Nanenane Kanda ya Kaskazini imehitimishwa: Wakulima 100,000+ Wapata Elimu, Teknolojia na Fursa za Kuongeza Tija

Na Mkulima Jembe Blog

Maonesho ya siku kuu ya Wakulima Nanenane Kanda ya Kaskazini yamehitimishwa mkoani Arusha, yakihudhuriwa na zaidi ya wananchi 100,000 na kushirikisha waonyeshaji 446 kutoka sekta mbalimbali.

Maonesho hayo yaliyojikita katika kuonesha fursa, teknolojia na ubunifu katika kilimo, ufugaji na uvuvi, yamebeba kaulimbiu isemayo:

“Tambua Soko, Ongeza Tija, Kutekeleza Dira 2050.”

Kaulimbiu hiyo imeendelea kuweka msisitizo kwenye jambo ambalo ni muhimu sana kwa mkulima wa sasa—kwamba kilimo hakiwezi kuendelea kuwa shughuli ya kuzalisha mazao pekee bila kuzingatia soko, tija, teknolojia, taarifa sahihi na thamani ya bidhaa.

Kwa muktadha huo, maonesho ya Nanenane hayakuwa tu sehemu ya wakulima, wafugaji na wavuvi kuonesha shughuli zao, bali pia yalikuwa jukwaa la kujifunza, kubadilishana uzoefu, kupata teknolojia mpya na kufahamu namna ya kufanya uzalishaji wenye tija zaidi.

WANANCHI ZAIDI YA 100,000 WASHIRIKI NANENANE KANDA YA KASKAZINI

Ushiriki wa zaidi ya wananchi 100,000 katika maonesho hayo unaonesha ukubwa wa umuhimu wa sekta za kilimo, mifugo na uvuvi kwa wananchi wa Kanda ya Kaskazini na Tanzania kwa ujumla.

Kwa wakulima, maonesho kama haya yana nafasi kubwa kwa sababu yanawaleta pamoja wadau mbalimbali katika eneo moja.

Mkulima anaweza kupata fursa ya kuona mashine za kilimo, mbegu, mbolea, dawa, mifumo ya umwagiliaji, teknolojia za ufugaji, huduma za kifedha, masoko, bidhaa za usindikaji pamoja na kupata elimu kutoka kwa wataalamu.

Kwa upande mwingine, waonyeshaji wanapata fursa ya kukutana moja kwa moja na wakulima ambao ndio watumiaji wakuu wa teknolojia na huduma wanazozalisha.

Hivyo, idadi ya zaidi ya wananchi 100,000 si tu takwimu ya mahudhurio, bali ni kiashiria cha namna jamii inavyoendelea kutafuta maarifa na fursa zinazoweza kuongeza kipato kupitia shughuli za uzalishaji.

WAONYESHAJI 446 WATOA FURSA KWA WAKULIMA

Maonesho hayo yameshirikisha waonyeshaji 446 kutoka sekta mbalimbali, jambo lililoongeza wigo wa huduma na teknolojia ambazo wakulima, wafugaji na wavuvi waliweza kuziona na kujifunza.

Kwa mkulima, jambo muhimu si kwenda kwenye maonesho kwa ajili ya kuona bidhaa pekee, bali ni kwenda na maswali yanayohusiana na changamoto alizonazo shambani.

Kwa mfano, mkulima anayepata changamoto ya ukame anaweza kutafuta elimu kuhusu umwagiliaji. Mkulima anayepata mavuno madogo anaweza kutafuta taarifa kuhusu mbegu bora, mbolea, udhibiti wa magonjwa na wadudu pamoja na matumizi sahihi ya teknolojia.

Mkulima anayelalamikia bei ndogo ya mazao anaweza kutafuta taarifa kuhusu masoko, uhifadhi, usindikaji na namna ya kuongeza thamani ya mazao.

Hii ndiyo sababu maonesho yanapaswa kuonekana kama darasa kubwa la kilimo na biashara, badala ya kuwa sehemu ya kutembelea na kuangalia bidhaa bila kuchukua maarifa.

AMOS MAKALLA: WAKULIMA WATUMIE TAFITI, TEKNOLOJIA NA ZANA BORA

Akizungumza wakati wa kufunga maonesho hayo kwa niaba ya Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu–TAMISEMI, Prof. Riziki Shemdoe, Mkuu wa Mkoa wa Arusha, Amos Makalla, aliwataka wakulima, wafugaji na wavuvi kutumia matokeo ya tafiti, teknolojia na zana bora za uzalishaji ili kuongeza tija.

Ujumbe huu una umuhimu mkubwa kwa sababu maendeleo ya kilimo yanategemea uwezo wa mkulima kubadilika kutoka kwenye uzalishaji unaotegemea mazoea pekee kwenda kwenye uzalishaji unaotumia maarifa na ushahidi wa kisayansi.

Tafiti zinazofanywa na wataalamu zinaweza kumsaidia mkulima kufahamu aina ya mbegu inayofaa katika eneo fulani, muda sahihi wa kupanda, mahitaji ya virutubisho vya udongo, namna ya kudhibiti magonjwa na wadudu pamoja na mbinu bora za kuvuna na kuhifadhi mazao.

Teknolojia nayo inaweza kupunguza gharama za uzalishaji, kuongeza ufanisi na kusaidia mkulima kutumia rasilimali chache kupata uzalishaji mkubwa.

Aidha, Makalla aliwahimiza wakulima kutumia mbegu zilizoidhinishwa na kuzingatia kalenda ya kilimo ili kuongeza uzalishaji na kupunguza changamoto zinazoweza kujitokeza katika kilimo.

KWA NINI MKULIMA ATUMIE MBEGU ZILIZOIDHINISHWA?

Mbegu ni msingi wa uzalishaji wa mazao. Mkulima anaweza kuwa na ardhi nzuri, mbolea na huduma nzuri za kilimo, lakini akitumia mbegu isiyo na ubora anaweza kupata mavuno madogo.

Mbegu zilizoidhinishwa hufanyiwa taratibu za kuhakikisha zinakidhi viwango vinavyotakiwa kabla ya kufikishwa kwa wakulima.

Kwa hiyo, mkulima anapaswa kuwa makini wakati wa kununua mbegu na kuhakikisha ananunua kutoka kwa vyanzo vinavyotambulika.

Ni muhimu pia mkulima kusoma maelekezo yaliyo kwenye kifungashio cha mbegu, kuangalia aina ya zao, eneo linalofaa kwa mbegu hiyo, muda wa kupanda na maelekezo mengine ya kitaalamu.

Kutumia mbegu kwa sababu tu imependwa na mkulima mwingine bila kuangalia mazingira ya eneo lako kunaweza kusababisha matokeo yasiyotarajiwa.

KALENDA YA KILIMO NI MUHIMU KWA MKULIMA

Mkuu wa Mkoa wa Arusha pia alisisitiza umuhimu wa kuzingatia kalenda ya kilimo.

Kalenda ya kilimo humsaidia mkulima kupanga shughuli zake kwa kuzingatia msimu.

Mkulima anapofahamu wakati sahihi wa kuandaa shamba, kupanda, kuweka mbolea, kudhibiti magonjwa na wadudu pamoja na kuvuna, anakuwa katika nafasi nzuri ya kupunguza hasara.

Hata hivyo, mkulima anapaswa pia kufuatilia taarifa za hali ya hewa kwa sababu mabadiliko ya tabianchi yanaweza kubadilisha mwenendo wa mvua na misimu ya kilimo.

TEKNOLOJIA SI ANASA, NI CHOMBO CHA KUONGEZA TIJA

Makala alisema wakati umefika kwa wakulima kuongeza matumizi ya teknolojia za kisasa, ikiwemo kilimo cha umwagiliaji, huduma za ugani zinazotolewa kwa njia ya TEHAMA pamoja na mifumo ya kidijitali inayowawezesha kupata taarifa za hali ya hewa, masoko, pembejeo na huduma za kifedha kwa wakati.

Hili ni jambo muhimu sana katika kilimo cha sasa.

Kwa muda mrefu wakulima wengi wamekuwa wakitegemea taarifa zinazopatikana kutoka kwa majirani au uzoefu wa miaka iliyopita. Ingawa uzoefu wa mkulima una thamani, mazingira ya kilimo yanabadilika na hivyo taarifa mpya zinahitajika.

UMwagiliaji WAWEZESHA MKULIMA KUPUNGUZA UTEGEMEZI WA MVUA

Kilimo cha umwagiliaji kinaweza kumsaidia mkulima kupunguza utegemezi wa mvua na kupanga uzalishaji kwa uhakika zaidi.

Mkulima anayepata maji ya uhakika anaweza kuwa na uwezo wa kupanga uzalishaji kulingana na mahitaji ya soko badala ya kusubiri msimu wa mvua pekee.

Hata hivyo, matumizi ya umwagiliaji yanapaswa kuambatana na usimamizi mzuri wa maji ili kuepuka upotevu na kuhakikisha rasilimali hiyo inatumika kwa ufanisi.

Teknolojia za umwagiliaji zinazodhibiti matumizi ya maji zinaweza kuwa na umuhimu mkubwa hasa katika maeneo yanayokabiliwa na changamoto za upatikanaji wa maji.

TEHAMA YAMSAIDIA MKULIMA KUPATA TAARIFA KWA WAKATI

Huduma za ugani zinazotolewa kwa njia ya TEHAMA zinaweza kumrahisishia mkulima kupata ushauri bila kulazimika kusafiri umbali mrefu kumtafuta mtaalamu.

Kwa kutumia simu na mifumo mbalimbali ya kidijitali, mkulima anaweza kupata taarifa kuhusu kilimo, hali ya hewa, magonjwa na wadudu, masoko, pembejeo na huduma za kifedha.

Hii ina maana kwamba simu ya mkononi inaweza kuwa zaidi ya chombo cha mawasiliano; inaweza kuwa chombo cha biashara na elimu kwa mkulima.

Mkulima anapaswa kutumia fursa hiyo kujifunza na kufuatilia taarifa kutoka kwenye vyanzo vinavyoaminika.

TAARIFA ZA MASOKO NI SILAHA YA MKULIMA

Makala alisema upatikanaji wa taarifa sahihi kuhusu bei za mazao katika masoko mbalimbali humsaidia mkulima kufanya maamuzi sahihi kuhusu mahali pa kuuza mazao yake na kupata bei yenye tija.

Hili ni eneo ambalo linahitaji kupewa uzito mkubwa.

Mkulima akizalisha bila kujua soko analolenga anaweza kukutana na changamoto wakati wa mavuno.

Kwa mfano, mkulima anaweza kuvuna kwa wingi wakati huo huo wakulima wengine nao wamevuna zao hilo hilo. Kama hakuna mpango wa uhifadhi, usindikaji au masoko mbadala, bei inaweza kushuka.

Kwa hiyo, kaulimbiu ya “Tambua Soko, Ongeza Tija, Kutekeleza Dira 2050” inampa mkulima ujumbe muhimu: soko linapaswa kuanza kufikiriwa kabla ya uzalishaji, si baada ya kuvuna pekee.

Mkulima anatakiwa kujiuliza:

• Nani atanunua mazao yangu?
• Soko liko wapi?
• Bei ni kiasi gani?
• Ni wakati gani bei huwa nzuri?
• Ninaweza kuhifadhi mazao?
• Ninaweza kuongeza thamani kabla ya kuuza?
• Gharama za uzalishaji ni kiasi gani?
• Faida yangu itakuwa kiasi gani?

Maswali haya yanaweza kumsaidia mkulima kuanza kuiona shughuli yake kama biashara, badala ya uzalishaji wa kawaida pekee.

NURDIN BABU: TEKNOLOJIA NI MUHIMU KATIKA KUONGEZA UZALISHAJI

Kwa upande wake, Mkuu wa Mkoa wa Kilimanjaro, Nurdin Babu, alisema wakulima hawawezi kuongeza uzalishaji na kufikia hatua kubwa za maendeleo bila kutumia teknolojia za kisasa, zana bora za kilimo na pembejeo sahihi.

Kauli hiyo inaelekeza kwenye changamoto kubwa inayowakabili wakulima wengi: uzalishaji mdogo kwa kutumia rasilimali nyingi.

Mkulima anaweza kuwa na ekari nyingi lakini akapata mavuno madogo kwa sababu ya mbegu zisizofaa, matumizi yasiyo sahihi ya mbolea, ukosefu wa maji, zana duni au kutofuata kanuni bora za kilimo.

Teknolojia inapotumika kwa usahihi inaweza kusaidia kuongeza uzalishaji katika eneo lile lile.

ARDHI YENYE RUTUBA NI FURSA, LAKINI INAHITAJI USIMAMIZI

Babu alisema Tanzania imejaliwa kuwa na ardhi yenye rutuba, hivyo wakulima, wafugaji na wavuvi wanapaswa kutumia rasilimali hizo kwa tija huku wakizingatia matumizi ya teknolojia na mbinu bora za uzalishaji.

Ardhi yenye rutuba ni rasilimali muhimu, lakini haiwezi kutumiwa bila mpango.

Mkulima anahitaji kujua afya ya udongo wake, mahitaji ya zao analolima na namna ya kuhifadhi rutuba hiyo kwa muda mrefu.

Matumizi ya kilimo kinachohifadhi udongo, usimamizi mzuri wa maji, matumizi sahihi ya mbolea na mzunguko wa mazao ni miongoni mwa mbinu zinazoweza kusaidia kulinda uzalishaji wa ardhi kwa muda mrefu.

Kwa hiyo, kuongeza tija hakumaanishi kutumia ardhi kupita kiasi, bali ni kuitumia kwa ufanisi na kwa njia endelevu.

RUZUKU YA PEMBEJEO NI FURSA KWA MKULIMA

Babu pia alisema Serikali imeweka mkazo katika kuhakikisha wakulima wanapata pembejeo kwa utaratibu wa ruzuku, hivyo akawataka kutumia fursa hiyo kwa kufuata taratibu zilizowekwa na kufika katika maeneo yanayotambuliwa na Serikali.

Ruzuku ya pembejeo inalenga kupunguza mzigo wa gharama unaomkabili mkulima na kumwezesha kupata baadhi ya pembejeo muhimu kwa gharama nafuu zaidi.

Hata hivyo, mkulima anapaswa kuhakikisha anafuata utaratibu uliowekwa ili kunufaika na fursa hiyo.

Ni muhimu pia mkulima kutambua kwamba kupata pembejeo kwa ruzuku pekee hakutoshi kuongeza mavuno.

Matokeo mazuri yanahitaji matumizi sahihi ya pembejeo hizo.

Mbolea ikitumika kwa kiwango kisicho sahihi inaweza kuwa na athari tofauti na matarajio. Vivyo hivyo, mbegu bora zinahitaji kupandwa kwa wakati na kupewa huduma zinazostahili.

MBEGU ZINAZOFANYIWA MAJARIBIO ZINAWEZA KUWA FURSA MPYA

Aliongeza kuwa iwapo mbegu zinazofanyiwa majaribio zitathibitishwa na wataalamu, zitakuwa fursa muhimu kwa wakulima kuongeza mavuno kwa eneo na hivyo kuongeza kipato.

Hii ni hatua muhimu kwa maendeleo ya kilimo kwa sababu utafiti wa mbegu unalenga kupata aina zinazoweza kufanya vizuri kulingana na mazingira na mahitaji ya wakulima.

Mkulima, hata hivyo, hapaswi kukimbilia kutumia mbegu ambazo bado hazijathibitishwa kwa kutegemea ahadi za mavuno makubwa.

Ni muhimu kusubiri mchakato wa wataalamu kukamilika na mbegu husika kuthibitishwa kabla ya kusambazwa kwa matumizi rasmi.

Mbegu mpya inapothibitishwa, mkulima anaweza kupata fursa ya kuongeza uzalishaji kwa kutumia teknolojia inayofaa kwa eneo lake.

Babu alisisitiza kuwa matumizi sahihi ya teknolojia, mbegu bora na pembejeo yanaweza kuongeza tija na kuchangia maendeleo ya Taifa.

MAONESHO YA NANENANE NI DARASA LA MKULIMA

Kwa ujumla, maonesho ya Nanenane Kanda ya Kaskazini yameonesha umuhimu wa kuwaunganisha wakulima na wadau wa kilimo.

Ushiriki wa zaidi ya wananchi 100,000 na waonyeshaji 446 unaonesha kwamba sekta ya kilimo, mifugo na uvuvi ina nafasi kubwa katika uchumi na maisha ya wananchi.

Lakini faida kubwa ya maonesho kama haya itaonekana pale ambapo mkulima atakaporudi shambani na kuanza kutumia maarifa aliyoyapata.

Mkulima anapojifunza teknolojia mpya lakini haitekelezi, faida ya maonesho hubaki kuwa ndogo.

Kwa hiyo, ni muhimu wakulima kuanza kutengeneza utamaduni wa kuchukua kumbukumbu wakati wa maonesho, kuuliza maswali kwa wataalamu, kulinganisha teknolojia mbalimbali na kuchagua teknolojia inayolingana na uwezo na mazingira yao.

MARYAM AHMED: UHAMASISHAJI UMEONGEZA USHIRIKI

Awali, akitoa salamu na kusoma taarifa ya maandalizi ya maonesho hayo, Katibu Tawala wa Mkoa wa Manyara, Maryam Ahmed, alisema kamati ya maandalizi ilifanya jitihada mbalimbali kuhakikisha maonesho hayo yanafikia wadau wengi.

Alisema miongoni mwa hatua zilizochukuliwa ni kuimarisha uhamasishaji na utoaji wa taarifa kwa umma kupitia vyombo vya habari, hatua iliyosaidia kuwafikia wananchi na wadau mbalimbali na kuongeza ushiriki katika maonesho hayo.

Hili linaonesha umuhimu wa mawasiliano katika sekta ya kilimo.

Mkulima hawezi kutumia fursa ambayo haijui.

Taarifa kuhusu maonesho, pembejeo, masoko, teknolojia, huduma za kifedha, hali ya hewa na fursa nyingine zinahitaji kuwafikia wakulima kwa wakati.

Vyombo vya habari vina nafasi kubwa katika kuhakikisha taarifa hizi zinawafikia wananchi kwa lugha rahisi na inayoeleweka.

MKULIMA JEMBE: MKULIMA WA SASA ANAHITAJI KUWA MJASIRIAMALI

Ujumbe mkubwa unaopatikana katika maonesho haya ni kwamba mkulima wa sasa anapaswa kwenda zaidi ya kuzalisha.

Anapaswa kuwa mzalishaji, mtafiti wa soko, mtumiaji wa teknolojia na mjasiriamali.

Kabla ya kupanda, anapaswa kufahamu soko.

Wakati wa uzalishaji, anapaswa kutumia teknolojia na mbinu bora.

Wakati wa kuvuna, anapaswa kuzingatia ubora na upotevu baada ya mavuno.

Baada ya kuvuna, anapaswa kutafuta soko lenye tija na ikiwezekana kuongeza thamani ya mazao yake kupitia usindikaji.

Kwa mfano, badala ya kuuza zao ghafi pekee, mkulima anaweza kutafuta fursa za kulisindika au kushirikiana na vikundi na vyama vya ushirika ili kuongeza nguvu ya kujadiliana bei.

Hii ndiyo maana kaulimbiu ya Nanenane ya “Tambua Soko, Ongeza Tija, Kutekeleza Dira 2050” ina ujumbe mpana unaohitaji kugeuzwa kuwa vitendo shambani.

MKULIMA AJIFUNZE KUTUMIA TAARIFA KABLA YA KUFANYA UAMUZI

Katika mazingira ya sasa, taarifa ni sehemu ya mtaji wa mkulima.

Mkulima anayejua bei za masoko, hali ya hewa, upatikanaji wa pembejeo na teknolojia anaweza kufanya maamuzi bora zaidi kuliko mkulima anayefanya maamuzi bila taarifa.

Kwa hiyo, mkulima anapaswa kujenga tabia ya kutafuta taarifa kutoka kwa wataalamu wa kilimo, maafisa ugani, taasisi za utafiti, taasisi za serikali, vyama vya ushirika, wafanyabiashara na vyanzo vingine vinavyoaminika.

Pia, matumizi ya simu janja na mifumo ya kidijitali yanaweza kumsaidia mkulima kupata taarifa kwa haraka zaidi.

NANENANE ISIISHIE KWENYE MAONESHO, IENDE SHAMBANI

Maonesho ya siku kuu ya Wakulima Nanenane Kanda ya Kaskazini yaliyohitimishwa mkoani Arusha yameacha ujumbe muhimu kwa wakulima, wafugaji na wavuvi.

Ujumbe huo ni kwamba kuongeza uzalishaji bila kuongeza tija, kujua soko na kutumia teknolojia kunaweza kutomletea mkulima maendeleo anayoyatarajia.

Ushiriki wa zaidi ya wananchi 100,000 na waonyeshaji 446 umeonesha ukubwa wa shauku ya wananchi katika kutafuta maarifa, teknolojia na fursa.

Sasa hatua inayofuata ni kuhakikisha maarifa yaliyopatikana yanatumika katika mashamba, mashamba ya mifugo, maeneo ya uvuvi na biashara za kilimo.

Mkulima anapaswa kutumia mbegu zilizoidhinishwa, kufuata kalenda ya kilimo, kutumia pembejeo kwa usahihi, kutumia teknolojia za kisasa, kufuatilia taarifa za hali ya hewa na kutafuta taarifa sahihi za masoko.

Kwa upande mwingine, matumizi ya umwagiliaji, TEHAMA, huduma za ugani na mifumo ya kidijitali yanapaswa kuendelea kupewa nafasi kubwa katika kuufanya uzalishaji kuwa wa kisasa na wenye tija.

Hatimaye, Nanenane haipaswi kuwa tukio la mara moja kwa mwaka tu, bali iwe chachu ya mabadiliko ya kila siku katika maisha ya mkulima.

Kwa mkulima, ujumbe wa maonesho haya unaweza kutafsiriwa kwa maneno machache:

JUA UNACHOLIMA, JUA UNAMUZA NANI, TUMIA TEKNOLOJIA, ONGEZA TIJA NA LENGA FAIDA.

Hapo ndipo kilimo kinapoweza kubadilika kutoka shughuli ya kujikimu na kuwa biashara yenye uwezo wa kuongeza kipato cha mkulima, kuimarisha usalama wa chakula, kuongeza ajira na kuchangia maendeleo ya Taifa kuelekea Dira 2050.