Vyanzo vya maji ni uti wa mgongo wa maendeleo ya kilimo, mifugo, mazingira na ustawi wa jamii. Bila maji ya kutosha na salama, uzalishaji wa mazao hupungua, mifugo hukosa huduma muhimu na mazingira huharibika kwa kasi. Ndiyo maana Serikali imeendelea kusisitiza ulinzi wa maeneo yote yanayozunguka vyanzo vya maji ili kuhakikisha rasilimali hiyo muhimu inalindwa kwa manufaa ya kizazi cha sasa na kijacho.
Katika hatua ya kuimarisha usimamizi huo, Mkuu wa Wilaya ya Same, Kasilda Mgeni, amewaonya wananchi wanaojihusisha na uchimbaji haramu wa madini ndani ya mita 60 kutoka kwenye vyanzo vya maji, akisisitiza kuwa hakuna mtu au mwekezaji mwenye kibali cha kufanya shughuli za uchimbaji huo.
Amesema Serikali ya wilaya imeanza kuwachukulia hatua za kisheria, kwa lengo la kulinda vyanzo vya maji, mazingira na maslahi ya wananchi.
Hatua hiyo imekuja baada ya Kasilda, akiambatana na Kamati ya Ulinzi na Usalama ya Wilaya pamoja na wataalamu kutoka Ofisi ya Madini na Bonde la Mto Pangani, kutembelea baadhi ya maeneo yanayofanyika uchimbaji haramu wa madini na kujionea uharibifu mkubwa wa mazingira katika vyanzo vya maji vilivyopo Kata ya Mhezi.
Kasilda alisema ni kosa kisheria kuanza shughuli za uchimbaji wa madini bila kuwa na leseni au kibali kutoka Ofisi ya Madini, pamoja na kufanya shughuli yoyote ndani ya umbali wa mita 60 kutoka kwenye vyanzo vya maji bila kibali kutoka Bonde la Mto Pangani.
Alibainisha kuwa Serikali imeanza kuwachukulia hatua wahusika wote ili kunusuru uharibifu wa mazingira na athari zinazoweza kujitokeza kutokana na shughuli hizo haramu.
"Ni kosa kisheria kuanza kuchimba madini bila kuwa na leseni au kibali husika kutoka Ofisi ya Madini na kufanya shughuli yoyote ndani ya mita 60 kutoka kwenye chanzo cha maji bila kibali kutoka Ofisi za Bonde. Wote wanaohusika tumeanza kuwashughulikia mara moja kwa lengo la kunusuru uharibifu na athari kubwa zinazoweza kutokea kutokana na uchimbaji huo haramu," alisema Kasilda.
Uchambuzi: Kwa nini Serikali inalinda mita 60 kutoka kwenye vyanzo vya maji?
Sheria na kanuni za usimamizi wa mazingira zimeweka masharti ya kulinda maeneo yanayozunguka mito, chemchemi na vyanzo vingine vya maji kwa sababu ndiyo maeneo nyeti yanayohakikisha maji yanaendelea kupatikana kwa ubora na kwa wingi.
Shughuli za uchimbaji wa madini karibu na vyanzo vya maji zinaweza kusababisha:
Kubadilika kwa mkondo wa maji.
Kuongezeka kwa mmomonyoko wa ardhi.
Uchafuzi wa maji kwa matope na kemikali.
Kukauka kwa chemchemi kutokana na kuharibika kwa tabaka la ardhi.
Kupungua kwa viumbe hai wanaotegemea mazingira hayo.
Hivyo, sheria inalenga kuzuia madhara kabla hayajatokea badala ya kusubiri kuyarekebisha baadaye.
Madhara kwa sekta ya kilimo
Kwa wasomaji wa Mkulima Jembe Blog, suala hili lina umuhimu mkubwa kwa sababu kilimo kinategemea maji kwa kiwango kikubwa.
Mto unapoharibiwa au chemchemi inapokauka:
mashamba ya umwagiliaji hukosa maji;
uzalishaji wa mazao hupungua;
gharama za uzalishaji huongezeka;
wakulima hulazimika kuhamia maeneo mengine kutafuta maji;
usalama wa chakula huathirika.
Kwa mfano, maeneo mengi ya Kilimanjaro na Same yanategemea mito na chemchemi zinazotiririka kutoka milimani. Vyanzo hivyo vikiharibiwa, athari zake zinaweza kuonekana hata katika wilaya nyingine zinazotumia maji hayo kwa kilimo.
Mifugo nayo huathirika
Maji ni hitaji la msingi kwa mifugo.
Ng'ombe, mbuzi, kondoo na wanyama wengine wanahitaji maji safi kila siku.
Vyanzo vya maji vinapoharibiwa:
mifugo hukosa maji ya kunywa;
magonjwa huongezeka kutokana na kutumia maji machafu;
uzalishaji wa maziwa hupungua;
uzito wa mifugo hushuka;
wafugaji hulazimika kusafiri umbali mrefu kutafuta maji.
Hivyo, kulinda vyanzo vya maji ni kulinda pia uchumi wa wafugaji.
Athari kwa wananchi
Uharibifu wa mazingira hauishii kwa wakulima pekee.
Wananchi wengi hutegemea mito na chemchemi kwa matumizi ya:
kunywa;
kupikia;
kufua;
shughuli ndogo za biashara;
ujenzi;
bustani za mboga.
Chanzo cha maji kinapoharibiwa, gharama za kupata maji huongezeka na wakati mwingine wananchi hulazimika kutumia maji yasiyo salama.
Kwa nini uchimbaji haramu ni hatari zaidi?
Uchimbaji haramu mara nyingi hufanyika bila:
tathmini ya athari kwa mazingira;
mpango wa kurejesha eneo baada ya uchimbaji;
usimamizi wa wataalamu;
matumizi ya teknolojia salama;
ufuatiliaji wa Serikali.
Kutokana na hali hiyo, maeneo mengi huachwa yakiwa na mashimo makubwa, ardhi iliyoharibiwa na vyanzo vya maji vilivyojaa matope.
Ndiyo maana Serikali imeweka masharti ya kupata leseni na vibali kabla ya kuanza shughuli za uchimbaji.
Umuhimu wa Ofisi ya Madini na Bonde la Mto Pangani
Taasisi hizi zina jukumu la kuhakikisha shughuli zote zinazohusiana na uchimbaji wa madini na matumizi ya maji zinafanyika kwa kufuata sheria.
Majukumu yao ni pamoja na:
kutoa vibali pale masharti yanapokidhiwa;
kufanya ukaguzi wa maeneo ya uchimbaji;
kusimamia uhifadhi wa mazingira;
kuhakikisha wananchi hawafanyi shughuli zinazoweza kuharibu vyanzo vya maji.
Ushirikiano kati ya Ofisi ya Madini, Bonde la Mto Pangani, Halmashauri na Kamati za Ulinzi na Usalama unasaidia kudhibiti shughuli haramu kabla hazijasababisha madhara makubwa.
Elimu kwa wananchi ni muhimu
Pamoja na hatua za kisheria, elimu kwa wananchi ina nafasi kubwa katika kulinda mazingira.
Wananchi wanapaswa kuelewa kwamba:
maji ni rasilimali ya wote;
mazingira yakiharibika, kila mtu huathirika;
faida ya muda mfupi ya uchimbaji haramu haiwezi kulinganisha na hasara ya muda mrefu ya kupoteza vyanzo vya maji;
maendeleo endelevu yanahitaji matumizi sahihi ya rasilimali za asili.
Wito kwa wachimbaji wa madini
Badala ya kufanya shughuli kwa siri au bila vibali, wachimbaji wanapaswa:
kufuata sheria za madini;
kupata leseni zinazotakiwa;
kufanya tathmini ya mazingira pale inapohitajika;
kuheshimu mipaka ya vyanzo vya maji;
kushirikiana na mamlaka husika.
Hatua hizi zitawasaidia kufanya shughuli zao kwa usalama na kuepuka migogoro na Serikali.
Kilimo endelevu kinaanza na mazingira salama
Hakuna kilimo cha kisasa bila maji.
Hakuna mifugo yenye tija bila maji.
Hakuna usalama wa chakula bila mazingira yanayolindwa.
Kwa sababu hiyo, kila mwananchi ana wajibu wa kushiriki kulinda mito, chemchemi, mabonde na maeneo yote yanayochangia upatikanaji wa maji.
Hatua ya Serikali ya Wilaya ya Same kuwachukulia hatua wanaojihusisha na uchimbaji haramu karibu na vyanzo vya maji ni ishara ya dhamira ya kuhakikisha sheria zinafuatwa na rasilimali za taifa zinalindwa.
Kauli ya Mkuu wa Wilaya ya Same, Kasilda Mgeni, inatoa ujumbe mzito kwamba ulinzi wa mazingira si jukumu la Serikali pekee bali ni wajibu wa kila mwananchi. Uchimbaji haramu wa madini ndani ya mita 60 kutoka kwenye vyanzo vya maji unahatarisha usalama wa maji, uzalishaji wa kilimo, maendeleo ya mifugo na afya ya jamii kwa ujumla.
Kwa wasomaji wa Mkulima Jembe Blog, somo kubwa ni kwamba maendeleo ya sekta ya kilimo hayawezi kutenganishwa na uhifadhi wa mazingira. Tunapolinda vyanzo vya maji leo, tunalinda mavuno ya kesho, tunahifadhi maisha ya mifugo na kuhakikisha vizazi vijavyo vinaendelea kunufaika na rasilimali za asili za Tanzania. Serikali, wananchi, wachimbaji na wadau wote wanapaswa kushirikiana kuhakikisha sheria zinafuatwa na mazingira yanabaki salama kwa maendeleo endelevu ya taifa.
No comments:
Post a Comment