Na Mwandishi wa MKULIMA JEMBE
Serikali imewataka wazazi, walezi, walimu na wanafunzi kujenga utamaduni wa unywaji wa maziwa nyumbani na shuleni, ikisema hatua hiyo ni muhimu katika kuimarisha lishe, afya na ustawi wa watoto pamoja na kujenga taifa lenye nguvu.
Hayo yamesemwa Septemba 30, 2026 jijini Arusha na Mkuu wa Wilaya ya Longido Salum Kalli, kwa niaba ya Mkuu wa Mkoa wa Arusha, katika maadhimisho ya Siku ya Unywaji Maziwa Duniani Kitaifa yaliyofanyika katika viwanja vya Ngarenaro jijini Arusha.
Salum amesema kuwa kaulimbiu inayohamasisha unywaji wa maziwa nyumbani na shuleni inapaswa kuwa sehemu ya maisha ya kila siku na si jambo linalofanyika wakati wa maadhimisho pekee.
Amesema maziwa ni miongoni mwa vyakula vyenye virutubisho muhimu vinavyosaidia ukuaji wa mtoto, hivyo wazazi na walezi wanapaswa kuhakikisha watoto wanapata maziwa mara kwa mara ili kujenga afya na kuwawezesha kushiriki kikamilifu katika masomo na shughuli nyingine za kijamii.
LISHE YA MTOTO NI UWEKEZAJI KWA TAIFA
Amesema kuwa, uwekezaji katika lishe ya mtoto ni uwekezaji katika Taifa la sasa na lijalo, kwa kuwa mtoto mwenye afya bora ana nafasi kubwa ya kukua vizuri, kujifunza kwa ufanisi na baadaye kuwa mzalishaji na mshiriki muhimu katika maendeleo ya Taifa.
Mtazamo huu unaifanya ajenda ya unywaji wa maziwa kuhusishwa moja kwa moja na maendeleo ya rasilimali watu. Mtoto anapokuwa na lishe inayokidhi mahitaji yake, anapata mazingira bora ya kukua, kujifunza na kushiriki katika shughuli mbalimbali zinazohitaji nguvu na umakini.
Kwa upande mwingine, changamoto za lishe zinaweza kuathiri ukuaji na maendeleo ya mtoto, jambo linaloweza kuwa na athari katika familia, shule na hatimaye katika uchumi wa taifa.
Kwa hiyo, suala la maziwa halipaswi kuangaliwa kama chakula au kinywaji pekee, bali pia kama sehemu ya mjadala mpana wa afya ya watoto, elimu, uzalishaji na maendeleo ya jamii.
UNYWAJI MAZIWA SHULENI
“Serikali inaendelea kuimarisha mpango wa unywaji wa maziwa shuleni ili kuwafikia wanafunzi wengi zaidi, huku akisisitiza kuwa mafanikio ya mpango huo yanahitaji ushirikiano wa wazazi, walimu, maafisa lishe, wataalamu wa mifugo, halmashauri, wafugaji, wasindikaji na sekta binafsi,” amesema Salum.
Mpango wa unywaji wa maziwa shuleni una umuhimu mkubwa kwa sababu shule ni eneo ambalo watoto hutumia sehemu kubwa ya muda wao. Hivyo, mazingira ya shule yanaweza kuwa sehemu muhimu ya kujenga tabia ya ulaji unaozingatia afya.
Pamoja na hilo, juhudi za shule haziwezi kufanikiwa kikamilifu bila ushiriki wa familia. Mtoto anayehimizwa kunywa maziwa shuleni lakini nyumbani hapati elimu au mazingira ya kuendelea na tabia hiyo anaweza kushindwa kujenga utamaduni endelevu.
Hivyo, ushirikiano kati ya shule na wazazi ni muhimu katika kuhakikisha elimu inayotolewa kuhusu lishe inatekelezwa pia katika maisha ya kila siku.
MAZIWA NA FURSA KATIKA MNYORORO WA THAMANI
Aidha, amesema matumizi ya maziwa yana faida zaidi ya lishe kwa kuwa yanaimarisha mnyororo wa thamani wa sekta hiyo, ambapo ongezeko la mahitaji huleta fursa kwa wafugaji, wasindikaji, wafanyabiashara, wasafirishaji na wawekezaji katika viwanda na teknolojia.
Hapa ndipo suala la unywaji wa maziwa linapokutana moja kwa moja na shughuli za kiuchumi.
Mahitaji makubwa ya maziwa yanaweza kuongeza soko kwa mfugaji. Mfugaji akipata soko la uhakika anaweza kuwa na sababu zaidi ya kuwekeza katika mifugo bora, chakula cha mifugo, afya ya mifugo, miundombinu na teknolojia ya uzalishaji.
Kwa upande wa wasindikaji, ongezeko la mahitaji linaweza kuchochea uzalishaji wa bidhaa mbalimbali zinazotokana na maziwa kama vile yoghurt na bidhaa nyingine zenye thamani zaidi.
Hii inaonyesha kuwa glasi moja ya maziwa inayotumiwa na mtoto inaweza kuwa sehemu ya mnyororo mpana unaohusisha mfugaji, mkusanyaji, msafirishaji, kiwanda, mfanyabiashara na mlaji.
WAFUGAJI WATAKIWA KUONGEZA UBORA WA MAZIWA
Ametoa wito kwa wafugaji kuongeza uzalishaji wa maziwa yenye ubora kwa kuzingatia ufugaji wa kisasa, lishe bora ya mifugo, afya na ustawi wa wanyama pamoja na usafi wakati wa kukamua na kuhifadhi maziwa.
Uzalishaji wa maziwa haupaswi kuangaliwa kwa kuzingatia kiasi pekee. Ubora na usalama wa maziwa ni sehemu muhimu ya mnyororo mzima wa thamani.
Mfugaji anahitaji kuhakikisha mifugo inapata lishe inayofaa, maji ya kutosha, huduma za afya na mazingira bora ya ufugaji. Vilevile, usafi wakati wa kukamua na kuhifadhi maziwa ni muhimu katika kulinda ubora wa bidhaa hiyo.
Kwa hiyo, elimu kwa wafugaji kuhusu kanuni bora za uzalishaji na utunzaji wa maziwa inapaswa kuendelea sambamba na jitihada za kuongeza uzalishaji.
SEKTA BINAFSI NA UWEKEZAJI WA VIWANDA
Aidha ameitaka sekta binafsi kuongeza uwekezaji katika uzalishaji, ukusanyaji, uchakataji, ufungashaji, usafirishaji na usambazaji wa maziwa ili kuongeza thamani ya bidhaa hiyo na kuhakikisha maziwa bora na salama yanawafikia walaji wengi zaidi.
Uwekezaji katika sekta ya maziwa unaweza kufungua fursa katika maeneo mbalimbali, kuanzia uzalishaji wa malighafi hadi bidhaa zinazomfikia mlaji.
Kiwanda cha kusindika maziwa kinahitaji malighafi kutoka kwa wafugaji. Hivyo, uwekezaji wa viwanda unaweza kuunda mahitaji ya maziwa na kutoa soko kwa wazalishaji.
Vilevile, sekta ya usafirishaji, uhifadhi na usambazaji inaweza kupata nafasi katika mnyororo huo, hasa kutokana na umuhimu wa kuhakikisha bidhaa za maziwa zinahifadhiwa na kufikishwa kwa walaji katika mazingira yanayolinda ubora na usalama wake.
Kwa mtazamo huo, maendeleo ya sekta ya maziwa yanaweza kuwa na manufaa kwa mtoto anayekunywa maziwa na pia kwa mkulima au mfugaji anayezalisha malighafi.
WAZAZI WATAKIWA KUANGALIA MATUMIZI YA FEDHA ZA WATOTO
Amesema wazazi na walezi wanapaswa kuwahamasisha watoto kutumia fedha wanazopewa kununua vyakula vyenye manufaa kwa afya, ikiwemo maziwa na bidhaa zake kama mtindi, badala ya kutumia fedha hizo kwenye vinywaji na bidhaa zisizokuwa na mchango mkubwa katika lishe.
Wito huu unaweka mkazo katika elimu ya lishe ndani ya familia.
Watoto wanahitaji kufundishwa mapema kwamba uchaguzi wa chakula na vinywaji una uhusiano na afya yao. Hii inaweza kusaidia kujenga kizazi kinachofanya maamuzi ya chakula kwa kuzingatia mahitaji ya mwili na si ladha au ushawishi wa bidhaa pekee.
Kwa wazazi na walezi, suala hili pia linahitaji kuwa sehemu ya mazungumzo ya kila siku kuhusu afya na matumizi sahihi ya fedha.
AFYA NI MTAJI KWA MWANAFUNZI
Salum amewataka wanafunzi kutambua kuwa afya ni mtaji wao wa kufanya vizuri katika masomo na maisha ya baadaye, akisisitiza kuwa lishe bora humsaidia mtoto kukua vizuri, kuwa na afya njema na kuwa na uwezo wa kushiriki katika shughuli za maendeleo.
Ameongeza kuwa, mtoto anayejengewa msingi mzuri wa lishe leo ndiye atakayekuwa daktari, mwalimu, mfugaji, mwanasheria, mwandishi, mjasiriamali, mwanasayansi, kiongozi au mzalishaji wa taifa hapo baadaye, hivyo kila hatua ya kuboresha lishe ni uwekezaji kwa kizazi kijacho.
Kauli hii inaonyesha umuhimu wa kuunganisha masuala ya lishe na maendeleo ya rasilimali watu.
Mtoto wa leo ndiye nguvu kazi ya kesho. Hivyo, mazingira yanayomsaidia mtoto kukua vizuri yanaweza kuwa na umuhimu katika kujenga jamii yenye watu wenye uwezo wa kushiriki katika shughuli za kiuchumi na kijamii.
SERIKALI KUIMARISHA SEKTA YA MAZIWA
Amesema Serikali kupitia Wizara ya Mifugo na Uvuvi itaendelea kushirikiana na wadau kuimarisha mazingira ya uzalishaji na ukusanyaji wa maziwa, miundombinu, uchakataji na upatikanaji wa maziwa yenye ubora na usalama.
Hatua hii inahitaji ushirikiano wa wadau mbalimbali kwa sababu sekta ya maziwa inahusisha hatua nyingi kabla bidhaa haijamfikia mlaji.
Kuanzia mfugaji, ukusanyaji, usafirishaji, uchakataji, ufungashaji hadi usambazaji, kila hatua ina mchango katika kuhakikisha bidhaa inayomfikia mlaji ina ubora unaotakiwa.
Kwa hiyo, kuimarisha miundombinu na mifumo ya ukusanyaji na uchakataji kunaweza kusaidia kupunguza changamoto zinazoweza kujitokeza katika mnyororo wa thamani.
MRADI WA C-SDTP WAONGEZA JITIHADA ZA UZALISHAJI NA LISHE
Hii inaonyesha kuwa maendeleo ya sekta ya maziwa yanahitaji kuangalia pia mazingira yanayozunguka uzalishaji.
Mabadiliko ya tabianchi yanaweza kuathiri upatikanaji wa malisho na maji pamoja na mazingira ya ufugaji. Kwa hiyo, kuhamasisha ufugaji wenye tija unaozingatia mabadiliko ya tabianchi ni sehemu muhimu katika kutafuta uzalishaji endelevu.
Kwa upande mwingine, elimu ya lishe kwa wanafunzi inaweza kusaidia kuongeza uelewa wa umuhimu wa maziwa na bidhaa zake.
SHULE 18 KUSHIRIKI MPANGO WA UNYWaji MAZIWA
Mombo amesema kwa mwaka huu mpango wa unywaji wa maziwa shuleni utatekelezwa katika shule 18 Tanzania Bara na Visiwani, huku jamii ikihimizwa kuchagua maziwa badala ya vinywaji visivyo na virutubisho.
Utekelezaji katika shule hizi unaweza kutoa nafasi ya kujifunza namna bora ya kuunganisha elimu ya lishe na matumizi ya bidhaa za ndani.
Pia, shule zinaweza kuwa sehemu ya kuhamasisha wazazi, wanafunzi na jamii kwa ujumla kuhusu umuhimu wa lishe bora.
GAIN NA USHIRIKIANO KATIKA LISHE SHULE
Ushirikiano wa mashirika, Serikali, sekta binafsi na wadau wengine unaweza kusaidia kuongeza wigo wa programu za lishe na kuhakikisha elimu inawafikia walengwa katika mazingira mbalimbali.
“Kwa sasa, GAIN inashirikiana na Galaxy Food & Beverages na Arla Foods katika sekta ya maziwa, kuhakikisha wanafunzi wanapata yoghurt zilizoongezwa virutubishi,” amesema Aileen.
Ushirikiano huu pia unaonyesha nafasi ya sekta binafsi katika kusaidia utekelezaji wa programu zinazolenga kuboresha lishe ya watoto.
MRADI KULENGA SHULE 120
“Mradi huu unafadhiliwa na Austrian Development Agency (ADA) na unatekelezwa katika mikoa ya Dar es Salaam, Arusha na Kilimanjaro, ukilenga kufikia shule 120,” amesema.
Kwa kuangalia kwa upana, lengo la kufikia shule 120 linaweka msisitizo katika umuhimu wa kuongeza wigo wa elimu ya lishe na upatikanaji wa bidhaa zinazolenga kuboresha lishe ya wanafunzi.
Utekelezaji wa miradi kama hii unahitaji pia ufuatiliaji wa karibu ili kuhakikisha malengo yaliyowekwa yanafikiwa na kwamba watoto, wazazi, walimu na jamii wanapata elimu inayoweza kutumika katika maisha ya kila siku.
MAZIWA: LISHE, AFYA NA FURSA ZA KIUCHUMI
Kwa ujumla, ujumbe uliotolewa katika maadhimisho ya Siku ya Unywaji Maziwa Duniani Kitaifa jijini Arusha unaweka suala la maziwa katika maeneo matatu muhimu: lishe, afya na uchumi.
Kwa upande wa lishe, maziwa yana nafasi katika mlo na yana virutubisho muhimu kwa mwili. Kwa upande wa afya, lishe bora inahusishwa na ukuaji na ustawi wa mtoto. Na kwa upande wa uchumi, ongezeko la mahitaji ya maziwa linaweza kuhusisha mnyororo mpana wa thamani unaowahusisha wafugaji, wasindikaji, wafanyabiashara, wasafirishaji na wawekezaji.
Hivyo, kampeni ya kuongeza matumizi ya maziwa haiwezi kuishia kwenye kumshawishi mtoto kunywa maziwa pekee. Inahitaji pia mazingira yatakayomwezesha mfugaji kuzalisha maziwa bora, mtoza maziwa kuyakusanya kwa usalama, msindikaji kuongeza thamani, mfanyabiashara kuyasambaza na mzazi kuyafikisha kwa mtoto.
Unywaji wa maziwa nyumbani na shuleni unaweza kuwa sehemu ya kujenga utamaduni wa lishe bora kwa watoto ikiwa utaungwa mkono na elimu, upatikanaji, ubora, usalama na ushirikiano wa wadau wote.
Kwa upande wa wazazi na walezi, jukumu ni kuwaongoza watoto kufanya uchaguzi wa vyakula na vinywaji unaozingatia afya. Walimu wana nafasi ya kuendeleza elimu ya lishe shuleni, wakati wataalamu wa mifugo na lishe wanaendelea kutoa elimu kwa wazalishaji na walaji.
Kwa wafugaji, fursa ipo katika kuongeza uzalishaji na ubora wa maziwa. Kwa sekta binafsi, kuna nafasi katika uwekezaji wa ukusanyaji, uchakataji, ufungashaji, usafirishaji na usambazaji.
Na kwa Serikali pamoja na wadau wa maendeleo, jukumu kubwa ni kuendelea kujenga mazingira yatakayowezesha sekta ya maziwa kukua na kuhakikisha bidhaa salama na zenye ubora zinawafikia walaji.
Kwa hiyo, kauli ya kuhamasisha “unywaji wa maziwa nyumbani na shuleni” inapokuwa sehemu ya maisha ya kila siku, inaweza kuhusisha zaidi ya lishe ya mtoto; inaweza kuwa sehemu ya mjadala mpana kuhusu afya ya kizazi kijacho, maendeleo ya sekta ya mifugo, ajira, uwekezaji na ukuaji wa uchumi wa Taifa.
Hakuna maoni:
Chapisha Maoni