Dar es Salaam. Tanzania imeanza maandalizi ya kushiriki Mkutano wa 12 wa Nchi Wanachama Zinazotekeleza Mkataba wa Nairobi (COP12), ikiwa na azma ya kuwasilisha na kusukuma ajenda zinazolenga kuimarisha uhifadhi wa mazingira ya bahari na pwani, matumizi endelevu ya rasilimali za bahari pamoja na hatua za kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi.
Mkutano huo unatarajiwa kuwa jukwaa muhimu kwa Tanzania kueleza hatua ambazo imekuwa ikichukua katika kulinda mazingira ya bahari na pwani, huku ikitafuta fursa zaidi za ushirikiano wa kimataifa, teknolojia, tafiti na rasilimali fedha zitakazosaidia kutekeleza miradi ya mazingira na maendeleo endelevu.
SERIKALI YAANZA MAANDALIZI YA COP12
Akizungumzia maandalizi ya Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kuelekea Mkutano wa 12 wa Nchi Wanachama Zinazotekeleza Mkataba wa Nairobi (COP12), Oktoba 4, 2026, jijini Dar es Salaam, Waziri wa Nchi, Ofisi ya Makamu wa Rais (Muungano na Mazingira), Mhandisi Hamad Yussuf Masauni, amesema Serikali imeendelea kushirikisha wadau mbalimbali.
Wadau hao wanahusisha Ofisi ya Makamu wa Rais, taasisi za Serikali, watafiti, mashirika, sekta binafsi pamoja na jamii, kwa lengo la kuhakikisha Tanzania inaingia katika mkutano huo ikiwa na ajenda zinazolenga kulinda mazingira na kuongeza manufaa yatokanayo na uchumi wa buluu.
Ushirikishwaji wa wadau ni jambo muhimu kwa sababu changamoto za bahari na pwani haziwezi kutatuliwa na taasisi moja pekee.
Bahari ni mfumo mpana unaogusa uvuvi, usafirishaji, utalii, biashara, nishati, kilimo cha mwani, makazi ya watu, viumbe hai na shughuli nyingine za kiuchumi. Hivyo, maamuzi yanayohusu bahari yana athari kwa sekta nyingi na maisha ya wananchi.
COP12 NI FURSA KWA TANZANIA
Kwa Tanzania, COP12 si mkutano wa kujadili mazingira pekee, bali ni fursa ya kuunganisha uhifadhi wa mazingira na maendeleo ya wananchi.
Mhandisi Masauni amesema COP12 ni fursa muhimu kwa Tanzania kuimarisha ushirikiano wa kimataifa katika uhifadhi wa bahari na pwani, ikiwamo kupata teknolojia, utafiti na rasilimali fedha kwa ajili ya kutekeleza miradi ya mazingira na maendeleo endelevu.
Hili ni jambo muhimu kwa sababu uhifadhi unahitaji rasilimali.
Kulinda mikoko, miamba ya matumbawe, nyasi bahari, maeneo ya mazalia ya samaki na fukwe kunahitaji wataalamu, vifaa, tafiti, mifumo ya ufuatiliaji na ushiriki wa jamii.
Kwa hiyo, ushirikiano wa kimataifa unaweza kusaidia Tanzania kuongeza uwezo wa kitaalamu na kifedha katika maeneo ambayo yanahitaji uwekezaji mkubwa.
UHIFADHI WA BAHARI NI ULINZI WA MAISHA NA UCHUMI
Bahari si eneo la maji pekee. Ni sehemu ya mfumo mkubwa wa maisha unaosaidia jamii kupata chakula, ajira na kipato.
Maelfu ya wananchi wanategemea shughuli zinazohusiana na bahari na pwani, ikiwamo uvuvi, biashara ya mazao ya baharini, utalii, usafirishaji na shughuli nyingine.
Kwa hiyo, uharibifu wa mazingira ya bahari unaweza kuwa na athari za moja kwa moja kwa uchumi wa wananchi.
Iwapo maeneo ya mazalia ya samaki yataharibiwa, uzalishaji wa samaki unaweza kupungua. Iwapo mikoko itakatwa bila udhibiti, uwezo wa mazingira ya pwani kujilinda dhidi ya mmomonyoko na mawimbi unaweza kupungua.
Vilevile, uchafuzi wa bahari unaweza kuathiri viumbe wa baharini, afya ya jamii na shughuli za kiuchumi zinazotegemea mazingira hayo.
UCHUMI WA BULUU UNAHITAJI UHIFADHI
Tanzania ina fursa kubwa ya kukuza uchumi wa buluu kupitia shughuli za uvuvi, utalii, biashara, huduma na shughuli nyingine zinazotegemea bahari.
Hata hivyo, uchumi wa buluu haupaswi kutafsiriwa kuwa ni matumizi makubwa ya bahari kwa ajili ya kupata fedha bila kuangalia madhara yake kwa mazingira.
Uchumi wa buluu unahitaji kanuni muhimu: kutumia rasilimali huku tukihakikisha zinaendelea kuwepo kwa ajili ya kizazi cha sasa na vizazi vijavyo.
Kwa mfano, shughuli za uvuvi zinapaswa kuzingatia matumizi ya mbinu zinazolinda samaki wachanga na maeneo ya mazalia. Utalii wa baharini nao unapaswa kuzingatia uhifadhi wa miamba ya matumbawe, fukwe na viumbe wa baharini.
Hii ndiyo maana maendeleo ya uchumi wa buluu yanapaswa kwenda sambamba na mipango ya uhifadhi.
MABADILIKO YA TABIANCHI YANAONGEZA SHINIKIZO
Mabadiliko ya tabianchi yanaweza kuathiri mifumo ya ikolojia ya bahari na pwani kwa namna mbalimbali.
Mabadiliko ya joto la bahari, kuongezeka kwa kina cha bahari, matukio ya hali mbaya ya hewa na mabadiliko katika mifumo ya mvua vinaweza kuathiri maisha ya viumbe wa baharini na jamii zinazotegemea rasilimali hizo.
Kwa jamii za pwani, changamoto hizo zinaweza pia kuhusishwa na mmomonyoko wa fukwe, kuharibika kwa miundombinu na kuongezeka kwa hatari kwa maeneo yanayokaliwa na watu.
MIKOKO NA NYASI BAHARI NI KINGA YA ASILI
Katika mjadala wa uhifadhi wa mazingira ya bahari na pwani, mikoko ina nafasi kubwa.
Misitu ya mikoko husaidia kulinda maeneo ya pwani, kutoa mazingira ya kuzaliana na kukua kwa baadhi ya viumbe wa baharini na kusaidia jamii zinazotegemea rasilimali za bahari.
Nyasi bahari nazo ni sehemu muhimu ya mifumo ya ikolojia ya bahari. Maeneo hayo hutoa makazi na chakula kwa viumbe mbalimbali wa baharini.
Kwa hiyo, uhifadhi wa mikoko, nyasi bahari na maeneo mengine muhimu ya ikolojia unapaswa kuwa sehemu ya mipango ya maendeleo ya uchumi wa buluu.
TAFITI NA TEKNOLOJIA NI MUHIMU
Serikali pia imesisitiza umuhimu wa tafiti na matumizi ya teknolojia katika kutambua changamoto za mazingira ya bahari na kutafuta suluhisho.
Hii ni hatua muhimu kwa sababu maamuzi ya uhifadhi yanapaswa kujengwa juu ya taarifa sahihi.
Tafiti zinaweza kusaidia kujua hali ya samaki, maeneo ya mazalia, mabadiliko ya mazingira ya bahari, kiwango cha uchafuzi, hali ya miamba ya matumbawe na athari za mabadiliko ya tabianchi.
Teknolojia inaweza pia kusaidia katika ufuatiliaji wa mazingira na matumizi ya rasilimali.
Kwa mfano, matumizi ya mifumo ya kisasa ya taarifa za kijiografia, picha za satelaiti na vifaa vya ufuatiliaji yanaweza kusaidia wataalamu kutambua mabadiliko yanayotokea katika maeneo ya pwani na baharini.
TANZANIA NA NCHI ZA UKANDA WA KUSINI
Aidha, Mhandisi Masauni amesema Tanzania inalenga kuimarisha ushirikiano na nchi nyingine, hususan za ukanda wa kusini, katika kukabiliana na changamoto zinazotishia mifumo ya ikolojia ya bahari na pwani.
Ushirikiano wa kikanda ni muhimu kwa sababu mazingira ya bahari hayana mipaka ya kisiasa.
Uchafuzi unaotokea katika eneo moja unaweza kusambaa kwenda maeneo mengine. Vilevile, samaki na viumbe wengine wa baharini hawafuati mipaka ya nchi wanapotafuta chakula au maeneo ya kuzaliana.
Hivyo, nchi za ukanda wa Bahari ya Hindi zinahitaji kushirikiana katika tafiti, ufuatiliaji, udhibiti wa uchafuzi, uvuvi endelevu na kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi.
JAMII NI SEHEMU YA SULUHISHO
Katika kuhakikisha ajenda za COP12 zinafanya kazi, jamii zinapaswa kuwa sehemu ya msingi ya utekelezaji.
Serikali imeendelea kuhimiza utoaji wa elimu kwa jamii kuhusu uhifadhi wa mazingira, matumizi sahihi ya rasilimali za bahari, udhibiti wa uchafuzi na umuhimu wa ushiriki wa wananchi katika shughuli za uhifadhi.
Hii ina maana kwamba uhifadhi haupaswi kubaki kwenye ofisi za Serikali, taasisi au mikutano ya kimataifa pekee.
Unapaswa kufika mpaka kwa mvuvi, mfanyabiashara, mwanafunzi, mkazi wa eneo la pwani, mwekezaji, mtalii na kila mwananchi anayeguswa na rasilimali za bahari.
ELIMU KWA WANAFUNZI NI UWEKEZAJI WA MUDA MREFU
Mhandisi Masauni amesema wanafunzi na jamii zinapaswa kupewa elimu ya kutosha kuhusu mazingira ili kujenga kizazi kitakachokuwa na uelewa wa umuhimu wa kulinda rasilimali za bahari na mazingira kwa ujumla.
Hili ni jambo la msingi kwa sababu kizazi cha sasa ndicho kitakachorithisha rasilimali hizo kwa kizazi kijacho.
Elimu ya mazingira shuleni inaweza kusaidia wanafunzi kuelewa kwa nini plastiki haipaswi kutupwa ovyo, kwa nini mikoko inapaswa kulindwa, kwa nini viumbe wa baharini wanahitaji mazingira salama na kwa nini mabadiliko ya tabianchi yanapaswa kuchukuliwa kwa uzito.
UCHAFUZI WA PLASTIKI NI TISHIO
Moja ya changamoto kubwa katika mazingira ya bahari ni uchafuzi unaotokana na taka, hususan taka za plastiki.
Taka zinapotelekezwa kwenye mitaa, mifereji, mito na maeneo ya wazi zinaweza hatimaye kufika baharini.
Hali hii inaweza kuhatarisha viumbe wa baharini ambao wanaweza kula au kunaswa na taka hizo.
Kwa hiyo, kulinda bahari kunaanza hata mbali na bahari.
Usimamizi mzuri wa taka mijini na vijijini, matumizi sahihi ya mifumo ya ukusanyaji taka, urejelezaji na elimu kwa wananchi ni sehemu ya mkakati mpana wa kulinda bahari.
SEKTA BINAFSI IWE MSHIRIKA WA UHIFADHI
Aidha, sekta binafsi na mashirika mbalimbali yameombwa kutumia fursa zinazotokana na uchumi wa buluu kwa kuwekeza katika shughuli endelevu, huku yakizingatia sheria na taratibu za uhifadhi wa mazingira.
Sekta binafsi inaweza kuwa sehemu muhimu ya suluhisho kupitia uwekezaji katika teknolojia rafiki kwa mazingira, utalii endelevu, uzalishaji wa mazao ya baharini, huduma za mazingira na miradi mingine inayoweza kuzalisha ajira na kipato bila kuharibu mifumo ya ikolojia.
Kwa upande mwingine, wawekezaji wanapaswa kuelewa kuwa faida ya muda mfupi isije ikawa chanzo cha hasara kubwa ya mazingira na uchumi kwa muda mrefu.
COP12 IWE MWANZO WA HATUA ZA NDANI
Moja ya maswali muhimu si Tanzania itawasilisha nini COP12 pekee, bali ni nini kitafanyika baada ya mkutano huo.
Mikutano ya kimataifa huwa na thamani zaidi pale inapozalisha hatua zinazotekelezeka katika ngazi ya taifa na jamii.
Kwa hiyo, ajenda zitakazowasilishwa zinapaswa kuhusishwa na mipango madhubuti ya utekelezaji, bajeti, tafiti, teknolojia, elimu na ushiriki wa wananchi.
Matokeo ya COP12 yanapaswa pia kuwafikia wananchi wanaotegemea bahari kwa maisha yao ya kila siku.
UJUMBE KWA MKULIMA NA JAMII
Ingawa mjadala wa bahari mara nyingi huonekana kuwa wa wavuvi na jamii za pwani pekee, ukweli ni kwamba uhifadhi wa bahari unamhusu kila mtu.
Mkulima aliye ndani ya nchi anahusika kwa sababu taka na kemikali zinazotoka kwenye maeneo mbalimbali zinaweza kupitia mito na hatimaye kufika baharini.
Mfanyabiashara anahusika kwa sababu anatumia bidhaa zinazoweza kuzalisha taka.
Mwanafunzi anahusika kwa sababu ndiye mtunza mazingira wa baadaye.
Mamlaka za Serikali za mitaa zinahusika katika usimamizi wa taka na mazingira.
Sekta binafsi inahusika kupitia shughuli zake za uzalishaji na uwekezaji.
Kwa maana hiyo, uhifadhi wa bahari unaanzia kwenye tabia za kila siku za wananchi.
Maandalizi ya Tanzania kuelekea COP12 yanafungua fursa ya kuendeleza mjadala mpana kuhusu namna nchi inavyoweza kulinda bahari na pwani huku ikitumia rasilimali hizo kujenga uchumi na kuboresha maisha ya wananchi.
Mhandisi Masauni ametoa wito kwa Serikali, sekta binafsi, wanafunzi, mashirika, watafiti na jamii kwa ujumla kushirikiana katika maandalizi ya COP12 na utekelezaji wa ajenda zake, akisisitiza kuwa ulinzi wa bahari na mazingira ni jukumu la kila mmoja.
Kwa Tanzania, mafanikio ya ajenda ya uchumi wa buluu yatategemea uwezo wa kuweka uwiano kati ya matumizi ya rasilimali, maendeleo ya wananchi na uhifadhi wa mazingira.
Bahari ikilindwa, fursa zake za kiuchumi zinaweza kuendelea kunufaisha kizazi cha sasa na vizazi vijavyo. Lakini ikiwa itaharibiwa kwa matumizi yasiyodhibitiwa, gharama za kurejesha mifumo yake ya ikolojia zinaweza kuwa kubwa zaidi kuliko faida zilizopatikana.
Kwa hiyo, COP12 inapaswa kuonekana si kama mkutano wa kimataifa pekee, bali kama sehemu ya safari ya Tanzania kuelekea uchumi wa buluu unaozalisha ajira na kipato huku ukiheshimu mazingira, sayansi na haki ya vizazi vijavyo.
MKULIMA JEMBE BLOG — Kilimo, Mifugo, Mazingira na Biashara
Hakuna maoni:
Chapisha Maoni