Serikali kupitia Tume ya Taifa ya
Umwagiliaji imeendelea kuchukua hatua mbalimbali za kuimarisha kilimo cha
umwagiliaji nchini kwa lengo la kuongeza tija, kupanua maeneo yanayolimwa na
kuhakikisha wakulima wanakuwa na uhakika wa uzalishaji hata katika vipindi
ambavyo mvua hazitoshelezi.
Katika hatua hiyo, Serikali
imekabidhi pampu 52 za umwagiliaji zenye thamani ya zaidi ya Shilingi
milioni 500 kwa vikundi 46 vya wakulima mkoani Katavi, hatua inayotarajiwa
kuongeza uwezo wa wakulima kuzalisha mazao kwa kutumia teknolojia rahisi na
yenye ufanisi.
Hafla ya makabidhiano ya pampu hizo
imefanyika katika Ofisi ya Mkuu wa Mkoa wa Katavi, huku mkoa huo ukiwa miongoni
mwa maeneo yaliyonufaika katika awamu ya kwanza ya mpango wa kuimarisha
matumizi ya teknolojia ya umwagiliaji katika kilimo.
Hatua hii siyo tu msaada wa vifaa
kwa wakulima, bali ni sehemu ya mkakati mpana wa kuifanya sekta ya kilimo kuwa
na tija zaidi, kuongeza uzalishaji wa chakula, kuongeza kipato cha kaya za
wakulima na kuchochea shughuli za kiuchumi katika maeneo ya vijijini.
Pampu
hizi zina maana gani kwa mkuli
Kwa mkulima, upatikanaji wa maji kwa wakati ni moja ya mambo muhimu yanayoamua mafanikio ya uzalishaji. Kilimo kinachotegemea mvua pekee kinaweza kukumbwa na changamoto pale mvua zinapochelewa, kupungua au kukatika kabla ya zao kufikia hatua ya kuvunwa.
Umwagiliaji unampa mkulima fursa ya
kupanga uzalishaji kwa kuzingatia mahitaji ya zao badala ya kutegemea mvua
pekee.
Kwa hiyo, pampu 52 zilizokabidhiwa
Katavi zinaweza kuwa chombo muhimu cha kubadilisha mfumo wa kilimo kutoka
utegemezi mkubwa wa mvua kwenda kwenye kilimo kinachotumia maji kwa mpango.
Hii ina maana kwamba wakulima
wanaweza kuongeza misimu ya uzalishaji, kulima mazao yenye thamani zaidi na
kuongeza uzalishaji kwa eneo lilelile la ardhi.
Serikali:
Pampu zitumike kwa kilimo, si kufyatua matofali
Akizungumza kwa niaba ya Mkuu wa Mkoa wa Katavi, Mkuu wa Wilaya ya Tanganyika, Onesmo Buswelu, amewataka wanavikundi waliobainishwa kutoyabadilisha matumizi ya vifaa hivyo kwa kuanza kufyatua matofali badala ya kutumia pampu hizo kuzalisha mazao.
Ujumbe huu una umuhimu mkubwa kwa
sababu vifaa vinavyotolewa kwa wakulima kwa ajili ya kuongeza uzalishaji
vinapaswa kutumika kulingana na madhumuni yaliyokusudiwa.
Iwapo pampu hizo zitatumika kwa shughuli
nyingine zisizohusiana na kilimo, lengo la Serikali la kuongeza uzalishaji na
kuboresha maisha ya wakulima linaweza kutofikiwa.
Kwa hiyo, vikundi vinavyopokea pampu
vinapaswa kuweka utaratibu mzuri wa matumizi, matengenezo na usimamizi wa vifaa
hivyo ili viweze kudumu na kuwanufaisha wakulima kwa muda mrefu.
Umwagiliaji
na uhifadhi wa mazingira
Jambo lingine muhimu lililosisitizwa
ni matumizi ya maji kwa kuzingatia uhifadhi wa mazingira.
Buswelu amesisitiza kuwa Serikali
inalenga kuona wakulima wanaendesha kilimo kinachozingatia hifadhi na utunzaji
wa mazingira badala ya kuchepusha au kuiziba mito.
Hili ni fundisho muhimu kwa mkulima
kwa sababu maji ni rasilimali inayohitaji kulindwa.
Mkulima anapaswa kutambua kuwa
kupata maji leo hakumaanishi kuyatumia bila mpango. Mito, mabwawa, maeneo oevu
na vyanzo vingine vya maji vinapaswa kulindwa ili viendelee kutoa huduma kwa
wakulima na jamii kwa miaka mingi ijayo.
Uharibifu wa vyanzo vya maji unaweza
kusababisha madhara makubwa, ikiwemo kupungua kwa maji, mmomonyoko wa udongo,
kuharibika kwa mazingira na migogoro kati ya watumiaji wa maji.
Pampu
hizo zimetengenezwa kwa maeneo yenye maji yanayotiririk
Kwa upande wa Tume ya Taifa ya Umwagiliaji, Mkurugenzi Mkuu Raymond Mndolwa ameeleza kuwa pampu hizo zimetengenezwa maalum kwa ajili ya maeneo yenye maji yanayotiririka na si kwa ajili ya visima.
Maelezo haya ni muhimu kwa vikundi
vinavyopokea pampu hizo kwa sababu yanaonyesha kwamba matumizi ya kifaa
yanapaswa kuendana na aina ya chanzo cha maji kilichopo katika eneo husika.
Mkulima hapaswi kuchukulia pampu
kama kifaa kinachoweza kutumika kwenye kila aina ya chanzo cha maji bila
kuzingatia maelekezo ya kitaalamu.
Ni muhimu vikundi kupata elimu
kuhusu namna ya kufunga pampu, namna ya kuendesha, kiasi cha maji kinachoweza
kusukumwa, namna ya kutunza injini na mabomba pamoja na namna ya kufanya
matengenezo ya kawaida.
Mipira
yenye urefu wa zaidi ya mita 60
Kwa mujibu wa Mndolwa, katika hatua
ya kulinda mazingira na kuzuia kilimo cha pembezoni mwa vyanzo vya maji, pampu
hizo zimewekewa mipira yenye urefu wa zaidi ya mita 60 kutoka kwenye vyanzo vya
maji, mifereji au mabwawa.
Hii ni hatua inayolenga kuhakikisha
kuwa matumizi ya maji yanafanyika kwa namna ambayo inalinda vyanzo vya maji na
mazingira yanayovizunguka.
Kwa mkulima, ujumbe hapa ni kwamba
teknolojia ya umwagiliaji inapaswa kwenda sambamba na kanuni za matumizi
endelevu ya maji.
Maji yakitumiwa kwa ufanisi, mkulima
anaweza kuzalisha zaidi bila kuharibu rasilimali inayomtegemea.
Pampu
moja inaweza kumwagilia hadi ekari 40 kwa siku
Akiwasilisha taarifa ya pampu hizo,
Mhandisi wa Umwagiliaji Mkoa wa Katavi, Mha. Samson Bai, amesema pampu
hizo zitasambazwa katika Halmashauri zote tano za mkoa huo.
Pampu hizo zinatarajiwa kuongeza
eneo la umwagiliaji kwa takribani ekari 2,080.
Kila pampu ina uwezo wa kusukuma
maji kati ya mita za ujazo 80 hadi 100 kwa saa, huku pampu moja ikiwa na
uwezo wa kumwagilia hadi ekari 40 kwa siku, kulingana na mazingira na
mpangilio wa matumizi ya maji.
Uwepo wa magurudumu pia unarahisisha
usafirishaji wa pampu kutoka eneo moja kwenda jingine.
Hii ina maana kuwa vikundi vinaweza
kupanga matumizi ya pampu kwa kuzingatia mahitaji ya mashamba mbalimbali,
badala ya kila mkulima kulazimika kuwa na pampu yake binafsi.
Vikundi
vya wakulima vina nafasi kubwa
Kwa kuwa pampu zimetolewa kwa
vikundi, suala la usimamizi linakuwa muhimu sana.
Vikundi vinapaswa kuwa na kanuni za
ndani zinazoeleza nani anatumia pampu, kwa muda gani, nani anawajibika kwa
mafuta au gharama za uendeshaji, nani anasimamia matengenezo na namna ya
kushughulikia hitilafu.
Bila utaratibu mzuri, vifaa vinaweza
kuanza kutumiwa na watu wachache huku wanachama wengine wakikosa manufaa.
Kwa hiyo, mafanikio ya mpango huu
hayatategemea tu Serikali kutoa pampu, bali pia uwezo wa vikundi kuzisimamia
kwa uwazi na uwajibikaji.
Changamoto
ya majenereta ya zamani
Wakulima mkoani Katavi wameeleza kuwa pampu hizo zitawasaidia kuondokana na baadhi ya changamoto walizokuwa wakikumbana nazo kutokana na matumizi ya majenereta ya zamani.
Mkulima Tausi Masudi
ameishukuru Serikali akieleza kuwa pampu hizo zitawaondolea adha ya kutumia
majenereta ya zamani yaliyokuwa yakikwama mara kwa mara na kusababisha kero ya
kuharibika kwa mipira.
Hii inaonyesha umuhimu wa teknolojia
bora katika kilimo.
Kifaa kinapokuwa na ufanisi, mkulima
anaweza kutumia muda mwingi kwenye uzalishaji badala ya kutumia muda mwingi
kushughulikia hitilafu za mashine.
Hata hivyo, wakulima wanapaswa
kuelewa kwamba pampu mpya nazo zinahitaji matengenezo ya mara kwa mara. Kutunza
injini, kusafisha sehemu za pampu, kukagua mipira na kufuata maelekezo ya
wataalamu ni muhimu ili kuongeza maisha ya kifaa.
Mazao
ya mboga na mahindi
Mkulima Chausiku Omary
amemshukuru Rais Samia Suluhu Hassan kwa kuwaletea mashine hizo, akieleza kuwa
zitawasaidia kulima mazao mbalimbali kama vile mboga mboga na mahindi.
Hii inafungua fursa kubwa ya
kuongeza mchanganyiko wa mazao katika maeneo yanayopata huduma ya umwagiliaji.
Mazao ya mboga yanaweza kuwa na
fursa nzuri ya soko kutokana na mahitaji yake ya kila siku katika familia,
masoko, migahawa, hoteli na taasisi mbalimbali.
Kwa upande mwingine, mahindi yana
umuhimu mkubwa katika usalama wa chakula na biashara.
Hata hivyo, mkulima anapaswa kuanza
kwa kufanya uchambuzi wa soko kabla ya kuwekeza katika uzalishaji mkubwa. Kuwa
na maji pekee hakutoshi; mkulima anahitaji pia mbegu bora, mbolea, usimamizi wa
visumbufu na magonjwa, teknolojia sahihi ya kilimo, uvunaji bora, uhifadhi na
soko.
Umwagiliaji
unaweza kuongeza kipato cha mkulima
Faida kubwa ya umwagiliaji ni uwezo
wa kuongeza uhakika wa uzalishaji.
Mkulima anayepata maji kwa wakati
anaweza kupanga shughuli zake vizuri zaidi. Anaweza kuamua wakati wa kupanda
kulingana na mahitaji ya soko na muda ambao anatarajia kuvuna.
Hii inaweza kumsaidia kulenga
vipindi ambavyo bei za baadhi ya mazao huwa nzuri zaidi.
Lakini hapa kuna jambo muhimu: umwagiliaji
usichukuliwe kama tiketi ya kupata faida bila mpango wa biashara.
Mkulima anayelima kwa umwagiliaji
anapaswa kujiuliza maswali kadhaa:
- Nitalima zao gani?
- Soko langu liko wapi?
- Gharama ya uzalishaji ni kiasi gani?
- Nitauza kwa nani?
- Nitahifadhi wapi mazao?
- Je, nina mpango wa kuongeza thamani?
- Nitafanya nini iwapo bei ya zao itashuka?
Maswali haya yanaweza kusaidia
mkulima kugeuza umwagiliaji kutoka shughuli ya uzalishaji pekee kuwa biashara
ya kilimo.
Katavi
ina uwezo mkubwa wa umwagiliaji
Mkoa wa Katavi una jumla ya hekta
124,761 zinazofaa kwa kilimo cha umwagiliaji.
Hadi sasa, takribani hekta
110,672 zinaendelezwa kupitia skimu 29 za umwagiliaji zinazochangia
uzalishaji wa mpunga, mahindi, maharage na mboga mboga.
Takwimu hizi zinaonyesha kuwa Katavi
ina nafasi kubwa katika kuendeleza kilimo cha umwagiliaji na kuongeza mchango
wake katika uzalishaji wa chakula.
Ikiwa miundombinu ya umwagiliaji
itaendelea kuboreshwa, pamoja na upatikanaji wa teknolojia kama pampu, wakulima
wanaweza kuongeza uzalishaji na kuwa na uwezo mkubwa wa kukabiliana na
changamoto zinazotokana na mabadiliko ya hali ya hewa.
Elimu
kwa mkulima: Mambo ya kuzingatia baada ya kupata pampu
Kupokea pampu ni hatua ya kwanza.
Hatua inayofuata ni kuhakikisha pampu hiyo inazalisha matokeo.
Kwanza, kikundi kinapaswa kuweka
mfumo wa usimamizi wa pampu. Kila mwanachama anapaswa kujua taratibu za kuitumia
na wajibu wake katika kuitunza.
Pili, pampu isitumike bila kufuata
maelekezo ya wataalamu. Matumizi yasiyo sahihi yanaweza kusababisha kuharibika
kwa kifaa au kuongeza gharama za uendeshaji.
Tatu, kikundi kiweke fedha maalum
kwa ajili ya matengenezo. Si sahihi kusubiri pampu iharibike kabisa ndipo
wanachama waanze kutafuta fedha za kuitengeneza.
Nne, matumizi ya maji yawe na
mpango. Maji yasipotezwe kwa kumwagilia zaidi ya mahitaji ya zao.
Tano, mazingira yalindwe. Kilimo cha
umwagiliaji kinapaswa kufanyika bila kuharibu mito, mabwawa na maeneo ya vyanzo
vya maji.
Sita, wakulima waunganishe
uzalishaji na masoko. Uzalishaji mkubwa usio na soko unaweza kusababisha bei
kushuka na wakulima kupata hasara.
Umwagiliaji
na usalama wa chakula
Katika kipindi ambacho mabadiliko ya
hali ya hewa yanaweza kuathiri mwenendo wa mvua, kuwekeza katika umwagiliaji
kunaweza kuwa sehemu muhimu ya kujenga mfumo wa uzalishaji wa chakula wenye
uwezo wa kukabiliana na changamoto.
Mkulima akiwa na uhakika wa maji
anaweza kuongeza uwezekano wa kupata mavuno mazuri na kuendelea kuzalisha
katika vipindi ambavyo mvua hazitoshelezi.
Kwa kiwango cha mkoa, ongezeko la
uzalishaji linaweza pia kuongeza upatikanaji wa chakula katika masoko ya ndani
na kutoa fursa ya kuuza ziada katika maeneo mengine.
Umwagiliaji
unaweza kufungua ajira vijijini
Athari za pampu hazipaswi kuangaliwa
kwa upande wa mkulima pekee.
Uzalishaji unapoongezeka, mahitaji
ya wafanyakazi katika mashamba yanaweza kuongezeka. Pia kuna fursa katika
usafirishaji wa mazao, uuzaji wa pembejeo, uchakataji, uhifadhi na biashara ya
mazao.
Kwa mfano, kama uzalishaji wa mboga
utaongezeka, kutahitajika watu wa kuvuna, kupanga, kufungasha, kusafirisha na
kuuza bidhaa hizo.
Hivyo, uwekezaji katika umwagiliaji
unaweza kuchochea uchumi mpana wa vijijini.
Makabidhiano ya pampu 52 za
umwagiliaji kwa vikundi 46 vya wakulima mkoani Katavi ni hatua muhimu
katika kuimarisha kilimo cha umwagiliaji na kuongeza uwezo wa wakulima
kuzalisha mazao kwa tija.
Pampu hizo zenye thamani ya zaidi ya
Shilingi milioni 500 zinatarajiwa kuongeza eneo la umwagiliaji kwa
takribani ekari 2,080, huku pampu moja ikiwa na uwezo wa kusukuma kati
ya mita za ujazo 80 hadi 100 za maji kwa saa na kumwagilia hadi ekari 40 kwa
siku.
Hata hivyo, mafanikio ya mpango huu
yatategemea namna vikundi vitakavyotumia na kutunza vifaa hivyo. Pampu
zinapaswa kutumika kwa kilimo kama ilivyokusudiwa, huku mazingira na vyanzo vya
maji vikilindwa.
Kwa mkulima wa Katavi, ujumbe mkubwa
ni kwamba maji ni fursa ya uzalishaji, lakini matumizi yake yanahitaji
maarifa, nidhamu na mipango.
Iwapo pampu hizi zitasimamiwa
vizuri, zitatumika kwa kilimo pekee, mazingira yakalindwa na wakulima
wakaunganisha uzalishaji na masoko, hatua hii inaweza kuwa kichocheo muhimu cha
kuongeza kipato cha kaya, kupanua uzalishaji wa chakula na kuimarisha uchumi wa
wakulima mkoani Katavi.
MKULIMA JEMBE – NI JUHUDI ZETU
VIJIJI KUWA MIJI.
No comments:
Post a Comment