Naibu Makamu Mkuu wa Chuo anayeshughulikia Fedha, Mipango na Utawala, Profesa Mulid Mwatawala.
Katika dunia ambayo ushindani wa ajira na ujasiriamali unazidi kuongezeka, elimu ya darasani pekee haitoshi kumwandaa kijana kukabiliana na mazingira halisi ya uzalishaji na biashara. Kinachohitajika ni mfumo unaowaunganisha wanafunzi na waajiri, wafanyabiashara, taasisi za fedha, wazalishaji na wataalamu waliokwishaingia katika soko.
Mtazamo huo umepewa uzito katika jukwaa lililowakutanisha viongozi wa kampuni mbalimbali waliohitimu Chuo Kikuu cha Sokoine cha Kilimo (SUA) na uongozi wa chuo hicho, kwa lengo la kujadili fursa za ushirikiano na namna bora ya kuwaandaa wanafunzi na wahitimu kuwa na ujuzi unaokidhi mahitaji ya soko la ajira na ujasiriamali.
Jukwaa hilo linatoa picha ya umuhimu wa kujenga daraja kati ya elimu, uzalishaji, teknolojia, mitaji na soko ili mwanafunzi asimalize chuo akiwa na cheti pekee, bali awe na uwezo wa kutumia maarifa yake kutatua changamoto na kuzalisha thamani.
ELIMU YA CHUONI INAPASWA KUUNGANISHWA NA MAZINGIRA HALISI YA KAZI
Katika sekta ya kilimo, mifugo, mazingira na biashara, maarifa hubadilika kwa kasi kutokana na maendeleo ya teknolojia, mabadiliko ya tabianchi, mabadiliko ya mahitaji ya walaji na ushindani wa masoko.
Kwa sababu hiyo, mwanafunzi anayesomea kilimo anahitaji zaidi ya kujifunza nadharia. Anahitaji kuona namna zao linavyozalishwa, kuvunwa, kuhifadhiwa, kusindikwa, kufungashwa, kuwekewa thamani na kuuzwa.
Mfano, mwanafunzi anaweza kujifunza kuhusu uzalishaji wa mahindi darasani, lakini akipata nafasi ya kufanya kazi katika shamba la kibiashara anaweza kujifunza mambo mengine muhimu kama:
namna ya kupanga msimu wa uzalishaji;
matumizi sahihi ya pembejeo;
usimamizi wa wafanyakazi;
matumizi ya mashine;
udhibiti wa gharama;
uhifadhi wa mazao;
kutafuta masoko;
kuongeza thamani;
uwekaji wa bidhaa katika vifungashio;
usimamizi wa fedha;
na namna ya kukabiliana na changamoto za uzalishaji.
Hivyo, ushirikiano wa SUA na sekta binafsi unaweza kuwa daraja muhimu la kuunganisha maarifa ya kitaaluma na uzoefu wa vitendo.
SUA YATAKA WANAFUNZI WAPEWE FURSA ZA VITENDO
Katika jukwaa hilo, uongozi wa SUA umewataka viongozi hao kutumia nafasi zao kuwapa wanafunzi fursa ya kupata uzoefu wa vitendo kupitia miradi na shughuli mbalimbali.
Hatua hiyo inalenga kuwaongezea wanafunzi uwezo wa kushindana katika soko la ajira na pia kujiajiri.
Akizungumza katika mjadala huo, Naibu Makamu Mkuu wa Chuo anayeshughulikia Fedha, Mipango na Utawala, Profesa Mulid Mwatawala, alisema ushirikiano kati ya SUA, wahitimu wake na sekta binafsi ni muhimu katika kuhakikisha wanafunzi wanapata ujuzi unaoendana na mazingira halisi ya kazi.
Profesa Mwatawala alisema chuo kitawaunganisha wanafunzi na viongozi hao wa kampuni ili waweze kupata fursa za kujifunza na kupata uzoefu katika maeneo mbalimbali ya uzalishaji na uendeshaji wa biashar
Profesa Mulid Mwatawala akizungumza katika jukwaa.
KWA NINI UZOEFU WA VITENDO NI MUHIMU KWA MWANAFUNZI?
Uzoefu wa vitendo humsaidia mwanafunzi kuelewa tofauti kati ya kile anachokisoma darasani na namna kinavyotekelezwa katika mazingira halisi.
Katika kilimo, kwa mfano, changamoto ya mkulima si kujua tu jinsi ya kupanda zao. Changamoto inaweza kuwa kupata mbegu bora, mtaji, maji, masoko, usafiri, teknolojia na taarifa sahihi za bei.
Mwanafunzi anayepata nafasi ya kufanya kazi na kampuni au mradi wa kilimo anaweza kujifunza namna changamoto hizo zinavyotatuliwa.
Anaweza pia kujifunza kwamba kilimo si uzalishaji pekee. Kilimo ni biashara yenye mnyororo mpana wa thamani.
Mnyororo huo unaweza kuanzia:
Mbegu → uzalishaji → uvunaji → ukusanyaji → uhifadhi → usindikaji → ufungashaji → usafirishaji → masoko → mlaji.
Kila hatua katika mnyororo huo inaweza kuwa chanzo cha ajira na biashara kwa vijana.
KUTOKA WAZO HADI BIDHAA INAYOUZIKA
Profesa Mwatawala pia aliwataka viongozi hao kutenga muda wa kuwafundisha wanafunzi namna bora ya kubuni miradi na kusimamia mawazo yao ya kibunifu hadi kuyafikisha katika hatua ya uzalishaji na hatimaye sokoni.
Hili ni jambo muhimu kwa sababu vijana wengi wana mawazo mazuri, lakini changamoto kubwa huwa ni namna ya kuyageuza mawazo hayo kuwa biashara endelevu.
Wazo la biashara linahitaji hatua kadhaa.
Kwanza, kijana anatakiwa kutambua tatizo lililopo katika jamii.
Pili, atafute suluhisho linaloweza kutekelezeka.
Tatu, afanye utafiti wa soko ili kujua kama kuna watu wanaohitaji bidhaa au huduma hiyo.
Nne, aangalie gharama za uzalishaji.
Tano, atengeneze mfano wa bidhaa au huduma.
Sita, aipime katika soko dogo.
Baada ya hapo anaweza kuboresha bidhaa, kuongeza uzalishaji na kutafuta masoko makubwa zaidi.
Kwa mtazamo huu, chuo kinaweza kuwa zaidi ya sehemu ya kutoa elimu; kinaweza kuwa kitovu cha kuzalisha mawazo, teknolojia, bidhaa na biashara mpya.
MITAJI YA VIJANA: NMB YATAJA SHILINGI BILIONI 20
Kwa upande wake, Mkuu wa Idara ya Kilimo Biashara kutoka NMB Makao Makuu, Bw. Nsolo Mlozi, alisema benki hiyo imetenga Shilingi bilioni 20 kwa ajili ya kuendeleza miradi anzilishi ya vijana na makundi maalum.
Alisema uwezeshaji wa miradi hiyo una umuhimu mkubwa katika kukuza uchumi wa Taifa, huku ukiwapa wahitimu fursa ya kupata uzoefu katika uzalishaji na uendeshaji wa biashara.
Mkuu wa Idara ya Kilimo Biashara kutoka NMB Makao Makuu, Bw. Nsolo Mlozi“Miradi anzilishi pamoja na kuchangia katika uchumi wa Taifa, pia inasaidia wahitimu kupata uzoefu katika uzalishaji na uendeshaji wa biashara,” alisema Mlozi
MITAJI PEKE YAKE HAITOSHI
Ingawa mtaji ni muhimu, elimu ya biashara na usimamizi wa fedha ni nguzo nyingine muhimu.
Kijana anaweza kupata fedha lakini akashindwa kusimamia biashara kutokana na kutokuwa na ujuzi wa kutengeneza bajeti, kutunza kumbukumbu za mapato na matumizi au kutambua soko analolenga.
Kwa hiyo, uwezeshaji wa vijana unapaswa kwenda sambamba na:
mafunzo ya ujasiriamali;
elimu ya fedha;
usimamizi wa biashara;
utafiti wa soko;
teknolojia;
ubunifu;
uongozi;
usimamizi wa uzalishaji;
na ufuatiliaji wa biashara baada ya kupata mtaji.
Hapo ndipo fedha zinapoweza kubadilika kutoka kuwa mkopo au uwekezaji na kuwa mtaji unaozalisha ajira, mapato na bidhaa.
KILIMO BIASHARA: FURSA KUBWA KWA WAHITIMU WA SUA
Kwa SUA, fursa za ajira na ujasiriamali hazipaswi kuangaliwa kwenye ajira za kawaida pekee.
Kilimo kina maeneo mengi ambayo wahitimu wanaweza kuingia.
Miongoni mwa maeneo hayo ni:
1. Kilimo cha kisasa
Vijana wanaweza kutumia teknolojia katika umwagiliaji, ufuatiliaji wa mazao, takwimu za uzalishaji na usimamizi wa mashamba.
2. Usindikaji wa mazao
Badala ya kuuza zao ghafi, vijana wanaweza kuanzisha viwanda vidogo vya kuongeza thamani.
Kwa mfano, mazao yanaweza kubadilishwa kuwa unga, mafuta, juisi, sharubati, viungo, bidhaa zilizokaushwa na bidhaa nyingine.
3. Masoko ya mazao
Wahitimu wanaweza kuanzisha biashara zinazowaunganisha wakulima na masoko ya ndani na nje ya nchi.
4. Huduma za kilimo
Badala ya kila kijana kumiliki shamba kubwa, anaweza kutoa huduma kwa wakulima kama ushauri wa kitaalamu, upimaji, teknolojia, usimamizi wa mashamba au huduma za mashine.
5. Utafiti na ubunifu
Wahitimu wanaweza kuanzisha bidhaa na teknolojia zinazolenga kutatua changamoto zinazowakabili wakulima.
SUA NA SEKTA BINAFSI: USHIRIKIANO UNAWEZA KUWA NA FAIDA KUBWA
Ushirikiano kati ya chuo na kampuni unaweza kujenga mfumo ambao mwanafunzi anaanza kuifahamu sekta akiwa bado chuoni.
Kampuni zinaweza kushiriki katika:
Mafunzo kwa vitendo → Internship → Mentorship → Utafiti → Ubunifu → Uzalishaji → Ajira/Ujasiriamali.
Mfumo huu unaweza kupunguza pengo kati ya kile kinachofundishwa na kile kinachohitajika katika soko.
Kwa upande wa kampuni, ushirikiano huo unaweza pia kuziwezesha kupata vijana wenye uwezo ambao wanaweza kuwa wafanyakazi, wabunifu au washirika wa biashara katika siku zijazo.
WAHITIMU WA SUA WANAWEZA KUWA WAWEKEZAJI WA KESHO.jpg)
Wahitimu wanaokutana na SUA hawapaswi kuonekana tu kama wageni waliopita chuoni.
Wanaweza kuwa sehemu ya maendeleo ya kizazi kipya cha wanafunzi.
Wahitimu wanaweza kuwa:
walezi wa wanafunzi;
washauri wa biashara;
wawezeshaji wa mafunzo;
waajiri;
wawekezaji;
washirika wa tafiti;
na viunganishi kati ya chuo na sekta binafsi.
Kwa maana hiyo, mafanikio ya mhitimu mmoja yanaweza kuwa mtaji wa kielimu kwa wanafunzi wengi wanaokuja nyuma yake.
ZIARA YA MIRADI YA SUA: KUONA MAZINGIRA YA UZALISHAJI
Kabla ya kuanza kwa jukwaa hilo, viongozi hao walifanya ziara ya kujionea shughuli na miradi mbalimbali inayotekelezwa na SUA.
Ziara hiyo ilikuwa sehemu ya kupata uelewa wa shughuli zinazofanyika chuoni hapo na kubaini maeneo ambayo wanaweza kushirikiana na chuo.
Katika ziara hiyo, viongozi hao walipata fursa ya kufuatilia maelezo kuhusu utekelezaji wa Mradi wa APOPO.
Walitembelea pia eneo kinapojengwa kiwanda cha uzalishaji wa bidhaa mbalimbali za SUA, ikiwemo maji na sharubati (juisi), pamoja na majengo yanayotekelezwa kupitia Mradi wa Higher Education for Economic Transformation (HEET).
Viongozi wakitembelea eneo la miradi ya SUA.
##########################
KIWANDA CHA SUA: ELIMU IKIKUTANA NA UZALISHAJI
Ujenzi wa eneo la uzalishaji wa bidhaa mbalimbali za SUA, ukiwemo uzalishaji wa maji na sharubati, unaonyesha umuhimu wa taasisi za elimu kuwa na uwezo wa kuunganisha maarifa na uzalishaji.
Kwa mwanafunzi wa kilimo, kiwanda kinaweza kuwa darasa jingine.
Huko anaweza kujifunza hatua zinazofuata baada ya mazao kutoka shambani.
Kwa mfano, matunda yanapovunwa yanaweza kuuzwa ghafi au kusindikwa.
Usindikaji unaweza kuongeza thamani, kuongeza muda wa matumizi ya bidhaa na kufungua masoko mapya.
Hii ndiyo dhana ya “shamba hadi bidhaa”, ambapo mkulima haishii kuuza malighafi bali anaweza kushiriki katika sehemu kubwa zaidi ya mnyororo wa thamani.
----------------------------------
HEET NA MABORESHO YA MIUNDOMBINU YA ELIMU
Viongozi hao pia walitembelea majengo yanayotekelezwa kupitia Higher Education for Economic Transformation (HEET).
Miradi ya aina hii ina umuhimu katika kuboresha mazingira ya kujifunzia, utafiti na ubunifu.
Kwa taasisi inayohusika kwa kiwango kikubwa na kilimo, mazingira bora ya elimu yanaweza kusaidia kuongeza uwezo wa wanafunzi kufanya tafiti zinazolenga changamoto za wakulima na sekta nyingine za uzalishaji.
SOMO KWA MKULIMA: ELIMU, TEKNOLOJIA NA SOKO NI MUHIMU
Kwa mtazamo wa Mkulima Jembe Blog, mjadala huu una somo kubwa kwa mkulima wa kawaida.
Mkulima wa sasa hawezi kutegemea uzalishaji pekee.
Anahitaji kujua:
Nizalishe nini?
Nizalishe kwa kiwango gani?
Nani atanunua?
Bei itakuwa kiasi gani?
Nitaongeza thamani kwa namna gani?
Nitahifadhi wapi?
Nitafikishaje bidhaa sokoni?
Haya ndiyo maswali yanayoweza kumsaidia mkulima kubadilisha kilimo kutoka shughuli ya kujikimu na kuwa biashara yenye tija.
VIJANA WASISUBIRI AJIRA PEKE YAKE
Mjadala wa SUA pia unaonyesha umuhimu wa kubadilisha mtazamo wa vijana kuhusu ajira.
Ajira ni muhimu, lakini elimu inaweza pia kutumika kumwezesha kijana kuwa muajiri.
Kijana aliyesomea kilimo anaweza kuanzisha shamba, kampuni ya ushauri, kiwanda kidogo cha usindikaji, biashara ya pembejeo, huduma za mashine, biashara ya mazao au teknolojia ya kilimo.
Hata biashara ndogo ikikua na kuajiri watu watatu, watano au 20, tayari imekuwa sehemu ya kutatua changamoto ya ajira.
DARASA LISIMALIE CHUONI
Mkutano kati ya viongozi wa kampuni mbalimbali waliohitimu SUA na uongozi wa chuo hicho unaibua mjadala mpana kuhusu mustakabali wa elimu, ajira na ujasiriamali nchini.
Ujumbe mkubwa ni kwamba mwanafunzi anahitaji zaidi ya cheti. Anahitaji ujuzi, uzoefu, ubunifu, mtandao wa kitaalamu na uwezo wa kutatua changamoto za jamii.
Kwa upande mwingine, sekta binafsi ina nafasi ya kuwa mshirika muhimu katika kujenga kizazi cha wataalamu wenye uwezo wa kufanya kazi na pia kuanzisha biashara.
Kwa SUA, ushirikiano na wahitimu pamoja na kampuni unaweza kuwa chachu ya kujenga mfumo unaounganisha chuo, mwanafunzi, utafiti, teknolojia, mtaji, uzalishaji na soko.
Na kwa Tanzania inayohitaji kuongeza uzalishaji, ajira na thamani ya mazao, nguvu hiyo inaweza kuwa muhimu zaidi katika sekta ya kilimo.
Kilimo cha kesho hakihitaji mkulima anayejua kuzalisha pekee; kinahitaji mkulima, mtaalamu na mjasiriamali anayejua kuzalisha, kuongeza thamani, kutumia teknolojia, kupata fedha na kufikia soko.
Hakuna maoni:
Chapisha Maoni