Katika kipindi ambacho mabadiliko ya tabianchi yanaendelea kuathiri uzalishaji wa mazao kutokana na kutokuwa na uhakika wa mvua, Serikali ya Tanzania imeendelea kuwekeza katika suluhisho la muda mrefu litakalomkomboa mkulima mdogo kutoka kwenye utegemezi wa mvua. Suluhisho hilo ni kuimarisha kilimo cha umwagiliaji kupitia mpango mkubwa wa uchimbaji wa visima 67,000 unaotekelezwa na Tume ya Taifa ya Umwagiliaji (NIRC).
Mpango huo unatajwa kuwa miongoni mwa mikakati mikubwa zaidi kuwahi kutekelezwa nchini katika sekta ya umwagiliaji, ukilenga kuongeza uzalishaji wa mazao, kutengeneza maelfu ya ajira kwa vijana, kuongeza kipato cha wakulima, kuimarisha usalama wa chakula na kuifanya sekta ya kilimo kuwa ya kisasa, yenye tija na inayoweza kukabiliana na changamoto za mabadiliko ya tabianchi.
Serikali Yaimarisha Dira ya Kilimo Kisichotegemea Mvua
Akiwasilisha mikakati ya Tume ya Taifa ya Umwagiliaji katika Kongamano la 10 la Ununuzi wa Umma Mwaka 2026 lililofanyika jijini Arusha, Mkurugenzi Mkuu wa Tume hiyo, Bw. Raymond Mndolwa, amesema mpango wa uchimbaji wa visima 67,000 unatekelezwa kufuatia maelekezo ya Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan aliyoyatoa wakati wa uzinduzi wa mradi wa uchimbaji wa visima kwa wakulima wadogo katika Maonesho ya Kilimo Nanenane yaliyofanyika jijini Mbeya mwaka 2023.
Kwa mujibu wa Bw. Mndolwa, lengo kuu ni kuhakikisha wakulima wadogo wanapata maji ya uhakika kwa ajili ya uzalishaji wa mwaka mzima badala ya kutegemea msimu wa mvua pekee.
Hatua hiyo inalenga kubadili mfumo wa kilimo kutoka kilimo cha kujikimu kwenda kilimo cha biashara kinachozalisha kwa tija na kinachoweza kuchangia kwa kiwango kikubwa katika ukuaji wa uchumi wa taifa.
Kwa Nini Umwagiliaji Ni Suluhisho la Kudumu?
Kwa miaka mingi, changamoto kubwa inayowakabili wakulima wadogo imekuwa ni kutegemea mvua ambazo kwa sasa zimekuwa hazitabiriki kutokana na athari za mabadiliko ya tabianchi.
Mvua zisizotabirika husababisha:
Kupungua kwa mavuno.
Hasara kwa wakulima.
Upungufu wa chakula.
Kuongezeka kwa umaskini vijijini.
Kushuka kwa uzalishaji wa malighafi za viwandani.
Kupitia mpango huu, Serikali inalenga kuhakikisha kuwa uzalishaji wa mazao unaendelea katika misimu yote ya mwaka bila kujali hali ya hewa.
Hii ndiyo maana wataalamu wa kilimo wanautazama mradi huu kama nguzo muhimu ya mageuzi ya sekta ya kilimo nchini.
Visima 67,000: Mapinduzi Makubwa kwa Mkulima Mdogo
Moja ya mambo yanayoufanya mradi huu kuwa wa kipekee ni kwamba unawalenga wakulima wadogo ambao kwa muda mrefu hawajawahi kunufaika na skimu rasmi za umwagiliaji.
Bw. Mndolwa amesema mpango huo unakusudia kufikisha huduma za umwagiliaji kwa makundi ambayo hayapo ndani ya mfumo wa kawaida wa skimu za umwagiliaji.
Hii ina maana kuwa hata wakulima waliopo maeneo ya mbali wataweza kupata maji ya uhakika kupitia visima vitakavyochimbwa karibu na maeneo yao.
Matokeo yake yanatarajiwa kuwa:
Kuongezeka kwa uzalishaji wa mazao.
Kuongezeka kwa kipato cha kaya.
Kupungua kwa umasikini.
Kuongezeka kwa usalama wa chakula.
Kukuza uchumi wa vijijini.
Ajira kwa Vijana Zakuwa Kipaumbele
Mbali na kuongeza uzalishaji wa kilimo, mpango huu umebeba ajenda kubwa ya kutengeneza ajira.
Kwa mujibu wa Tume ya Taifa ya Umwagiliaji, utekelezaji wa uchimbaji wa visima pamoja na usambazaji wa pampu unatarajiwa kuzalisha ajira kati ya vijana 2,000 hadi 4,000.
Ajira hizo zitatokana na:
Uchimbaji wa visima.
Ufungaji wa pampu.
Usimamizi wa miradi.
Matengenezo ya mifumo ya umwagiliaji.
Huduma za kiufundi.
Uendeshaji wa mifumo ya maji.
Aidha, vijana wanaosomea fani za ufundi zinazohusiana na mifumo ya umwagiliaji watapata nafasi ya kushiriki moja kwa moja katika utekelezaji wa miradi hiyo.
Hii ni hatua inayolenga kujenga wataalamu wazawa watakaoweza kuendeleza sekta ya umwagiliaji kwa miaka mingi ijayo.
Ruzuku ya Serikali Yarahisisha Utekelezaji
Serikali imeamua kupunguza mzigo wa gharama kwa wakulima kupitia utoaji wa ruzuku katika maeneo mawili muhimu:
Uchimbaji wa visima.
Ununuzi wa pampu za kusukuma maji.
Hatua hii inalenga kuhakikisha kuwa wakulima wadogo ambao hawana uwezo mkubwa wa kifedha wanapata fursa ya kuingia katika kilimo cha umwagiliaji bila kubeba gharama kubwa.
Kwa kufanya hivyo, Serikali inaondoa moja ya vikwazo vikubwa vilivyokuwa vinawazuia wakulima wengi kuwekeza katika teknolojia za kisasa za uzalishaji.
Kisima Kimoja Kinaweza Kubadilisha Maisha ya Wakulima 16
Moja ya takwimu zinazovutia zaidi katika mpango huu ni uwezo wa kila kisima.
Kwa mujibu wa Tume:
Kisima kimoja kinahudumia takribani wakulima 16.
Kina uwezo wa kumwagilia hadi ekari 40.
Hii inaonyesha kuwa kila kisima kina uwezo mkubwa wa kuongeza uzalishaji wa mazao katika eneo husika.
Utambuzi wa maeneo yanayostahili kunufaika unafanywa kwa ushirikiano wa karibu kati ya Tume ya Taifa ya Umwagiliaji na Halmashauri za Wilaya ili kuhakikisha huduma zinawafikia walengwa halisi.
Mafanikio Tayari Yameanza Kuonekana
Ingawa utekelezaji wa mpango mkubwa wa visima 67,000 bado unaendelea, mafanikio ya awali tayari yanaonekana.
Kwa mujibu wa Bw. Raymond Mndolwa:
Visima 390 tayari vimechimbwa.
Vipo katika mikoa 15 nchini.
Serikali pia imenunua:
Pampu 2,000.
Pampu 1,000 tayari zimepokelewa na kusambazwa.
Mikoa iliyonufaika hadi sasa ni:
Mwanza
Mara
Kagera
Kigoma
Simiyu
Geita
Katavi
Hii inaonyesha utekelezaji wa mpango umeanza kuzaa matunda na unapanuka hatua kwa hatua.
Zaidi ya Wakulima 15,000 Wanufaika
Mpango huo tayari umeonyesha mafanikio makubwa kwa upande wa walengwa.
Kwa mujibu wa takwimu zilizowasilishwa:
Wakulima walionufaika ni 15,022.
Wanawake ni 6,335.
Wanaume ni 8,702.
Vikundi vilivyonufaika ni 769.
Eneo litakalomwagiliwa katika hatua ya awali ni ekari 13,518.75.
Takwimu hizi zinaonyesha kuwa Serikali inaendelea kuhakikisha wanawake na wanaume wanapata fursa sawa za kushiriki katika mapinduzi ya kilimo cha umwagiliaji.
Miradi Mingine Inaendelea Sambamba
Mbali na uchimbaji wa visima, Tume ya Taifa ya Umwagiliaji inaendelea kutekeleza majukumu yake ya msingi ya kuratibu, kuendeleza na kusimamia maendeleo ya sekta ya umwagiliaji nchini.
Kwa sasa, miradi mingine inayoendelea ni pamoja na:
Miradi 146 ya ujenzi.
Miradi 634 ya upembuzi yakinifu na usanifu wa kina wa skimu pamoja na mabwawa ya umwagiliaji.
Miradi hii inaweka msingi wa kupanua zaidi miundombinu ya umwagiliaji katika maeneo mengi ya Tanzania.
Ushirikiano wa Taasisi Ni Nguzo ya Mafanikio
Tume ya Taifa ya Umwagiliaji imeendelea kusisitiza kuwa mafanikio ya mpango huu yanatokana na ushirikiano wa karibu kati ya taasisi mbalimbali za Serikali na wadau wa maendeleo.
Miongoni mwa washirika muhimu ni:
Halmashauri zote 184 nchini.
Mamlaka ya Udhibiti wa Ununuzi wa Umma (PPRA).
Mamlaka ya Elimu na Mafunzo ya Ufundi Stadi (VETA).
Vyuo mbalimbali vya ufundi nchini.
Ushirikiano huu unasaidia kuhakikisha miradi inatekelezwa kwa uwazi, ufanisi na kwa kuzingatia viwango vya kitaalamu.
Uchambuzi: Je, Mpango Huu Una Maana Gani kwa Mustakabali wa Kilimo Tanzania?
Kwa mtazamo wa maendeleo ya sekta ya kilimo, mpango wa visima 67,000 si mradi wa kawaida bali ni uwekezaji wa kimkakati wenye uwezo wa kubadilisha mfumo mzima wa uzalishaji wa chakula nchini.
Kwanza, utaongeza uwezo wa wakulima kulima zaidi ya msimu mmoja kwa mwaka, jambo litakaloongeza uzalishaji na kipato. Pili, utapunguza athari za ukame na mabadiliko ya tabianchi ambazo zimekuwa zikisababisha hasara kubwa kwa wakulima. Tatu, utachochea ajira kwa vijana kupitia shughuli za uchimbaji, usimamizi na matengenezo ya mifumo ya umwagiliaji pamoja na huduma za ugani.
Aidha, uwekezaji huu utaongeza upatikanaji wa malighafi kwa viwanda vya kusindika mazao, hivyo kuchochea ukuaji wa sekta ya viwanda na biashara. Kwa upande wa jamii, ongezeko la uzalishaji linatarajiwa kuimarisha usalama wa chakula, kupunguza umasikini wa vijijini na kuongeza mapato ya kaya na ya taifa kwa ujumla.
Hata hivyo, ili mafanikio yawe endelevu, ni muhimu kuendelea kutoa mafunzo kwa wakulima kuhusu matumizi bora ya maji, utunzaji wa miundombinu ya umwagiliaji, usimamizi wa vikundi vya wakulima na matumizi ya teknolojia za kisasa ili kuhakikisha uwekezaji huu unaleta matokeo yaliyokusudiwa kwa muda mrefu.
Mpango wa Tume ya Taifa ya Umwagiliaji wa kuchimba visima 67,000 ni hatua kubwa inayodhihirisha dhamira ya Serikali ya kujenga sekta ya kilimo yenye tija, inayostahimili mabadiliko ya tabianchi na inayotoa fursa za ajira na maendeleo kwa Watanzania. Kupitia ruzuku ya uchimbaji wa visima na ununuzi wa pampu, pamoja na ushirikiano wa Halmashauri, taasisi za mafunzo na wadau wengine, wakulima wadogo wanaanza kupata msingi imara wa kulima mwaka mzima.
Iwapo utekelezaji utaendelea kwa kasi na ubora uliopangwa, mpango huu unaweza kuwa miongoni mwa miradi itakayobadilisha historia ya kilimo nchini kwa kuongeza uzalishaji, kuimarisha usalama wa chakula, kukuza uchumi wa vijijini na kuifanya Tanzania kuwa na mfumo wa kilimo unaotegemea teknolojia na uhakika wa maji badala ya kutegemea mvua pekee.
No comments:
Post a Comment