Waziri Mkuu Dkt. Mwigulu Nchemba awataka NFRA kutumia fursa za masoko kwa wakati, Serikali yaimarisha biashara ya mazao nje ya nchi na kutoa maagizo kuhusu migogoro ya wakulima na wafugaji
Na Mwandishi wa MKULIMA JEMBE
Serikali imeongeza bei ya ununuzi wa mahindi kupitia Wakala wa Taifa wa Hifadhi ya Chakula (NFRA) kutoka shilingi 450 hadi shilingi 500 kwa kilo, ikiwa ni hatua inayolenga kuboresha kipato cha wakulima na kuwapa motisha ya kuendelea kuzalisha chakula kwa ajili ya matumizi ya ndani na biashara.
Wakati huohuo, Wakala huo umetakiwa kuharakisha taratibu za kuuza mazao mara tu masoko yanapopatikana, ili kuepuka kupoteza fursa za kibiashara zinazoweza kujitokeza kutokana na ucheleweshaji wa michakato ya mauzo.
Maelekezo hayo yametolewa na Waziri Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dkt. Mwigulu Nchemba, Bungeni jijini Dodoma, Alhamisi, Novemba 5, 2026, wakati wa kipindi cha maswali ya papo kwa papo kwa Waziri Mkuu katika Mkutano wa Tano, Kikao cha Nane cha Bunge la 13.
Dkt. Mwigulu alikuwa akijibu swali la Mbunge wa Kongwa, Isaya Mngurumi Moses, aliyetaka kufahamu mikakati ya Serikali katika kutafuta masoko ya mazao na kuboresha bei ili wakulima wanufaike na jasho lao.
BEI YA MAHINDI YAONGEZEKA, WAKULIMA WATAKIWA KUTUMIA FURSA
Katika hatua inayoweza kuwa na athari chanya kwa wakulima wa mahindi, Waziri Mkuu amesema Serikali imeendelea kufanya majadiliano na Wizara yenye dhamana ya kilimo ili kuboresha bei ya ununuzi wa zao hilo kupitia NFRA.
Amesema bei ya mahindi imekuwa ikipanda kwa hatua mbalimbali, kutoka shilingi 200 hadi shilingi 300, baadaye shilingi 450 na sasa kufikia shilingi 500 kwa kilo.
“Tulikaa tena kwa mara ya mwisho, tukashauriana kwamba kama bado wanaweza kwenda juu zaidi, wafanye hivyo, na tulikubaliana sasa watapeleka iwe shilingi 500,” amesema Dkt. Mwigulu.
Waziri Mkuu amewataka wakulima wenye mahindi wanayohitaji kuuza kufika katika ofisi za NFRA za mikoa na kanda ili kupata taarifa na kutumia fursa ya bei hiyo iliyoboreshwa.
Waziri Mkuu Dkt. Mwigulu Nchemba akizungumza Bungeni kuhusu mikakati ya Serikali ya kuboresha masoko na bei za mazao ya wakulima.
Hata hivyo, ongezeko la bei ya mahindi linapaswa kuangaliwa kwa upana zaidi ya bei inayotangazwa. Kwa mkulima, manufaa halisi yanategemea pia gharama za uzalishaji, upatikanaji wa wanunuzi, usafirishaji, ubora wa mazao na muda ambao malipo yanafanyika.
Kwa mfano, mkulima anayezalisha mahindi kwa gharama kubwa kutokana na matumizi ya mbegu bora, mbolea, dawa, vibarua na usafirishaji anahitaji bei inayoweza kumwezesha kurejesha gharama hizo na kupata faida.
Hivyo, bei ya shilingi 500 kwa kilo inaweza kuwa fursa muhimu, lakini wakulima wanapaswa kufanya hesabu za gharama zao ili kujua kama bei hiyo inawapatia faida inayostahili.
NFRA YATAKIWA KUTUMIA MASOKO KWA WAKATI
Dkt. Mwigulu amesema NFRA inapopata soko la mazao inapaswa kukamilisha taratibu za mauzo kwa haraka, kwa kuwa ucheleweshaji unaweza kuwafanya wanunuzi kuelekeza mahitaji yao katika masoko mengine yenye michakato mifupi.
Amesisitiza kuwa taasisi zinazohusika zinapaswa kuendelea kutafuta masoko ya kudumu na kuwezesha uuzaji wa mazao ya Tanzania nje ya nchi.
Kwa mujibu wa Waziri Mkuu, Serikali imekuwa ikitumia mazungumzo na viongozi wa mataifa mbalimbali kutafuta masoko ya mazao ya Tanzania na kupanua wigo wa biashara kwa wakulima.
Mahindi yaliyovunwa na kuhifadhiwa vizuri ni sehemu muhimu ya mnyororo wa biashara unaowaunganisha wakulima na wanunuzi.
Kwa upande wa uchumi wa kilimo, masoko ya mazao yanahitaji mifumo inayounganisha uzalishaji, uhifadhi, usafirishaji, usindikaji na biashara. Bila uratibu mzuri wa hatua hizo, wakulima wanaweza kuzalisha kwa wingi lakini wakashindwa kupata bei inayolingana na thamani ya mazao yao.
Uwepo wa NFRA una umuhimu mkubwa katika kusaidia uhifadhi wa chakula na kutoa soko kwa wakulima. Hata hivyo, uwezo wa taasisi hiyo kununua mazao yote yanayozalishwa nchini una mipaka.
Waziri Mkuu amekiri kuwa NFRA huenda isiweze kununua mahindi yote, jambo linaloonesha umuhimu wa kuwa na wanunuzi wengine wa ndani na nje ya nchi.
MASOKO YA NJE YA NCHI NI FURSA YA KUONGEZA KIPATO
Uuzaji wa mazao nje ya nchi unaweza kuwa njia muhimu ya kuongeza kipato cha wakulima na kuimarisha uchumi wa taifa, hasa pale uzalishaji wa ndani unapozidi mahitaji ya soko la ndani.
Hata hivyo, ili wakulima wanufaike na masoko ya kimataifa, kuna mambo kadhaa yanayohitaji kuzingatiwa.
Kwanza, mazao yanapaswa kuwa na ubora unaokidhi viwango vya nchi zinazolengwa. Pili, kuwepo kwa mifumo ya uhakika ya ukusanyaji na usafirishaji wa mazao ni muhimu ili kuhakikisha bidhaa zinawafikia wanunuzi kwa wakati.
Tatu, wakulima wanahitaji taarifa za bei na mahitaji ya masoko ili waweze kupanga uzalishaji kulingana na fursa zilizopo.
Kwa wakulima wadogo, kuingia katika masoko makubwa kunaweza kuwa rahisi zaidi kupitia vikundi, vyama vya ushirika na AMCOS zinazoweza kukusanya mazao kwa pamoja, kujadiliana bei na kutafuta wanunuzi wenye uwezo.
Pia, mikataba ya kilimo na wanunuzi inaweza kusaidia kupunguza changamoto ya kutokuwa na uhakika wa soko, endapo mikataba hiyo itakuwa ya haki na itazingatia maslahi ya pande zote.
KWA NINI WAKULIMA WANAHITAJI MASOKO YA KUDUMU?
Changamoto kubwa katika sekta ya kilimo si uzalishaji pekee, bali pia uhakika wa soko baada ya mavuno.
Katika maeneo mengi, wakulima wanapovuna kwa wakati mmoja, kiasi kikubwa cha mazao huingia sokoni na kusababisha ushindani mkubwa wa kuuza. Hali hiyo inaweza kushusha bei, hasa pale ambapo uwezo wa kuhifadhi mazao ni mdogo.
Masoko ya kudumu yanaweza kusaidia kupunguza changamoto hiyo kwa kuwawezesha wakulima kupanga uzalishaji na kuuza kwa utaratibu.
Masoko hayo yanaweza kujengwa kupitia:
Mikataba ya ununuzi kati ya wakulima na viwanda.
Ushirikiano na wafanyabiashara wa ndani na nje ya nchi.
Uwekezaji katika maghala na mifumo ya kuhifadhi mazao.
Kuimarisha vyama vya ushirika na vikundi vya wakulima.
Kuongeza thamani ya mazao kupitia usindikaji.
Matumizi ya taarifa za bei na mahitaji ya soko.
Wakulima wakishirikiana katika shughuli za kilimo
MIGOGORO YA WAKULIMA NA WAFUGAJI: SERIKALI YATAKA HAKI NA UWAJIBIKAJI
Katika hatua nyingine, Waziri Mkuu amewaelekeza Wakuu wa Mikoa kuchukua hatua kali dhidi ya watu wanaopeleka mifugo katika mashamba ya wakulima bila ridhaa yao.
Akijibu swali la Mbunge wa Nachingwea, Fadhili Ally Liwaka, kuhusu migogoro ya wakulima na wafugaji, amesema hatua zinapaswa kuchukuliwa dhidi ya mtu aliyefanya kosa, badala ya kugeuza tukio hilo kuwa mgogoro kati ya jamii mbili.
“Kama mmoja amefanya kosa hilo, achukuliwe hatua kali huyo huyo. Wala wakulima wasione wafugaji ni adui zao, na wala wafugaji wasione wakulima ni adui zao,” amesema.
Amesisitiza kuwa wananchi wanapaswa kuepuka kujichukulia sheria mkononi na badala yake kutumia vyombo vya sheria kutafuta haki.
Migogoro ya wakulima na wafugaji ina athari kubwa kwa uchumi wa kaya na maendeleo ya jamii. Mifugo inapoingia katika mashamba na kuharibu mazao, mkulima anaweza kupoteza gharama za uzalishaji na kipato alichotarajia kupata baada ya mavuno.
Kwa upande mwingine, wafugaji wanapokosa maeneo ya kutosha ya malisho na maji, shughuli zao za ufugaji zinaweza kuathirika na kusababisha migogoro ya matumizi ya ardhi.
Suluhisho la kudumu linahitaji mipango ya matumizi bora ya ardhi, utambuzi wa maeneo ya kilimo na malisho, upatikanaji wa maji, ujenzi wa miundombinu ya mifugo na usimamizi wa sheria.
MATUMIZI BORA YA ARDHI NI MSINGI WA AMANI
Waziri Mkuu amewaelekeza viongozi katika ngazi mbalimbali kuimarisha mipango ya matumizi bora ya ardhi na kusitisha ugawaji wa maeneo kinyemela.
Amesema rushwa, matumizi mabaya ya ofisi na ugawaji wa ardhi usiofuata taratibu ni miongoni mwa mambo yanayochochea migogoro katika jamii.
Picha ya 6: Matumizi bora ya ardhi kwa kilimo na ufugaji
[WEKA PICHA YA ENEO LENYE MASHAMBA YALIYOPANGWA VIZURI NA MALISHO YA MIFUGO]
Maelezo ya picha: Mipango bora ya matumizi ya ardhi husaidia kulinda mashamba, maeneo ya malisho na vyanzo vya maji, huku ikipunguza migogoro ya kijamii.
Kwa mujibu wa wataalamu wa maendeleo ya vijijini, mipango ya matumizi ya ardhi inapaswa kuhusisha wananchi wenyewe ili kuhakikisha kuwa maeneo yanayotengwa kwa shughuli mbalimbali yanakubalika na yanaendana na mahitaji ya jamii.
Viongozi wa vijiji na mamlaka za serikali za mitaa wanapaswa kuhakikisha kuwa mipaka ya maeneo inatambulika, migogoro inatatuliwa kwa haki na maamuzi ya ardhi yanafanyika kwa uwazi.
BIMA YA AFYA KWA WOTE: SERIKALI YATAKA WANANCHI WOTE KUFAIDI HUDUMA
Katika eneo la huduma za afya, Waziri Mkuu amesema Serikali itafanya uandikishaji wa awamu ya pili wa bima ya afya kwa wote ili kuendelea kuyafikia makundi ambayo bado hayajafikiwa.
Akijibu swali la Mbunge wa Viti Maalum, Stella Alex Ikupa, kuhusu upatikanaji wa matibabu kwa watu wenye ulemavu ambao bado hawajafikiwa na mpango huo, amezitaka taasisi za afya kuendelea kuwahudumia kupitia dirisha la msamaha wa matibabu.
“Pasitokee mtu kukosa matibabu kwa sababu ya hali yake ya ulemavu ama hali yake ya kifedha,” amesema.
Amehimiza Watanzania kuendelea kujisajili katika mfumo wa bima ya afya kwa wote, akisisitiza kuwa mpango huo unalenga wananchi wote, wenye kipato na wasio na kipato.
Picha ya 7: Huduma za afya kwa wananchi
Upatikanaji wa huduma za afya bila vikwazo vya kifedha ni muhimu kwa ustawi wa wananchi na maendeleo ya jamii.
Kwa wananchi wa vijijini, huduma za afya ni sehemu muhimu ya ustawi wa familia na uzalishaji. Mkulima anapougua na kushindwa kupata matibabu kwa wakati, shughuli za shamba zinaweza kusimama na kipato cha familia kuathirika.
Hivyo, upanuzi wa bima ya afya unaweza kusaidia kupunguza gharama za matibabu na kuwawezesha wananchi kutumia rasilimali zao katika shughuli za maendeleo badala ya kutumia fedha nyingi ghafla kwa matibabu.
UCHAMBUZI: KILIMO KINAHITAJI BEI NZURI, MASOKO NA SERA ZINAZOTEKELEZEKA
Maelekezo yaliyotolewa na Waziri Mkuu yanaonesha kuwa Serikali inatambua umuhimu wa masoko katika kuboresha maisha ya wakulima.
Hata hivyo, mafanikio ya mikakati hiyo yatategemea namna itakavyotekelezwa kwa vitendo kuanzia ngazi ya uzalishaji hadi kwa mnunuzi wa mwisho.
Bei ya mahindi ya shilingi 500 kwa kilo ni hatua inayoweza kuwapa wakulima matumaini, lakini bei hiyo inahitaji kuendana na uwezo wa NFRA kununua, kasi ya malipo na upatikanaji wa masoko mbadala.
Vilevile, kutafuta masoko ya nje kunahitaji taarifa sahihi za mahitaji ya bidhaa, ubora, ushindani wa bei na taratibu za biashara za kimataifa.
Kwa upande wa migogoro ya wakulima na wafugaji, utekelezaji wa mipango ya matumizi bora ya ardhi na uwajibikaji wa viongozi ni muhimu katika kuhakikisha kuwa wananchi wanazalisha na kuishi kwa amani.
Kwa ujumla, kilimo chenye tija kinahitaji zaidi ya juhudi za mkulima shambani. Kinahitaji sera zinazotekelezeka, taasisi zinazofanya kazi kwa ufanisi, miundombinu bora, masoko ya uhakika na mazingira ya amani.
Kauli za Waziri Mkuu Dkt. Mwigulu Nchemba zinaweka msisitizo katika umuhimu wa kuimarisha masoko ya mazao, kuboresha bei za wakulima, kupunguza ucheleweshaji wa mauzo na kuhakikisha matumizi bora ya ardhi.
Kwa wakulima wa mahindi, bei mpya ya shilingi 500 kwa kilo kupitia NFRA ni fursa inayopaswa kufuatiliwa kwa karibu, huku wakulima wakihimizwa kutafuta taarifa sahihi za ununuzi katika ofisi za NFRA za mikoa na kanda.
Kwa sekta nzima ya kilimo, changamoto iliyopo ni kuhakikisha kuwa ongezeko la uzalishaji linaambatana na ongezeko la kipato, masoko ya kudumu na mazingira bora ya uzalishaji.
MKULIMA JEMBE inaendelea kuamini kuwa mkulima mwenye soko la uhakika, bei yenye tija na mazingira salama ya uzalishaji ndiye msingi wa usalama wa chakula na maendeleo ya uchumi wa Tanzania.
MKULIMA JEMBE BLOG — Kilimo, Mifugo, Mazingira na Biashara.
Hakuna maoni:
Chapisha Maoni