Na Mwandishi Maalum
Sekta ya kilimo imeendelea kuwa uti wa mgongo wa uchumi wa Tanzania kwa miongo mingi, ikiajiri zaidi ya asilimia kubwa ya wananchi na kuchangia kwa kiwango kikubwa katika usalama wa chakula, malighafi za viwandani na mapato ya fedha za kigeni. Hata hivyo, kwa muda mrefu changamoto kubwa imekuwa ni kuuza mazao ghafi bila kuyaongezea thamani kupitia viwanda. Serikali ya Awamu ya Sita chini ya uongozi wa Rais Dk. Samia Suluhu Hassan imeweka mkazo mkubwa katika kubadili hali hiyo kwa kuunganisha kilimo na viwanda ili kuongeza tija, ajira na kasi ya ukuaji wa uchumi.
Moja ya miradi mikubwa inayodhihirisha dira hiyo ni mradi wa mashamba makubwa ya miwa pamoja na ujenzi wa kiwanda kikubwa cha sukari wilayani Pangani mkoani Tanga. Mradi huu si wa kawaida bali ni uwekezaji wa kimkakati unaolenga kubadili sura ya uchumi wa wilaya hiyo, mkoa wa Tanga na Taifa kwa ujumla.
Viwanda ni Injini ya Uchumi wa Kisasa
Katika nchi nyingi zilizoendelea duniani, ukuaji wa sekta ya viwanda umeambatana moja kwa moja na maendeleo ya sekta ya kilimo. Kilimo kinatoa malighafi, huku viwanda vikiongeza thamani ya mazao hayo na kuyafanya kuwa bidhaa zinazoweza kuuzwa ndani na nje ya nchi.
Ndiyo maana serikali imeweka mkakati wa kuhakikisha kila wilaya nchini inakuwa na kongani za viwanda ili wananchi wa maeneo yote wanufaike na maendeleo ya kiuchumi bila kubaki nyuma. Dhamira hii inalenga kujenga uchumi shindani unaotegemea uzalishaji badala ya matumizi pekee.
Kwa mtazamo huo, mradi wa Pangani unakuwa sehemu muhimu ya utekelezaji wa Dira ya Taifa ya Maendeleo kwa kuifanya sekta ya kilimo kuwa msingi wa maendeleo ya viwanda.
Pangani Yazaliwa Upya Kama Kitovu cha Kilimo cha Miwa
Wilaya ya Pangani imebarikiwa kuwa na ardhi yenye rutuba, hali nzuri ya hewa na upatikanaji wa maji unaofaa kwa kilimo cha miwa. Kwa miaka mingi eneo hili halikuwahi kutumia kikamilifu rasilimali hizi katika uwekezaji mkubwa wa viwanda.
Serikali imeamua kutumia fursa hiyo kwa kuanzisha mashamba makubwa ya miwa yatakayohudumia kiwanda kikubwa cha sukari kitakachojengwa katika wilaya hiyo.
Akizungumza Februari 26, 2025 akiwa katika ziara ya kikazi Pangani, Rais Dk. Samia Suluhu Hassan alieleza wazi kuwa serikali imekusudia kuanzisha mradi huo ili kuongeza uzalishaji wa sukari nchini, kuzalisha ajira kwa maelfu ya Watanzania na kuurejesha Mkoa wa Tanga katika hadhi yake ya kuwa kitovu cha maendeleo ya viwanda.
Kauli hiyo inaonesha kuwa mradi huu hauishii kwenye uzalishaji wa sukari pekee bali ni sehemu ya mkakati mpana wa kuijenga Tanzania yenye uchumi wa viwanda.
TISEZA Yasimamia Utekelezaji wa Mradi
Utekelezaji wa mradi unasimamiwa na Mamlaka ya Uwekezaji na Maeneo Maalum ya Kiuchumi Tanzania (TISEZA), taasisi yenye jukumu la kusimamia uwekezaji wa miradi mikubwa yenye manufaa ya kitaifa.
Hatua muhimu tayari zimeanza kuchukuliwa. Mwezi Juni mwaka 2026 serikali ilianza rasmi kulipa fidia wananchi 474 kutoka vijiji vya Mseko na Kigurusimba katika Kata ya Masaika wilayani Pangani.
Hatua hii inaonyesha dhamira ya serikali ya kuhakikisha utekelezaji wa mradi unafanyika kwa kuzingatia sheria, haki za wananchi na fidia stahiki kabla ya kuanza shughuli za maendeleo.
Wananchi Waendelea Kunufaika na Fidia
Mkuu wa Mkoa wa Tanga, Balozi Dk. Batilda Buriani, amesema zoezi la ulipaji fidia linaendelea vizuri ambapo zaidi ya wananchi 400 tayari wamekamilisha kusaini nyaraka zinazohitajika.
Amesisitiza kuwa waliowahi kujitokeza wamepewa kipaumbele katika malipo huku wengine wakiendelea kuhudumiwa kadiri taratibu zinavyoendelea.
Utoaji wa fidia kwa wakati ni hatua muhimu inayojenga imani kati ya serikali na wananchi, huku ukitoa nafasi kwa jamii kuhamia maeneo mengine kwa utaratibu unaokubalika.
Uwekezaji wa Zaidi ya Shilingi Bilioni 900
Mradi huu unakadiriwa kugharimu dola milioni 350 za Marekani, sawa na zaidi ya shilingi bilioni 900 za Kitanzania.
Takribani ekari 22,000 zitatumika kwa mashamba ya miwa pamoja na miundombinu mingine ya uzalishaji.
Ukubwa wa uwekezaji huu unaifanya Pangani kuwa miongoni mwa maeneo yatakayokuwa na uwekezaji mkubwa zaidi wa kilimo cha biashara nchini.
Kwa kiwango hiki cha uwekezaji, athari zake chanya hazitaishia kwenye kilimo pekee bali zitafika kwenye sekta za ujenzi, usafirishaji, biashara, huduma za kifedha, elimu ya ufundi na teknolojia.
Jinsi Wakulima Watakavyonufaika
Kwa mkulima, jambo muhimu kuliko yote ni soko la uhakika.
Kwa miaka mingi wakulima wengi wamekuwa wakikabiliwa na changamoto ya kuzalisha bila kujua watamuuzia nani mazao yao. Hali hiyo husababisha hasara na kukatisha tamaa.
Ujio wa kiwanda cha sukari Pangani unabadilisha hali hiyo.
Mbali na mashamba makubwa ya mradi, wakulima wadogo wana nafasi kubwa ya kushiriki kupitia mfumo wa wakulima washirika (out-growers), ambapo watazalisha miwa na kuiuza moja kwa moja kiwandani kwa utaratibu wa mikataba.
Mfumo huu utaongeza kipato cha wakulima, utawahamasisha kutumia mbegu bora, umwagiliaji wa kisasa, mbolea na teknolojia za kuongeza uzalishaji.
Kadiri uzalishaji utakavyoongezeka, ndivyo kipato cha kaya nyingi kitakavyoongezeka.
Ajira kwa Vijana
Changamoto ya ajira kwa vijana ni moja ya masuala makubwa nchini.
Mradi wa Pangani unatarajiwa kuzalisha maelfu ya ajira za moja kwa moja na zisizo za moja kwa moja.
Ajira zitapatikana katika:
Kilimo cha miwa.
Matrekta na mashine za kilimo.
Ujenzi wa miundombinu.
Kiwanda cha sukari.
Usafirishaji.
Ulinzi.
Biashara ndogo ndogo.
Huduma za chakula.
Mafundi.
Wahandisi.
Wataalamu wa kilimo.
Wataalamu wa mazingira.
Wataalamu wa fedha na utawala.
Ajira hizi zitasaidia kupunguza tatizo la ukosefu wa ajira huku zikiimarisha uchumi wa kaya nyingi.
Kuongeza Uzalishaji wa Sukari Nchini
Kwa miaka mingi Tanzania imekuwa ikikabiliwa na upungufu wa sukari katika baadhi ya vipindi kutokana na mahitaji kuwa makubwa kuliko uzalishaji.
Mradi huu unalenga kuongeza uzalishaji wa ndani ili nchi ijitosheleze kwa mahitaji yake.
Faida nyingine ni kupunguza matumizi ya fedha za kigeni zinazotumika kuagiza sukari kutoka nje.
Iwapo uzalishaji utazidi mahitaji ya ndani, Tanzania itanufaika kwa kuuza sukari katika masoko ya kikanda na kimataifa na kuongeza mapato ya fedha za kigeni.
Viwanda Vinavyochipuka Kutokana na Sukari
Faida za kiwanda cha sukari haziishii kwenye sukari pekee.
Kutokana na zao la miwa zinaweza kuzalishwa bidhaa mbalimbali zikiwemo:
Molasi.
Ethanoli.
Nishati ya umeme kupitia bagasse.
Mbolea hai.
Chakula cha mifugo.
Vinywaji.
Kemikali mbalimbali za viwandani.
Hii ina maana kuwa kiwanda kimoja kina uwezo wa kuibua viwanda vingine vingi vinavyotegemea malighafi hiyo.
Miundombinu Itaimarika
Miradi mikubwa ya uwekezaji huenda sambamba na maendeleo ya miundombinu.
Barabara zitaboreshwa.
Madaraja yatajengwa au kukarabatiwa.
Huduma za umeme na maji zitaongezeka.
Mawasiliano yataimarika.
Miundombinu hii itanufaisha wananchi wote hata wale ambao hawatajihusisha moja kwa moja na kilimo cha miwa.
Mapato ya Serikali Kuongezeka
Kadiri uzalishaji utakavyoongezeka, ndivyo makusanyo ya kodi yatakavyoongezeka.
Serikali itanufaika kupitia kodi za kampuni, kodi za wafanyakazi, ushuru wa bidhaa pamoja na shughuli nyingine za kiuchumi zitakazochipuka.
Mapato hayo yatawezesha serikali kuendelea kuboresha huduma za afya, elimu, maji, barabara na miradi mingine ya maendeleo.
Fursa kwa Wajasiriamali
Mradi huu pia utafungua milango kwa wajasiriamali.
Kutakuwa na mahitaji makubwa ya:
Chakula kwa wafanyakazi.
Nyumba za kupanga.
Usafirishaji.
Vipuri vya mashine.
Mafuta.
Vifaa vya kilimo.
Huduma za benki.
Bima.
Mawasiliano.
Teknolojia za kidijitali.
Biashara hizi zitawanufaisha wananchi wa Pangani na maeneo jirani.
Changamoto Zinazopaswa Kuzingatiwa
Pamoja na matarajio makubwa ya mradi, yapo mambo yanayohitaji usimamizi makini.
Ni muhimu kuhakikisha fidia zote zinalipwa kwa haki na kwa wakati.
Hifadhi ya mazingira izingatiwe ili kulinda misitu, vyanzo vya maji na bioanuwai.
Vijana wa maeneo husika wapewe kipaumbele katika ajira.
Wakulima wadogo washirikishwe kikamilifu kupitia mikataba ya uzalishaji wa miwa.
Mafunzo ya kilimo bora yatolewe ili kuongeza tija na ubora wa mazao.
Endapo maeneo haya yatapewa uzito, mradi utakuwa na manufaa ya muda mrefu kwa vizazi vya sasa na vijavyo.
Mradi wa mashamba makubwa ya miwa na ujenzi wa kiwanda cha sukari wilayani Pangani ni zaidi ya mradi wa kilimo; ni mradi wa kimkakati wa mageuzi ya uchumi wa Tanzania. Uwekezaji wa zaidi ya shilingi bilioni 900, matumizi ya ekari 22,000, ulipaji wa fidia kwa wananchi 474 na usimamizi wa TISEZA vinaonyesha dhamira ya serikali ya kuunganisha kilimo na viwanda ili kujenga uchumi shindani.
Kwa wakulima, huu ni mwanzo wa zama mpya za soko la uhakika na uzalishaji wenye tija. Kwa vijana, ni fursa ya ajira na ujasiriamali. Kwa Mkoa wa Tanga, ni hatua ya kurejesha hadhi yake kama kitovu cha viwanda. Na kwa Taifa, ni njia ya kuongeza uzalishaji wa sukari, kupunguza uagizaji kutoka nje, kuongeza mauzo ya bidhaa nje ya nchi na kuimarisha uchumi wa viwanda.
Ikiwa utekelezaji wake utaendelea kwa uwazi, ushirikishwaji wa wananchi na usimamizi madhubuti wa mazingira, mradi huu unaweza kuwa mfano wa mafanikio ya namna ambavyo sekta ya kilimo inaweza kuwa msingi imara wa mapinduzi ya viwanda na maendeleo endelevu ya Tanzania.
No comments:
Post a Comment