Wakulima na wafugaji wa Kanda ya Kaskazini inayojumuisha mikoa ya Arusha, Kilimanjaro na Manyara wametakiwa kubadili mtazamo wa uzalishaji kwa kuanza kwanza kufanya utafiti wa soko kabla ya kuwekeza kwenye uzalishaji wa mazao na mifugo, hatua ambayo itaongeza tija, kupunguza hasara na kuimarisha mchango wa sekta hizo katika uchumi wa Taifa.

Rai hiyo imetolewa na Naibu Waziri wa Kilimo, Mhe. David Ernest Silinde (Mb) wakati akifungua rasmi Maonesho ya 32 ya Wakulima na Wafugaji pamoja na Sherehe za Wakulima Nanenane Kanda ya Kaskazini, yaliyoanza tarehe Agosti 1, 2026 katika Viwanja vya Themi–Njiro mkoani Arusha.

Kauli hiyo inakuja wakati Tanzania ikiendelea kutekeleza sera mbalimbali zinazolenga kuifanya sekta ya kilimo kuwa ya kisasa, yenye ushindani na inayochangia kwa kiwango kikubwa katika ajira, usalama wa chakula, malighafi za viwanda na ukuaji wa uchumi kuelekea utekelezaji wa Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050.

Soko Liwe Mwanzo wa Safari ya Uzalishaji

Akizungumza katika ufunguzi wa maonesho hayo, Mhe. Silinde alisisitiza kuwa changamoto kubwa inayowakabili wakulima wengi nchini si uzalishaji pekee, bali ni kuzalisha bila kufanya tathmini ya mahitaji halisi ya soko.

Alieleza kuwa mkulima au mfugaji anayepanga kuwekeza lazima aanze kwa kujua bidhaa gani zinahitajika, zinahitajika kwa kiwango gani, ubora unaotakiwa ni upi na ni kipindi gani mahitaji hayo huwa makubwa.

"Kwanza, ni muhimu kutambua na kuelewa soko kabla ya kuanza uzalishaji. Mkulima na mfugaji wanapaswa kufahamu mahitaji ya soko, ikiwemo nini kinahitajika, kwa kiasi gani na kwa ubora gani, ili waweze kufanya maamuzi sahihi ya nini cha kuzalisha na kwa wakati gani. Kwa kufanya hivyo, uzalishaji utaweza kuendana na mahitaji ya soko na kuwa na tija na uhakika wa kupata masoko." amesema Mhe. Silinde.

Kwa mujibu wa Naibu Waziri huyo, mfumo huo utaondoa tabia ya kuzalisha kwa mazoea au kufuata mkumbo, jambo ambalo limekuwa likisababisha wakulima wengi kupata hasara kutokana na kuzalisha bidhaa zinazozidi mahitaji ya soko.

UCHAMBUZI: Kwa Nini Kutambua Soko ni Muhimu kwa Mkulima?

Katika ulimwengu wa biashara ya kisasa, kilimo hakipaswi kuonekana kama shughuli ya uzalishaji pekee bali ni biashara inayohitaji mipango kama ilivyo kwa sekta nyingine za uchumi.

Mkulima anayefanya utafiti wa soko hupata uwezo wa kujibu maswali muhimu kama vile:

Ni zao gani lina mahitaji makubwa?
Ni kipindi gani bei huwa nzuri?
Ni kiwango gani cha uzalishaji kinahitajika?
Ni ubora gani unaotakiwa na wanunuzi?
Ni masoko gani yanahitaji bidhaa hizo?
Je, bidhaa hiyo inahitajika ndani ya nchi au nje ya nchi?

Majibu ya maswali hayo humsaidia mkulima kupanga uzalishaji wenye tija badala ya kuzalisha kwa kubahatisha.

Leo hii wakulima wengi wanaopata mafanikio makubwa nchini wameanza kutumia taarifa za masoko kabla ya kupanda mazao yao. Hii ndiyo sababu baadhi yao wana mikataba ya mauzo hata kabla ya kuvuna.

Kilimo cha Kisasa Kinahitaji Teknolojia

Naibu Waziri huyo pia aliwataka wakulima kuongeza uzalishaji kupitia matumizi ya teknolojia za kisasa.

Alisisitiza matumizi ya:

Mbegu bora zenye tija.
Mifugo bora yenye uzalishaji mkubwa.
Teknolojia za kisasa za uzalishaji.
Umwagiliaji wa kisasa.
Kilimo cha kimkakati.
Mbinu za kupunguza upotevu wa mazao baada ya kuvuna.

Kwa mujibu wake, hatua hizo zitasaidia kuongeza mavuno, kupunguza gharama za uzalishaji na kuongeza ushindani wa bidhaa za Tanzania katika masoko ya ndani na nje ya nchi.

UCHAMBUZI: Mbegu Bora ni Uwekezaji, Siyo Gharama

Wakulima wengi bado huona gharama ya kununua mbegu bora kuwa ni kubwa.

Hata hivyo, wataalamu wa kilimo wanaeleza kuwa mbegu bora huongeza:

kiwango cha kuota,
ustahimilivu dhidi ya magonjwa,
uwezo wa kuhimili ukame,
ubora wa mazao,
mavuno mengi kwa ekari.

Kwa hiyo fedha inayowekezwa katika mbegu bora hurudi kupitia ongezeko la uzalishaji na mapato.

Umwagiliaji Ndiye Suluhisho la Mabadiliko ya Tabianchi

Mabadiliko ya tabianchi yamefanya mvua kutotabirika katika maeneo mengi nchini.

Kutokana na hali hiyo, Serikali inaendelea kuhimiza uwekezaji katika kilimo cha umwagiliaji ili wakulima waweze kuzalisha mwaka mzima badala ya kutegemea msimu mmoja wa mvua.

Kilimo cha umwagiliaji pia huongeza uzalishaji wa mazao ya bustani ambayo yana thamani kubwa sokoni.

Kupunguza Upotevu wa Mazao Baada ya Kuvuna

Naibu Waziri Silinde pia alisisitiza umuhimu wa kupunguza upotevu wa mazao baada ya kuvuna.

Kwa mujibu wa wataalamu wa sekta ya kilimo, sehemu kubwa ya mazao nchini hupotea kutokana na:

ukosefu wa maghala bora,
ukosefu wa vifaa vya kuhifadhi,
usafirishaji usiozingatia ubora,
ukosefu wa usindikaji.

Kupunguza upotevu huo ni sawa na kuongeza uzalishaji bila kuongeza eneo la kulima.

Kilimo Kiwape Ajira Vijana na Wanawake

Katika hotuba yake, Mhe. Silinde alieleza kuwa matumizi ya teknolojia na uzalishaji wa kimkakati yataongeza ushiriki wa vijana na wanawake katika sekta za:

Kilimo,
Mifugo,
Uvuvi,
Biashara za mazao,
Usindikaji,
Huduma za ugani,
Teknolojia za kilimo.

Alifafanua kuwa hatua hiyo itaongeza kipato cha wananchi na kuchochea ukuaji wa uchumi wa Taifa.

"Hatua hizi zitawezesha kuongeza uzalishaji na kipato cha wananchi kupitia uzalishaji wa kimkakati, kuchochea ukuaji wa uchumi na kuongeza fursa za ushiriki wa vijana na wanawake katika biashara za kilimo, mifugo na uvuvi na utekelezaji wa Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050 na kufikia uchumi wa kati wa juu unaolenga kuboresha maisha ya Watanzania." amesisitiza Mhe. Silinde.

Uhifadhi wa Mazingira ni Nguzo ya Kilimo Endelevu

Pamoja na kuongeza uzalishaji, Naibu Waziri huyo aliwataka wakulima na wafugaji kuhakikisha kuwa shughuli zao zinaenda sambamba na uhifadhi wa mazingira.

Alisisitiza matumizi ya nishati safi, utunzaji wa ardhi, vyanzo vya maji, misitu na matumizi sahihi ya rasilimali za asili ili kuhakikisha maendeleo ya sekta za kilimo, mifugo na uvuvi yanaendelea kuwa endelevu kwa vizazi vya sasa na vijavyo.

UCHAMBUZI: Kilimo Bila Mazingira Hakina Mustakabali

Kilimo ndicho sekta inayotegemea mazingira kuliko sekta nyingine nyingi.

Iwapo misitu itaendelea kukatwa ovyo, vyanzo vya maji vikaharibiwa na ardhi kupoteza rutuba, uzalishaji wa mazao utaendelea kushuka.

Ndiyo maana wataalamu wanasisitiza matumizi ya mbinu rafiki kwa mazingira kama vile:

kilimo hifadhi,
upandaji miti,
matumizi sahihi ya mbolea,
uvunaji wa maji ya mvua,
matumizi ya nishati safi,
ufugaji unaozingatia uwezo wa maeneo.

Hizi ni hatua zinazoweza kuhakikisha sekta ya kilimo inaendelea kuwa mhimili wa uchumi wa Tanzania kwa muda mrefu.

Maonesho ya Nanenane Yaendelea Kuwa Chuo Kikuu cha Wakulima

Maonesho ya Nanenane yameendelea kuwa jukwaa muhimu linalowaunganisha wakulima, wafugaji, watafiti, taasisi za Serikali, sekta binafsi na wadau wa maendeleo.

Kupitia maonesho hayo, wakulima hupata nafasi ya:

kujifunza teknolojia mpya,
kuona mbegu na mifugo bora,
kupata taarifa za masoko,
kuunganishwa na taasisi za fedha,
kujifunza usindikaji wa mazao,
kujenga mitandao ya biashara.

Hivyo, Nanenane si maonesho ya bidhaa pekee, bali ni darasa kubwa la kuongeza maarifa na kuboresha ushindani wa sekta ya kilimo.

Ujumbe uliotolewa na Naibu Waziri wa Kilimo, Mhe. David Ernest Silinde, unaonesha mwelekeo mpya wa maendeleo ya sekta ya kilimo nchini—kutoka kwenye uzalishaji wa mazoea kwenda kwenye kilimo kinachoongozwa na taarifa za soko. Mkulima wa kisasa anatakiwa afanye utafiti wa mahitaji ya soko, azalishe kwa ubora unaokubalika, atumie mbegu na teknolojia bora, aimarishe umwagiliaji, apunguze upotevu wa mazao baada ya kuvuna na alinde mazingira.

Iwapo wakulima na wafugaji wa Tanzania watazingatia misingi hiyo, wataongeza tija na kipato, wataimarisha usalama wa chakula, wataongeza ushindani wa bidhaa za Tanzania katika masoko ya ndani na nje ya nchi, na kutoa mchango mkubwa katika utekelezaji wa Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050, ambayo inalenga kujenga uchumi wa kati wa juu wenye maendeleo jumuishi na maisha bora kwa Watanzania.

Jumapili, 2 Agosti 2026

Silinde Awataka Wakulima na Wafugaji Kutambua Soko Kabla ya Uzalishaji, Aeleza Njia ya Kufikia Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050