Naibu Waziri wa Kilimo, David Silinde (Mb), akisikiliza maelezo ya Wakala wa Taifa wa Huduma za Ugani.
Katika jitihada za kuongeza uzalishaji wa chakula, kuboresha ubora wa mazao na kuimarisha kipato cha wakulima nchini Tanzania, matumizi ya teknolojia za kisasa pamoja na huduma bora za ugani yanaendelea kuwa sehemu muhimu ya mageuzi ya sekta ya kilimo.
Kilimo cha kisasa hakiishii katika kulima, kupanda mbegu, kupalilia na kuvuna. Kinahitaji pia maarifa ya kitaalamu kuhusu namna bora ya kuhifadhi, kuchakata, kuongeza thamani na kuuza mazao ili mkulima apate manufaa makubwa zaidi kutokana na jasho lake.
Katika mwelekeo huo, teknolojia ya uchakataji wa mpunga kwa kutumia mvuke, inayojulikana kwa jina la parboiling, imeoneshwa kuwa miongoni mwa teknolojia zinazoweza kusaidia kuboresha ubora wa mchele, kuimarisha punje na kupunguza kuvunjika kwa mchele wakati wa kusaga, iwapo itatekelezwa kwa usahihi.
Umuhimu wa teknolojia hiyo umejitokeza baada ya Naibu Waziri wa Kilimo, David Silinde (Mb), kuipongeza Wakala wa Taifa wa Huduma za Ugani (NAESA) kwa mchango wake katika kusaidia Wizara ya Kilimo kutekeleza majukumu yake, hususan katika kuratibu na kusimamia huduma za ugani nchini.
Silinde alitoa pongezi hizo Oktoba 12, 2026, alipotembelea banda la NAESA katika maadhimisho ya kitaifa ya kuelekea Siku ya Chakula Duniani, yaliyofanyika katika viwanja vya Shule ya Sekondari Usagara, jijini Tanga.
Katika ziara hiyo, alijionea teknolojia mbalimbali zinazolenga kuongeza thamani ya mazao na kuboresha uzalishaji wa chakula, huku akisisitiza umuhimu wa kuimarisha huduma za ugani na kuhakikisha taarifa zinazohusu mwenendo wa shughuli za kilimo zinawasilishwa kwa wakati.
Kwa mtazamo wa Mkulima Jembe Blog, tukio hilo linaibua hoja muhimu kwa wakulima, wasindikaji, wafanyabiashara wa mazao na wadau wa maendeleo ya kilimo: Je, Tanzania inaweza kuongeza kipato cha wakulima kwa kutumia teknolojia bora kuanzia shambani hadi kwenye bidhaa inayomfikia mlaji?
Jibu linahusisha uzalishaji wenye tija, elimu ya kitaalamu, usindikaji unaozingatia viwango, upatikanaji wa masoko na usimamizi madhubuti wa taarifa za kilimo.
1. NAESA NA UMUHIMU WA KUIMARISHA HUDUMA ZA UGANI NCHINI
Huduma za ugani ni daraja linalounganisha maarifa ya kitaalamu na shughuli za mkulima shambani. Kupitia huduma hizo, mkulima anaweza kujifunza mbinu sahihi za uzalishaji, matumizi ya pembejeo, udhibiti wa visumbufu vya mimea, uhifadhi wa udongo na maji, uvunaji kwa wakati na utunzaji wa mazao baada ya kuvuna.
Kwa mfano, mkulima wa mpunga anaweza kupata mavuno mengi lakini akakosa faida inayostahili kutokana na kuvuna mpunga ambao haujakomaa vizuri, kukausha kwa njia isiyofaa, kuhifadhi katika mazingira yenye unyevunyevu au kutumia mashine isiyofaa wakati wa kukoboa na kusaga.
Katika mazingira hayo, changamoto si lazima iwe uzalishaji mdogo shambani pekee. Inaweza kuwa ni upotevu wa mazao baada ya kuvuna au kushuka kwa ubora wa bidhaa inayouzwa sokoni.
Hapa ndipo huduma za ugani zinapokuwa na umuhimu mkubwa. Afisa ugani anapaswa kumsaidia mkulima kutambua changamoto, kuelewa chanzo chake na kutumia mbinu inayofaa kulingana na mazingira, uwezo wa kiuchumi na aina ya zao analolima.
Kwa nini huduma za ugani zinapaswa kuimarishwa?
Pili, zinawawezesha wakulima kufanya maamuzi kwa kutumia maarifa badala ya kutegemea mazoea pekee.
Tatu, zinasaidia kupunguza upotevu wa mazao kabla na baada ya kuvuna.
Nne, zinaweza kuimarisha uwezo wa wakulima kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi, hasa pale taarifa sahihi za hali ya hewa zinapotumiwa kupanga shughuli za kilimo.
Tano, zinasaidia kuunganisha uzalishaji na mahitaji ya soko ili wakulima wasizalishe bila kuzingatia ubora, mahitaji na fursa za kibiashara.
Hata hivyo, mafanikio ya huduma za ugani yanategemea upatikanaji wa maafisa wenye ujuzi, vifaa vya kufanyia kazi, usafiri, mafunzo endelevu na mifumo ya kufuatilia matokeo ya ushauri unaotolewa.
Kwa hiyo, kuimarisha NAESA kunapaswa kuendana na kuhakikisha elimu inayotolewa inawafikia wakulima kwa vitendo, si kwa maelekezo ya jumla pekee.
2. TEKNOLOJIA YA MPUNGA KWA MVUKE NI NINI?
Teknolojia ya uchakataji wa mpunga kwa kutumia mvuke, inayojulikana kama parboiling, ni mchakato wa awali wa kuandaa mpunga kabla ya kuondoa maganda na kuusaga kuwa mchele.
Mchakato huo kwa kawaida huhusisha kuloweka mpunga kwenye maji, kuupitisha kwenye hatua ya kuupasha kwa mvuke au joto, kisha kuukaushia hadi kufikia kiwango kinachofaa kwa hatua zinazofuata za uchakataji.
Hii ni tofauti na kusaga mpunga wa kawaida ambao haujapitia mchakato huo wa maandalizi.
Akielezea teknolojia hiyo katika maadhimisho hayo, Mkufunzi kutoka Chuo cha Uhaulishaji Teknolojia za Kilimo (MATI Ilonga), Kilosa mkoani Morogoro, Bw. Hamis Abdalah Ramadhani, amesema mfumo huo unahusisha kuloweka mpunga kabla ya kuupitisha kwenye mchakato wa mvuke, hatua inayosaidia kuimarisha punje na kupunguza kuvunjika wakati wa kusaga.
Kwa ujumla, joto na unyevunyevu vinapotumika kwa usahihi, muundo wa punje ya mchele hubadilika na kuwa imara zaidi. Hali hiyo inaweza kusaidia kupunguza kiwango cha punje zinazovunjika wakati wa kukoboa na kusaga.
Hata hivyo, matokeo hutegemea aina ya mpunga, ubora wa malighafi, muda wa kuloweka, kiwango cha joto, muda wa kupasha kwa mvuke, namna ya kukausha na uwezo wa mashine inayotumika.
Kwa hiyo, mkulima au msindikaji anayetaka kutumia teknolojia hiyo anapaswa kupata mafunzo sahihi na kufuata maelekezo ya kitaalamu badala ya kukadiria hatua za uchakataji kwa mazoea.
3. JINSI TEKNOLOJIA YA PARBOILING INAVYOTEKELEZWA
Ili wakulima na wasindikaji waweze kuelewa kwa vitendo teknolojia hiyo, ni muhimu kufahamu hatua zake kuu.
Hatua ya kwanza: Kuchagua mpunga wenye ubora
Mchakato mzuri huanza na malighafi bora. Mpunga unaotumika unapaswa kuwa safi, usiochanganyika na mawe, udongo, magugu, takataka au nafaka nyingine.
Mpunga wenye uchafu mwingi unaweza kuathiri ubora wa bidhaa ya mwisho na kuongeza gharama za usafishaji.
Ni muhimu pia kuzingatia ukomavu wa mpunga na namna ulivyovunwa na kuhifadhiwa.
Hatua ya pili: Kusafisha mpunga
Mpunga husafishwa ili kuondoa uchafu unaoweza kuathiri usalama na ubora wa mchele.
Usafishaji mzuri unasaidia kulinda vifaa vya uchakataji na kupunguza hatari ya uchafu kuingia katika bidhaa inayokwenda sokoni.
Hatua ya tatu: Kuloweka mpunga kwenye maji
Mpunga hulowekwa ili punje zipate kiwango kinachohitajika cha unyevunyevu kabla ya kupashwa kwa mvuke.
Muda wa kuloweka na hali ya maji vinapaswa kudhibitiwa kulingana na aina ya mpunga na utaratibu wa kitaalamu unaotumika.
Kuloweka bila udhibiti kunaweza kusababisha uchachushaji usiotakiwa, harufu mbaya au kushuka kwa ubora.
Hatua ya nne: Kupasha kwa mvuke
Baada ya kulowekwa, mpunga hupitishwa kwenye hatua ya joto au mvuke kwa muda unaofaa.
Hatua hii husaidia kubadilisha muundo wa wanga ndani ya punje na inaweza kuifanya iwe imara zaidi. Pia, mchakato unaodhibitiwa vizuri unaweza kusaidia kuhifadhi baadhi ya virutubisho vilivyopo kwenye tabaka za nje za punje ndani ya mchele.
Ni muhimu kufuata viwango vya joto na muda vilivyopendekezwa kwa mfumo husika. Mvuke usiodhibitiwa unaweza kuathiri ubora wa bidhaa na kuongeza gharama za uzalishaji.
Hatua ya tano: Kukausha mpunga
Baada ya kupashwa kwa mvuke, mpunga unatakiwa kukaushwa kwa uangalifu hadi kufikia kiwango kinachofaa kwa kukoboa na kusaga.
Kukausha ni hatua nyeti kwa sababu mpunga wenye unyevunyevu mwingi unaweza kusababisha matatizo wakati wa usindikaji na kuongeza hatari ya kuharibika wakati wa kuhifadhi.
Kwa upande mwingine, ukaushaji usiofaa unaweza kusababisha mikazo ndani ya punje na kuongeza kuvunjika wakati wa kusaga.
Kwa hiyo, wasindikaji wanapaswa kutumia njia safi na zinazodhibitiwa za ukaushaji, huku wakipima unyevunyevu badala ya kutegemea hisia za mkono pekee.
Hatua ya sita: Kukoboa na kusaga
Mpunga uliokauka huelekezwa kwenye mashine ya kukoboa ili kuondoa maganda, kisha hufanyiwa hatua nyingine za uchakataji kulingana na aina ya bidhaa inayotakiwa.
Mashine inapaswa kuwa katika hali nzuri, kusafishwa mara kwa mara na kurekebishwa kulingana na mahitaji ya mpunga unaosindikwa.
Hata teknolojia ya parboiling inapotekelezwa vizuri, mashine isiyofaa au mipangilio mibaya ya usagaji inaweza kuendelea kusababisha upotevu wa punje.
Hatua ya saba: Kupanga, kufungasha na kuhifadhi
Mchele uliokamilika unaweza kuchambuliwa ili kutenganisha punje nzima na zilizovunjika kulingana na viwango vya bidhaa na mahitaji ya soko.
Kisha hufungashwa katika vifungashio safi vinavyofaa na kuhifadhiwa mahali pakavu, pasipo na wadudu na uchafu.
Hatua hii ni muhimu kwa sababu ubora unaopatikana wakati wa usindikaji unaweza kupotea ikiwa mchele utahifadhiwa katika mazingira yasiyofaa.
4. FAIDA ZA TEKNOLOJIA YA MPUNGA KWA MVUKE KWA MKULIMA
Kupunguza kuvunjika kwa punje
Moja ya faida kuu za teknolojia hii ni uwezo wake wa kupunguza kuvunjika kwa punje wakati wa kusaga, iwapo hatua zote zitadhibitiwa vizuri.
Mchele wenye punje nyingi nzima unaweza kuvutia wanunuzi wanaothamini mwonekano, ukubwa wa punje na ubora wa bidhaa.
Kuongeza thamani ya mazao
Badala ya kuuza mpunga bila uchakataji wa ziada, wakulima, vikundi na wajasiriamali wanaweza kuchunguza uwezekano wa kuwekeza katika usindikaji ili kuuza bidhaa yenye thamani zaidi.
Hata hivyo, kuongeza thamani hakumaanishi faida itapatikana moja kwa moja. Gharama za maji, nishati, mashine, wafanyakazi, usafirishaji, vifungashio na upatikanaji wa soko zinapaswa kuhesabiwa kabla ya kuanza biashara.
Kuboresha ushindani sokoni
Mchele wenye ubora unaotabirika, usafi na ufungashaji mzuri unaweza kuwa na nafasi nzuri ya kushindana katika masoko mbalimbali.
Wanunuzi wa jumla, hoteli, migahawa, taasisi na wafanyabiashara wengine wanaweza kuhitaji bidhaa zinazokidhi masharti yao maalumu.
Kwa hiyo, wasindikaji wanapaswa kutambua mahitaji ya wanunuzi kabla ya kuamua aina ya mchele watakaouzalisha.
Kupunguza upotevu baada ya kuvuna
Punje nyingi zinapovunjika wakati wa kusaga, thamani ya bidhaa inaweza kushuka kulingana na bei inayolipwa kwa kila daraja la mchele.
Teknolojia inayosaidia kupunguza uvunjikaji inaweza kuongeza kiwango cha mchele wa punje nzima na kuboresha matumizi ya malighafi.
Hata hivyo, kiasi halisi cha faida kinachopatikana kinapaswa kuthibitishwa kwa kulinganisha matokeo ya mpunga uliochakatwa kwa njia tofauti, kwa kutumia malighafi na masharti yanayofanana.
5. JE, MCHELE ULIOPITISHWA KWENYE MVUKE UNA VIRUTUBISHO?
Kwa ujumla, parboiling inaweza kusaidia baadhi ya vitamini na madini kutoka kwenye tabaka za nje za punje kuingia ndani zaidi ya punje kabla ya maganda na tabaka hizo kuondolewa. Mchakato huo unaweza pia kubadilisha muundo wa wanga na kuathiri namna mchele unavyopikwa na kumeng'enywa.
Hata hivyo, kiwango cha virutubisho kinachobaki hutegemea namna mchele ulivyochakatwa, kiwango cha kuondoa tabaka za nje na utaratibu wa kupika.
Si sahihi kudhani kwamba kila mchele uliopitishwa kwenye mvuke una virutubisho vingi kuliko kila aina nyingine ya mchele. Matokeo hutofautiana kulingana na aina ya mpunga na mchakato uliotumika.
Kwa mkulima na msindikaji, jambo la msingi ni kuhakikisha bidhaa ni salama, imesindikwa kwa usafi na inakidhi mahitaji ya soko.
6. FURSA ZA BIASHARA KWA VIKUNDI VYA WAKULIMA NA VIJANA
Teknolojia ya uchakataji wa mpunga kwa kutumia mvuke inaweza kufungua fursa mbalimbali za kiuchumi katika maeneo yanayozalisha mpunga.
Vikundi vya wakulima vinaweza kuunganisha nguvu katika kununua au kutumia kwa pamoja vifaa vya uchakataji, badala ya kila mkulima kulazimika kuwekeza peke yake.
Vijana wanaweza kujihusisha na huduma za kusafisha mpunga, kukausha, kusafirisha malighafi, kuendesha mashine, kufungasha na kusambaza mchele kwa wauzaji.
Wajasiriamali wengine wanaweza kuwekeza katika maghala, usafirishaji, vifungashio na huduma za kutafuta masoko.
Hata hivyo, uwekezaji huo unahitaji mpango wa biashara unaoonyesha kiasi cha mpunga kitakachochakatwa, gharama za uendeshaji, upatikanaji wa wateja, ushindani na uwezo wa kulipa gharama za mashine.
Kabla ya kununua vifaa, kikundi kinapaswa kujiuliza maswali yafuatayo:
Je, eneo lina uzalishaji wa kutosha wa mpunga kwa mwaka mzima au kwa msimu?
Je, kuna soko la mchele unaolengwa kuzalishwa?
Je, maji na nishati vinapatikana kwa gharama zinazokubalika?
Je, kuna wataalamu wanaoweza kutoa mafunzo ya uendeshaji na matengenezo?
Je, gharama za uchakataji zinaweza kufidiwa na bei ambayo wanunuzi wako tayari kulipa?
Majibu ya maswali hayo yatasaidia kupunguza hatari ya kuwekeza katika mashine ambayo itakaa bila kutumika kwa muda mrefu.
7. NAESA YATAKIWA KUIMARISHA TAARIFA ZA KILIMO KILA WIKI
Lengo ni kubaini changamoto zinazowakabili wakulima na kuwezesha hatua za haraka kulingana na mahitaji halisi ya maeneo husika.
Maelekezo hayo yana umuhimu mkubwa kwa sababu changamoto za kilimo hutofautiana kutoka eneo moja hadi jingine.
Katika eneo moja, wakulima wanaweza kukabiliwa na upungufu wa mvua; eneo jingine likawa na mafuriko; huku eneo jingine likikabiliwa na wadudu waharibifu, magonjwa ya mimea, upatikanaji wa pembejeo au changamoto za soko.
Taarifa za kila wiki zinaweza kusaidia kuonyesha hali halisi ya uzalishaji, changamoto zinazoibuka na maeneo yanayohitaji msaada wa haraka.
Kwa mfano, taarifa inayobainisha kuchelewa kwa mvua inaweza kusaidia wataalamu kutoa ushauri kuhusu ratiba za kupanda na matumizi sahihi ya unyevunyevu wa udongo. Taarifa kuhusu mlipuko wa wadudu inaweza kusaidia kuratibu uchunguzi na hatua za kudhibiti tatizo kabla halijasambaa zaidi.
Hata hivyo, thamani ya mfumo huo haitategemea kukusanya taarifa pekee. Itategemea ubora wa taarifa, kasi ya kuziwasilisha, uwezo wa kuzichambua na hatua zinazochukuliwa baada ya changamoto kuripotiwa.
Taarifa zisipochochea hatua, mfumo unaweza kubaki kuwa zoezi la kiutawala badala ya kuwa nyenzo ya kutatua matatizo ya wakulima.
Taarifa zipi zinapaswa kupewa kipaumbele?
Ili mfumo uwe na manufaa kwa wakulima, taarifa za kila wiki zinaweza kuzingatia:
Hali ya mvua na unyevunyevu wa udongo katika maeneo ya uzalishaji.
Hatua za ukuaji wa mazao na hali ya mashamba.
Changamoto za wadudu, magonjwa na visumbufu vya mimea.
Upatikanaji na bei za pembejeo muhimu.
Upatikanaji wa huduma za ugani na mafunzo yaliyofanyika.
Hali ya uvunaji, uhifadhi na upotevu wa mazao.
Bei za mazao na changamoto za masoko.
Madhara ya mafuriko, ukame na matukio mengine ya hali ya hewa.
Mapendekezo ya hatua zinazohitajika na mamlaka husika.
Taarifa hizo zinapaswa kuthibitishwa kadiri inavyowezekana na kuwasilishwa kwa muundo unaorahisisha kulinganisha hali ya maeneo tofauti.
Pia, ni muhimu kuwapa wakulima mrejesho kuhusu hatua zilizochukuliwa kutokana na taarifa walizowasilisha kupitia maafisa ugani.
8. ELIMU YA TAFSIRI YA TAARIFA ZA MVUA KWA MAAFISA UGANI
Kaimu Meneja wa Sehemu ya Masoko na Uongezaji Thamani ya Mazao wa NAESA, Bi. Esther Mwaisango, amesema taasisi hiyo inaendelea kuandaa mafunzo kwa maafisa ugani katika halmashauri mbalimbali kuhusu tafsiri ya taarifa za mvua na namna ya kuzitumia kutoa ushauri sahihi kwa wakulima.
Hatua hii ni muhimu kwa kilimo kinachokabiliwa na mabadiliko ya hali ya hewa na kutotabirika kwa misimu katika baadhi ya maeneo.
Taarifa za hali ya hewa zinaweza kuwa na manufaa makubwa, lakini manufaa yake hutegemea namna zinavyotafsiriwa na kutumiwa katika kufanya maamuzi.
Kwa mfano, taarifa inayotabiri uwezekano wa mvua katika siku au wiki zijazo haimaanishi moja kwa moja kwamba kila eneo litapata mvua ya kiwango sawa. Tofauti za kijiografia zinaweza kusababisha maeneo jirani kupata hali tofauti.
Kwa hiyo, maafisa ugani wanapaswa kuunganisha taarifa za hali ya hewa na uelewa wa mazingira ya eneo, aina ya udongo, aina ya zao, hatua ya ukuaji wa mimea na hali halisi ya shamba.
Ushauri wa vitendo kwa mkulima
Mkulima anapaswa kufuatilia taarifa za hali ya hewa kutoka vyanzo vinavyoaminika na kuwasiliana na afisa ugani kabla ya kufanya maamuzi yenye gharama kubwa.
Maamuzi yanayoweza kuathiriwa na taarifa hizo ni pamoja na:
Kuchagua muda wa kuandaa shamba na kupanda.
Kuchagua aina na muda wa kukomaa kwa mbegu zinazofaa eneo husika.
Kupanga matumizi ya maji ya umwagiliaji.
Kupanga matumizi ya mbolea kwa kuzingatia hali ya unyevunyevu na ushauri wa kitaalamu.
Kuandaa mifereji ya kuondoa maji mengi katika maeneo yanayokabiliwa na mafuriko.
Kupanga muda wa kuvuna na kukausha mazao ili kupunguza hatari ya kuharibika.
Ni muhimu kuelewa kwamba utabiri wa hali ya hewa si hakikisho la asilimia 100 la kitakachotokea. Unapaswa kutumiwa kama nyenzo ya kufanya maamuzi yenye tahadhari, pamoja na taarifa za shamba na ushauri wa wataalamu.
9. MAADHIMISHO YA SIKU YA CHAKULA DUNIANI NA UJUMBE WAKE KWA TANZANIA
Ziara ya Naibu Waziri katika banda la NAESA ilifanyika wakati wa maadhimisho ya kitaifa ya kuelekea Siku ya Chakula Duniani, yaliyofanyika katika viwanja vya Shule ya Sekondari Usagara, jijini Tanga.
Maadhimisho ya aina hii yanatoa nafasi kwa taasisi za umma, wataalamu, wakulima na wadau wengine kuonesha teknolojia, kubadilishana maarifa na kujadili changamoto zinazohusiana na uzalishaji na upatikanaji wa chakula.
Kwa sekta ya kilimo, upatikanaji wa chakula haupaswi kupimwa kwa wingi wa mazao yanayozalishwa pekee. Ni muhimu pia kuzingatia ubora, usalama, uwezo wa kuyafikisha sokoni, upotevu baada ya kuvuna na uwezo wa wananchi kuyapata kwa bei wanayoweza kumudu.
Tanzania inapohamasisha uzalishaji wa chakula, inapaswa kuendelea kuunganisha kilimo na usindikaji, uhifadhi, usafirishaji na masoko.
Kwa mfano, uzalishaji mkubwa wa mpunga unaweza kutoa manufaa zaidi iwapo wakulima wataweza kupata huduma za kukausha, maghala bora, mashine za uchakataji na masoko yenye ushindani wa haki.
Kwa hiyo, maonesho ya teknolojia yanapaswa kuambatana na fursa za mafunzo ya vitendo, majaribio ya teknolojia katika maeneo ya wakulima na maelezo kuhusu gharama na faida za matumizi yake.
10. CHANGAMOTO ZINAZOWEZA KUATHIRI MATUMIZI YA TEKNOLOJIA
Licha ya faida zinazoweza kupatikana, teknolojia ya parboiling na usindikaji mwingine wa mazao inaweza kukabiliwa na vikwazo kadhaa.
Gharama za vifaa
Baadhi ya wakulima wadogo wanaweza kukosa uwezo wa kununua vifaa vinavyohitajika. Suluhisho linaloweza kuchunguzwa ni huduma za uchakataji wa pamoja, vikundi vya wakulima na wajasiriamali wanaotoa huduma kwa malipo.
Ukosefu wa elimu ya vitendo
Teknolojia inaweza kushindwa kutoa matokeo yanayotarajiwa iwapo hatua za kuloweka, kupasha kwa mvuke na kukausha hazitadhibitiwa vizuri.
Mafunzo yanapaswa kuhusisha maonesho ya vitendo, maelekezo ya usalama na ufuatiliaji wa ubora wa bidhaa.
Upatikanaji wa maji na nishati
Parboiling inahitaji maji na nishati kwa ajili ya hatua zake mbalimbali. Gharama za rasilimali hizo zinapaswa kuzingatiwa katika kupanga biashara.
Upatikanaji wa soko
Bidhaa yenye ubora wa juu haitaleta faida inayotarajiwa ikiwa hakuna wanunuzi au bei haiwezi kufidia gharama za uzalishaji na uchakataji.
Viwango na usalama wa chakula
Usafi wa vifaa, ubora wa maji, utunzaji wa mpunga na mazingira ya kufungashia ni muhimu ili kulinda walaji na kudumisha sifa ya bidhaa.
Changamoto hizi zinaonesha kuwa teknolojia inapaswa kuambatana na elimu, huduma za kifedha zinazofaa, miundombinu na upatikanaji wa soko.
11. MAPENDEKEZO YA MKULIMA JEMBE KWA WAKULIMA NA WADAU WA KILIMO
Kwa kuzingatia taarifa kuhusu ziara ya Naibu Waziri, maelezo ya NAESA na ufafanuzi wa mtaalamu wa MATI Ilonga, Mkulima Jembe Blog inaona kuna umuhimu wa kuimarisha hatua zifuatazo:
Kwanza, kuongeza mafunzo ya vitendo. Wakulima na wasindikaji waoneshwe hatua za kutumia teknolojia za kuongeza thamani ya mazao, pamoja na gharama na masharti ya kupata matokeo bora.
Pili, kuimarisha ushirikiano kati ya maafisa ugani na wakulima. Ushauri utolewe kulingana na changamoto halisi za mashamba, badala ya kutegemea maelekezo ya jumla.
Tatu, kujenga mfumo wa taarifa unaochochea hatua. Taarifa za kila wiki ziwe na utaratibu wa kufuatilia changamoto zilizoibuliwa, hatua zilizochukuliwa na matokeo yaliyopatikana.
Nne, kusaidia vikundi na wajasiriamali kupata teknolojia. Huduma za pamoja za uchakataji zinaweza kusaidia kupunguza gharama za uwekezaji kwa mkulima mdogo.
Tano, kuunganisha teknolojia na masoko. Kabla ya kuwekeza katika uchakataji, wakulima wahamasishwe kuchunguza mahitaji ya wanunuzi, viwango vya ubora na bei zinazopatikana.
Sita, kupima matokeo ya teknolojia. Taasisi za utafiti, vyuo vya kilimo na wataalamu wa usindikaji washirikiane kulinganisha kiwango cha punje nzima, gharama za uchakataji, ubora wa bidhaa na mapato yanayopatikana.
Saba, kuimarisha matumizi ya taarifa za hali ya hewa. Mafunzo kwa maafisa ugani yaendelee kuunganishwa na huduma zinazomfikia mkulima kwa lugha rahisi na kwa wakati.
KILIMO CHENYE TIJA KINAANZA NA ELIMU, TEKNOLOJIA NA MAAMUZI SAHIHI
Pongezi za Naibu Waziri wa Kilimo, David Silinde, kwa NAESA zinaweka wazi umuhimu wa taasisi zinazosaidia kusambaza maarifa, kusimamia huduma za ugani na kuhamasisha matumizi ya teknolojia zinazoweza kuboresha uzalishaji wa chakula.
Teknolojia ya uchakataji wa mpunga kwa kutumia mvuke ni mfano wa namna hatua za baada ya kuvuna zinavyoweza kusaidia kuongeza ubora na thamani ya mazao. Mafanikio yake yanategemea utekelezaji sahihi, udhibiti wa ubora na uwepo wa soko linaloweza kufidia gharama.
Vilevile, agizo la kuwasilisha taarifa za kilimo kila wiki linaweza kusaidia kubaini changamoto mapema, lakini mafanikio yake yatapimwa kwa uwezo wa taarifa hizo kuleta suluhisho linalomfikia mkulima.
Kwa mkulima wa Tanzania, ujumbe mkuu ni kwamba kuongeza uzalishaji ni muhimu, lakini kuongeza thamani ya kile kinachozalishwa ni sehemu nyingine muhimu ya kujenga uchumi imara wa kilimo.
Mkulima anapopata elimu sahihi, teknolojia inayofaa na taarifa zinazomwezesha kufanya maamuzi kwa wakati, ana nafasi nzuri zaidi ya kupunguza upotevu, kuboresha ubora wa mazao na kutafuta fursa zenye manufaa ya kiuchumi.
MKULIMA JEMBE BLOG — Elimu ya Kilimo, Mifugo, Mazingira na Biashara kwa maendeleo ya mkulima na taifa.
Hakuna maoni:
Chapisha Maoni