Na Mkulima Jembe Blog
Kilimo cha mbogamboga kimeelezwa kuwa moja ya sekta zenye uwezo mkubwa wa kuwaondoa vijana kwenye ukosefu wa ajira na kuwawezesha kujenga maisha bora kupitia uzalishaji wenye tija, matumizi ya mbegu bora na uendeshaji wa kilimo kama biashara.
Katika kipindi ambacho ajira rasmi zinaendelea kuwa changamoto kwa vijana wengi, wataalamu na wadau wa kilimo wanaendelea kusisitiza umuhimu wa vijana kuangalia kilimo kama shughuli ya kiuchumi yenye uwezo wa kuzalisha kipato, ajira na fursa nyingine katika mnyororo wa thamani.
Kilimo cha mbogamboga ni miongoni mwa maeneo ambayo yanaweza kutoa fursa hiyo kwa sababu baadhi ya mazao yake yana mzunguko mfupi wa uzalishaji na yanaweza kuuzwa kwa vipindi tofauti kulingana na mahitaji ya soko.
Akizungumza katika Maonesho ya Nanenane yanayoendelea katika Viwanja vya Njiro mkoani Arusha, Mwakilishi wa kampuni ya Zawadi Agrovety, Hawa Abdallah, amesema kampuni hiyo inaendelea kutoa elimu kwa wakulima na vijana kuhusu matumizi ya mbegu bora zilizothibitishwa na Taasisi ya Udhibiti na Uthibitishaji wa Mbegu Tanzania (TOSCI) ili kuongeza mavuno na ubora wa mazao.
Kwa mujibu wa Hawa, matumizi ya mbegu bora ni miongoni mwa hatua muhimu
zinazoweza kumsaidia mkulima kuongeza tija katika eneo dogo la uzalishaji na
kupata mazao yenye ubora unaokubalika katika masoko.
MBOGAMBOGA NA AJIRA KWA VIJANA
Changamoto ya ajira kwa vijana ni suala linalohitaji majibu kutoka katika sekta mbalimbali za uchumi, na kilimo ni miongoni mwa sekta zinazoweza kutoa nafasi kubwa ya kujiajiri.
Hii ni kwa sababu kilimo hakihitaji kila kijana kusubiri kuajiriwa na taasisi au kampuni.
Badala yake, kijana anaweza kuanzisha uzalishaji wake mwenyewe, kuuza mazao na baadaye kupanua biashara kwa kuajiri vijana wengine.
Kwa mtazamo huo, shamba la mbogamboga linaweza kuwa zaidi ya eneo la kulima chakula.
Linaweza kuwa biashara, chanzo cha ajira na msingi wa kujenga mtaji wa shughuli nyingine za kiuchumi.
Hawa amesema:
“Napenda kuwaasa vijana nchini kubadili mtazamo kuhusu kilimo na kukiona kama biashara yenye faida badala ya kusubiri ajira rasmi, kwani uzalishaji wa mbogamboga unaweza kuwa chanzo cha kujitegemea na kuboresha ustawi wa familia.”
Ujumbe huo unaweka wazi umuhimu wa kubadili mtazamo kuhusu kilimo.
Kilimo cha kisasa hakiwezi kuendelea kutazamwa kama shughuli inayofanywa kwa ajili ya kujikimu pekee. Kinapaswa kuangaliwa kama biashara inayohitaji mipango, mtaji, teknolojia, taarifa za soko, ubora na usimamizi wa fedha.
ZAWADI AGROVETY YASAMBAZA MBEGU ZA MBOGAMBOGA
Hawa amesema Zawadi Agrovety inasambaza mbegu za aina mbalimbali za mbogamboga, ikiwemo mchicha, mnavu, lettuce, Chinese cabbage, tikiti maji na matango, ambazo zimeonyesha matokeo mazuri kwa wakulima wanaozitumia katika maeneo mbalimbali nchini.
Upatikanaji wa aina mbalimbali za mbegu unampa mkulima nafasi ya kuchagua zao kulingana na mazingira yake, mahitaji ya soko na uwezo wake wa uzalishaji.
Hata hivyo, mkulima hapaswi kuchagua mbegu kwa kuangalia jina la zao pekee.
Anapaswa pia kujiuliza maswali muhimu kama vile:
· Je, mbegu hii inafaa kwa mazingira ya eneo langu?
· Je, ina sifa gani za uzalishaji?
· Inahitaji muda gani kufikia mavuno?
· Soko la zao hilo liko wapi?
· Wateja wanahitaji ubora gani?
· Gharama za uzalishaji ni kiasi gani?
· Na ninawezaje kupata faida baada ya kutoa gharama zote?
Maswali haya yanaweza kumsaidia mkulima kuondoka katika mfumo wa kulima kwa mazoea na kuingia katika mfumo wa kulima kwa mpango wa biashara.
MBEGU BORA NI MSINGI WA UZALISHAJI
Mwakilishi huyo amesisitiza matumizi ya mbegu bora zilizothibitishwa na TOSCI.
Hili ni jambo muhimu kwa mkulima kwa sababu mbegu ni moja ya nguzo za msingi za uzalishaji wa mazao.
Mkulima anaweza kuwa na shamba lenye udongo mzuri, maji ya kutosha na kutumia nguvu nyingi katika kilimo, lakini uchaguzi usio sahihi wa mbegu unaweza kuathiri matokeo ya uzalishaji.
Mbegu bora, kwa upande mwingine, inaweza kuwa sehemu ya mkakati wa kuongeza uwezekano wa kupata mazao yenye ubora na tija inayotarajiwa pale inapounganishwa na kanuni nyingine sahihi za kilimo.
Lakini ni muhimu pia kuelewa kwamba mbegu bora peke yake haitoshi.
Mkulima anahitaji kuunganisha mbegu bora na maandalizi mazuri ya shamba, lishe sahihi ya mimea, umwagiliaji unaofaa, udhibiti wa magonjwa na wadudu, palizi, uvunaji sahihi na utunzaji baada ya mavuno.
Hapo ndipo tija inaweza kuongezeka kwa kiwango kikubwa.
KILIMO CHA MBOGAMBOGA HAKIHITAJI ENEO KUBWA KUANZA
Hawa amesema kilimo cha mbogamboga hakihitaji mtaji mkubwa kuanza, lakini kinaweza kumwezesha mkulima kupata kipato cha kila siku kupitia mauzo ya mazao kwa wateja wa majumbani, masokoni, migahawani na sehemu nyingine za biashara.
Kauli hii ina umuhimu mkubwa kwa vijana ambao wanaweza kuwa na hofu kwamba hawawezi kuingia katika kilimo kwa sababu hawana mashamba makubwa.
Kwa baadhi ya mbogamboga, uzalishaji unaweza kuanza katika eneo dogo na kupanuliwa hatua kwa hatua kadiri mkulima anavyopata uzoefu, soko na mtaji.
Hii inamaanisha kuwa kijana mwenye eneo dogo anaweza kuanza kwa kiwango anachoweza kukimudu badala ya kusubiri mpaka awe na shamba kubwa.
Muhimu ni kuanza kwa mpango.
KIPATO CHA MARA KWA MARA
Moja ya faida zinazoweza kuifanya sekta ya mbogamboga kuvutia ni mzunguko wa baadhi ya mazao yake kuwa mfupi ukilinganisha na mazao ya muda mrefu.
Hii inaweza kumpa mkulima nafasi ya kupanga uzalishaji kwa awamu na kuvuna kwa vipindi tofauti.
Kwa mfano, badala ya kupanda eneo lote kwa wakati mmoja, mkulima anaweza kupanga uzalishaji kwa awamu kulingana na mahitaji ya soko, upatikanaji wa maji na uwezo wa kuhudumia shamba.
Kwa kufanya hivyo, anaweza kuwa na mazao yanayofikia hatua tofauti za uzalishaji badala ya kuvuna kila kitu kwa wakati mmoja.
Hii ni muhimu katika biashara kwa sababu uzalishaji unapaswa kuendana na soko.
SOKO NI MUHIMU KULIKO KULIMA PEKE YAKE
Changamoto mojawapo ambayo wakulima wengi hukutana nayo ni kuzalisha bila kuwa na mpango wa soko.
Mkulima anaweza kuzalisha kwa wingi, lakini kama hana wateja wa uhakika, anaweza kulazimika kuuza kwa bei ya chini au kupata hasara kutokana na bidhaa kuharibika.
Mbogamboga nyingi ni bidhaa zinazoharibika kwa haraka.
Kwa hiyo, mkulima anayefanya kilimo hiki kwa biashara anapaswa kufikiria soko kabla ya kuanza uzalishaji.
Wateja wanaweza kuwa:
familia, wafanyabiashara wa masoko, migahawa, hoteli, shule, taasisi, wauzaji wa jumla, maduka na wasindikaji, kulingana na aina ya zao na mazingira ya eneo.
Hivyo, kijana anayepanga kuingia katika kilimo cha mbogamboga anapaswa kuanza kwa kufanya uchunguzi mdogo wa soko.
Azungumze na wauzaji.
Aulize bei.
Ajue aina zinazohitajika zaidi.
Ajue kiasi kinachohitajika.
Ajue siku ambazo mahitaji huwa makubwa.
Na muhimu zaidi, ajue gharama ya kufikisha bidhaa kwa mnunuzi.
KILIMO CHA MBOGAMBOGA NI BIASHARA
Mkulima wa kisasa anapaswa kujua tofauti kati ya kulima na kuendesha biashara ya kilimo.
Kulima ni kuzalisha.
Lakini biashara ya kilimo inahusisha kuzalisha kwa kuzingatia gharama, soko, ubora, bei na faida.
Kijana anapoingia katika kilimo cha mbogamboga anapaswa kuwa na daftari la kumbukumbu.
Aandike kiasi cha fedha alichotumia kununua mbegu.
Aandike gharama za maandalizi ya shamba.
Aandike gharama za maji, usafiri, vibarua na pembejeo nyingine.
Baada ya kuvuna, aandike kiasi alichouza na fedha alizopata.
Hii itamsaidia kujua kama anapata faida au hasara.
Bila kumbukumbu, mkulima anaweza kuona fedha zinaingia lakini asijue kama biashara yake inakua.
FURSA KWA VIJANA KUANZA KWA ENEO DOGO
Aidha, Hawa ametoa wito kwa vijana kuchangamkia fursa hiyo ya kilimo cha mbogamboga kwani hakina gharama na kwamba unaweza kulima sehemu ndogo na ukapata matokeo makubwa sana na hata wakati mwingine kuweza kuajiri vijana wengine.
Ujumbe huu unaonyesha kwamba vijana hawapaswi kusubiri mazingira makamilifu ili kuanza.
Kijana anaweza kuanza na eneo dogo alilonalo, akajifunza, akapata soko na kuongeza uzalishaji hatua kwa hatua.
Lakini “kuanza kidogo” hakumaanishi kulima bila mpango.
Kinyume chake, kuanza kwa eneo dogo kunaweza kuwa njia ya kufanya majaribio, kujifunza soko, kuelewa gharama na kupima uwezo wa uzalishaji kabla ya kupanua mradi.
KILIMO CHA MBOGAMBOGA NA AJIRA NYINGINE
Faida nyingine ya kilimo cha mbogamboga ni uwezo wake wa kuanzisha shughuli nyingine katika mnyororo wa thamani.
Kadiri uzalishaji unavyoongezeka, kuna mahitaji ya watu wanaohusika katika:
· uzalishaji wa mbegu na miche;
· maandalizi ya mashamba;
· umwagiliaji;
· huduma za pembejeo;
· usafirishaji;
· ukusanyaji;
· ufungashaji;
· uuzaji;
· uhifadhi;
· usindikaji;
· uuzaji wa jumla na rejareja.
Kwa hiyo, kijana mmoja anapoanzisha shamba la mbogamboga na kupanua uzalishaji, anaweza kuunda fursa ambazo zinawanufaisha vijana wengine.
Hii ndiyo sababu kilimo kinaweza kuwa sehemu ya suluhisho la changamoto ya ajira.
UMUHIMU WA ELIMU KWA MKULIMA
Hawa amesema kupitia Maonesho hayo, kampuni hiyo imeendelea kuwafikia wakulima kwa kuwapatia elimu, ushauri wa kitaalamu na mbegu bora, hatua inayolenga kuongeza tija katika kilimo na kuchochea maendeleo ya sekta ya kilimo nchini.
Elimu hii ni muhimu kwa sababu changamoto nyingi katika kilimo haziwezi kutatuliwa kwa kuongeza pembejeo pekee.
Mkulima anahitaji kujua kwa nini anafanya jambo fulani, anafanya lini, anafanya kwa kiwango gani na matokeo anayotarajia ni yapi.
Kwa mfano, matumizi ya maji yanahitaji mpango.
Umwagiliaji kupita kiasi unaweza kuwa na madhara kama vile kuongeza gharama na kuathiri afya ya mimea, wakati maji machache yanaweza kupunguza ukuaji na mavuno.
Vilevile, matumizi ya pembejeo yanahitaji kuzingatia ushauri wa kitaalamu badala ya kutumia bidhaa kwa mazoea.
TEKNOLOJIA INAWEZA KUBADILI KILIMO CHA MBOGAMBOGA
Kilimo cha mbogamboga kinaweza kunufaika sana na teknolojia.
Teknolojia za umwagiliaji zinaweza kusaidia kutumia maji kwa ufanisi.
Mifumo ya taarifa inaweza kumsaidia mkulima kupata taarifa za bei na masoko.
Simu inaweza kutumika kuwasiliana na wanunuzi.
Mitandao ya kijamii inaweza kutumika kutangaza bidhaa.
Teknolojia za kuhifadhi na kufungasha zinaweza kusaidia kupunguza upotevu baada ya mavuno.
Hivyo, kijana mwenye ujuzi wa teknolojia anaweza kutumia maarifa yake kuunganisha kilimo na biashara ya kisasa.
KUONGEZA THAMANI NI FURSA NYINGINE
Mkulima hapaswi kuishia kuuza mazao akiwa shambani.
Kadiri uwezo unavyoongezeka, kuna fursa za kuongeza thamani kwa kupanga vizuri usafi, upangaji wa bidhaa kwa madaraja, ufungashaji na usindikaji pale inapowezekana.
Kwa mfano, bidhaa zinazofikia viwango vya soko fulani zinaweza kutenganishwa na zile zinazohitaji kuelekezwa katika matumizi mengine.
Hii inaweza kusaidia kupunguza upotevu na kuongeza thamani ya sehemu ya mavuno ambayo isingeweza kupata soko la bei nzuri ikiwa ingeuzwa kwa njia moja pekee.
CHANGAMOTO AMBAZO KIJANA ANAPASWA KUZITAMBUA
Pamoja na fursa zilizopo, kijana anayeingia katika kilimo cha mbogamboga anapaswa kutambua kwamba biashara hii ina changamoto.
Miongoni mwa changamoto hizo ni mabadiliko ya hali ya hewa, magonjwa na wadudu, gharama za pembejeo, upatikanaji wa maji, mabadiliko ya bei na upotevu baada ya mavuno.
Kwa hiyo, mafanikio hayapaswi kutegemea bahati.
Yanahitaji mpango wa uzalishaji, usimamizi wa hatari na ufuatiliaji wa soko.
Mkulima anapaswa pia kujifunza kuzalisha kwa viwango vinavyokubalika na walaji na wanunuzi.
NANENANE NI JUKWAA LA KUJIFUNZA NA KUUNGANISHA FURSA
Ushiriki wa Zawadi Agrovety katika Maonesho ya Nanenane unaonyesha umuhimu wa maonesho hayo katika kuwaunganisha wakulima na wadau wa sekta ya kilimo.
Kwa mkulima, Nanenane si sehemu ya kwenda kuangalia bidhaa pekee.
Ni fursa ya kupata elimu, kuuliza maswali, kujifunza teknolojia mpya, kujua mbegu zinazopatikana na kutafuta masoko.
Vijana wanaotembelea maonesho wanapaswa kutumia nafasi hiyo kujenga mahusiano na kampuni, wataalamu na wakulima wengine.
Wanaweza pia kujifunza kuhusu biashara ambazo zinaweza kuanzishwa bila kuhitaji mtaji mkubwa mwanzoni.
KILIMO CHA MBOGAMBOGA KINAWEZA KUANZA KIDOGO NA KUKUA
Moja ya ujumbe muhimu kutoka kwa Hawa ni kwamba kijana anaweza kulima sehemu ndogo na kupata matokeo makubwa sana na hata wakati mwingine kuweza kuajiri vijana wengine.
Hii inapaswa kuwa sehemu ya mjadala mpana kuhusu ajira nchini.
Badala ya kila kijana kutafuta mwajiri, baadhi yao wanaweza kuwa waajiri kupitia kilimo.
Kijana mmoja anaweza kuanza na shamba dogo.
Akapata faida.
Akaongeza eneo.
Akanunua vifaa vya umwagiliaji.
Akaongeza uzalishaji.
Akaanza kusambaza kwa migahawa.
Akaajiri vijana wa kusaidia shambani.
Baadaye akaingia katika ufungashaji na usafirishaji.
Hapo ndipo kilimo kidogo kinapoweza kubadilika na kuwa biashara kubwa.
HITIMISHO: VIJANA WASUBIRI AJIRA AU WAJENGE AJIRA KUPITIA KILIMO?
Ujumbe uliotolewa na Zawadi Agrovety kupitia Hawa Abdallah katika Maonesho ya Nanenane mkoani Arusha unaibua mjadala muhimu kuhusu nafasi ya kilimo cha mbogamboga katika kutatua changamoto ya ajira kwa vijana na kuongeza kipato cha kaya.
Kilimo cha mbogamboga kinaweza kuwa fursa yenye thamani kubwa kwa vijana kutokana na uwezo wa kuanza kwa kiwango kidogo, kutumia mbegu bora, kuzalisha kwa awamu na kuuza katika masoko mbalimbali.
Hata hivyo, mafanikio yake yanahitaji zaidi ya kupanda mbegu na kusubiri mavuno.
Yanahitaji elimu, mbegu bora, maji, usimamizi mzuri wa shamba, taarifa za soko, kumbukumbu za kifedha, teknolojia, ubora wa mazao na nidhamu ya biashara.
Kwa hiyo, kijana anayetaka kuingia katika kilimo cha mbogamboga hapaswi kujiuliza tu:
“Nitalima nini?”
Anapaswa pia kujiuliza:
“Nitalima kwa ajili ya nani, nitauza wapi, nitauza lini, gharama zangu zitakuwa kiasi gani na nitapata faida kiasi gani?”
Hapo ndipo kilimo kinapogeuka kuwa biashara.
Na kama vijana wengi wataweza kutumia maeneo madogo waliyonayo, kuwekeza katika elimu na teknolojia, kutumia mbegu bora na kuzalisha kwa kuzingatia mahitaji ya soko, kilimo cha mbogamboga kinaweza kuwa zaidi ya chanzo cha chakula.
Kinaweza kuwa chanzo cha ajira, kipato, biashara, usalama wa chakula na maendeleo ya familia na Taifa kwa ujumla.
Kwa maana hiyo, ujumbe wa Zawadi Agrovety kwa vijana ni muhimu: kilimo hakipaswi kuwa chaguo la mwisho baada ya kukosa ajira; kinaweza kuwa chaguo la kwanza la kujenga ajira na biashara ikiwa kitaendeshwa kwa maarifa na mtazamo wa kibiashara.
MKULIMA JEMBE BLOG
NI JUHUDI ZETU VIJIJI KUWA MIJI
No comments:
Post a Comment