TANZANIA YALENGA KUJITOSHELEZA KWA MAZIWA, MRADI WA SHILINGI MILIONI 231 WAANZA KUBADILI TASNIA YA UFUGAJI

Na MKULIMA JEMBE BLOG

Tanzania imeweka mkakati wa kuongeza uzalishaji wa maziwa nchini na kupunguza utegemezi wa bidhaa za maziwa kutoka nje kupitia utekelezaji wa Mradi wa Mageuzi ya Tasnia ya Maziwa na Mabadiliko ya Tabianchi (C-SDTP).

Mradi huo unalenga kuibadilisha sekta ya maziwa kutoka kwenye uzalishaji unaotawaliwa na changamoto za tija, malisho na masoko na kuelekea kwenye mfumo wa kisasa unaounganisha mfugaji, malisho, mifugo bora, ukusanyaji wa maziwa, usindikaji, viwanda, fedha na masoko.

Mkurugenzi wa Idara ya Uzalishaji na Maendeleo ya Masoko kutoka Wizara ya Mifugo na Uvuvi, Stephen Michael, amesema Tanzania inalenga kuongeza uzalishaji wa maziwa ili kukidhi mahitaji ya ndani na baadaye kuwa na uwezo wa kuuza bidhaa za maziwa katika masoko ya nje.

Stephen ameyasema hayo Agosti 7, 2026, wakati akizungumza na waandishi wa habari katika Banda la C-SDTP kwenye Maonesho ya 88 yanayoendelea katika Viwanja vya Dkt. John Malecela jijini Dodoma.

Kwa mujibu wa Stephen, tathmini imeonesha kuwa Tanzania inaweza kukabiliwa na upatikanaji mdogo wa maziwa ifikapo mwaka 2030 iwapo hakutakuwa na uwekezaji wa kutosha katika sekta hiyo.

Hali hiyo inahusishwa na mambo mbalimbali, ikiwemo kuongezeka kwa kipato cha wananchi, ongezeko la watu na kasi ya ukuaji wa mijini.

Hii ina maana kwamba mahitaji ya maziwa yanaweza kuongezeka kwa kasi zaidi kuliko uwezo wa uzalishaji ikiwa hatua za kimkakati hazitachukuliwa mapem

KWA NINI MAZIWA NI MUHIMU KWA TANZANIA?

Maziwa si bidhaa ya chakula pekee.

Ni sehemu ya uchumi wa kaya, ajira, lishe na biashara.

Kwa mfugaji, ng’ombe wa maziwa anaweza kuwa chanzo cha kipato cha kila siku au cha mara kwa mara.

Maziwa yanaweza kuuzwa kwa kaya, wafanyabiashara, vituo vya ukusanyaji, viwanda na masoko mengine.

Kwa upande wa walaji, maziwa na bidhaa zake ni muhimu katika lishe kutokana na kuwa chanzo cha virutubisho mbalimbali.

Kwa upande wa viwanda, maziwa ni malighafi inayoweza kutengeneza bidhaa nyingi zenye thamani, ikiwemo:

·         Maziwa yaliyosindikwa;

·         Mtindi;

·         Jibini;

·         Siagi;

·         Cream;

·         Ice cream;

·         Na bidhaa nyingine za maziwa.

Hivyo, kuongeza uzalishaji wa maziwa kunaweza kuchochea shughuli nyingi katika mnyororo wa thamani.

TATIZO SI IDADI YA NG’OMBE PEKEE

Mojawapo ya mambo ambayo mfugaji anapaswa kuelewa ni kwamba kuongeza uzalishaji wa maziwa hakumaanishi kuongeza idadi ya ng’ombe pekee.

Ng’ombe wengi wasiotoa maziwa ya kutosha hawawezi kutatua changamoto ya uzalishaji.

Kinachohitajika ni kuongeza tija kwa kila mnyama.

Hapa ndipo umuhimu wa ng’ombe bora wa maziwa unapojitokeza.

Ng’ombe mwenye uwezo mzuri wa kutoa maziwa akipata lishe bora, maji ya kutosha, afya nzuri na mazingira yanayofaa anaweza kuwa na mchango mkubwa zaidi katika uzalishaji kuliko kuongeza idadi ya mifugo bila kuboresha tija.

Kwa hiyo, mkakati wa C-SDTP wa kutoa kipaumbele kwa upatikanaji wa ng’ombe bora ni hatua muhimu katika kujenga tasnia yenye tija.

MRADI WA DOLA MILIONI 231 UNA LENGO GANI?

Kwa mujibu wa Stephen, Mradi wa C-SDTP una thamani ya dola za Marekani milioni 231 na utatekelezwa kwa kipindi cha miaka 10.

Mradi huo unalenga kuongeza uzalishaji wa maziwa, kuimarisha upatikanaji wa malighafi kwa viwanda vya kusindika maziwa na kuiwezesha Tanzania kubadilika kutoka kuwa muagizaji wa bidhaa za maziwa kwenda kuwa muuzaji katika masoko ya nje.

Hii ni hatua inayolenga kubadili mtazamo wa sekta kutoka:

Ufugaji → Maziwa → Uuzaji

kwenda:

Ufugaji bora → Maziwa bora → Ukusanyaji → Usindikaji → Uongezaji thamani → Masoko → Mauzo ya nje.

Hapo ndipo tasnia ya maziwa inapoweza kuwa na mchango mkubwa zaidi katika uchumi.

CORRIDOR APPROACH NI NINI?

Mradi huo utatumia mfumo unaoitwa corridor approach, yaani kuelekeza uwekezaji katika maeneo yenye uwezo mkubwa wa uzalishaji wa maziwa.

Mfumo huu una maana kubwa katika kupanga maendeleo ya sekta.

Badala ya kutawanya rasilimali bila kuzingatia maeneo yenye uwezo mkubwa, uwekezaji unaweza kuelekezwa kwenye maeneo ambayo tayari yana:

·         Wafugaji;

·         Mifugo;

·         Malisho;

·         Uwezo wa uzalishaji;

·         Masoko;

·         Miundombinu;

·         Na uwezekano wa kuunganisha uzalishaji na viwanda.

Kwa kufanya hivyo, ni rahisi kujenga mnyororo wa thamani unaounganisha mfugaji na kiwanda.

MIKOA ITAKAYONUSURU FURSA

Kwa Tanzania Bara, mradi utatekelezwa katika mikoa ya:

·         Arusha;

·         Iringa;

·         Mbeya;

·         Njombe;

·         Tanga;

·         Morogoro;

·         Pwani;

·         Kilimanjaro.

Kwa Zanzibar, mradi utahusisha mikoa yote mitano:

·         Mjini Magharibi;

·         Kaskazini Unguja;

·         Kusini Unguja;

·         Kaskazini Pemba;

·         Kusini Pemba.

Hii ina maana kwamba fursa zinazohusiana na tasnia ya maziwa zinaweza kufunguka katika maeneo mbalimbali kuanzia uzalishaji wa mifugo hadi huduma zinazounga mkono mnyororo wa thamani.

MFUGAJI ANATAKIWA KUFANYA NINI?

Kwa mfugaji anayependa kunufaika na mabadiliko katika tasnia ya maziwa, jambo la kwanza ni kuangalia ufugaji kama biashara.

Mfugaji anapaswa kujua:

Ng’ombe wangu anatoa lita ngapi kwa siku?

Gharama ya chakula ni kiasi gani?

Gharama ya afya ni kiasi gani?

Ninauza maziwa kwa bei gani?

Ninapata faida kiasi gani kwa ng’ombe mmoja?

Maswali haya yanamsaidia mfugaji kujua kama ufugaji wake una tija.

NG’OMBE BORA PEKEE HAWEZI KUTOSHA

Ni muhimu pia kuelewa kwamba ng’ombe bora bila lishe bora hawezi kutoa uwezo wake wote.

Hii ndiyo sababu mradi unalenga pia kutoa elimu kuhusu uzalishaji wa malisho na lishe bora ya mifugo.

Mfugaji anapaswa kuhakikisha ng’ombe anapata chakula chenye virutubisho vinavyohitajika kulingana na hatua ya maisha na uzalishaji.

Lishe duni inaweza kusababisha:

·         Kupungua kwa uzalishaji wa maziwa;

·         Ukuaji hafifu;

·         Kuongezeka kwa magonjwa;

·         Kushuka kwa uzazi;

·         Na kuongezeka kwa gharama za ufugaji.

Kwa hiyo, malisho ni sehemu ya msingi ya biashara ya maziwa.

MALISHO YAWE KAMA “BENKI” YA MFUGAJI

Mfugaji anayelima malisho anaweza kuwa na uhakika zaidi wa chakula cha mifugo kuliko yule anayenunua kila kitu sokoni.

Hivyo, ufugaji wa kisasa unahitaji mfugaji kupanga uzalishaji wa malisho kama anavyopanga uzalishaji wa maziwa.

Anaweza kutumia:

·         Nyasi bora;

·         Mikunde ya malisho;

·         Mabaki salama ya mazao;

·         Silage;

·         Hay;

·         Na mchanganyiko wa malisho unaofaa.

Muhimu ni kupata ushauri wa kitaalamu ili kuhakikisha mchanganyiko wa chakula unakidhi mahitaji ya mifugo.

AFYA YA NG’OMBE NI MTAA WA UZALISHAJI

Ng’ombe mgonjwa hawezi kutoa uzalishaji unaotarajiwa.

Kwa hiyo, huduma za afya ya mifugo ni sehemu ya msingi ya tasnia ya maziwa.

Mfugaji anapaswa kuwa na mpango wa:

·         Chanjo;

·         Udhibiti wa magonjwa;

·         Ufuatiliaji wa afya;

·         Usafi wa banda;

·         Udhibiti wa vimelea;

·         Na huduma za kitaalamu.

Kuzuia ugonjwa ni bora kuliko kusubiri ugonjwa utokee na kuanza kutafuta tiba.

UBORA WA MAZIWA NI BIASHARA

Mfugaji anaweza kuzalisha maziwa mengi, lakini kama maziwa hayana ubora unaohitajika, anaweza kukosa soko la uhakika.

Usafi wa vyombo, usafi wa eneo la kukamulia, afya ya ng’ombe na namna maziwa yanavyohifadhiwa ni mambo muhimu.

Maziwa yanapaswa kushughulikiwa kwa uangalifu kuanzia yanapokamuliwa hadi yanapofika kituo cha ukusanyaji au kiwandani.

Hii ndiyo sababu mradi unaweka msisitizo kwenye ubora na usalama wa maziwa.

VITUO VYA UKUSANYAJI VINAWEZA KUBADILI BIASHARA

C-SDTP inalenga pia kujenga Milk Collection Centers na Milk Collection Points.

Vituo hivi vinaweza kuwa kiungo muhimu kati ya mfugaji na kiwanda.

Badala ya kila mfugaji kutafuta mnunuzi peke yake, maziwa yanaweza kukusanywa katika mfumo uliopangwa.

Hii inaweza kusaidia:

·         Kukusanya kiasi kikubwa cha maziwa;

·         Kuboresha udhibiti wa ubora;

·         Kurahisisha usafirishaji;

·         Kupunguza gharama;

·         Na kuhakikisha viwanda vinapata malighafi.

Kwa upande wa mfugaji, kituo cha ukusanyaji kinaweza kuongeza uhakika wa soko ikiwa mfumo wa biashara utaendeshwa kwa uwazi.

MIUNDOMBINU YA USAFIRISHAJI NI MUHIMU

Maziwa ni bidhaa inayoharibika haraka.

Kwa hiyo, uzalishaji mkubwa bila miundombinu ya ukusanyaji na usafirishaji unaweza kusababisha upotevu.

Ni lazima kuwe na mfumo wa kuhamisha maziwa kutoka:

Mfugaji → kituo cha ukusanyaji → kiwanda → soko.

Kadiri muda wa kufikisha maziwa kwenye mazingira salama unavyokuwa mfupi, ndivyo uwezekano wa kulinda ubora unavyoongezeka.

VIJANA NA WANAWAKE WANA FURSA

Mradi huu pia umeweka kipaumbele kwa vijana, wanawake na watu wenye ulemavu.

Hii ni muhimu kwa sababu tasnia ya maziwa ina shughuli nyingi ambazo zinaweza kutoa ajira na kipato zaidi ya ufugaji wenyewe.

Fursa zinaweza kuwepo katika:

·         Ufugaji;

·         Uzalishaji wa malisho;

·         Huduma za afya ya mifugo;

·         Ukusanyaji wa maziwa;

·         Usafirishaji;

·         Usindikaji;

·         Ufungashaji;

·         Masoko;

·         Teknolojia;

·         Na biashara za pembejeo.

Kwa hiyo, kijana hapaswi kufikiria kuwa fursa pekee ni kumiliki ng’ombe.

Anaweza kuingia kwenye biashara yoyote ndani ya mnyororo wa thamani.

MABADILIKO YA TABIANCHI YANAINGIAJE HAPA?

Jina la mradi lenyewe linaonyesha kuwa mabadiliko ya tabianchi ni sehemu ya mkakati.

Hii ni muhimu kwa sababu ufugaji unaathiriwa na hali ya hewa.

Ukame unaweza kupunguza malisho na maji.

Mabadiliko ya joto yanaweza kuathiri afya na uzalishaji wa mifugo.

Mvua zisizotabirika zinaweza kuathiri uzalishaji wa malisho.

Kwa hiyo, mfugaji anapaswa kuanza kufikiria kuhusu ufugaji unaostahimili mabadiliko ya tabianchi.

UFUGAJI UNAOSTAHIMILI TABIANCHI

Mfugaji anaweza kupunguza hatari kwa:

·         Kulima malisho mapema;

·         Kuhifadhi nyasi;

·         Kutengeneza silage;

·         Kuhakikisha upatikanaji wa maji;

·         Kuboresha mabanda;

·         Kuchagua mifugo inayofaa mazingira;

·         Kupunguza upotevu wa chakula;

·         Na kutumia mbinu bora za usimamizi wa mifugo.

Hii inaweza kumsaidia mfugaji kuendelea kuzalisha hata wakati mazingira yanabadilika.

KUTOKA MFUGAJI HADI KIWWANDA

Moja ya malengo makubwa ya mradi ni kuhakikisha viwanda vinapata malighafi ya kutosha.

Hii ni changamoto muhimu.

Kiwanda hakiwezi kufanya kazi kwa ufanisi ikiwa maziwa hayapatikani kwa kiwango na ubora unaohitajika.

Kwa upande mwingine, mfugaji anahitaji soko la uhakika.

Hivyo, uhusiano kati ya mfugaji na kiwanda unapaswa kujengwa kwa mfumo unaonufaisha pande zote.

Mfugaji anahitaji soko.

Kiwanda kinahitaji malighafi.

Mtumiaji anahitaji bidhaa salama na bora.

Hapo ndipo mnyororo wa thamani unapokuwa na maana.

TANZANIA INATAKA KUTOKA MWAGIZAJI HADI MUUZAJI

Lengo la Tanzania kubadilika kutoka kuwa muagizaji wa bidhaa za maziwa kwenda kuwa muuzaji wa bidhaa hizo nje ya nchi ni hatua kubwa.

Lakini ili kufikia hilo, nchi inahitaji kuzalisha zaidi ya mahitaji ya ndani na kuhakikisha ubora wa bidhaa unakidhi viwango vya masoko lengwa.

Hii inahitaji:

Uzalishaji mkubwa + ubora + usindikaji + ufungashaji + viwango + masoko.

Kwa hiyo, safari ya kuuza nje inaanzia kwa mfugaji shambani.

ELIMU YA BIASHARA KWA MFUGAJI

Mfugaji anapaswa kuanza kuweka kumbukumbu.

Aandike kila siku:

·         Kiasi cha maziwa kilichopatikana;

·         Kiasi kilichouzwa;

·         Bei;

·         Gharama za chakula;

·         Gharama za dawa;

·         Gharama za wafanyakazi;

·         Gharama za usafiri;

·         Na mapato.

Baada ya mwezi mmoja, mfugaji anaweza kuangalia kama uzalishaji umeongezeka au umepungua.

Baada ya mwaka mmoja, anaweza kujua kama biashara ina faida.

Hii ndiyo tofauti kati ya mfugaji anayefuga na mfugaji anayesimamia biashara ya mifugo.

MAONESHO YA NANE NANE NI DARASA KWA MFUGAJI

Mratibu wa Mradi wa C-SDTP, Dkt. Lazaro Kapella, amesema ushiriki wa mradi katika Maonesho ya 88 ni fursa muhimu ya kukutana na wadau, kubadilishana uzoefu, kuonesha teknolojia na ubunifu wa ufugaji wa ng’ombe wa maziwa unaozingatia mabadiliko ya tabianchi.

Kwa wananchi wanaotembelea maonesho, hii ni fursa ya kupata elimu moja kwa moja.

Mfugaji anapaswa kutumia maonesho kama darasa.

Badala ya kwenda kuangalia bidhaa pekee, aende kuuliza:

Ninawezaje kuongeza uzalishaji?

Ninawezaje kupunguza gharama za chakula?

Ninawezaje kuboresha afya ya ng’ombe?

Ninawezaje kupata soko?

Ninawezaje kuanza usindikaji?

Maswali haya yanaweza kumsaidia mfugaji kuboresha biashara yake.

FURSA ZA HUDUMA ZA KIFEDHA

C-SDTP pia inahusisha elimu kuhusu huduma za kifedha.

Hili ni muhimu kwa sababu kuongeza uzalishaji mara nyingi kunahitaji mtaji.

Mfugaji anaweza kuhitaji fedha kwa ajili ya:

·         Kununua ng’ombe bora;

·         Kujenga banda;

·         Kulima malisho;

·         Kununua vifaa vya kukamulia;

·         Kuhifadhi maziwa;

·         Au kuanzisha biashara ya usindikaji.

Lakini mkopo si faida yenyewe.

Mfugaji anapaswa kuhakikisha fedha anazokopa zinaelekezwa kwenye shughuli inayoweza kuzalisha mapato na kulipa mkopo.

TASNIA YA MAZIWA INAWEZA KUUNGA BIASHARA NYINGI

Uzalishaji wa maziwa unapoongezeka, biashara nyingine zinaweza kukua.

Mfano:

Ng’ombe → maziwa → kituo cha ukusanyaji → usafiri → kiwanda → bidhaa → ufungashaji → usambazaji → soko.

Kila hatua inaweza kutoa ajira na kipato.

Hivyo, uwekezaji katika tasnia ya maziwa si uwekezaji kwa mfugaji pekee.

Ni uwekezaji katika mfumo mpana wa uchumi.

HITIMISHO: TANZANIA INATAKIWA KULIMA MAZIWA KAMA BIASHARA

Mradi wa C-SDTP wenye thamani ya dola za Marekani milioni 231, unaotekelezwa kwa miaka 10 kuanzia 2024 hadi 2034 kwa ushirikiano kati ya Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na Mfuko wa Kimataifa wa Maendeleo ya Kilimo (IFAD), unaweka mkazo katika kujenga tasnia ya maziwa yenye tija, shindani, jumuishi na endelevu.

Lengo la kuongeza uzalishaji na hatimaye kuiwezesha Tanzania kuuza bidhaa za maziwa katika masoko ya nje linahitaji mabadiliko katika kila hatua ya mnyororo wa thamani.

Kwa mfugaji, ujumbe mkubwa ni kwamba ufugaji wa ng’ombe wa maziwa haupaswi kuangaliwa kama shughuli ya kawaida ya kufuga mifugo, bali kama biashara inayohitaji mipango, kumbukumbu, lishe bora, afya, teknolojia, masoko na uwekezaji.

Ng’ombe bora ni muhimu.

Lakini ng’ombe bora bila chakula bora hawezi kutoa tija inayotarajiwa.

Chakula bora bila afya bora hakiwezi kutosha.

Maziwa mengi bila soko hayawezi kumletea mfugaji faida.

Na soko bila ubora wa maziwa haliwezi kujenga tasnia imara.

Kwa hiyo, mafanikio ya tasnia ya maziwa yanategemea kuunganisha kila hatua:

NG’OMBE BORA → MALISHO BORA → AFYA → UZALISHAJI → UKUSANYAJI → UBORA → USAFIRISHAJI → USINDIKAJI → UONGEZAJI THAMANI → MASOKO.

Huo ndiyo mnyororo unaoweza kuifanya Tanzania iondokane na utegemezi wa bidhaa za maziwa kutoka nje na kuelekea kwenye nafasi ya kuwa mzalishaji na muuzaji wa bidhaa za maziwa katika masoko ya kikanda na kimataifa.

Kwa mkulima na mfugaji, fursa kubwa iko wazi: usiangalie idadi ya ng’ombe pekee; angalia lita za maziwa kwa ng’ombe, gharama ya kuzalisha lita moja, ubora wa maziwa na uhakika wa soko.

Hapo ndipo ufugaji unapogeuka kuwa biashara yenye tija.

MKULIMA JEMBE BLOG
NI JUHUDI ZETU VIJIJI KUWA MIJI

 

West Kilimanjaro Ranching Yasisitiza Ufugaji Bora, Mbegu Bora na Miundombinu Imara Kuongeza Tija ya Mifugo Tanzania

              

Sekta ya mifugo nchini Tanzania ina nafasi kubwa katika kuchochea ukuaji wa uchumi, kuongeza ajira na kuboresha maisha ya mamilioni ya wananchi wanaojishughulisha na ufugaji.

Hata hivyo, ili sekta hiyo iweze kutoa mchango mkubwa zaidi, wafugaji wanahitaji kuachana na mifumo ya ufugaji wa mazoea na kuhamia kwenye ufugaji bora, wenye tija na unaozingatia matumizi ya teknolojia pamoja na mbinu sahihi za uzalishaji.

Miongoni mwa mambo muhimu yanayoweza kuongeza uzalishaji wa mifugo ni matumizi ya mbegu bora za mifugo, upatikanaji wa maji na malisho ya kutosha, huduma bora za afya ya mifugo pamoja na kufuata kanuni za kisasa za ufugaji.

Kutokana na umuhimu huo, kampuni ya West Kilimanjaro Ranching imeendelea kutoa elimu kwa wafugaji kuhusu umuhimu wa kuboresha mifugo na kutumia mbinu bora zinazoweza kuongeza uzalishaji na kupunguza umaskini miongoni mwa wafugaji.

Wafugaji Wahimizwa Kutumia Mbegu Bora na Kanuni za Ufugaji Bora

Wafugaji nchini wametakiwa kuzingatia ufugaji bora na wenye tija kwa kutumia mbegu bora kutoka kampuni ya West Kilimanjaro Ranching ili kuhakikisha mifugo yao inapata maji na malisho ya kutosha pamoja na kufuata kanuni bora za ufugaji.

Ushauri huo umetolewa jijini Arusha na Meneja Mkuu wa kampuni hiyo, Adil Butt, wakati akizungumza katika Maonesho ya Nanenane yanayofanyika katika viwanja vya Themi Njiro.

Adil amesema kuwa wafugaji wanapaswa kuelewa kuwa mafanikio katika ufugaji hayaishii kuwa na idadi kubwa ya mifugo pekee, bali yanategemea ubora wa mifugo, upatikanaji wa chakula cha kutosha, huduma za afya ya mifugo na usimamizi mzuri wa uzalishaji.

Amesema matumizi ya mbegu bora yana nafasi kubwa katika kuongeza uwezo wa mifugo kuzalisha zaidi, ikiwa ni pamoja na kuongeza uzito wa mifugo, ubora wa nyama na bidhaa nyingine zinazotokana na mifugo.

West Kilimanjaro Ranching Yapanua Soko la Mbegu Bora za Mifugo

Akizungumzia shughuli za kampuni hiyo, Adil amesema bidhaa na mbegu za mifugo zinazozalishwa na West Kilimanjaro Ranching zinauzwa katika soko la ndani na nje ya nchi.

Amesema wateja wa kampuni hiyo ni wafugaji binafsi, wawekezaji pamoja na taasisi mbalimbali zinazohitaji mbegu bora za mifugo kwa ajili ya kuboresha uzalishaji katika maeneo yao.

Kwa mujibu wake, ongezeko la mahitaji ya mbegu bora linaonesha kuwa wafugaji wengi wameanza kuelewa umuhimu wa kuboresha mifugo yao badala ya kutegemea mifugo ya asili pekee ambayo mara nyingi huwa na uzalishaji mdogo.

Amesema lengo la kampuni hiyo ni kuendelea kushirikiana na wafugaji na wadau wengine wa sekta ya mifugo kuhakikisha wanapata huduma na elimu itakayowawezesha kufanya ufugaji wa kibiashara.

Elimu kwa Jamii na Uwajibikaji wa West Kilimanjaro Ranching

Mbali na shughuli za uzalishaji wa mifugo, Adil amesema kampuni hiyo imeendelea kutekeleza wajibu wake kwa jamii inayozunguka ranchi hiyo.

Amesema wamejenga ushirikiano mzuri na wananchi kupitia utoaji wa elimu, kusaidia miradi mbalimbali ya maendeleo pamoja na kushiriki katika shughuli za kijamii zinazolenga kuboresha maisha ya wananchi.

Amesisitiza kuwa kampuni haiwezi kufanikiwa bila kuwa sehemu ya jamii inayoiwezesha kufanya shughuli zake, hivyo ni muhimu kuendelea kujenga mahusiano mazuri kati ya wawekezaji na wananchi wanaozunguka maeneo ya uzalishaji.

Changamoto ya Chanjo za Mifugo Yahitaji Suluhisho la Haraka

Katika hatua nyingine, Adil ameiomba Serikali kuharakisha mchakato wa usajili wa chanjo mbalimbali za mifugo nchini ili ziweze kupatikana kwa urahisi kwa wafugaji.

Amesema upatikanaji wa chanjo bora ni hatua muhimu katika kudhibiti magonjwa yanayosababisha hasara kubwa katika sekta ya mifugo.

Kwa mujibu wake, pamoja na kuwepo kwa dawa za kutibu mifugo, chanjo zina umuhimu mkubwa zaidi kwa sababu husaidia kuzuia magonjwa kabla hayajatokea.

Amesema matumizi makubwa ya dawa hasa antibiotiki yanaweza kupungua iwapo wafugaji watapata chanjo bora na kwa wakati.

“Pamoja na kuwepo kwa dawa za kutibu mifugo, upatikanaji wa chanjo bora utasaidia kuzuia magonjwa kabla hayajatokea na hivyo kupunguza matumizi ya antibiotiki pamoja na gharama za matibabu,” amesema Adil.

Baadhi ya Chanjo Bado Hazijasajiliwa Tanzania

Aidha, amesema baadhi ya chanjo zinazotumika katika nchi nyingine bado hazijakamilisha taratibu za majaribio na usajili nchini Tanzania.

Amesema hali hiyo inachelewesha upatikanaji wa teknolojia hizo kwa wafugaji wa Tanzania ambao wanaweza kunufaika nazo katika kuboresha afya ya mifugo yao.

Kwa mujibu wake, kuwezesha usajili wa haraka wa chanjo salama na bora kutasaidia kuongeza ulinzi dhidi ya magonjwa mbalimbali na kuimarisha uzalishaji wa mifugo nchini.

Miundombinu ya Barabara Kikwazo kwa Biashara ya Mifugo

Mbali na changamoto ya chanjo, Adil amesema miundombinu mibovu ya barabara, hususan katika maeneo ya Longido, imeendelea kuwa changamoto kubwa kwa wafugaji na wafanyabiashara wa mifugo.

Amesema ukosefu wa barabara nzuri unafanya usafirishaji wa mifugo kwenda kwenye masoko kuwa mgumu na kuongeza gharama za uzalishaji.

Kwa wafugaji, masoko ni sehemu muhimu ya mnyororo wa thamani kwa sababu yanawawezesha kuuza mifugo yao kwa bei nzuri na kupata faida inayostahili.

Hata hivyo, gharama kubwa za usafirishaji kutokana na miundombinu isiyoridhisha zinaweza kupunguza kipato cha wafugaji na kuwafanya washindwe kunufaika kikamilifu na shughuli zao.

Umeme na Huduma za Msingi Muhimu kwa Maendeleo ya Ufugaji

Adil pia ameiomba Serikali kuboresha huduma za umeme katika maeneo yanayofanyika shughuli za ufugaji ili kuwezesha maendeleo ya uzalishaji na kuongeza thamani ya bidhaa za mifugo.

Amesema upatikanaji wa umeme unaweza kusaidia shughuli mbalimbali ikiwemo uchakataji wa bidhaa za mifugo, uhifadhi wa bidhaa hizo pamoja na kuanzisha miradi mingine inayoweza kuongeza mapato kwa wafugaji.

Kwa mfano, wafugaji wanaweza kunufaika zaidi endapo kutakuwa na mazingira bora ya kuongeza thamani ya bidhaa kama nyama, maziwa na bidhaa nyingine zinazotokana na mifugo.

Wito kwa Serikali na Wadau Kuongeza Uwekezaji Sekta ya Mifugo

Akihitimisha, Adil amesema Serikali na wadau wa sekta ya mifugo wanapaswa kuongeza uwekezaji katika maeneo muhimu yatakayosaidia kuongeza tija, kulinda afya ya mifugo na kuinua kipato cha wafugaji.

“Kwa ujumla tunaiomba Serikali na wadau wa sekta ya mifugo kuwekeza zaidi katika usajili wa chanjo, uboreshaji wa miundombinu ya barabara na upatikanaji wa huduma za msingi ili kuongeza tija, kulinda afya ya mifugo na kuinua kipato cha wafugaji nchini,” amesema Adil.

 Ufugaji Bora Ni Uwekezaji wa Maendeleo

Kwa ujumla, maendeleo ya sekta ya mifugo yanahitaji ushirikiano kati ya wafugaji, Serikali na sekta binafsi. Wafugaji wanapopata mbegu bora, elimu sahihi, huduma za afya ya mifugo na miundombinu inayowezesha biashara, ufugaji unaweza kubadilika kutoka kuwa shughuli ya kawaida na kuwa biashara yenye faida kubwa.

Matumizi ya teknolojia, uwekezaji katika afya ya mifugo na kuimarisha mnyororo wa thamani ni hatua muhimu zitakazosaidia Tanzania kuongeza uzalishaji wa mifugo na kuboresha maisha ya wafugaji.

MKULIMA JEMBE BLOG – Ni juhudi zetu, vijiji kuwa miji.

Tanzania Yang'ara Afrika! Yachaguliwa Kufungua Africa Bee Expo 2026, Fursa Kubwa kwa Wafugaji wa Nyuki na Masoko ya Asali

 

Balozi wa Tanzania nchini Algeria, Mhe Mobhare Matinyi, akizungumza na vyombo vya habari vya Algeria wakati akitangaza kuwa Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania imekubali mwaliko wa kuwa mgeni rasmi katika Maonesho ya Ufugaji wa Nyuki barani Afrika (Africa Bee Expo) yatakayofunguliwa jijini Algiers mnamo Septemba 3, 2026.

Sekta ya ufugaji wa nyuki nchini Tanzania inaendelea kuthibitisha kuwa ni moja ya nguzo muhimu za uchumi wa kijani, uhifadhi wa mazingira na maendeleo ya wananchi wa vijijini. Hili linadhihirishwa na uamuzi wa Tanzania kukubali mwaliko wa kuwa Mgeni Rasmi katika ufunguzi wa Maonesho ya Ufugaji wa Nyuki barani Afrika (Africa Bee Expo 2026) yatakayofanyika jijini Algiers, Algeria kuanzia tarehe 3 hadi 6 Septemba 2026.

Hii si heshima ya kawaida. Ni ishara kwamba mafanikio ambayo Tanzania imeyapata katika sekta ya ufugaji wa nyuki yanatambulika si Afrika pekee bali pia katika jukwaa la kimataifa. Kwa wakulima, wafugaji wa nyuki, wawekezaji na wadau wa maendeleo, tukio hili linafungua ukurasa mpya wa fursa za biashara, uwekezaji, ubunifu na kuongeza thamani ya bidhaa za nyuki.

Akizungumza na waandishi wa habari wa televisheni za Algeria katika Ubalozi wa Tanzania jijini Algiers, Balozi Mobhare Matinyi alisema kuwa Waziri wa Maliasili na Utalii, Mhe. Dkt. Ashatu Kijaji, ndiye atakayefungua rasmi maonesho hayo kwa niaba ya Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Kwa mujibu wa Balozi Matinyi, Waziri Dkt. Kijaji ataongoza ujumbe wa maafisa waandamizi wa serikali, wataalamu pamoja na wadau kutoka sekta binafsi wanaojishughulisha na ufugaji wa nyuki na uzalishaji wa bidhaa mbalimbali zinazotokana na nyuki.

Heshima Inayotokana na Mafanikio Halisi

Kuteuliwa kwa Tanzania kuwa mgeni rasmi si jambo la bahati. Ni matokeo ya mafanikio makubwa ambayo nchi imeendelea kuyapata katika uzalishaji wa asali na maendeleo ya sekta ya nyuki.

Kwa mujibu wa takwimu za serikali zilizotolewa na Balozi Matinyi, sekta ya ufugaji wa nyuki:

• Inaajiri takribani watu milioni mbili nchini.

• Huingiza dola za Marekani milioni 77.5, sawa na zaidi ya shilingi bilioni 205 kwa mwaka kutokana na mauzo ya asali katika masoko ya kimataifa.

• Tanzania ni nchi ya pili kwa uzalishaji wa asali barani Afrika.

• Tanzania ni ya kumi duniani kwa uzalishaji wa asali.

Hizi ni takwimu zinazoonesha kuwa ufugaji wa nyuki si shughuli ndogo ya pembeni bali ni sekta yenye mchango mkubwa katika uchumi wa taifa.

Uwezo wa Tanzania Bado Ni Mkubwa Zaidi

Pamoja na mafanikio yaliyopo, Tanzania bado haijafikia kiwango chake cha juu cha uzalishaji.

Serikali inaeleza kuwa nchi ina uwezo wa kuwa na takribani mizinga milioni 9.2, ambayo inaweza kuzalisha hadi:

• Tani 138,000 za asali kwa mwaka.

• Tani 9,200 za nta kwa mwaka.

Hii ina maana kuwa bado kuna nafasi kubwa ya kuongeza uzalishaji mara kadhaa zaidi ya kiwango cha sasa ikiwa uwekezaji utaongezeka katika teknolojia, mafunzo, usindikaji na masoko.

Kwa wakulima na vijana wanaotafuta ajira, hii ni ishara kwamba sekta ya nyuki bado ina fursa nyingi ambazo hazijatumika kikamilifu.

Kwa Nini Algeria Iliichagua Tanzania?

Mwenyekiti wa taasisi ya Algeria inayoandaa maonesho hayo, Fatah Benchouia, alisema sababu ya kuipa Tanzania heshima hiyo si tu kutokana na uhusiano mzuri uliopo kati ya Algeria na Tanzania, bali pia kutokana na mafanikio makubwa ya Tanzania katika uzalishaji wa asali.

Alibainisha kuwa Tanzania huzalisha takribani tani 34,000 za asali kwa mwaka, wakati Algeria huzalisha takribani tani 7,300 pekee.

Tofauti hiyo inaonesha jinsi Tanzania ilivyofanikiwa kutumia rasilimali zake za misitu, mazingira na wataalamu wake katika kukuza sekta ya nyuki.

Katika mkutano huo, Bw. Benchouia aliambatana na Mwenyekiti wa Baraza la Kisayansi la taasisi hiyo, Dkt. Abdelmadjid Bouchareb, pamoja na Rais na Afisa Mtendaji Mkuu wa Kituo cha Biashara cha Dunia nchini Algeria, Bw. Ahmed Tibaoaoui.

Africa Bee Expo 2026 Ni Zaidi ya Maonesho

Maonesho ya Africa Bee Expo 2026 yanafanyika kwa mara ya nne nchini Algeria na yanawakutanisha wataalamu, wafugaji wa nyuki, wawekezaji, watafiti, wazalishaji wa vifaa vya kisasa vya ufugaji wa nyuki pamoja na wanunuzi kutoka mataifa mbalimbali.

Kwa Tanzania, ushiriki huu unalenga:

• Kuonesha mafanikio yaliyopatikana katika sekta ya ufugaji wa nyuki.

• Kutangaza ubora wa asali na bidhaa nyingine za nyuki zinazozalishwa nchini.

• Kutafuta masoko mapya ya kimataifa.

• Kujifunza teknolojia mpya za ufugaji wa nyuki.

• Kujenga ushirikiano wa biashara na uwekezaji.

• Kubadilishana uzoefu na nchi nyingine za Afrika.

Uchambuzi: Kwa Nini Ufugaji wa Nyuki Ni Sekta ya Kimkakati?

Tofauti na shughuli nyingi za kilimo, ufugaji wa nyuki hauhitaji ardhi kubwa wala mtaji mkubwa kuanza.

Faida zake ni nyingi:

• Huchangia uchavushaji wa mazao na kuongeza uzalishaji wa kilimo.

• Husaidia kuhifadhi misitu kwa sababu wafugaji hulinda mazingira ili nyuki waendelee kuishi.

• Huzalisha bidhaa zenye thamani kubwa kama asali, nta, propolis, royal jelly na chavua.

• Hutoa ajira kwa wanawake, vijana na makundi mbalimbali ya kijamii.

• Huchangia upatikanaji wa fedha za kigeni kupitia mauzo ya nje.

Kwa sababu hiyo, maendeleo ya sekta ya nyuki yanaenda sambamba na maendeleo ya kilimo, mazingira na uchumi wa wananchi.

Fursa kwa Wakulima na Wafugaji

Kutambuliwa kwa Tanzania katika jukwaa la Africa Bee Expo kunapaswa kuwa chachu ya kuongeza uwekezaji katika sekta hii.

Wafugaji wanapaswa kuzingatia:

• Kutumia mizinga ya kisasa yenye tija kubwa.

• Kuzingatia ubora wa bidhaa ili kukidhi viwango vya kimataifa.

• Kuongeza thamani ya bidhaa badala ya kuuza asali ghafi pekee.

• Kujiunga katika vikundi na ushirika ili kupata masoko makubwa.

• Kutumia mafunzo na teknolojia mpya zinazopatikana kupitia taasisi za utafiti na serikali.

Bidhaa za Nyuki Zenye Thamani Kubwa

Wengi hufikiria kuwa nyuki huzalisha asali pekee, lakini ukweli ni kwamba kuna bidhaa nyingi zenye soko kubwa duniani, zikiwemo:

• Asali.

• Nta.

• Propolis.

• Royal Jelly.

• Chavua (Bee Pollen).

• Sumu ya nyuki (Bee Venom).

• Vipodozi vinavyotokana na bidhaa za nyuki.

• Dawa na virutubisho vya lishe.

Kuongeza thamani ya bidhaa hizi kunaweza kuongeza mapato ya wafugaji mara kadhaa kuliko kuuza asali pekee.

Tanzania Inapaswa Kufanya Nini Baada ya Maonesho?

Baada ya kushiriki Africa Bee Expo 2026, hatua muhimu ni kuhakikisha maarifa na fursa zinazopatikana zinawanufaisha wafugaji wa kawaida.

Hii inaweza kufanikishwa kwa:

• Kuongeza mafunzo ya kitaalamu kwa wafugaji.

• Kuboresha upatikanaji wa vifaa vya kisasa vya ufugaji wa nyuki.

• Kupanua viwanda vya kuongeza thamani ya bidhaa za nyuki.

• Kuimarisha mifumo ya ubora na uthibitishaji wa bidhaa.

• Kufungua masoko mapya ya kimataifa.

• Kuwezesha vijana na wanawake kuingia katika biashara ya nyuki.

Kukubali mwaliko wa kuwa Mgeni Rasmi katika Africa Bee Expo 2026 ni ushahidi kuwa Tanzania imeendelea kujijengea heshima kubwa katika sekta ya ufugaji wa nyuki barani Afrika. Hii ni fursa ya kutangaza uwezo wa nchi, kuvutia wawekezaji, kujifunza teknolojia mpya na kupanua masoko ya bidhaa za nyuki duniani.

Kwa wakulima na wafugaji wa nyuki, ujumbe ni wazi: sekta hii inaendelea kukua na ina nafasi kubwa ya kuwa chanzo cha ajira, kipato na maendeleo ya uchumi wa vijijini. Ikiwa uwekezaji utaongezeka, teknolojia zitatumika kwa ufanisi na ubora wa bidhaa utaendelea kuimarishwa, Tanzania inaweza kufikia uwezo wake wa kuzalisha tani 138,000 za asali na tani 9,200 za nta kwa mwaka, na hivyo kuifanya sekta ya nyuki kuwa moja ya nguzo muhimu zaidi za uchumi wa taifa.

MKULIMA JEMBE BLOG itaendelea kuwaletea wakulima na wafugaji taarifa, elimu na uchambuzi unaowawezesha kutumia fursa zilizopo katika sekta ya kilimo na ufugaji kwa maendeleo ya familia na Taifa.