TANI 12,000 ZA UFUTA ZAUZWA KIDIGITALI PWANI: ZAIDI YA SH BILIONI 30 ZAWAFIKIA WAKULIMA

 

Minada ya kidigitali yafungua ukurasa mpya wa uwazi, ushindani na uhakika wa malipo kwa wakulima

Kilimo cha ufuta kinaendelea kujidhihirisha kuwa miongoni mwa shughuli muhimu za kiuchumi kwa wakulima, hasa pale ambapo uzalishaji unaunganishwa na mfumo mzuri wa masoko. Mkoani Pwani, msimu huu wa ufuta umeacha picha ya mafanikio baada ya tani 12,000 za zao hilo kuuzwa kupitia mfumo wa minada ya kidigitali katika minada saba, huku zaidi ya Sh bilioni 30 zikilipwa kwa wakulima.

Mafanikio hayo hayamaanishi tu kwamba wakulima wameuza kiasi kikubwa cha ufuta, bali yanaonyesha pia mabadiliko makubwa katika namna mazao yanavyoweza kuuzwa na wakulima kupata taarifa za bei, kushuhudia ushindani wa wanunuzi na kupokea malipo kwa utaratibu unaoeleweka.

Kwa muda mrefu, changamoto ya masoko imekuwa miongoni mwa vikwazo vinavyowakabili wakulima. Mkulima anaweza kutumia muda, nguvu na fedha kulima zao, lakini mwisho wa msimu akakutana na changamoto ya wanunuzi wachache, bei zisizoeleweka au ucheleweshaji wa malipo. Mfumo wa minada ya kidigitali unalenga kuondoa au kupunguza baadhi ya changamoto hizo kwa kuleta ushindani na uwazi zaidi katika biashara ya mazao.

MINADA SABA, TANI 12,000 NA ZAIDI YA SH BILIONI 30

Akizungumza katika mnada wa saba na wa mwisho wa ufuta uliofanyika katika ofisi za CORECU, Kibaha, Meneja wa CORECU Mkoa wa Pwani, Hamis Mantawela, amesema kuwa jumla ya tani 12,000 za ufuta zimeuzwa kwa njia ya kidigitali katika minada saba iliyofanyika msimu huu.

Katika mnada huo wa mwisho pekee, tani 98 za ufuta ziliuzwa kupitia mfumo wa kidigitali.

Mantawela amesema wakulima waliouza ufuta katika minada ya kwanza hadi wa sita tayari wamelipwa zaidi ya Sh bilioni 30, huku akisisitiza kuwa hakuna mkulima anayemdai mnunuzi kutokana na mauzo yaliyofanyika katika minada hiyo.

Kwa upande wa mnada wa saba na wa mwisho, malipo yanatarajiwa kukamilika ndani ya kipindi cha wiki mbili.

Taarifa hiyo ni muhimu kwa wakulima kwa sababu biashara ya kilimo haitegemei bei nzuri pekee. Uhakika wa malipo ni sehemu kubwa ya mafanikio ya mkulima.

Mkulima anayelipwa kwa wakati anaweza kupanga matumizi yake, kulipa gharama za uzalishaji, kuandaa msimu unaofuata, kuwekeza katika shamba na kukidhi mahitaji ya familia.

KILO YA UFUTA YAUZWA SH 2,310

Katika mnada wa mwisho, kilo moja ya ufuta iliuzwa kwa Sh 2,310.

Bei hiyo inaonyesha umuhimu wa mfumo wa ushindani katika kutafuta thamani ya zao sokoni. Pale ambapo wanunuzi wanapata nafasi ya kushindana kwa uwazi, mkulima anaweza kupata bei inayotokana na ushindani wa soko badala ya kutegemea maamuzi ya mnunuzi mmoja au wawili.

Hata hivyo, wakulima wanapaswa kuelewa kuwa bei ya soko haiamuliwi na mfumo wa mnada pekee. Ubora wa zao una mchango mkubwa.

Ufuta wenye:

• Usafi mzuri,

• Unyevu unaokubalika,

• Ubora unaotakiwa sokoni,

• Usiochanganyika na uchafu,

• Uliokaushwa na kuhifadhiwa vizuri,

una nafasi nzuri zaidi ya kushindana katika soko.

Hivyo, mfumo wa kidigitali unaweza kufungua soko, lakini ubora wa zao ndio unaompa mkulima nguvu ya kushindania bei nzuri.

MNADA WA KIDIGITALI UNAMAANISHA NINI KWA MKULIMA?

Minada ya kidigitali ni mfumo unaotumia teknolojia katika kuwezesha mchakato wa biashara ya mazao, ikiwemo kuonesha taarifa za bidhaa, kushindanisha wanunuzi na kurahisisha ufuatiliaji wa mchakato wa mauzo.

Kwa mkulima, mfumo huo unaweza kuwa na faida kadhaa.

1. KUONGEZA UWAZI WA BEI

Katika mfumo ambao mnunuzi na bei havieleweki, mkulima anaweza kukosa uwezo wa kujua thamani halisi ya zao lake.

Minada yenye ushindani huleta mazingira ambayo bei inaweza kupatikana kupitia ushindani wa wanunuzi.

Hii inasaidia kupunguza hali ya mkulima kuuza kwa kubahatisha au kwa kulazimishwa na uhitaji wa fedha.

2. KUONGEZA USHINDANI WA WANUNUZI

Kadiri wanunuzi wengi wanavyoshiriki katika soko, ndivyo ushindani unavyoweza kuongezeka.

Ushindani ni muhimu kwa sababu mnunuzi mmoja mwenye nguvu kubwa katika eneo fulani anaweza kuwa na uwezo wa kuathiri bei. Lakini wanunuzi wanaposhindana, mkulima anapata nafasi ya kuuza katika mazingira yenye ushindani zaidi.

3. KUJENGA IMANI KATIKA MNYORORO WA BIASHARA

Biashara ya mazao inahitaji imani.

Mkulima anahitaji kuwa na imani kwamba:

• Zao lake litapokelewa kwa utaratibu unaoeleweka.

• Bei itapatikana kwa uwazi.

• Mnunuzi atatimiza wajibu wake.

• Malipo yatafanyika kwa wakati.

Taarifa kwamba zaidi ya Sh bilioni 30 zimekwishalipwa kwa wakulima waliouza katika minada sita za mwanzo, huku hakuna anayemdai mnunuzi, inaonesha umuhimu wa kuwa na mfumo unaosimamia uwajibikaji katika biashara.

MALIPO YA WAKATI YANAWEZA KUCHOCHEA UZALISHAJI

Mkulima anapopata malipo kwa wakati, fedha hizo haziishii kuwa mapato ya matumizi ya kawaida pekee.

Fedha zinaweza kurudi tena shambani.

Kwa mfano, mkulima anaweza kutumia mapato yake:

• Kununua mbegu bora.

• Kuandaa shamba mapema.

• Kugharamia pembejeo.

• Kulipia nguvu kazi.

• Kuwekeza katika vifaa vya uzalishaji.

• Kupanua eneo la kilimo.

• Kuhifadhi sehemu ya fedha kwa matumizi ya baadaye.

Hii ina maana kuwa soko lenye uhakika linaweza kuwa kichocheo cha kuongeza uzalishaji.

Bila soko la kuaminika, mkulima anaweza kukata tamaa ya kuongeza uzalishaji. Lakini anapoona mazao yanauzwa na malipo yanafika, anapata sababu ya kuendelea kuboresha kilimo chake.

CORECU NA UMUHIMU WA MFUMO WA USHIRIKA

Mafanikio ya minada hiyo pia yanaonesha nafasi ya vyama vya ushirika katika kuwaunganisha wakulima na masoko.

Mkulima mmoja mmoja anaweza kuwa na changamoto ya:

• Kukusanya kiasi kikubwa cha mazao.

• Kutafuta wanunuzi wakubwa.

• Kujadiliana kuhusu bei.

• Kugharamia usafirishaji.

• Kupata taarifa za soko.

Lakini kupitia mfumo wa ushirika, wakulima wanaweza kuunganisha uzalishaji wao na kupata nguvu kubwa zaidi katika mnyororo wa thamani.

Ushirika unaosimamiwa kwa uwazi unaweza kuwa daraja kati ya mkulima mdogo na soko kubwa.

Hapa ndipo umuhimu wa taasisi kama CORECU unapojitokeza katika kuratibu mauzo na kusaidia kuunganisha wakulima na mfumo rasmi wa biashara.

TMX YASISITIZA UWAZI KATIKA BIASHARA YA MAZAO

Kwa upande wake, Afisa Rasilimali Watu wa TMX, Haikael Mkongo, amesema minada yote saba imefanyika kwa mafanikio na kuwapongeza wakulima kwa kuendelea kuzalisha mazao bora.

Amesema TMX itaendelea kusaidia wakulima kuuza mazao yao kwa uwazi kupitia mfumo wa minada ya kidigitali.

Hapa kuna ujumbe mkubwa kwa mkulima wa Tanzania: teknolojia inaweza kuwa sehemu ya kilimo hata baada ya zao kutoka shambani.

Teknolojia haitumiki tu katika kupata taarifa za hali ya hewa au kujifunza mbinu za kilimo. Inaweza pia kutumika katika:

• Kutafuta masoko.

• Kufuatilia bei.

• Kusimamia mauzo.

• Kuunganisha wanunuzi na wauzaji.

• Kurekodi miamala.

• Kufuatilia malipo.

Hii ni hatua muhimu katika kuifanya sekta ya kilimo kuwa ya kisasa zaidi.

UBORA WA ZAO NDIO SILAHA KATIKA SOKO LA USHINDANI

Mantawela amewataka wakulima kujiandaa kwa msimu wa mbaazi kwa kuhakikisha wanazalisha mazao yenye ubora ili kupata bei nzuri katika soko la ushindani.

Ujumbe huo unapaswa kueleweka kwa wakulima wote, si kwa wazalishaji wa mbaazi pekee.

Katika soko la ushindani, kuwa na mazao mengi pekee haitoshi.

Mkulima lazima aangalie:

Ubora wa mbegu

Mwanzo wa zao bora ni matumizi ya mbegu bora na zinazofaa kwa mazingira ya eneo husika.

Matumizi sahihi ya mbinu za kilimo

Kuandaa shamba, kupanda kwa wakati na kufanya usimamizi wa zao ni hatua zinazoweza kuathiri uzalishaji.

Udhibiti wa magonjwa na wadudu

Mazao yenye athari kubwa za magonjwa au wadudu yanaweza kushindwa kufikia ubora unaohitajika sokoni.

Uvunaji sahihi

Kuvuna mapema sana au kuchelewa kunaweza kuathiri ubora wa mazao.

Ukaushaji na uhifadhi

Mazao yakikaushwa au kuhifadhiwa vibaya yanaweza kupoteza ubora na kushuka thamani.

Kwa hiyo, bei nzuri sokoni inaanza shambani.

KUTOKA UFUTA HADI MBAAZI: FUNZO KWA MSIMU UNAOFUATA

Baada ya kukamilika kwa minada ya ufuta, wakulima wameelekezwa kuanza maandalizi ya msimu wa mbaazi.

Hii ni hatua muhimu kwa sababu mkulima mwenye mafanikio hangoji msimu uanze ndipo aanze kufikiria.

Maandalizi yanaweza kuanza mapema kwa:

• Kuchagua eneo la kilimo.

• Kuandaa shamba.

• Kutafuta mbegu bora.

• Kujifunza mahitaji ya soko.

• Kuelewa viwango vya ubora vinavyohitajika.

• Kupanga gharama za uzalishaji.

• Kujiunga au kushirikiana na mfumo unaorahisisha upatikanaji wa masoko.

Kosa kubwa ambalo wakulima wengi hufanya ni kulima kwanza halafu kutafuta soko baada ya kuvuna.

Kilimo cha kibiashara kinahitaji mkulima kujiuliza kabla ya kupanda:

Ninalima kwa ajili ya soko gani?

Soko hilo linahitaji ubora wa aina gani?

Ni nani atanunua?

Bidhaa yangu itauzwaje?

Maswali haya yanaweza kusaidia kupunguza changamoto ya kuwa na mazao mengi lakini kukosa soko.

JE, ZAIDI YA SH BILIONI 30 ZINAMAANISHA NINI KWA UCHUMI WA PWANI?

Fedha zinazolipwa kwa wakulima zina athari kubwa zaidi ya kuingia kwenye akaunti za wakulima.

Fedha hizo zinapoingia katika jamii ya wakulima, zinaweza kuchochea shughuli nyingine za kiuchumi.

Mkulima anaweza:

• Kununua bidhaa na huduma.

• Kulipia ada za watoto.

• Kujenga au kuboresha makazi.

• Kuanzisha biashara nyingine.

• Kununua pembejeo.

• Kuajiri wafanyakazi mashambani.

Hivyo, mapato yatokanayo na kilimo yanaweza kuzunguka ndani ya jamii na kusaidia kukuza biashara ndogo na huduma mbalimbali.

Kwa maana hiyo, kilimo kinapopata soko la uhakika, kinaweza kuwa injini ya maendeleo ya uchumi wa vijijini.

CHANGAMOTO BADO ZIPO

Pamoja na mafanikio ya minada ya kidigitali, bado kuna mambo ambayo wakulima na wadau wa kilimo wanapaswa kuendelea kuyafanyia kazi.

Miongoni mwao ni:

• Kuongeza uzalishaji wa mazao yenye ubora.

• Kuwafikia wakulima wengi zaidi kwa elimu ya masoko.

• Kuimarisha miundombinu ya ukusanyaji na uhifadhi.

• Kuongeza uelewa wa matumizi ya teknolojia.

• Kuhakikisha wakulima wanapata taarifa za soko kwa wakati.

• Kuendelea kuboresha mifumo ya malipo.

• Kuimarisha vyama vya ushirika na uwajibikaji.

Teknolojia peke yake haiwezi kutatua kila changamoto. Inahitaji kuungwa mkono na uzalishaji bora, miundombinu, taasisi imara na elimu kwa wakulima.

MKULIMA ANAPASWA KUJIFUNZA NINI KUTOKA MAFANIKIO HAYA?

Mafanikio ya kuuza tani 12,000 za ufuta kwa njia ya kidigitali yanaacha mafunzo muhimu kwa mkulima.

1. SOKO LINAPASWA KUWA SEHEMU YA MPANGO WA KILIMO

Usilime bila kufikiria utakouza.

2. UBORA HUONGEZA UWEZO WA KUSHINDANA

Zao bora lina nafasi nzuri zaidi ya kuvutia wanunuzi.

3. USHIRIKA UNAWEZA KUONGEZA NGUVU YA MKULIMA

Kwa kuungana, wakulima wanaweza kupata huduma na masoko ambayo ni vigumu kuyapata mmoja mmoja.

4. TEKNOLOJIA SI ADUI WA MKULIMA

Mfumo wa kidigitali unaweza kurahisisha biashara na kuongeza uwazi.

5. MALIPO YA UHAKIKA YANAJENGA UWEZO WA KUWEKEZA ZAIDI

Mkulima anayelipwa kwa utaratibu anaweza kupanga msimu wake unaofuata kwa ujasiri zaidi.

 KILIMO CHA KISASA KINAHITAJI SHAMBA NA SOKO KUFANYA KAZI PAMOJA

Kuuza tani 12,000 za ufuta kupitia minada saba ya kidigitali na kulipa wakulima zaidi ya Sh bilioni 30 ni ishara ya umuhimu wa kuunganisha uzalishaji wa kilimo na mifumo ya kisasa ya masoko.

Kwa mkulima, ujumbe mkubwa ni kwamba mafanikio ya kilimo hayaamuliwi na ukubwa wa shamba pekee.

Mkulima anahitaji kuunganisha vitu vitatu:

UZALISHAJI BORA + UBORA WA ZAO + SOKO LA UHAKIKA

Mnyororo huu ukisimamiwa vizuri, kilimo kinaweza kuacha kuwa shughuli ya kusubiri wanunuzi baada ya mavuno na kuwa biashara inayopangwa kuanzia shambani hadi sokoni.

Kwa wakulima wa Pwani, mafanikio ya msimu wa ufuta yanapaswa kuwa darasa la kuendelea kuboresha uzalishaji katika misimu ijayo, ikiwemo maandalizi ya zao la mbaazi.

Teknolojia inapokutana na uzalishaji bora, ushirika imara na mfumo wa malipo unaoaminika, mkulima anaweza kupata nafasi kubwa zaidi ya kuona jasho lake likigeuka kuwa kipato halisi.

KAULI YA MKULIMA JEMBE

“Mkulima wa kisasa halimi kwa ajili ya mavuno pekee; analima kwa kuzingatia ubora, ushindani na soko. Teknolojia ikitumika vizuri, jasho la mkulima linaweza kupata thamani inayostahili.”