha na ruzuku kwa wakati – Bila mtiririko wa fedha, hata mipango mizuri huchelewa kutekelezwa.

3. Miundombinu ya usambazaji – Barabara na vituo vya pembejeo lazima viimarishwe ili kufanikisha usambazaji wa haraka.

Hitimisho

Hatua zinazochukuliwa na Mkoa wa Kilimanjaro zinaonyesha mwelekeo mpya wa kimkakati katika sekta ya kilimo, hasa katika kuhakikisha upatikanaji wa pembejeo unakuwa wa uhakika na wa kidigitali zaidi. Huu ni uwekezaji wa muda mrefu unaolenga si tu msimu wa 2026/2027, bali pia mustakabali wa kilimo endelevu.

Ikiwa mikakati hii itatekelezwa kwa ufanisi, Kilimanjaro inaweza kuwa mfano wa kitaifa katika usimamizi wa pembejeo na kuongeza tija ya kilimo nchini Tanzania.