PARACHICHI HASS: AVOAFRICA YAWASHAURI WAKULIMA WA MAENEO YA BARIDI KUONGEZA UZALISHAJI, SOKO LA NJE LINAENDELEA KUKUA

ARUSHA: Kampuni ya ununuzi wa zao la parachichi aina ya Hass na Fuerte, AVOAfrica, imewataka wakulima katika maeneo yenye hali ya hewa ya baridi kuongeza uzalishaji wa parachichi aina ya Hass, maarufu kwa baadhi ya wakulima kama Upele, ikieleza kuwa zao hilo linaendelea kuwa na mahitaji makubwa katika masoko ya kimataifa na kutoa fursa ya kuongeza kipato kwa wakulima.

Wito huo umetolewa wakati Tanzania ikiendelea kuona ongezeko la uzalishaji wa mazao ya bustani, huku parachichi likiwa miongoni mwa mazao yenye uwezo mkubwa wa kuunganisha mkulima wa Tanzania na masoko ya ndani na nje ya nchi.

Kwa mujibu wa kampuni hiyo, wakulima wanaoishi katika maeneo yenye mazingira yanayofaa kwa uzalishaji wa parachichi wanapaswa kutumia fursa hiyo kwa kuongeza uzalishaji wa Hass, hasa kwa kuzingatia ubora wa zao, mahitaji ya wanunuzi na taratibu zinazohitajika ili kufikia masoko ya kimataifa.

MAHITAJI YA PARACHICHI HASS YAONGEZEKA KIMATAIF

Aidha, imeelezwa kuwa zao hilo la parachichi linaendelea kupata mahitaji makubwa katika masoko ya kimataifa na kuwapa wakulima fursa ya kuongeza kipato.

Hayo yamesemwa na Afisa Mazingira wa AVOAfrica, Getruda Salingo, wakati akizungumza na waandishi wa habari kwenye Maonesho ya Nanenane yanayoendelea katika Viwanja vya Themi, Njiro mkoani Arusha.

Getruda amesema AVOAfrica imeshiriki maonesho hayo kwa lengo la kuwafikia wakulima, kutoa elimu kuhusu kilimo cha parachichi aina ya Hass na kuwahakikishia soko la uhakika kwa mazao yao.

Ujumbe huo ni muhimu kwa wakulima kwa sababu moja ya changamoto kubwa katika kilimo cha mazao ya biashara ni suala la soko.

Mkulima anaweza kutumia muda, nguvu na fedha kuanzisha shamba, kununua pembejeo, kulima, kupalilia, kupogoa na kuhudumia miti yake kwa miaka kadhaa kabla ya kuanza kupata mavuno.

Iwapo anapofikia hatua ya kuvuna anakosa soko, gharama zote hizo zinaweza kumweka katika mazingira magumu ya kiuchumi.

Ndiyo maana kuwepo kwa wanunuzi wanaowafikia wakulima na kutoa taarifa kuhusu mahitaji ya soko ni jambo linaloweza kusaidia kupanga uzalishaji kwa mtazamo wa kibiashara.

AVOAFRICA YANUA MABAWA KUTOKA NJOMBE HADI KANDA NYINGINE

Getruda amesema kampuni hiyo, yenye makao yake mkoani Njombe, inajishughulisha na ununuzi wa parachichi kutoka kwa wakulima na kwa sasa inakusanya mazao hayo katika mikoa ya Njombe, Mbeya, Iringa na Ruvuma, huku ikitarajia kupanua shughuli zake hadi mkoani Arusha kutokana na mwitikio mkubwa wa wakulima.

Upanuzi huo unaweza kuwa na umuhimu kwa wakulima wa Arusha ambao wameonyesha nia ya kuingia katika uzalishaji wa parachichi.

Kwa upande mwingine, kuongezeka kwa wanunuzi katika eneo la uzalishaji kunaweza kusaidia kupunguza umbali ambao mkulima analazimika kusafirisha mazao yake baada ya kuvuna.

Hata hivyo, kwa mkulima ni muhimu kutambua kwamba kuwa na soko hakumaanishi kwamba kila parachichi litauzwa kwa bei moja.

Ubora wa zao, ukubwa wa tunda, ukomavu, usafi, uharibifu, namna ya kuvuna, utunzaji baada ya mavuno na mahitaji ya mnunuzi vinaweza kuwa na nafasi kubwa katika thamani ya bidhaa.

Kwa hiyo, elimu ya soko inapaswa kwenda sambamba na elimu ya uzalishaji.

KWA NINI HASS INAANGALIWA KWA JICHO LA KIMATAIFA?

“Parachichi aina ya Hass ndiyo inayohitajika zaidi katika masoko ya nje kwa sababu ina kiwango kikubwa cha mafuta na ubora unaokidhi mahitaji ya wanunuzi wa kimataifa,” amesema Getruda.

Kauli hiyo inaonyesha umuhimu wa kuchagua aina ya parachichi kulingana na soko linalolengwa.

Hass ni miongoni mwa aina za parachichi zinazojulikana katika biashara ya kimataifa.

Tunda lake linapokomaa huwa na ngozi inayobadilika na kuwa nyeusi-kijani hadi nyeusi, kutegemea hatua ya ukomavu na mazingira, huku ndani likiwa na nyama yenye mafuta mengi.

Kwa mkulima, jambo muhimu si tu kujua kwamba Hass inalipa, bali kuelewa kwa nini soko linaitaka na ni ubora gani unaotakiwa.

Hapo ndipo elimu ya kilimo cha kibiashara inapokuwa muhimu.

SOKO LA SAUDI ARABIA NA DUBAI

Getruda amebainisha kuwa kwa sasa kampuni hiyo inauza zaidi katika masoko ya Saudi Arabia na Dubai, ambako mahitaji ni makubwa, hivyo wakulima wanapaswa kuchangamkia fursa hiyo ambayo soko lake ni la uhakika.

Kauli hiyo inatoa picha ya fursa iliyopo katika kuunganisha uzalishaji wa wakulima na masoko ya nje.

Saudi Arabia na masoko ya Mashariki ya Kati kwa ujumla yana mahitaji ya bidhaa mbalimbali za chakula, na parachichi ni miongoni mwa bidhaa zinazoweza kuingia katika mifumo hiyo ya biashara.

Hata hivyo, mkulima anapaswa kuelewa kwamba soko la kimataifa lina viwango.

Mataifa yanayonunua bidhaa kutoka nje yanaweza kuweka masharti kuhusu ubora, usalama wa chakula, mabaki ya viuatilifu, usafi, ufungashaji, ufuatiliaji wa bidhaa na namna ya kusafirisha mazao.

Hivyo, safari ya kufikia soko la nje inaanzia shambani.

MKULIMA ANATAKIWA KUZALISHA KWA KUZINGATIA SOKO

Mkulima wa parachichi hapaswi kuanza uzalishaji kwa kujiuliza tu:

“Nitapata bei gani?”

Anapaswa kuanza kwa kujiuliza:

“Nani atanunua? Anataka ubora gani? Anahitaji kiasi gani? Anataka parachichi katika msimu gani? Na mimi nitazalishaje kulingana na mahitaji hayo?”

Huo ndio msingi wa kilimo kinachoongozwa na soko.

Mkulima anayezalisha bila kujua soko anaweza kuvuna kwa wakati ambao bidhaa nyingi zimeingia sokoni na hivyo kukutana na bei ndogo.

Lakini mkulima anayeelewa mnyororo wa thamani anaweza kupanga uzalishaji wake kwa kuzingatia mahitaji ya soko, msimu, ubora na uwezo wa mnunuzi.

ARUSHA YATAZAMWA KAMA ENEO JIPYA LA UPANUZI

“Wakulima wengi wa Arusha wameonyesha nia ya kuingia katika kilimo hicho, lakini wamekuwa wakikabiliwa na changamoto ya ukosefu wa soko la uhakika. Hivyo kutokana na hali hiyo, AVOAfrica inapanga kufungua ofisi mkoani Arusha ili kurahisisha huduma kwa wakulima na kuongeza kasi ya ukusanyaji wa mazao,” amesema Getruda.

Uamuzi huo unaweza kuwa na umuhimu mkubwa kwa wakulima wa Arusha iwapo utafuatiwa na huduma zinazowawezesha wakulima kuzalisha kwa viwango vinavyohitajika na masoko.

Ofisi ya kampuni katika eneo la uzalishaji inaweza kurahisisha mawasiliano kati ya mkulima na mnunuzi.

Mkulima anaweza kupata taarifa kuhusu mahitaji ya soko, ratiba za ukusanyaji, ubora unaotakiwa na taratibu za mauzo.

Kwa upande wa mnunuzi, kuwa karibu na wakulima kunaweza kurahisisha ukusanyaji wa kiasi kikubwa cha mazao.

Hii ndiyo dhana ya kujenga mnyororo wa thamani wenye ufanisi.

ELIMU YA PARACHICHI IANZIE KABLA YA KUPANDA

Kwa mkulima anayefikiria kuanzisha shamba la Hass, jambo la kwanza si kununua miche.

Jambo la kwanza ni kupata elimu na kufanya tathmini ya eneo.

Mkulima anatakiwa kuangalia hali ya hewa, aina ya udongo, upatikanaji wa maji, mwinuko wa eneo, mifereji ya maji, upatikanaji wa barabara na umbali kutoka shambani hadi kituo cha ukusanyaji au soko.

Pia anapaswa kujua kama eneo lake linafaa kwa parachichi na aina gani ya miche inafaa.

Miche bora kutoka chanzo kinachoaminika ni msingi muhimu wa kuanzisha shamba lenye tija.

Mkulima hapaswi kununua miche kwa sababu tu inaonekana kuwa na afya.

Anapaswa kujua aina yake, chanzo chake, ubora wake na historia ya uzalishaji wa miche hiyo.

UBORA WA PARACHICHI UNAANZA SHAMBANI

Kuna dhana kwamba ubora wa parachichi unaanza wakati wa kuvuna.

Ukweli ni kwamba ubora hujengwa tangu hatua ya kuandaa shamba.

Mkulima anapaswa kuzingatia uchaguzi wa miche, nafasi za kupanda, lishe ya mimea, umwagiliaji pale inapohitajika, udhibiti wa magonjwa na wadudu, usafi wa shamba na usimamizi wa miti.

Kupogoa kwa usahihi kunaweza kusaidia katika usimamizi wa mwavuli wa mti na kurahisisha baadhi ya shughuli za shamba.

Pia usimamizi mzuri wa maji ni muhimu.

Parachichi linahitaji mazingira yanayofaa kwa ukuaji, lakini maji yaliyotuama yanaweza kuwa tatizo kubwa kwa mizizi.

Hivyo, mfumo mzuri wa mifereji na usimamizi wa unyevu wa udongo ni sehemu muhimu ya kilimo cha kibiashara.

UVUNAJI NA UTUNZAJI BAADA YA MAVUNO

Mkulima anaweza kuzalisha parachichi bora lakini akapoteza sehemu ya thamani yake kwa kuvuna vibaya.

Tunda linapaswa kuvunwa kwa kuzingatia ukomavu unaofaa kwa soko linalolengwa.

Kuvuna mapema sana au kuchelewa kunaweza kuathiri ubora wa bidhaa.

Baada ya kuvuna, parachichi linahitaji kushughulikiwa kwa uangalifu ili kupunguza michubuko na uharibifu.

Hapa ndipo suala la post-harvest handling, yaani utunzaji baada ya mavuno, linapokuwa muhimu.

Mkulima anapaswa kuelewa kwamba soko la nje haliangalii tu kiasi cha parachichi alichozalisha.

Linaangalia pia kiasi cha bidhaa kinachofika sokoni katika hali inayokubalika.

SOKO LA NJE LINAHITAJI UAMINIFU

Wakulima wanapotaka kuingia katika soko la kimataifa wanapaswa kuelewa kuwa mnunuzi wa nje anahitaji uhakika wa kupata bidhaa yenye ubora unaofanana mara kwa mara.

Hivyo, ubora wa mzigo mmoja haupaswi kuwa mzuri wakati mzigo mwingine ni wa kiwango cha chini.

Hii ndiyo sababu traceability, yaani uwezo wa kufuatilia bidhaa kutoka ilikotoka hadi hatua za mwisho za mnyororo wa thamani, ni muhimu katika biashara ya kisasa ya chakula.

Mkulima anayejenga kumbukumbu nzuri za shamba lake, matumizi ya pembejeo na shughuli za uzalishaji anajiweka katika nafasi nzuri zaidi ya kufuata taratibu za masoko rasmi.

FURSA YA KUONGEZA KIPATO CHA MKULIMA

Getruda amewataka wakulima kutumia fursa ya mahitaji makubwa ya parachichi hiyo katika soko la kimataifa, kwani wanunuzi wa nje wamekuwa wakisifu ubora wa parachichi zinazozalishwa nchini na kuendelea kuonyesha nia ya kuzinunua kwa wingi.

Hii ni fursa ambayo wakulima wanapaswa kuitazama kwa mtazamo wa muda mrefu.

Parachichi si zao la msimu mfupi kama baadhi ya mazao ya chakula.

Kuanzisha shamba ni uwekezaji unaohitaji uvumilivu, mtaji, usimamizi na mipango.

Kwa hiyo, mkulima anapaswa kuangalia faida katika mzunguko mzima wa maisha ya shamba badala ya kutegemea bei ya msimu mmoja.

HATA HIVYO, MKULIMA ASIINGIE KWA HARAKA BILA MPANGO

Licha ya fursa ya soko, mkulima hapaswi kuingia katika kilimo cha Hass kwa kusikia tu kwamba bei ni nzuri au soko ni la uhakika.

Anapaswa kufanya utafiti.

Anapaswa kujua gharama za kuanzisha shamba.

Anapaswa kujua gharama za miche, maandalizi ya shamba, mbolea, umwagiliaji, dawa pale inapohitajika, kazi za shambani, usafirishaji na utunzaji baada ya mavuno.

Pia anapaswa kujua muda ambao miti itaanza kutoa mavuno ya kibiashara kulingana na mfumo wa uzalishaji na aina ya miche.

Hii itamsaidia kutengeneza mpango wa biashara na kujua kama ana uwezo wa kugharamia shamba hadi kufikia uzalishaji.

VIKUNDI VYA WAKULIMA VINAWEZA KUWA SULUHISHO

Wakulima wadogo wanaweza pia kutumia nguvu ya vikundi au vyama vya ushirika.

Mkulima mmoja anaweza kuwa na kiasi kidogo cha parachichi, lakini wakulima 100 wakiwa wamejipanga wanaweza kuwa na kiasi kikubwa kinachoweza kumvutia mnunuzi.

Kupitia vikundi, wakulima wanaweza pia kujadiliana kuhusu ununuzi wa pembejeo, kupata elimu, kupanga uvunaji na kurahisisha ukusanyaji.

Nguvu ya pamoja inaweza kuongeza uwezo wa mkulima kujadiliana na wanunuzi na taasisi nyingine.

PARACHICHI NA UCHUMI WA TAIFA

Aidha, Getruda amesisitiza kuwa kuongezeka kwa uzalishaji wa parachichi aina ya Hass kutasaidia kuongeza mapato ya wakulima, kuchochea ukuaji wa sekta ya kilimo na kuongeza mchango wa mazao ya bustani katika uchumi wa Taifa kupitia mauzo ya nje.

Hii ni hoja yenye uzito kwa sababu kilimo cha mazao ya biashara kinaweza kuwa sehemu ya kuongeza mapato ya kaya na fedha za kigeni kupitia mauzo ya nje.

Mnyororo wa thamani wa parachichi pia unahusisha ajira na biashara nyingine kama uzalishaji wa miche, usafirishaji, ufungashaji, ukusanyaji, usindikaji, huduma za pembejeo na huduma za kitaalamu.

Kwa hiyo, parachichi linaweza kuwa zaidi ya zao la mkulima mmoja.

Linaweza kuwa sekta inayozalisha fursa kwa watu wengi katika mnyororo mzima wa thamani.

TANZANIA INAHITAJI KUONGEZA THAMANI

Wakati Tanzania ikiendelea kuongeza uzalishaji, suala la kuongeza thamani linapaswa pia kupewa kipaumbele.

Si kila parachichi litakwenda katika soko la fresh produce.

Baadhi ya mazao yanaweza kuelekezwa kwenye usindikaji kulingana na ubora, ukubwa, mahitaji ya soko na teknolojia iliyopo.

Mafuta ya parachichi, bidhaa za chakula na bidhaa nyingine zinazotokana na zao hilo zinaweza kuwa sehemu ya fursa za kuongeza thamani.

Hii inaweza kupunguza utegemezi wa kuuza bidhaa ikiwa ghafi pekee na kuongeza fursa za ajira na biashara.

NANENANE NI DARASA LA MKULIMA

Ushiriki wa AVOAfrica katika Maonesho ya Nanenane unaonyesha umuhimu wa maonesho hayo kama sehemu ya kuunganisha wakulima na sekta binafsi.

Kwa mkulima, maonesho hayapaswi kuwa sehemu ya kutembelea na kuangalia bidhaa pekee.

Ni sehemu ya kuuliza maswali, kutafuta taarifa, kulinganisha teknolojia na kutafuta masoko.

Mkulima wa Arusha anayefikiria kuingia katika kilimo cha Hass anaweza kutumia fursa kama hii kujifunza kutoka kwa wataalamu na wanunuzi kabla ya kuwekeza.

UJUMBE KWA MKULIMA WA ARUSHA NA MAENEO YA BARIDI

Kwa wakulima wa maeneo yenye hali ya hewa inayofaa kwa parachichi, ujumbe wa AVOAfrica unafungua mjadala mpana kuhusu namna Tanzania inaweza kutumia vizuri mazingira yake ya uzalishaji.

Lakini hatua inayofuata inapaswa kuwa uzalishaji wenye tija na ubora.

Mkulima asipande miti mingi bila mpango.

Asipande kwa sababu tu jirani yake anapanda.

Asichague miche kwa bei rahisi pekee.

Asitumie pembejeo bila ushauri.

Asivune bila kujua mahitaji ya mnunuzi.

Na asiuze bila kuelewa gharama halisi za uzalishaji.

Kilimo cha kibiashara kinahitaji maamuzi yanayotokana na taarifa.

HASS NI FURSA, LAKINI ELIMU NA UBORA NDIO UFUNGUA MILANGO YA SOKO

Taarifa kutoka AVOAfrica kuhusu kuongezeka kwa mahitaji ya parachichi aina ya Hass katika masoko ya nje inatoa matumaini kwa wakulima wanaotafuta mazao yenye uwezo wa kuongeza kipato.

Kwa sasa, kampuni hiyo inakusanya parachichi katika Njombe, Mbeya, Iringa na Ruvuma, huku ikitarajia kupanua shughuli zake hadi Arusha kutokana na mwitikio mkubwa wa wakulima.

Masoko ya Saudi Arabia na Dubai yaliyotajwa na kampuni hiyo yanaonyesha fursa ya kuunganisha uzalishaji wa Tanzania na mahitaji ya kimataifa.

Hata hivyo, fursa hiyo itakuwa na maana zaidi iwapo mkulima atazalisha kwa kuzingatia ubora, usalama wa chakula, mahitaji ya mnunuzi, utunzaji baada ya mavuno na mipango ya biashara.

Kwa Tanzania, kuongeza uzalishaji wa Hass kunaweza kusaidia kuongeza mapato ya wakulima na kuchochea sekta ya mazao ya bustani, lakini mafanikio ya muda mrefu yanahitaji zaidi ya kuongeza idadi ya miti.

Yanahitaji miche bora, elimu, teknolojia, miundombinu, masoko, ushirikiano wa wakulima, upatikanaji wa mitaji, uhifadhi na usafirishaji wenye ufanisi pamoja na mifumo imara ya kuwaunganisha wakulima na wanunuzi.

Kwa mkulima, ujumbe mkuu ni mmoja:

USIPANDE PARACHICHI KWA SABABU TU UMEAMBIA LINALIPA—PANDE KWA KUJUA SOKO, UBORA UNAOTAKIWA, GHARAMA ZAKO NA MPANGO WA BIASHARA.

Kwa sababu katika soko la kimataifa, si kila tunda linalozalishwa ndilo linalouzwa kwa bei nzuri; tunda lenye ubora unaotakiwa na soko ndilo linaloweza kumrudishia mkulima thamani ya kazi yake.

MKULIMA JEMBE BLOG

NI JUHUDI ZETU VIJIJI KUWA MIJI