-------------------------
KILIMO | UWEZESHAJI VIJANA | BIASHARA YA KILIMO | PWANI
Na Mwandishi wa Mkulima Jembe
Serikali imeendelea kuimarisha jitihada za kuwawezesha vijana na wanawake kushiriki kikamilifu katika sekta ya kilimo kupitia Programu ya Jenga Kesho Iliyo Bora (Building a Better Tomorrow – BBT), baada ya vijana na wanawake 229 katika Halmashauri ya Wilaya ya Kibaha mkoani Pwani kupatiwa fursa ya kuingia katika kilimo biashara kupitia ardhi iliyotengwa na Serikali kwa ajili ya shughuli za uzalishaji.
Katika utekelezaji wa mpango huo, Serikali imetenga jumla ya ekari 300 za ardhi katika Kata ya Kikongo, ambapo kila mnufaika atapatiwa ekari moja kwa ajili ya kuendesha shughuli za kilimo na kujenga msingi wa kujitegemea kiuchumi.
Kati ya wanufaika hao, wanawake ni 115 huku wanaume wakiwa 114. Mgawanyo huo unaonesha umuhimu wa kuwashirikisha wanawake na wanaume katika fursa za kiuchumi zinazotokana na kilimo, sekta ambayo inaendelea kuwa mhimili muhimu wa maisha ya Watanzania wengi.
Hatua hiyo ni sehemu ya juhudi za Serikali chini ya uongozi wa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan za kupanua fursa za ajira, kuwawezesha vijana kupata rasilimali za uzalishaji na kuwajengea uwezo wa kujiajiri badala ya kutegemea ajira za kuajiriwa pekee.
Ardhi: Msingi wa kuwawezesha vijana kuingia katika uchumi wa kilimo
Upatikanaji wa ardhi ni moja ya changamoto zinazowakabili vijana wengi wanaotaka kuingia katika shughuli za kilimo, hususan wale ambao hawana mitaji mikubwa au uwezo wa kumiliki mashamba yao binafsi.
Kwa kijana mwenye nia, maarifa na utayari wa kufanya kazi, kukosa eneo la kuzalishia kunaweza kuwa kikwazo kikubwa cha kuanzisha shughuli za kilimo kibiashara.
Kwa mantiki hiyo, kutengwa kwa ekari 300 katika Kata ya Kikongo kuna umuhimu mkubwa kwa sababu kunatoa fursa ya kuanza uzalishaji kwa kundi la vijana ambao huenda wasingekuwa na uwezo wa kupata ardhi kwa gharama zao wenyewe.
Hata hivyo, upatikanaji wa ekari moja haupaswi kuishia kuwa suala la kugawa ardhi pekee. Unapaswa kuwa mwanzo wa safari ya kumjenga kijana kuwa mjasiriamali wa kilimo mwenye uwezo wa kuzalisha, kusimamia biashara, kutafuta masoko na kupata faida.
Ni muhimu wanufaika hawa waunganishwe na huduma za ugani, mbegu bora, mbolea, teknolojia za kisasa, mifumo ya umwagiliaji na taasisi za kifedha zinazoweza kuwapatia mitaji yenye masharti rafiki.
BBT inalenga ajira milioni 1.6 kupitia kilimo biashara
Akizungumza kuhusu utekelezaji wa programu hiyo, Muhidin Semgonde kutoka Timu ya Uratibu wa BBT ya Wizara ya Kilimo amesema kuwa programu hiyo inalenga kuzalisha ajira milioni 1.6 na kuwawezesha vijana kuanzisha kampuni za biashara zinazotokana na shughuli za kilimo.
Lengo hilo linaonesha kuwa BBT haijajikita katika kuongeza idadi ya vijana wanaojishughulisha na kilimo pekee, bali pia inakusudia kujenga kizazi cha vijana wenye uwezo wa kuendesha shughuli za kilimo kama biashara zinazoweza kuajiri watu wengine na kuchangia ukuaji wa uchumi.
Hii ni dhana muhimu katika mabadiliko ya kilimo kutoka mfumo wa uzalishaji unaolenga zaidi kujikimu na familia kwenda katika kilimo cha kibiashara kinachozingatia mahitaji ya soko, ubora wa bidhaa, tija na faida.
Kwa mfano, kijana anayepatiwa ekari moja anaweza kuitumia kama msingi wa kuanzisha biashara ya uzalishaji wa mboga, matunda, nafaka au mazao mengine yanayofaa kulingana na mazingira ya eneo husika na mahitaji ya soko.
Kadiri anavyopata uzoefu, anaweza kupanua shughuli zake kwa kuongeza uzalishaji, kuajiri wafanyakazi, kuingia mikataba na wanunuzi na hatimaye kuanzisha kampuni inayojihusisha na uzalishaji, ukusanyaji, uchakataji au usambazaji wa mazao.
Awamu ya pili: Vijana 2,960 wanatarajiwa kunufaika kupitia mashamba ya pamoja
Katika maelezo yake, Semgonde amesema kuwa katika awamu ya pili ya programu hiyo, Serikali imechagua vijana 2,960 watakaonufaika kupitia mashamba ya pamoja 19 yaliyopo katika halmashauri 18.
Mpango huo unaashiria upanuzi wa wigo wa kuwafikia vijana wengi zaidi kupitia utaratibu unaowawezesha kupata maeneo ya uzalishaji na kushiriki katika shughuli za kilimo kwa mfumo uliopangwa.
Mfumo wa mashamba ya pamoja unaweza kuwa na faida nyingi iwapo utasimamiwa vizuri. Kwanza, unatoa nafasi ya vijana kushirikiana katika kutumia miundombinu ya uzalishaji, zikiwemo njia za umwagiliaji, maghala, maeneo ya kuhifadhia pembejeo na vifaa vya kilimo.
Pili, ushirikiano unaweza kupunguza baadhi ya gharama ambazo mkulima mmoja mmoja angezibeba kwa kiwango kikubwa. Kwa mfano, matumizi ya matrekta, mashine za kupanda, kuvuna na kusindika yanaweza kuwa nafuu zaidi yanapopangwa kwa pamoja.
Tatu, mashamba ya pamoja yanaweza kuwa sehemu ya kujifunza kwa vitendo, ambapo vijana wanapata nafasi ya kubadilishana uzoefu, maarifa na mbinu bora za uzalishaji.
Hata hivyo, mafanikio ya mfumo huo yanategemea uwepo wa uongozi wenye uwazi, kanuni za usimamizi, mgawanyo wa majukumu na utaratibu wa kuweka na kutumia mapato.
Ni muhimu pia kuhakikisha kuwa ushirikiano hauondoi uwajibikaji wa kila mnufaika katika kutekeleza majukumu yake ya uzalishaji.
Ekari 136,216 zatambuliwa kwa mashamba ya pamoja
Katika hatua nyingine, Semgonde ameeleza kuwa Serikali imetambua jumla ya ekari 136,216 kwa ajili ya mashamba ya pamoja, ambazo ni sawa na asilimia 40 ya lengo la ekari 340,000 lililowekwa katika kipindi cha utekelezaji wa programu hiyo.
Takwimu hizo zinaonesha hatua iliyofikiwa katika juhudi za kutafuta na kutenga maeneo ya ardhi kwa ajili ya kuwawezesha vijana kuingia katika uzalishaji wa kilimo.
Kwa kuzingatia lengo lililowekwa, bado kuna ekari 203,784 zinazohitajika ili kufikia jumla ya ekari 340,000.
Hii ina maana kwamba utekelezaji wa programu unahitaji kuendelea kuimarishwa katika maeneo mbalimbali ili kuhakikisha ardhi inayotambuliwa inakuwa na uwezo halisi wa kutumika kwa shughuli za uzalishaji.
Jambo muhimu hapa ni kutofautisha kati ya ardhi iliyotambuliwa na ardhi iliyo tayari kwa uzalishaji. Ardhi inaweza kuwa imetambuliwa, lakini bado ikahitaji maandalizi ya mashamba, upimaji, miundombinu ya maji, barabara za kufikika na huduma nyingine muhimu.
Kwa hiyo, mafanikio ya lengo la ekari 340,000 hayatapimwa kwa ukubwa wa ardhi iliyotambuliwa pekee, bali pia kwa kiwango ambacho maeneo hayo yanatumika kuzalisha mazao yenye tija na kuingiza kipato kwa wanufaika.
Kutoka awamu ya kwanza hadi ya pili: Mafunzo na upanuzi wa fursa
Programu ya BBT ilianza kutekelezwa katika awamu ya kwanza mwaka 2022/2023, ambapo vijana 686 walidahiliwa kupitia mchakato wa ushindani wa kitaifa kabla ya kugawiwa mashamba katika maeneo ya Chinangali na Ndogowe, Wilaya ya Chamwino mkoani Dodoma.
Utaratibu wa kutumia mchakato wa ushindani wa kitaifa unaonesha umuhimu wa kuwapa nafasi vijana wenye nia na utayari wa kushiriki katika kilimo biashara.
Kwa upande wa utekelezaji, uzoefu wa awamu ya kwanza ni muhimu katika kuboresha awamu zinazofuata. Mafanikio na changamoto zinazojitokeza katika mashamba yaliyotangulia zinapaswa kutumika kama msingi wa kupanga vizuri huduma, miundombinu na usimamizi wa wanufaika wapya.
Ni muhimu pia kuhakikisha vijana hawapati ardhi pekee, bali wanapata mafunzo yanayowawezesha kuelewa mnyororo mzima wa thamani wa mazao wanayozalisha.
Mnyororo huo unahusisha hatua kuanzia maandalizi ya shamba, uchaguzi wa mbegu, upandaji, utunzaji wa mimea, uvunaji, uhifadhi, uchakataji, ufungashaji hadi usafirishaji na uuzaji.
Kwa kufanya hivyo, kijana hataishia kuwa mkulima wa kuzalisha malighafi, bali atakuwa na uwezo wa kuona fursa za biashara katika hatua mbalimbali za mnyororo wa thamani.
Wanufaika waishukuru Serikali, waahidi kutumia fursa kwa tija
Kwa upande wao, wanufaika wa programu hiyo, Hamida Abdallah, Paulina Bendera, Sanane Malulo na Rose Liymo, wameishukuru Serikali kwa kuwapatia fursa ya kupata ardhi kwa ajili ya shughuli za kilimo biashara.
Wamesema wako tayari kufanya kazi kwa bidii na kuzingatia miongozo ya kitaalamu ili kuhakikisha wanatimiza malengo yaliyokusudiwa kupitia programu hiyo.
Kauli ya wanufaika hao inaonesha matumaini waliyonayo kuhusu nafasi ya kilimo katika kuboresha maisha yao na kujenga msingi wa kujitegemea kiuchumi.
Hata hivyo, matarajio hayo yanahitaji kuambatana na juhudi za wanufaika wenyewe pamoja na usimamizi wa karibu kutoka kwa wataalamu wa kilimo na taasisi zinazohusika na utekelezaji wa programu.
Mambo muhimu yatakayobainisha mafanikio ya BBT Kibaha
Ili fursa iliyotolewa kwa vijana 229 wa Kibaha iweze kuleta matokeo yanayotarajiwa, kuna maeneo kadhaa yanayohitaji kupewa kipaumbele.
1. Upatikanaji wa maji na teknolojia za umwagiliaji
Maji ni rasilimali muhimu katika uzalishaji wa kilimo. Serikali na wadau wanapaswa kuhakikisha mashamba yanapata huduma ya maji na miundombinu ya umwagiliaji inayoweza kupunguza utegemezi wa mvua.
Matumizi ya mifumo ya umwagiliaji wa matone yanaweza kusaidia kupunguza upotevu wa maji na kuongeza ufanisi wa uzalishaji, hasa kwa mazao ya mboga na matunda.
2. Mafunzo ya kilimo kinachozingatia mabadiliko ya tabianchi
Vijana wanapaswa kupewa elimu kuhusu matumizi ya mbegu zinazostahimili mazingira husika, uhifadhi wa unyevunyevu wa udongo, udhibiti wa wadudu na magonjwa pamoja na matumizi sahihi ya pembejeo.
Hii itawasaidia kupunguza hasara zinazoweza kusababishwa na mabadiliko ya hali ya hewa.
3. Mitaji na huduma za kifedha
Kilimo biashara kinahitaji fedha kwa ajili ya kununua pembejeo, kulipia huduma za mashine, usafirishaji na shughuli nyingine za uzalishaji.
Ni muhimu vijana kuunganishwa na taasisi za kifedha ili kupata mikopo inayozingatia mzunguko wa uzalishaji na mavuno badala ya masharti yanayoweza kuwakatisha tamaa wakulima wanaoanza.
4. Masoko kabla ya uzalishaji
Moja ya changamoto kubwa zinazoweza kuwakabili wakulima ni kuzalisha bila kuwa na uhakika wa soko.
Wanufaika wanapaswa kusaidiwa kutambua mazao yenye mahitaji katika masoko ya Kibaha, Dar es Salaam na maeneo mengine, pamoja na kuunganishwa na wafanyabiashara, wasindikaji na viwanda.
Uzalishaji unaozingatia mahitaji ya soko unaweza kupunguza uwezekano wa mazao kukosa wanunuzi wakati wa mavuno.
5. Uhifadhi na kuongeza thamani ya mazao
Kupotea kwa mazao baada ya kuvuna ni changamoto inayoweza kupunguza kipato cha mkulima.
Kwa hiyo, vijana wanapaswa kuelimishwa kuhusu uvunaji sahihi, uhifadhi, upangaji madaraja, ufungashaji na uchakataji wa mazao ili kuongeza thamani kabla ya kuyafikisha sokoni.
Kilimo biashara ni fursa ya kujenga kizazi kipya cha wajasiriamali
Kwa mtazamo mpana, programu ya BBT ina nafasi ya kuwa kichocheo cha mabadiliko katika sekta ya kilimo nchini Tanzania, hasa katika kukabiliana na changamoto ya ukosefu wa ajira miongoni mwa vijana.
Kwa muda mrefu, baadhi ya vijana wamekuwa wakichukulia kilimo kama shughuli ya kujikimu inayofanywa na watu wasio na fursa nyingine za kiuchumi. Mtazamo huo unahitaji kubadilika kwa kuonesha kuwa kilimo kinaweza kuwa biashara yenye faida, teknolojia, ubunifu na uwezo wa kuzalisha ajira.
Kijana anaweza kuanza kwa kulima ekari moja, lakini kupitia mipango mizuri ya uzalishaji, usimamizi wa fedha na upatikanaji wa masoko, anaweza kupanua biashara yake na kuwa na mashamba makubwa zaidi.
Vilevile, fursa hazipo katika uzalishaji pekee. Kuna nafasi za ajira katika usambazaji wa pembejeo, uuzaji wa zana za kilimo, usafirishaji, uhifadhi wa mazao, uchakataji, teknolojia za kilimo na huduma za ushauri wa kitaalamu.
Hivyo, BBT inapaswa kuangaliwa kama uwekezaji katika kujenga mfumo mpana wa uchumi wa kilimo unaowaunganisha vijana na fursa mbalimbali za kibiashara.
Mafanikio ya BBT yapimwe kwa matokeo ya kiuchumi
Lakini mafanikio ya kweli ya mpango huo hayatapimwa kwa idadi ya vijana waliopata ardhi pekee, bali pia kwa idadi ya mashamba yatakayoanza kuzalisha, kiwango cha ongezeko la kipato cha wanufaika, ajira zitakazozalishwa, kampuni zitakazoanzishwa na masoko yatakayofikiwa.
Ni muhimu Serikali kuendelea kufuatilia maendeleo ya wanufaika na kuhakikisha kuwa changamoto za mitaji, maji, teknolojia, pembejeo na masoko zinapatiwa ufumbuzi.
Kwa vijana wa Kibaha, ekari moja waliyopewa inaweza kuwa mwanzo wa safari kubwa ya kiuchumi. Ikiwa itatumika vizuri, ardhi hiyo inaweza kuwa msingi wa kujenga biashara, kuajiri vijana wengine na kuchangia usalama wa chakula nchini.
Ujumbe mkubwa ni kwamba kilimo si shughuli ya kuzalisha chakula pekee; ni biashara, ajira, uwekezaji na njia ya kujenga uchumi imara wa mtu mmoja mmoja na taifa kwa ujumla.
MKULIMA JEMBE BLOG
Kilimo, Mifugo, Mazingira na Biashara
NI JUHUDI ZETU VIJIJI KUWA MIJI.
Hakuna maoni:
Chapisha Maoni